ڕزگارکردنەکان کە خەڵک لە زیان و مەترسی دەپارێزن، بیرۆکەی خودان. چیرۆکەکانی ڕزگارکردنی پەنابەران لە وڵاتانی جەنگاو و خەڵک لە بوومەلەرزە و ڕووداوە سەختەکان زۆرجار لە میدیاکاندا دەردەکەون. مانگی ئەیلولی ڕابردوو، ڕزگارکردنی هەزاران کەس لە وێرانکردنی تاوەرە دووانەکانی نیویۆرک لەلایەن تیرۆریستانەوە، هەواڵی جیهانی بوو. لەم وتارەدا سەیری چوار ڕزگارکردنی گەورە دەکەین، سێ لە ڕابردوودا و یەکێکی تر کە هێشتا نەهاتووە: کەشتییەکە کە خێزانی نوحی ڕزگار کرد؛ دەرچوون لە میسر؛ خاچی مەسیح؛ و دووەم هاتنی مەسیح. ئەم ڕزگارکردنە گەورانە ڕووداوی مێژوویی گرنگن کە ڕزگاری بۆ مرۆڤایەتی دەهێنن. زنجیرەی ئاسایی ڕووداوەکان بۆ ئەم ڕزگارکردنانە بریتین لە: بەڵێنێک دەدرێت، باوەڕی خەڵک، کرداری خودا کە ڕزگارکردنەکە دەکاتە کارێکی گونجاو، و سوپاسگوزاری دوای ئەوە.
کەشتییەکە
کاتێک خودا بە نوحی وت کە بەهۆی خراپەکاری مرۆڤایەتییەوە، لافاوێکی جیهانی دەنێرێت کە هەموو شتێک کە هەناسە دەدات لەناو دەبات، بەڵێنی دا کە خێزانی نوح لە کەشتییەکدا پارێزراو دەبن (پیدایش 6:18). پێش ئەوەی ئەم کارەساتە گەورەیە ڕووبدات، خودا پلانی ڕزگارکردنی لە مێشکدا بوو. خودا دەستپێشخەری کرد، بەڵام هەروەها پشتی بە نوح بەست بۆ ئەوەی بەشدارییەکی بەرچاو لە ڕزگارکردنەکەدا بکات. ڕێنمایی تایبەتی دا لەسەر چۆنیەتی دروستکردنی کەشتییەکە، لەوانەش قەبارە و کەرەستە بەکارهاتووەکانی. خودا کەشتییەکەی دیزاین کرد و نوح سەرپەرشتی دروستکردنەکەی کرد. هەروەها بە نوح وترا کە چ خواردنێک بۆ یەکەم گەشتی تۆمارکراو هەڵبگرێت، کەی بچێتە ناو کەشتییەکە، و کەی لێی بێتە دەرەوە (پیدایش 6:14-16,21؛ 7:1؛ 8:16).
چونکە نوح هەموو شتێکی کرد کە خودا پێی وت، کەشتییەکە سەرنشینەکانی بە سەلامەتی بەناو کارەساتەکەدا گواستەوە بۆ دووبارە نیشتەجێکردنەوەی زەوی (پیدایش 6:22؛ 7:5). شوێنێکی پەناگە بوو بۆ ئەو هەشت کەسەی کە ڕزگار کران چونکە باوەڕیان بە هۆشدارییەکە هەبوو و متمانەیان بە بەڵێنی خودا کرد (1 پەترۆس 3:20). دوای ئەوەی لە کەشتییەکە هاتنە دەرەوە، نوح بە قوربانیکردن سوپاسی خودای کرد. خودا وەڵامی دایەوە بە بەرەکەتدارکردنی خێزانی نوح و بەکارهێنانی پەلکەزێڕینە بۆ نیشانەکردنی بەڵێنەکەی کە چیتر لافاوی جیهانی نابێت (پیدایش 8:20؛ 9:8-17).
