ژیان پێکەوە لە کۆبوونەوەی ناوخۆییدا
تایبەتمەندییەکانی کۆبوونەوەیەکی تەندروست
کردارەکانی نێردراوان 2:41-47 پێمان دەڵێت کە کۆمەڵێک باوەڕدار کە پڕن لە ڕۆحی پیرۆز چۆن دەردەکەون و چۆن پێکەوە کار دەکەن. پیتەر تازە وتارەکەی لە ڕۆژی پەنجا ڕۆژە تەواو کردبوو. لە وەڵامی گوێگرانەوە دیارە کە ڕۆحی پیرۆز لە دڵ و ویژدانیاندا کاری کردبوو، وەک «ئەوانەی بە خۆشییەوە وشەکەیان وەرگرت، لە ئاودا نوقم کران؛ و لەو ڕۆژەدا نزیکەی سێ هەزار کەس زیاد کران بۆیان [هاوبەشی باوەڕداران]» (ئایەتی 41 NKJV).
با وریابین کێ زیادکردنەکەی کرد، چونکە ئەمە خاڵێکی زۆر گرنگە. نەک وتارەکەی پیتەر و نەک کەنیسە ئەندامانی نوێی زیاد کرد. ئایەتی 47 بە ڕوونی دەڵێت، «خوداوەند زیادیکرد بۆ کەنیسە.» لە کاتی خزمەتکردندا پێش ئەوەی ژیانی خۆی لەسەر خاچ بدات، خوداوەند عیسا ڕایگەیاندبوو، «من کەنیسەکەم بنیاد دەنێم، و دەروازەکانی دۆزەخ ناتوانن زاڵ بن بەسەریدا» (مەتتا 16:18). پۆڵس ڕایگەیاند کە یەکێک دەتوانێت بچێنێت، یەکێکی تر دەتوانێت ئاو بدات، بەڵام خودایە کە زیادبوونەکە دەدات (1 کۆرنسۆس 3:6-7). ئەوە کاری ئەو و کەنیسەی ئەوە. ئەو زیادی دەکات؛ ئێمە تەنها دەبێت دڵسۆز بین لە ڕاگەیاندنی وشەکەی.
وتراوە کە بەڵگەی ڕاستی بەردەوامییە. ئەم بابەتەی بەردەوامبوون – واتە بەردەوامبوون، مانەوە، سووربوون یان بەرگەگرتن – لە سەرانسەری پەیمانی نوێدا دووبارە دەبێتەوە. لەو ئایەتانەی کە کردارەکانی نێردراوان 2 کۆتایی پێدێنن، ڕاستی باوەڕ دەبینین کاتێک ئەم مەسیحییانە بە ڕۆحی پیرۆز دەڕۆیشتن. لانیکەم حەوت تایبەتمەندی نیشانەی ئەوان بوون کاتێک بە توندی بەردەوام بوون، پێکەوە شوێن خوداوەند کەوتن. با حەوت خاڵەکە تاوتوێ بکەین.
1. ئەوان لە ڕووی ڕۆحییەوە گەشەیان کرد لە ڕێگەی فێرکردنی وشەی خوداوەندەوە (کردارەکانی نێردراوان 2:42)
وشەی خوداوەند لەم کۆبوونەوە سەرەتاییەدا پێشینەی هەبوو، و باوەڕدارانی ئەوێ پابەند بوون پێیەوە. لەو ڕۆژەدا فێرکردنی نێردراوان لە خوداوەندەوە وەردەگیرا، و ڕۆحی پیرۆز بەکاری دەهێنا بۆ دامەزراندنی کەنیسە (1 کۆرنسۆس 3:10-11؛ ئەفەسۆس 2:19-22).
