خەم و پەژارە زۆر ڕاستییە، و هەموومان لە کاتێک یان کاتێکی تردا ئەزموونی دەکەین. ڕەنگە کاتێک هەست بە تەواوی وێرانبوون بکەیت و وەک ئەوەی خودی ژیانت دەهەژێنرێت، بەڵام گوێ لەوە بگرە کە خودا لە وشەکەیدا بەڵێنی پێداوین:
یەزدان لە نزیک دڵشکاوەکانەوەیە و ڕۆحە وێرانبووەکان ڕزگار دەکات (زەبوور 34:18 ESV).
«شاخەکان ڕەنگە بڕۆن و گردەکان لاببرێن، بەڵام خۆشەویستیی نەگۆڕی من [کە هەرگیز کۆتایی نایەت] لە تۆ دوور ناکەوێتەوە، و پەیمانی ئاشتیی من لاناچێت،» یەزدان دەفەرموێت، کە بەزەیی بە تۆدا دێتەوە (ئیشایا 54:10).
خەم و پەژارە چییە؟
با بە پێناسەیەک بۆ خەم و پەژارە دەست پێبکەین. خەم و پەژارە هەستێکی زۆر زۆری خەم، ئازار، پەشیمانی و ناخۆشییە. هەست دەکەین دڵمان شکاوە، کە هیچ شتێک هەرگیز وەک جاران نابێت، یان دڵخۆشی هەرگیز جارێکی تر مومکین نابێت. خەم و پەژارە وەڵامێکی ئاساییە بۆ لەدەستدانی هەر کەسێک، شتێک یان دەرفەتێکی خوازراو کە بۆ ئێمە گرنگە. هەندێک بارودۆخ کە دەبنە هۆی خەم و پەژارە ئەمانەن:
مردنی خۆشەویستێک مردنی ئاژەڵێکی ماڵی جیابوونەوە لەدەستدانی کار گۆڕانکاری لە هاوڕێیەتی کڵێسادا کێشەی دارایی ڕۆیشتنی منداڵان لە ماڵەوە
خەم و پەژارە دەتوانێت کاریگەری لەسەر بیرکردنەوە، هەڵسوکەوت، هەستەکان، پەیوەندییەکان و تەندروستیمان هەبێت. خەڵک ڕەنگە بێخەوی، ماندوێتی، هەرسنەکردن، کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن یان لەبیرچوونەوە ئەزموون بکەن. کاتێک کەسێک یان شتێکی گرنگ لەدەست دەدەین، ڕووبەڕووی ئەوەش دەبینەوە کە هەندێک کەس ناویان ناوە «لەدەستدانە لاوەکییەکان.» ژیان سەرەوژێر بووە. ڕەنگە بیر بکەینەوە کە ناسنامەمان لەدەست داوە، پرسیار بکەین، «من کێم بەبێ خۆشەویستەکەم؟» هەست بە لەدەستدانی ئاسایشیش دەکرێت: «چۆن دەتوانم بە تەنیا خۆم بژیم؟»
خەم و پەژارە زۆرجار پڕ لە ئاڵۆزییە، پێشبینینەکراوە و کاتێکی دیاریکراوی نییە، بەڵام پرۆسەیەکە کە ڕێگامان پێدەدات لە لەدەستدان چاک ببینەوە. کەسێک وتی، «خەم و پەژارە خۆی دەرمانە.» یەکێکی تر پرۆسەی خەم و پەژارەی بە گەشتکردن بەسەر دەریایەکی گەردەلولییەوە بەراورد کرد. کاتێک بۆ یەکەمجار لەدەستدانێکی گەورە ئەزموون دەکەین، دەخرێینە ناو گەردەلولێکی هەستەکانەوە، هەست دەکەین وەک ئەوەی بە تاریکی و شەپۆلە قورسەکانی ئازار دەورە دراوین. وشەکانی ئاسوودەیی بەهۆی بای زۆری خەمەوە دەخنکێن. هەست بە تەنیایی و لەدەستدانی کۆنترۆڵ دەکەین کاتێک بەرەو شێوازێکی نوێی ژیان دەڕۆین.