دەرچوون
«دەرچوون» وشەیەکی یۆنانییە بە واتای «ڕۆیشتن.» هەڵاتنی ئیسرائیل لە چوار سەدە کۆیلایەتی لە میسر نموونەیەکی تری ڕزگارکردنێکی گەورەیە لەلایەن خوداوە. چەندین ساڵ پێشتر، یوسف باوەڕی هەبوو کە قسە لەسەر بەڵێنی خودا بکات بۆ بردنی نەوەکانی ئیسرائیل لە میسرەوە بۆ خاکی بەڵێندراو (پیدایش 50:24-25؛ عیبرانییەکان 11:22). دواتر، خودا ڕایگەیاند کە ئەوان لە کۆیلایەتی لە میسر ئازاد دەکات، بە هێزێکی گەورە و کرداری گەورەی دادوەری ڕزگاریان دەکات و دەیانباتە ناو خاکی بەڵێندراو (دەرچوون 6:6-8).
موسا «لە میسر دەریهێنان» دوای ئەوەی خودا دە بەڵای بەکارهێنا بۆ ناچارکردنی فیرعەون بۆ ئەوەی ڕێگەیان پێ بدات بڕۆن (کردارەکان 7:36 NIV). ڕێنمایی زۆر ورد درا بۆ بەڵای کۆتایی، کاتێک هەموو ماڵێکی جوولەکە دەبوو بەرخێک بکوژن و خوێنەکەی بە چوارچێوەی دەرگای ماڵەکەدا بمالێنن. ئەو شەوە دەبوو ژەمێکی تایبەت بخۆن کە گۆشتی بەرخ و نانی بێ خومرەی تێدابوو بۆ ئامادەکاری بۆ گەشتێکی درێژ. دەبوو لەناو ماڵەکانیاندا بمێننەوە تا بەیانی. ئیسرائیلییەکان وەک ئەوەی پێیان وترا کرا، و لە نیوەشەودا یەزدان هەموو کوڕە نۆبەرەکانی میسرییەکان و نۆبەرەی ئاژەڵەکانیانی کوشت. بەڵام جوولەکەکان بە خوێنی سەر دەرگاکانیان پارێزران. فیرعەون لە کۆتاییدا دوای کارەساتی جەژنی پەسخە ڕازی بوو، و بە جوولەکەکان وترا کە بە خێرایی لە میسر بڕۆن (دەرچوون 12:31-33).
کاتێک میسرییەکان بەدوایاندا هاتن، ئیسرائیلییەکان ترسان؛ بەڵام موسا وتی، «مەترسن. تەنها لە شوێنی خۆتان بوەستن و سەیری یەزدان بکەن کە ڕزگارتان دەکات. میسرییەکانی ئەمڕۆ کە دەیانبینن هەرگیز جارێکی تر نابینرێن. یەزدان خۆی بۆتان دەجەنگێت. پێویست ناکات پەنجەیەک بەرز بکەنەوە» (دەرچوون 14:13-14 NLT). پاشان خودا بە شێوەیەکی موعجیزەیی یارمەتی دان کە بە دەریای سووردا بپەڕنەوە لە کاتێکدا سوپای میسری خنکاند (دەرچوون 13:17-14:31). خودا موعجیزەی تریشی ئەنجام دا بۆ یارمەتیدانی دوو ملیۆن ئیسرائیلی بۆ گەیشتن بە کەنعان: لە ڕێگەی ستوونەکانی هەور و ئاگرەوە ڕێنمایی کردن، خواردن و ئاوی لە بیاباندا دابین کرد، و سەرکەوتن بەسەر دوژمنەکانیاندا (دەرچوون 12:37؛ 13:21؛ 15:22-17:7؛ ژمارەکان 11:31؛ 20:2-11؛ 21:1-3, 21-35). لە کاتی گەشتەکەیاندا خەڵک سکاڵایان لەسەر سەختییەکانیان کرد (ژمارەکان 11:1-6). خودا پێی وتن سیخوڕ بنێرن بۆ گەڕان بەدوای کەنعاندا، بەڵام ئەوان ڕاپۆرتیان دا کە دانیشتووانەکە زۆر بەهێزن، و خەڵکەکە دووبارە سکاڵایان کرد و وتیان دەیانەوێت بگەڕێنەوە میسر! لە ئەنجامی یاخیبوونەکەیاندا، خودا وای لێکردن 38 ساڵی تر لە بیاباندا بگەڕێن. کاتێک هەوڵیان دا بە هێزی خۆیان بچنە ناو خاکی بەڵێندراو، شکستیان هێنا.