فێرکردنی نێردراوان بۆ ئێمە لە پەیمانی نوێدا پارێزراوە، و هێشتا لەلایەن ڕۆحی خوداوەندەوە بەکاردەهێنرێت بۆ بنیادنانی پیرۆزانی خوداوەند لەمڕۆدا. پێشکەشکردنی فێرکردنی نێردراوان بریتییە لە فێرکردن و هاندان لەلایەن کەسێکەوە کە لەبەردەم گوێگرانی باوەڕداران قسە دەکات، هەروەها مەسیحییەکان پێکەوە لێکۆڵینەوەی کتێبی پیرۆز دەکەن. کاتێکی وایە کە زۆر گرنگە، چونکە کۆبوونەوەی ناوخۆیی دامەزراو نابێت ئەگەر لەسەر بناغەی پتەوی وشە بنیاد نەنرێت (یۆحەننا 1:1،14). دەبێت کاتی دیاریکراو هەبێت بۆ فێرکردن لەلایەن برایانێکەوە کە لەلایەن ڕۆحی پیرۆزەوە بەهرەمەندن و دەتوانن بە دروستی وشەی خوداوەند دابەش بکەن (کردارەکانی نێردراوان 11:26؛ 2 تیمۆساوس 2:15). دەبێت وشەکە بە بەردەوامی بڵاو بکرێتەوە و ڕۆحەکان بەهێز بکرێن، چونکە پیرۆزان هان دەدرێن کە لە باوەڕدا بەردەوام بن (کردارەکانی نێردراوان 14:21-22). هەندێک جار ئەم دوو کۆبوونەوەی فێرکردنە پێکەوە دەبەسترێنەوە.
جگە لەم کاتانە، دەبێت کاتێک لە کۆبوونەوە ناوخۆییەکاندا تەرخان بکرێت بۆ ئەوانەی کە لەلایەن خوداوەندەوە ڕێنمایی کراون بۆ پێشبینیکردن، قسەکردن بۆ کۆبوونەوەکە بۆ «بنیادنان و هاندان1 و دڵنەوایی» (1 کۆرنسۆس 14:3). پێشبینیکردن لە 1 کۆرنسۆس 14 پەیوەندی بە گێڕانەوەی بیرۆکەی خوداوەندەوە هەیە نەک پێشبینیکردنی ڕووداوەکانی داهاتوو. هەروەها، سەرنج بدە، ئەم کۆبوونەوەی کۆبوونەوەی ناوخۆییە بۆ دوو یان سێ برا قسە بکەن (ئایەتی 29). مەبەست لە پێشکەشکردنی وشەی خوداوەند ئەوە نییە کە زانیاری زیاتر بەدەست بهێنرێت، بەڵکو بۆ ئەوەیە کە هەر باوەڕدارێک لە ڕۆیشتنی خۆیدا لەگەڵ خوداوەند گەشە بکات.
2. ئەوان گەرمتر بوون لە ڕێگەی هاوبەشییەوە (کردارەکانی نێردراوان 2:42)
هاوبەشییەکەی کە کۆبوونەوەکە چێژی لێ وەرگرت، پەیوەندی بە فێرکردنی نێردراوانەوە هەبوو. واتای زیاترە لە تەنها پێکەوەبوون. وشەی یۆنانی کۆینۆنیا و واتای «هاوبەشبوون»، «هاوبەشەکان» یان «هاوبەشیکردن» دەدات. ئەوانەی کە عیسای مەسیحیان قبوڵ کردووە، ئەویان هاوبەشە؛ هاوبەشییەکەمان پێکەوە لەگەڵ باوک و کوڕە خۆشەویستەکەیدایە (1 یۆحەننا 1:3). بۆ ساتێک بیر لەو شتانە بکەرەوە کە هاوبەشمانن یان بۆ ئێمە وەک باوەڕداران وەک یەکن:
باوەڕ (ئایەتەکانی 3-4، تیتۆس 1:4).
- خێزان (یۆحەننا 1:12-13).
- باوک (20:11-18).
- هەست (1 کۆرنسۆس 12:25-26).
- تەرکیز (فیلیپییەکان 2:1-5).
- داهاتوو (یۆحەننا 14:1-3).
- لە چوارچێوەی کردارەکانی نێردراوان 2دا دەبینین کە ئەوان کاڵاکانیان پێکەوە هاوبەش کرد (ئایەتەکانی 44-45). ئەمە دابەشکردنەوەی سامان نەبوو، کە پێی دەوترێت سۆسیالیزم. ئەوەی ئەم باوەڕدارانە کردیان، ئەنجامی ڕۆحی خوداوەند بوو لە ناویاندا، وشەی خوداوەند فێریان دەکرا، و دڵەکانیان بە مەسیحەوە سەرقاڵ بوون. هەستێکی ڕاستەقینەی سەر بە خوداوەند بوون هەبوو – چیتر بەشێک نەبوون لەم جیهانە. ئەوان ماڵێکی هەتاهەتایی و هیوایەکی هاوبەشیان هەبوو!