دەبێت کات بە خۆمان بدەین بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و ئەزموونکردنی خەم و پەژارە بۆ ئەوەی دەست بە گەشتەکە بەرەو چاکبوونەوە بکەین، چونکە خەم و پەژارە پێویستە و مەرجێکی پێشوەختەیە بۆ چاکبوونەوە. عیسای مەسیح فەرمووی،
خۆزگە بەوانەی ماتەم دەگێڕن، چونکە دڵنەوایی دەکرێن (مەتتا 5:4).
بەپێی ئەم ئایەتە، دەبێت کاتێکی ماتەمگێڕان هەبێت پێش ئەوەی کەسێک بتوانێت ئاسوودەیی ئەزموون بکات. ئەگەر لە بارودۆخێکدایت کە دەبێتە هۆی خەم و پەژارەت، دەبێت کات بە خۆت بدەیت بۆ ماتەمگێڕان و خەمخواردن.
نموونەیەکی باشی کتێبی پیرۆز بۆ ئەمە کاتێک بوو کە باوکی یوسف، یاقوب، مرد. ئەم کوڕە
کەوتە سەر ڕووی باوکی و لەسەری گریا و ماچی کرد (پەیدابوون 50:1).
یوسف لە ناخەوە بەهۆی مردنی باوکییەوە ئازاری دەچێژت، و گرنگی پرۆسەی خەم و پەژارەی دەزانی. کاتێک باوکی مرد، پەلەی نەکرد، و هەستەکانیشی ڕەت نەکردەوە. لە ڕاستیدا، کتێبی پیرۆز دەڵێت کە یوسف و میسرییەکان بۆ ماوەی 70 ڕۆژ ماتەمگێڕان (ئایەتی 3).
پرۆسەی چاکبوونەوە چەندە دەخایەنێت؟ ڕەنگە مانگ یان ساڵانێک بخایەنێت، یان ڕەنگە کەسێک هەرگیز بە تەواوی بەسەر مردنی خۆشەویستێکدا زاڵ نەبێت.
قۆناغەکانی خەم و پەژارە
کاتێک خەڵک خەم دەخۆن، بە شێوەیەکی ئاسایی بە چەندین قۆناغدا تێدەپەڕن، بەڵام نەک هەمیشە بە هەمان ڕیزبەندی یان بە هەموو قۆناغەکاندا. بۆ خوێندنەوەکەمان، قۆناغی یەکەم بە ڕەتکردنەوە یان شۆکناودێر دەکەین. ئەمە بێهەستی یان هەستکردن بەوەی کە ئەوەی ڕوویدا ڕاستی نەبوو لەخۆدەگرێت. هەوڵدەدەین خۆمان لە ڕاستی لەدەستدانەکە بپارێزین. بەزۆری ئەم قۆناغە زۆر ناخایەنێت.
قۆناغی داهاتوو زۆرجار تووڕەیی یە کە هاوڕێیەتی دەکات لەگەڵ دڵەڕاوکێ. ئازاری ناوەوە ئەوەندە قووڵە کە تووڕە دەبیت. ڕەنگە لە کەسەکە تووڕە بیت کە مردووە، لە خۆت تووڕە بیت بۆ ئەو شتانەی کە نەدەبوو بیانڵێیت یان بۆ ئەوەی کە دەبوو بیکەیت بەڵام نەتکرد. ڕەنگە تەنانەت لە خوداش تووڕە بیت (زەبوور 13:1-4).
قۆناغی سێیەمی خەم و پەژارە خەمۆکییە. ئەمە کاتێکە کە تێدەگەیت لەدەستدانەکە هەمیشەییە. ئەمەش دەبێتە هۆی خەمێکی زۆر، بەتاڵی و تەنیایی. ڕەنگە نەتەوێت بچیتە هیچ شوێنێک، کەسانی تر ببینیت یان بەشداری لە چالاکییە ئاساییەکاندا بکەیت. لەم قۆناغەدا تاوان بە شێوەیەکی ئاسایی دێتە ناو وێنەکە. دەست دەکەیت بە وتنی، «بۆچی من ...؟»، «بۆچی من ...؟» یان، «ئەگەر تەنها من ...»