دەرچوون لە میسر بیرۆکەی خودا بوو و بە هێزی ئەو ڕوویدا. خودا نیگەران بوو لە ئازارەکانی گەلەکەی لە میسر، بۆیە هەوڵی دا ڕزگاریان بکات و بیانباتە کەنعان (دەرچوون 2:24-25؛ 3:7-10). وتی، «من یەزدان خودای ئێوەم، کە لە میسر دەرمهێنان. هیچ خودایەک جگە لە من دانپێدانێن، هیچ ڕزگارکەرێک جگە لە من» (هۆشەع 13:4). خودا موسای بەرز کردەوە بۆ ئەوەی گەلەکەی لە میسر دەربهێنێت و پێی وت چی بکات و چی بڵێت (دەرچوون 3:14-22؛ 7:20). موسا گوێڕایەڵی ڕێنماییەکانی خودا بوو و نێوەنگیر و تکاکار بوو لە نێوان خودا و گەلەکەدا. ئەو بەشێکی گرنگ بوو لە پلانی خودا. خەڵکەکە دەبوو گوێڕایەڵی بکەن و متمانە بە خودا بکەن بۆ ئەوەی لە میسر هەڵبێن. دوای ئەوەی بە دەریای سووردا پەڕینەوە، خەڵکەکە گۆرانییەکی سوپاسگوزارییان وت (دەرچوون 15:1-21). دەستی پێکرد، «گۆرانی بۆ یەزدان دەڵێم، چونکە زۆر بەرز کراوەتەوە. ئەسپ و سوارەکەی فڕێداوەتە ناو دەریا. یەزدان هێز و گۆرانی منە؛ بووەتە ڕزگاری من. ئەو خودای منە، و ستایشی دەکەم، خودای باوکم، و بەرز ڕایدەگرم» (دەرچوون 15:1-2). دەرچوون لە میسر گەورەترین نموونەی ڕزگارکردن بوو بۆ ئیسرائیل و زانیارییان لەسەر خودا وەک ڕزگارکەر پتەو کرد، هەرچەندە دواتر لەبیر کرایەوە (زەبوور 106:21).
خاچ
دوای کەوتنی مرۆڤایەتی بۆ ناو گوناهـ، خودا بەڵێنی دا کە مەسیح بەسەر شەیتاندا سەرکەوتوو دەبێت (پیدایش 3:15). چەندین بەڵێن لە پەیمانی کۆندا هەیە دەربارەی مەسیح. ئەرکی مەسیح ئەوە بوو کە «گەلەکەی لە گوناهەکانیان ڕزگار بکات» (مەتتا 1:21). فریشتەکە بە شوانەکانی وت، «مژدەیەکی گەورەتان پێدەدەم کە بۆ هەموو گەلەکە دەبێت. ئەمڕۆ... ڕزگارکەرێک بۆ ئێوە لەدایک بووە؛ ئەو مەسیح پەروەردگارە» (لۆقا 2:10-11). بۆیە عیسا خەڵک لە مەترسی گەورە ڕزگار دەکات و دەیانباتە شوێنێکی سەلامەت. کتێبی پیرۆز تۆماری کردووە کە عیسا لەسەر خاچ لەسێدارە درا. مردن و هەستانەوەی ئەو ڕووداوە سەرەکییەکانی باوەڕی مەسیحییەتن. «ئەو بۆ گوناهەکانی ئێمە ڕادەستی مردن کرا و بۆ ڕاستکردنەوەمان زیندوو کرایەوە» (ڕۆما 4:25). ئەمە گەورەترین ڕزگارکردنی خودا بوو لە مێژوودا:
چونکە ئەو لە دەسەڵاتی تاریکی ڕزگاری کردین و هێناینییە ناو شانشینی کوڕەکەی کە خۆشی دەوێت، کە تێیدا ڕزگاریمان هەیە، لێخۆشبوونی گوناهەکان (کۆلۆسی 1:13-14).