بیرۆکەی ڕزگاربوون بەڵام پێکەوە کۆنەبوونەوە لەگەڵ باوەڕدارانی تردا هیچ شوێنێکی لە مەسیحییەتی ڕاستەقینەدا نییە. وەک هاوباوەڕان دەبێت «یەکتر لەبەرچاو بگرین بۆ ئەوەی خۆشەویستی و کارە باشەکان بوروژێنین، واز لە کۆبوونەوەی خۆمان پێکەوە نەهێنین، وەک چۆن شێوازی هەندێکە، بەڵکو یەکتر هان بدەین، و زیاتر لەوەی کە ڕۆژەکە نزیک دەبینن» (عیبرانییەکان 10:24-25). ئەمە ئەو هاوبەشییەیە کە دەبێت پێکەوە چێژی لێ وەرگرین!
3. ئەوان بە یادکردنەوەی خوداوەند بوژانەوە (کردارەکانی نێردراوان 2:42)
کردارەکەیان بۆ پێکەوە کۆبوونەوە بۆ شکاندنی نان، گوێڕایەڵییەکی ڕاستەوخۆ بوو بۆ ڕێنماییەکانی خوداوەند عیسای مەسیح (مەتتا 26:26-28؛ لۆقا 22:19-20). هەر کاتێک گوێڕایەڵی وشەی خوداوەند هەبێت، دڵەکان دەبوژێنەوە. لە شکاندنی ناندا، ئەمە لە نێوان باوەڕدارانی ئامادەبوودا ڕوودەدات بە سەرقاڵبوون بە ڕزگارکەرەکەیان پێکەوە – بە یادکردنەوەی ئەوەی کێیە و چی ئەنجام داوە! دواتر فێر دەبین کە باوەڕداران لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا بۆ شکاندنی نان پێکەوە کۆبوونەوە (کردارەکانی نێردراوان 20:7).
ئەمە کارێکی ئەوەندە گرنگی کۆبوونەوەیەکی ناوخۆییە کە نێردراو پۆڵس کۆرنسۆسییەکانی بیرهێنایەوە کە ئەو وەحییەکی تایبەتی لەبارەی شکاندنی نانەوە وەرگرتووە، و ناوی لێنا «خوانەکەی خوداوەند» (1 کۆرنسۆس 11:20، سەیری ئایەتەکانی 23-26 بکە). ئەو فێری کردن کە لە کاتێکدا شکاندنی نان ئەوەمان بیردەخاتەوە کە خوداوەند لەسەر خاچ کردی، هەروەها باس لە هاوبەشییەکە دەکات کە پێکەوە هاوبەشین. «جامی بەرەکەت کە ئێمە بەرەکەتداری دەکەین، ئایا هاوبەشی [هاوبەشی] خوێنی مەسیح نییە؟ نانەکە کە ئێمە دەیشکێنین، ئایا هاوبەشی [هاوبەشی] جەستەی مەسیح نییە؟ چونکە ئێمە، هەرچەندە زۆرین، یەک نان و یەک جەستەین؛ چونکە هەموومان لەو یەک نانە بەشدارین» (10:16-17). پەیوەست بەمەوە، گرنگە لەبیرمان بێت کە خوداوەند داوای خۆپشکنین و چاودێری کرد (11:27-34).
چ بەرەکەتێکی بوژێنەرە کە پێکەوە خوداوەند عیسای مەسیح بیربێنینەوە.
4. ئەوان لە ڕێگەی پشت بەستنیان بە خوداوەندەوە بەهێز کران (کردارەکانی نێردراوان 2:42)
کەنیسە بە پێکەوە نوێژکردن دەستی پێکرد (1:14، 2:1) و بە هەمان شێوە بەردەوام بوو.