قۆناغێکی تری خەم و پەژارە بۆ هەندێک ڕەنگە قۆناغی مامەڵەکردنبێت. ئەمە کاتێکە کە هەوڵدەدەین ئەو کەسە یان شتە لەدەستچووە بگەڕێنینەوە – کە ناتوانرێت بگەڕێنرێتەوە.
قۆناغی کۆتایی قبوڵکردنە. ئەمە کاتێکە کە فێردەبین لەگەڵ لەدەستدانەکە بژین. شتەکان ناگەڕێنەوە سەر شێوەی پێشوویان – هەرگیز ناتوانن – بەڵام یەزدان یارمەتیمان دەدات ڕێگایەک بدۆزینەوە بۆ ئەوەی لە ژیانماندا بەرەو پێشەوە بڕۆین. ئەمە هەندێک جار وەک دۆزینەوەی «ئاساییەکی نوێ» وەسف دەکرێت.
خەم و پەژارە ئاساییە
سەلمێنەر 3:1،4 دەڵێت،
بۆ هەموو شتێک کاتێک هەیە، کاتێک بۆ هەموو بابەتێک لەژێر ئاسماندا: ... کاتێک بۆ گریان، و کاتێک بۆ پێکەنین؛ کاتێک بۆ ماتەمگێڕان، و کاتێک بۆ سەماکردن.
زۆرێک لە چیرۆکەکانی کتێبی پیرۆز نیشان دەدەن کە چۆن خودا گەلەکەی دڵنەوایی دەکات لە کاتی خەم و لەدەستداندا. ئەیوب بە سەختی بە خوداوە نووسا سەرەڕای لەدەستدانێکی کارەساتبار و هاوڕێ بێسوودەکان. داود، پیاوێک بەدوای دڵی خوداوە، بە ئاشکرا ماتەمی بۆ مردنی کوڕەکەی گێڕا.
عیسای مەسیح باشترین نموونەیە بۆ کۆکردنەوەی باوەڕ و خەم و پەژارە، وەک لە یۆحەننا 11:1-45دا ئاشکرا کراوە. کاتێک مریەم و مارسیای بینی لە ئازاردا بەهۆی مردنی لازارۆسی برایانەوە، گریا و ناڵاندی. هەرچەندە عیسا دەیزانی کە خەریکە لازارۆس لە مردووان هەڵدەستێنێتەوە، بەڵام هێشتا ڕێگەی بە خۆی دا هەست بە قووڵایی خەمی مرۆڤایەتی بکات و دەری ببڕێت.
دەتوانین ئاسوودەیی وەربگرین بە زانینی ئەوەی کە عیسا هەموو ئازارەکانی ئێمەی ئەزموون کردووە، جا لە لەدەستدان، ڕەتکردنەوە، خیانەت یان مردندا بێت. وەک ڕزگارکەر و کڕێنەرەکەمان، هەموو گوناهەکانی ئێمەی بردە سەر خاچ (1 پەترۆس 2:24) و لێمان خۆش دەبێت کاتێک داوا دەکەین (1 یۆحەننا 1:9). وەک شوانە باشەکە، بە سەلامەتی ڕێنوێنیمان دەکات بەناو
دۆڵی سێبەری مردندا (زەبوور 23:4).
بیرت بێت، سێبەر ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە لایەکی ترەوە ڕووناکی هەیە!
باوەڕی قووڵ بە مەسیح ڕێگر نییە لە خەم و پەژارە کاتێک باوەڕدارێک دەمرێت، بەڵام خەم و پەژارە بە هیوا تێکەڵ دەکات، یان تێیدا بڵاو دەبێتەوە! بۆ مەسیحییەکان، مردن ڕێگایەکە بۆ ژیانی هەتاهەتایی (بڕوانە یۆحەننا 5:24). پۆڵس وتی،
ژیان مەسیحە، و مردن قازانجە (فیلیپی 1:21).
هەروەها وتی،
نامانەوێت بێئاگابن، برایان، دەربارەی ئەوانەی خەوتوون، بۆ ئەوەی وەک ئەوانی تر خەم نەخۆن کە هیچ هیوایەکیان نییە. چونکە لەبەر ئەوەی باوەڕمان وایە کە عیسا مرد و هەستایەوە، بە هەمان شێوە، لە ڕێگەی عیساوە، خودا ئەوانەی کە خەوتوون لەگەڵ خۆی دەهێنێت (1 تەسەلۆنیکی 4:13-14).