مردن و هەستانەوەی مەسیح دابینکردنی خودان بۆ ئێمە. کاتێک لافاوەکە هات، کەشتییەکە کە خودا بۆ خێزانی نوحی دابین کردبوو تاکە ڕێگەی ڕزگاربوون بوو؛ ئەوانەی لە دەرەوە بوون لەناو چوون. بە هەمان شێوە، قبوڵکردنی کەسی کاری مەسیح تاکە ڕێگەی ڕزگاربوونە لە دادوەری داهاتووی خودا (1 تسالۆنیکی 1:10؛ 1 پەترۆس 3:18-21). مردن و هەستانەوەی ئەویش وەک موسایە کە نەوەکانی ئیسرائیلی لە کۆیلایەتی لە میسر ڕزگار کرد. لەم حاڵەتەدا ڕزگارکردنەکە لەلایەن خوداوە پلان بۆ دانرابوو و لەلایەن مەسیحەوە جێبەجێ کرا «کە خۆی بۆ گوناهەکانمان بەخشی بۆ ئەوەی لەم سەردەمە خراپەکارە ڕزگارمان بکات» (غەلاتییەکان 1:4). «باوک کوڕەکەی ناردووە بۆ ئەوەی ڕزگارکەری جیهان بێت» (1 یوحەننا 4:14). کتێبی پیرۆزیش دەڵێت کە خودا ڕزگاری کردووین، نەک بەهۆی هیچ شتێک کە کردبێتمان بەڵکو بەهۆی نیعمەتەکەیەوە (2 تیمۆساوس 1:9). تەنها عیسا هێزی هەیە خەڵک لە دەریاچەی ئاگر ڕزگار بکات. ناوی ئەو تاکە ناوێکە کە دەتوانێت هەر کەسێک ڕزگار بکات (کردارەکان 4:12). خودا ئەوەندە خۆشی ویستین کە تاکە کوڕەکەی بەخشی بۆ ئەوەی هەموو کەسێک کە باوەڕی پێی بێت لەناو نەچێت بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت (یوحەننا 3:16).
لەم حاڵەتەدا ڕزگارکردنەکەش پشت بە کردەیەکی باوەڕ دەبەستێت:
ئەگەر بە دەمت دان بنێیت، «عیسا پەروەردگارە،» و لە دڵتدا باوەڕ بکەیت کە خودا لە مردووان هەڵی ساندووەتەوە، ڕزگارت دەبێت. چونکە بە دڵتە کە باوەڕ دەکەیت و ڕاست دەکرێیتەوە، و بە دەمتە کە دان دەنێیت و ڕزگارت دەبێت (ڕۆما 10:9-10).
گۆرانی سوپاسگوزاری کە باوەڕداران بە درێژایی هەتاهەتایی دەیڵێن، «شایستەیە بەرخەکە کە سەربڕدرا» (بینین 5:12).