زۆرێک لە کۆبوونەوەکانی مەسیحییەکان لەمڕۆدا وازیان لە کۆبوونەوەی نوێژ هێناوە. بۆچی کاتەکانی کۆبوونەوە بۆ نوێژ یەکێکن لە کەمترین ئامادەبووان لە نێوان گەلی خوداوەنددا؟ ڕەنگە وەڵامەکە لە پەیامەکەدا بێت بۆ کەنیسەی لاودیکیا. خوداوەند ئامۆژگاری کردن، «چونکە دەڵێن، 'من دەوڵەمەنم، دەوڵەمەند بووم، و پێویستم بە هیچ شتێک نییە' – و نازانن کە ئێوە بەدبەخت، داماو، هەژار، کوێر، و ڕووتن» (بینین 3:17). ئەمە بە ئەگەری زۆرەوە زۆربەی کێشەی ئێمەیە لەمڕۆدا. نوێژ هەست بە پێویستی دەکات، دەناسێتەوە کە ئێمە بە تەنها خۆمان بەس نین بۆ دابینکردنی، و بە پشت بەستن بە خوداوەند هاوار دەکات.
وشەکانی «نوێژ»، «نوێژەکان»، «نوێژی کرد»، «نوێژکردن» و «نوێژ» لانیکەم 29 جار لە کردارەکانی نێردراواندا دۆزراونەتەوە.2 لەو کاتەدا کۆبوونەوەی ناوخۆیی بە بەردەوامی، بە توندی و بە یەکگرتوویی نوێژیان دەکرد. ئەوان بە کۆمەڵ نوێژیان دەکرد سەبارەت بە ژمارەیان، بە بەردەوامی سەبارەت بە کارەکانیان، بە یەکگرتوویی سەبارەت بە ناوەڕۆک، و هەمیشە لەسەر بنەمای سروشتی خوداوەند. «با ئێمە ... بە بوێرییەوە بێینە سەر تەختی نیعمەت، بۆ ئەوەی ڕەحم بەدەست بهێنین و نیعمەت بدۆزینەوە بۆ یارمەتیدان لە کاتی پێویستیدا» (عیبرانییەکان 4:16). نوێژی کۆمەڵایەتی بە گەرمکەرەوەی ڕۆحی کۆبوونەوەی ناوخۆیی ناوبراوە. پێکەوە کۆبوونەوەمان بۆ نوێژکردن پلەی گەرمی ڕۆحی بۆ بنیادنان و گەشەکردنی پیرۆزانی ناوخۆیی دیاری دەکات.
5. ئەوان ئامادەیی خوداوەندیان ناساند (کردارەکانی نێردراوان 2:43)
وشەی «ترس» بیرۆکەی «تۆقاندنی پیرۆز»ی هەیە، وەک پەیوەست بە هەستی ئامادەیی خودایی. ئەمە کاردانەوەی ئەوانە بوو کە بیستیان خوداوەند حەنانی و ژنەکەی کوشت بەهۆی درۆکردن لەگەڵ ڕۆحی پیرۆز (5:5،11). ئەم زاراوەیە دووبارە بەکارهاتەوە کاتێک جنۆکەگرەکانی جولەکە هەوڵیان دەدا ناوی خوداوەند عیسا بانگ بکەن بۆ دەرکردنی جنۆکەکان. جنۆکەکان دەسەڵاتی عیسا و دەسەڵاتی پۆڵسیان لە مەسیحدا ناساند. بەڵام، بە نەناساندنی هیچ دەسەڵاتێک لەم بێباوەڕانەدا، جنۆکەکە هێرشی کردە سەر جنۆکەگرەکان و بە ڕووت و بریندار جێی هێشتن. هەمان ترس هاتە سەر هەموو ئەوانەی کە ئەمەیان بینی (19:13-17).
پیرۆزان لە کەنیسەی سەرەتاییدا کاری خودایی خوداوەندیان ناساند. ئەمڕۆ هەر کۆبوونەوەیەکی گەلی خوداوەند پێویستی بە هەستێکی نوێی کار و ئامادەیی خوداوەند هەیە لە ناویاندا (مەتتا 18:20). نێردراوان لە ڕێگەی زۆر نیشانە و سەرسوڕهێنەرەوە نیشانیان دا کە دەسەڵات و هێزیان لە خوداوەندەوە بوو. خوداوەند ئەمانەی بەکارهێنا بۆ بەڵگەدان کە نێردراوان بە ڕاستی لەبری ئەو قسەیان دەکرد (عیبرانییەکان 2:3-4). لەبەر ئەوەی کاتی نێردراوان تێپەڕیوە و وشەی خوداوەند تەواو بووە، چیتر پێویستمان بەو بەڵگانە نییە. تەنها دەبێت ئەوەی کە خەڵک دەڵێن بە کتێبی پیرۆز بەراورد بکەین بۆ ئەوەی بزانین ئایا ئەوەی کە دەوترێت لەگەڵ ئەوەی کە نووسراوە یەک دەگرێتەوە – ڕاستی کتێبی پیرۆز.