خەڵکی دڵسۆز ڕەنگە دەربارەی باوەڕداران بڵێن، «عیسا خۆشەویستەکەی ئێوەی برد،» بەڵام ئەو قسەیە دەتوانێت ببێتە هۆی تووڕەبوونی خەڵک، بەتایبەتی منداڵان، لە خودا. 1 کۆرنسۆس 15:26 دەڵێت مردن دوژمنی کۆتاییمانە. بۆیە، دەتوانین بڵێین، «مردن خۆشەویستەکەی ئێمەی لێ سەندین، بەڵام عیسا خۆشەویستەکەی ئێمەی لە مردن سەند!»
ئەگەر نەزانین ئایا خۆشەویستەکەمان باوەڕی بە عیسا هەبووە یان نا، دەبێت تەنها متمانە بە خودا بکەین. کتێبی پیرۆز دەڵێت،
یەزدان لە بەڵێنەکەیدا سست نییە، وەک هەندێک سستی دەژمێرن، بەڵکو بەرگەگرە بەرامبەر بە ئێمە، نایەوێت هیچ کەسێک لەناو بچێت بەڵکو هەمووان بێنە تۆبەکردن (2 پەترۆس 3:9 NKJV).
دزێک کە لەگەڵ عیسا لە خاچ درا، لە کاتژمێرەکانی کۆتایی ژیانیدا بە باوەڕەوە ڕووی لە ئەو کرد (لۆقا 23:39-43). ئێمە نازانین چی ڕوودەدات لە ساتەکانی کۆتایی ژیانی کەسێکدا کاتێک ژیان ڕێگە بە مردن دەدات، بەڵام خودا دەزانێت و ئەو هەموو ئەوانە دەناسێت کە دەچنە بەهەشتەکەی.
ڕۆحی پیرۆز پێی دەوترێت
دڵنەوایی کەر (یۆحەننا 14:26 JND)
و دەتوانێت ئاشتی خودامان پێبدات تەنانەت لە ناوەڕاستی ئازارەکانیشدا. فیلیپی 4:6-7 پێمان دەڵێت،
هیچ شتێک دڵەڕاوکێتان نەبێت، بەڵکو لە هەموو شتێکدا بە نوێژ و پاڕانەوە، لەگەڵ سوپاسگوزاری، داواکارییەکانتان بە خودا ڕابگەیەنن؛ و ئاشتی خودا، کە لە هەموو تێگەیشتنێک زیاترە، دڵ و مێشکتان دەپارێزێت لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە (NKJV).
ئاشتی خودا لە بارودۆخەکانمانەوە نایەت بەڵکو لە نزیکبوونەوە لە باوکمانەوە دێت کە بانگهێشتمان دەکات بۆ فڕێدانی
هەموو خەمەکانتان لەسەر ئەو، چونکە ئەو خەمی ئێوەی لێیە (1 پەترۆس 5:7).
ئەو داوامان لێدەکات بێینە ناو باوەشی خۆشەویستییەوە بۆ ئەوەی دڵە بریندارەکانمان چاک بکاتەوە. ئەو بەزەیی بەوانەدا دێتەوە کە لە ناخۆشیدان (زەبوور 31:9).
هەنگاوەکانی پێشەوە
هەر وەک چۆن قۆناغەکانی خەم و پەژارە هەن، یەزدان هەنگاوەکانی پێشەوەی بۆ ئێمە هەیە کاتێک بەم دۆڵەدا تێدەپەڕین کە پێی دەوترێت پرۆسەی خەم و پەژارە. ڕەنگە ئەزموونەکە وەک ئەوە بێت کە هەرگیز کۆتایی نایەت، بەڵام تاریکی پێویست ناکات بۆ هەمیشە بمێنێتەوە! ڕووناکی لە خودای هەموو ئاسوودەییدا هەیە، کە ئارەزووی دڵنەوایی کردنی ئێمەی هەیە. لێرەدا پێنج ڕێگا هەن کە ئەو دڵنەواییمان دەکات و پیرۆزمان دەکات کاتێک بە دۆڵە قووڵەکانی خەم و پەژارەدا تێدەپەڕین:
- ئەو خودای هەموو ئاسوودەییە! 2 کۆرنسۆس 1:3-4 بیرمان دەهێنێتەوە،
پیرۆز بێت خودا و باوکی یەزدانمان عیسای مەسیح، باوکی بەزەییەکان و خودای هەموو ئاسوودەیی، کە لە هەموو ناخۆشییەکانماندا دڵنەواییمان دەکات، بۆ ئەوەی بتوانین دڵنەوایی ئەوانە بکەین کە لە هەر کێشەیەکدان، بەو ئاسوودەییەی کە خۆمان لەلایەن خوداوە دڵنەوایی کراوین.