دووەم هاتنەوە
دووەم هاتنەوەی مەسیح دوو بەشی سەرەکی هەیە، ڕاپچەر و دەرکەوتن. ڕاپچەر دیمەنی گەورەی داهاتووە لە پلانی ڕزگارکردنی خودا، کە کۆتایی سەردەمی کەنیسە و سەرەتای سەردەمی تەنگانە نیشان دەدات. وەک کەنیسە، ڕاپچەر نهێنییەک بوو کە لە سەردەمی پەیمانی کۆندا نەناسراو بوو، بەڵام لە پەیمانی نوێدا ئاشکرا کرا (1 کۆرنسۆس 15:51). بە ڕاپچەر مەسیح باوەڕداران لە سەردەمی دادوەری داهاتوو کە پێی دەوترێت تەنگانە ڕزگار دەکات، و بە خاچ لە سزای هەتاهەتایی گوناهەکانیان ڕزگاریان دەکات (1 تسالۆنیکی 1:10). کاتێک عیسا باسی ئاسمانی دەکرد بەڵێنی دا، «من دەچم بۆ ئەوەی شوێنێکتان بۆ ئامادە بکەم. و ئەگەر بچم و شوێنێکتان بۆ ئامادە بکەم، دەگەڕێمەوە و دەتانبەم بۆ ئەوەی لەگەڵ من بن بۆ ئەوەی ئێوەش لەو شوێنە بن کە من لێیم» (یوحەننا 14:2-3). ڕاپچەر ڕووداوێکی موعجیزەیی دەبێت کاتێک مەسیح مردووان هەڵدەسێنێتەوە و زیندووان دەگۆڕێت. باوەڕی مەسیحی بەشداری لەم ڕووداوەدا مسۆگەر دەکات. دوای ئەوە سوپاسگوزارییەکی زۆر دەبێت لە جەژنی هاوسەرگیری بەرخەکە. ئەمە ئاهەنگێکی گەورە دەبێت بۆ هەموو باوەڕداران: «با دڵخۆش بین و شاد بین و شکۆی پێ ببەخشین! چونکە هاوسەرگیری بەرخەکە هاتووە، و بووکەکەی خۆی ئامادە کردووە» (بینین 19:7).
قۆناغی تری دووەم هاتنەوە دەرکەوتنی پەروەردگارە؛ کۆتایی بە تەنگانە دەهێنێت. دوای ئەوەی عیسا لە کێوی زەیتوونەوە سەرکەوت بۆ ئاسمان، دوو فریشتە پرسیاریان کرد، «پیاوانی جەلیل، بۆچی لێرە وەستاون و سەیری ئاسمان دەکەن؟ هەمان ئەم عیسایە، کە لە ئێوە وەرگیراوە بۆ ئاسمان، بە هەمان شێوە دەگەڕێتەوە کە بینیوتانە چووەتە ئاسمان» (کردارەکان 1:11). دەرکەوتن، کاتێک پەروەردگار بە هێز و دادوەرییەکی گەورەوە دێتە سەر زەوی، ڕووداوێکی سەرسوڕهێنەر دەبێت (2 تسالۆنیکی 1:6-10). لەم ژیانەدا، باوەڕ بەشداری لەم ڕووداوەدا مسۆگەر دەکات، وەک یەکێک لەوانەی کە لەگەڵ پەروەردگاردان کاتێک شانشینی خۆی لەسەر زەوی دادەمەزرێنێت. ئەوانەی لە تەنگانە ڕزگار دەکرێن، کە بە زیندوویی دەچنە ناو هەزار ساڵەکە، گۆرانی موسا و گۆرانی بەرخەکە دەڵێن، ئەوەی دووەمیان ئاهەنگی ڕزگارکردنی کۆتایی لە شەیتان دەگێڕێت (بینین 15:2-3).
ڕزگارکەرێکی گەورە
ڕزگارکردنەکان کە خەڵک لە زیان و مەترسی دەپارێزن، بیرۆکەی خودان. ئەو کەشتییەکی بەکارهێنا بۆ ڕزگارکردنی خێزانی نوح لە لافاوەکە، و موسای بەکارهێنا بۆ ڕێبەریکردنی ئیسرائیلییەکان لە کۆیلایەتی و بردنە ناو خاکی بەڵێندراو. ئەو عیسای نارد لە ئەرکێکی ڕزگارکردندا بۆ ئەوەی لەسەر خاچ بمرێت بۆ ڕزگارکردنمان لە دەریاچەی ئاگر. ئەو بەڵێنی داوە کە دووبارە دێتەوە بۆ بردنی باوەڕداران بۆ ئاسمان و دواتر دەگەڕێتەوە سەر زەوی بۆ ڕزگارکردنی ئەوانەی کە لە کاتی تەنگانەدا متمانەی پێ دەکەن. ئەم نموونانە یەک شت ڕوون دەکەنەوە: خودا هێزێکی گەورەی هەیە بۆ ڕزگارکردنی گەلەکەی. پەترۆس بیرمان دەهێنێتەوە کە بێباوەڕان سزا دەدرێن، بەڵام گەلی خودا ڕزگار دەکرێن. ئەگەر خودا خێزانی نوحی ڕزگار کرد، ئەوا بەڵێنمان پێدراوە کە «یەزدان دەزانێت چۆن خەڵکی خوداپەرست لە تاقیکردنەوەکان ڕزگار بکات و ناڕاستەکان بۆ سزا تا ڕۆژی دادوەری ڕابگرێت» (2 پەترۆس 2:4-9).