6. ئەوان بەرامبەر یەکتر بەهێز کران (کردارەکانی نێردراوان 2:44-46)
کاتێک ئەم ئایەتانە لە کردارەکانی نێردراوان 2 دەخوێنینەوە، خۆشەویستی و چاودێری دەبینین کە لە نێوان پیرۆزاندا نیشان دەدرێت. ئەوان بە ڕاستی هەوڵیان دەدا خزمەتی یەکتر بکەن بە دابینکردنی پێداویستییەکانی یەکتر. کێ جگە لە ڕۆحی پیرۆز لە ناویاندا دەیتوانی چاودێرییەکی بێخۆپەرستی لەو شێوەیە بەرهەم بهێنێت. هاوبەشیکردن و چاودێریکردنی پیرۆزانی سەرەتایی هەموو سنوورەکانی بڕی و خزمەتکردنی پێداویستییە جەستەیی و ڕۆحییەکانی لەخۆگرتبوو. ئەمە کردارێکی بەردەوامی ڕاستەقینەی خۆشەویستی بوو و لەگەڵ ئەوەدا بوو کە خوداوەند بە قوتابییەکانی وتبوو، «بەهۆی ئەمەوە هەمووان دەزانن کە ئێوە قوتابییەکانی منن، ئەگەر خۆشەویستیتان بۆ یەکتر هەبێت» (یۆحەننا 13:35).
ئەم خزمەتە بریتی بوو لە بوون لە ماڵەکانی یەکتردا. «شکاندنی نان لە ماڵ بۆ ماڵ» (کردارەکانی نێردراوان 2:46) بیرۆکەی پێکەوە نانخواردنی هەیە. ئەوان بە یەکجار کۆبوونەوە لە هەفتەیەکدا ڕازی نەبوون. لەبری ئەوە، ئەوان ڕۆژانە کۆدەبوونەوە و ڕۆژانە چاودێری یەکتریان دەکرد (ئایەتی 46، 6:1-7). ئەمە نیشان دەدات کە میوانداری بەشێکی زۆر گرنگ بوو لە ژیانی باوەڕدارانی سەرەتایی.
میوانداری کارێکی گرنگ بوو لە کەنیسەدا و بووە هۆی خۆشییەکی زۆر لە نێوان پیرۆزاندا. لەم خاڵەدا هیچ حەسادەت، ناکۆکی یان هیچ جۆرە کێبڕکێیەک لە نێوانیاندا نەبوو. ئەمە واتای وشەی «سادەیی دڵ»ە (ئایەتی 46). وشەی یۆنانی بۆ ئەمە تەنها لێرە بەکارهاتووە، و لە وشەیەکەوە هاتووە کە واتای «بێ بەرد» دەدات. ئەوان بێ بەردەکانی حەسادەت، ناکۆکی و کێبڕکێ بوون. ئۆه، با ئەمە لە نێوان باوەڕدارانی زیاتردا لەمڕۆدا ڕاست بێت.
7. ئەوان گەورەتر بوون لە ڕێگەی دڵی مزگێنیدانەوە (کردارەکانی نێردراوان 2:47)
ئەنجامی شایەتی کۆبوونەوەکە ئەوە بوو کە ڕۆحەکان ڕزگار کران. کۆبوونەوەکە گەشەی دەکرد! بۆ ساتێک سەیری گەشەی کۆبوونەوەکە لە کردارەکانی نێردراواندا بکە. لە کردارەکانی نێردراوان 1:15دا 120 کەس کۆبوونەوە. لە کردارەکانی نێردراوان 2:41دا 3,000 ڕۆح زیاد کران بۆ کەنیسە، و لە ئایەتی 47دا دەخوێنینەوە کە خوداوەند ڕۆژانە زیاتری زیاد کرد. لە کردارەکانی نێردراوان 4:4دا ژمارەیان «نزیکەی پێنج هەزار» بوو و دواتر گەشەی زیاتر هەبوو (سەیری 5:14، 6:7، 9:42، 11:21، 14:1، 17:4،12، 19:26، 21:20 بکە).