وەک خودای هەموو ئاسوودەیی، ئەو هەموو فرمێسکەکانمان لە بوتڵەکەیدا دادەنێت (زەبوور 56:8)، واتە ئەو بە وردی ئاگاداری هەموو ئازار، خەم و خەمۆکییەکانمانە. زەبوور 147:3 دەڵێت،
دڵشکاوەکان چاک دەکاتەوە و برینەکانیان دەبەستێتەوە.
- ئەو و تەنها ئەو دەتوانێت بارەکانمان لاببات و بەرزمان بکاتەوە. خەم و پەژارە دەتوانێت کێشەیەکی زۆر گەورە بێت کە هەمیشە لەگەڵ خۆماندا هەڵیبگرین. بەڵام یەزدان بانگهێشتمان دەکات بۆ ئەوەی بیدەینە دەستی ئەو! لە مەتتا 11:28 یەزدان عیسا فەرمووی،
وەرن بۆ لام، هەموو ئەوانەی ماندوون و بارتان قورسە، و من پشوو وەرگرتنتان پێدەدەم.
زەبوور 55:22 دەڵێت
بارەکەت بخەرە سەر یەزدان.
- خودا هێز دابین دەکات. خەم و پەژارە دەتوانێت زۆر ماندووکەر بێت لە ڕووی سۆزداری، جەستەیی و ڕۆحییەوە. داود هەستی بە خەم و پەژارە کرد و زانی کە خودا ئەو هێزە دابین دەکات کە پێویستی پێیەتی کاتێک هاواری کرد،
ڕۆحم لە قورسی [یان خەم و پەژارە] دەتوێتەوە؛ بەپێی وشەکەت بەهێزم بکە (زەبوور 119:28).
لە ئیشایا 41:10 یەزدان هانیداین:
مەترسە، چونکە من لەگەڵ تۆم؛ دڵتەنگ مەبە، چونکە من خودای تۆم. من بەهێزت دەکەم، بەڵێ، یارمەتیت دەدەم، بە دەستی ڕاستی ڕاستودروستیم پاڵپشتیت دەکەم.
- یەزدان بەڵێن دەدات نوێمان بکاتەوە، کە پەیوەندییەکی نزیکی بە خاڵی پێشووترەوە هەیە. لە ئیشایا 40:31 دەخوێنین:
ئەوانەی چاوەڕێی یەزدان دەکەن هێزیان نوێ دەبێتەوە؛ بە باڵ وەک هەڵۆ بەرز دەبنەوە، ڕادەکەن و ماندوو نابن؛ دەڕۆن و بێهێز نابن.
- خودا گریانی ئێمە دەکاتە شادی و ماتەمگێڕانمان دەکاتە سەما (زەبوور 30:5،11). خەم و پەژارە بۆ هەمیشە نامێنێتەوە!
یارمەتیدانی کەسانی تر لە ڕێگەی خەم و پەژارەوە
هەموو کەسێک بە شێوەیەکی جیاواز خەم دەخوات. ئەمە پشت بە کەسایەتی، باوەڕی ئایینی، پێگەیشتوویی، جێگیری سۆزداری و نەریتە کلتوورییەکان دەبەستێت. کەواتە، چۆن دەتوانین یارمەتی ئەوانە بدەین کە خەم دەخۆن؟
یەکەم، لەوێ بە! لە کاتی خەم و پەژارەدا زۆربەی خەڵک ئەو وشانەی کە پێیان دەڵێیت لەبیر ناکەن، بەڵام ئەوەیان لەبیر دەمێنێتەوە کە ئایا تۆ لەوێ بوویت یان نا. هەرگیز هێزی بوونت لەگەڵ کەسێک لە کاتی خەم و پەژارەیدا کەم مەزانە. لەوێ بە. هەرگیز نازانیت ئەوە چەندە بۆیان گرنگە.