وەڵامدانەوەمان
وەک چۆن خودا خێزانی نوح و نەوەکانی ئیسرائیلی ڕزگار کرد، ئەویش ئەوانە ڕزگار دەکات کە متمانەی پێ دەکەن. خودا بەشی خۆی کردووە بۆ ڕزگارکردنمان لە سزای شایستەمان، و بۆ گەڕاندنەوەمان بۆ لای خۆی. تۆ چی؟ ئایا لە کەشتییەکەیت یان لە لافاوەکەدا؟ ئایا سەلامەت دەبیت یان پەشیمان؟ تەنها دوو بژاردە هەیە. خودا نایەوێت هیچ کەسێک لەناو بچێت، بەڵام هەڵبژاردەکە هی ئێمەیە. ئەوانەی کە متمانە بە سەرکەوتنی مەسیح لەسەر خاچ دەکەن لە هێزی شەیتان ڕزگار کراون، گوناهەکانیان لێخۆشبووە و بە سەلامەتی لە ڕێگەیانن بۆ ئاسمان (کۆلۆسی 1:13-14). ئەوانەی لە دەرەوەن چارەنووسیان دەریاچەی ئاگرە. متمانەی پێ بکە و ئەو بۆ هەتاهەتایی ڕزگارت دەکات.
وەک مەسیحییەک، ئایا شوێن ستوونەکانی هەور و ئاگر دەکەویت بەرەو خاکی بەڵێندراو یان بەهۆی گوناهەکانتەوە لە بیاباندا دەسووڕێیتەوە (1 کۆرنسۆس 10:1-13)؟ ئایا لەسەر ڕێگای ڕاستیت یان لە ڕێگایەکی لاوەکیدا ون بوویت؟ ئێمە ڕۆژانە پێویستمان بە هێزی ڕزگارکەری خودایە. ئەو دەیەوێت هەموو ڕۆژێک یارمەتیمان بدات و ئەو شێوازەی پێداوین کە هەمان شێوازە بۆ ڕزگارکردنە گەورەکان: بەڵێنەکانی خودا، لەگەڵ باوەڕی ئێمە، پاشان سوپاسگوزاری ئێمە:
کەواتە، وەک چۆن مەسیح عیساتان وەک پەروەردگار وەرگرت، بەردەوام بن لە ژیان تێیدا، ڕیشەدار و بنیاتنراو تێیدا، بەهێزکراو لە باوەڕدا وەک چۆن فێر کران، و پڕ لە سوپاسگوزاری (کۆلۆسی 2:6-7).
باوەڕمان دەبێت بەردەوام زیاد بکات چونکە دڵسۆزی یەکێکە لە بەرهەمەکانی ڕۆح (2 کۆرنسۆس 10:15؛ غەلاتییەکان 5:22). هان دەدرێین کە «بە باوەڕ بژین» (ڕۆما 1:17؛ 2 کۆرنسۆس 5:7). ئەو چەندین بەڵێنی لە کتێبی پیرۆزدا پێداوین و ئەگەر متمانەمان پێی بێت لەمانەدا، وەک ئەوانەی لە ڕزگارکردنە گەورەکانی کتێبی پیرۆزدا ڕزگار کران، هێزی ئەومان لە ژیانماندا دەبینین. دەتوانین متمانە بە سەرکەوتنی مەسیح بکەین بۆ ڕزگارکردنمان لە هێزی گوناهـ و شەیتان (1 یوحەننا 1:9).