خاڵەکە ئەوە نییە کە دەبێت زۆر سەرقاڵی ژمارەکان بین، بەڵکو دەبێت ببینین کە ڕۆحی خوداوەند لە کاردا بوو و مزگێنیدانێکی چالاک هەبوو! «خوداوەند زیادیکرد ... ڕۆژانە» (2:47) ئاماژە بەوە دەکات کە ڕۆحەکان ڕۆژانە ڕزگار دەکران! هیچ شتێک لە کۆبوونەوەکەدا ڕێگری لێ نەدەکرد! چ ئەرکێکی قورسە بۆ ڕۆژگاری ئێمە. دەزانین کە لە کۆتایی ڕۆژی نیعمەتدا دەژین، بەڵام دەبێت لەبیرمان بێت کە ئەو هەر وەک خۆیەتی – سەرۆکی کۆبوونەوەکە ئەوکات و ئێستا – و ڕۆحی خوداوەند هێشتا کار دەکات. ئەو دەتوانێت هەر شایەتییەکی ناوخۆیی گەشە پێبدات وەک چۆن دەیەوێت، بەڵام دەبێت لە دۆخێکی ڕۆحی دروستدا بین.
بیرۆکەی کۆتایی
کاتێک کۆتایی پێدەهێنین، یەک بنەما هەیە کە دەمەوێت جەختی لەسەر بکەمەوە: بنیادنان یەکسانە بە زۆرکردن. ئەمە لە مێژووی کەنیسەی سەرەتاییدا بەدواداچوونی بۆ بکە. لە کردارەکانی نێردراوان 2:41دا ئەوان وشەی خوداوەندیان لە ڕێگەی نێردراو پۆڵسەوە وەرگرت (بنیادنان) و زۆر بوون (ئایەتی 47). ئەمە دووبارە لە کردارەکانی نێردراوان 4:4دا دەبینین، کە دەڵێت، «بەڵام، زۆرێک لەوانەی کە وشەکەیان بیست باوەڕیان هێنا؛ و ژمارەی پیاوان نزیکەی پێنج هەزار بوو.» سەیری کردارەکانی نێردراوان 6:7 بکە، کە دەخوێنینەوە: «ئینجا وشەی خوداوەند بڵاوبووەوە، و ژمارەی قوتابییەکان لە ئۆرشەلیمدا زۆر زۆر بوو، و زۆرێک لە کاهینەکان گوێڕایەڵی باوەڕ بوون.» لە کۆتاییدا، کردارەکانی نێردراوان 9:31 پێمان دەڵێت، «ئینجا کەنیسەکان لە سەرانسەری یەهودا، جەلیل، و سامیرادا ئاشتییان هەبوو و بنیاد نران. و بە ترس لە خوداوەند و بە دڵنەوایی ڕۆحی پیرۆزەوە دەڕۆیشتن، زۆر بوون.»
گەشەکردن تەنها کۆمەڵێک خاڵ نییە وەک ئەوەی لێرە لە کردارەکانی نێردراوان 2دا بینیمان. ئەنجامی کاری ڕۆحی خوداوەندە، لە ڕۆحەکان کە لەژێر وتارە دڵسۆزانەکەی وشەی خوداوەنددان و بەکاری دەهێنن بۆ ژیانیان. باس لە خۆشەویستی مەسیح دەکات کە بە شێوەیەکی زۆر پراکتیکی دەردەبڕدرێت، پێداویستییەکانی هەمووان لە کۆبوونەوەی ناوخۆییدا دابین دەکات. ناتوانین بگەڕێینەوە بۆ ڕۆژانی پەنجا ڕۆژە، بەڵام دەتوانین فێر بین کە ڕۆحی خوداوەند چی پێداوین لەو ماوەیەدا و بەرەو پێشەوە بڕۆین، وانەکان لە ڕۆژگاری خۆماندا بەکار بهێنین!
تێبینییەکان
- بنیادنان واتای بنیادنانی یەکێک دەدات. هاندان بریتییە لە هۆشداری و ئامۆژگاری، داواکردن لە گوێگر.
- کردارەکانی نێردراوان 1:14،24، 2:42، 3:1، 4:31، 6:4،6، 8:15،22،24، 9:40، 10:2،4،9،30-31،48 (KJV)، 11:5، 12:5،12، 13:3، 14:23، 16:13،16،25، 20:36، 21:5، 22:17، 28:8