دووەم، گوێ بگرە! یەکێک لە باشترین شتەکان کە دەتوانیت بۆ کەسێکی خەمبار بیکەیت ئەوەیە کە تەنها گوێ بگریت. کەسێکی خەمبار پێویستی بە قسەکردنە دەربارەی ئەو هەستانەی کە ئەزموونیان دەکات، وردەکارییەکانی مردن، پرسە و یادگارییەکانی ڕابردووی خۆشەویستەکەی. هانی کەسەکە بدە بۆ ئەوەی هەستەکانی هاوبەش بکات. گوێگرێکی باش بە و حوکم لەسەر ئەوە مەدە کە دەوترێت. ڕۆما 12:15 دەڵێت،
لەگەڵ ئەوانەی دەگرین بگرین.
بە کەسە خەمبارەکە بڵێ کە ئاساییە هەست بە تووڕەیی، ئازار و ناخۆشی بکات، و خودا لە هەستەکانیان تێدەگات چونکە ئەو دەزانێت ئەزموونکردنی خەم و پەژارە چۆنە.
سێیەم، لە یەزدان داوای ڕێنمایی بکە کاتێک قسە دەکەیت. خۆت بەدوور بگرە لە قسەی بێمانا، واتە قسەی باو و زۆر بەکارهاتوو. با کەسەکە هەست بە خەم بکات بەبێ ئەوەی ئاماژە بەوە بکەیت کە دەبێت «دڵخۆش بێت» یان «لە یەزداندا دڵخۆش بێت،» چونکە ئەمە دەتوانێت ئەو وێنەیە بدات کە تۆ گومانت لە ڕۆحانییەتی کەسەکە هەیە. ڕەنگە ئەو کاتە کاتی گونجاو نەبێت بۆ گێڕانەوەی ڕۆما 8:28. ئەوان پێویستیان بە دڵی کراوەی تۆیە!
چوارەم، وشەی خودا هاوبەش بکە. هەرگیز بە کەسێکی خەمبار مەڵێ کە ویستی خودا بووە کە خۆشەویستەکەیان براوە؛ ئەو قسەیە مردنی کەسێک کەم دەکاتەوە. پاڵپێوە مەنێ یان بانگەشە مەکە، بەڵام ئەگەر کەسەکە ئاماژەی بە کراوەیی کرد، نوێژ بکە و ئایەتە واتادارەکان هاوبەش بکە.
لە کۆتاییدا، کارە سادەکان بکە بەبێ ئەوەی داوات لێ بکرێت، وەک هێنانی ژەمێک، شوشتنی قاپەکان، چاودێریکردنی منداڵ، بڕینی گژوگیا یان چاککردنەوە. بە ئەنجامدانی ئەم کارە پراکتیکیانە، بەزەیی خودای هەموو ئاسوودەیی نیشان دەدەین.
خەم و پەژارە هەموومان دەگرێتەوە، و کاریگەری لەسەر دەوروبەرمان هەیە. بەڵام یەزدان بەڵێن دەدات کە بۆ هەمیشە لەگەڵمان بێت – هی خۆی – تەنانەت لە ناوەڕاستی تاریکترین کاتژمێرەکانماندا. ئەو بەڵێنی داوە کە هەرگیز جێمان ناهێڵێت یان وازمان لێ ناهێنێت! هان بدرێ. خەم و پەژارە تێدەپەڕێت، بەڵام ئەو لەگەڵمانە بۆ مانەوە!
پشوو هەیە لە ناوەڕاستی خەم و پەژارەدا — چونکە خەم و پەژارەی ئەو بەڵگەی خۆشەویستی بوو؛ ئۆه، شیرینە لەو خۆشەویستییەدا ئێستا ئاسوودەیی بدۆزینەوە، کاتێک خەمەکانی زەوی ئەزموون دەکەین. —جۆن ن. داربی (1800-1882)
