کتێبی پیرۆز ئاماژە بەوە دەکات کە خودا ناتوانرێت بە کۆمەڵ بپەرسترێت بەبێ کاهینایەتی. بۆیە لە ڕۆژانی موسا و هاروندا، پلەی کاهینەکان فەرمی و تایبەت بوو. بۆ پاراستن لە بتپەرستی ئاشکرا، خودا کاهینەکانی و قوربانگایەکی تاکەکەسی دامەزراند وەک بنەمایەک بۆ پاراستنی سیستەمی قوربانی و پێشکەشکردن. ئەم پیاوانە کە لە هۆزی لێڤی هەڵبژێردرابوون، نێوەندگیریان دەکرد لە نێوان پەرستکاران و قوربانگاکەدا. بەڵام، لە پەیمانی نوێدا ئەم بنەمایە کۆنانە کران بە ڕۆحی بۆ ئەوەی هەموو ئەو گەلانە بگرێتەوە کە بە ڕۆحی خودا پیرۆز کراون. بۆیە، قوربانی ئاژەڵ جێگەی قوربانییە ڕۆحییەکانی گرتووەتەوە، هەروەک چۆن جلوبەرگی ڕزگاری جێگەی ئێفۆدی گرتووەتەوە. با بە وردی سەیری ئەم بیرۆکانە بکەین.
مەلکیسیدقی نهێنی
یەکەم ئاماژە بە کاهین دوای سەربڕینی پاشاکانە کاتێک مەلکیسیدق، پاشای سالیم نان و شەرابی هێنا (پیدایشی 14:18 KJV). بە ڕوونی دەڵێت کە «ئەو کاهینی خودای هەرە بەرز بوو.» بۆ تێگەیشتن لەم وشانە ناوازەیە، دەبێت بگەڕێینەوە بۆ عیبرانییەکان 5-7، کە نووسەری ئیلهامپێدراو شکۆمەندییەکانی کاهینایەتی هەتاهەتایی مەسیح ڕوون دەکاتەوە. ئەگینا تەنها لێدوانمان ئەوەیە کە مەلکیسیدق بە شێوەیەکی فیگۆری گەورەترین جیاوازییە لە کاهینە کۆنەکان. ئەوانەی دوایی لە خوێنی شاهانە نەبوون و دوای مردن لە کار کەوتن. سەرەڕای ئەوەش، کاهینەکانی کۆن بە لێکچوون و جیاوازی، هاوتاکانی خۆیان لە پەیمانی نوێدا پێشبینی دەکرد.
کاهینە تاکەکەسییەکانی پێش هارون
پێش ئەوەی بەردەوام بین، دەبێت ئاماژە بەوە بکەین کە ئیبراهیم ئەرکی کاهینێکی جێبەجێ کرد کاتێک قوربانگایەکی بۆ یەزدان دروست کرد. پێش ئەو، قوربانییە بەرزەکانی هابیل و نوحمان هەیە. هەروەها دەبێت ئاماژە بەوە بکەین کە ئەیوب وەک کاهینێک لە پەیوەندی لەگەڵ خێزان و هاوڕێکانیدا کاری دەکرد (ئەیوب 1:5، 42:8). بەڵام، چونکە مەسیح دەبێت لە هەموو شتێکدا پێشەنگی هەبێت، ئیبراهیم دان بە باڵادەستی مەلکیسیدقدا نا کە پیاوە پیرەکە دەیەکەی پێدا. بەڕاستی، ئیبراهیم جارێکی تر قوربانگایەکی بۆ خودا دروست نەکرد تا چەند ساڵێک دواتر کاتێک فەرمانی پێکرا کوڕەکەی ئیسحاق وەک قوربانی سووتاندن پێشکەش بکات. لەوێ نزیک سالیم (ئۆرشەلیم) پیاوە پیرەکە خۆی ئامادە کرد بۆ قوربانیکردنی ئیسحاق بۆ خوداکەی.
هەروەک چۆن مەلکیسیدق و ئیسحاق بە یەکسانی پێشبینی مەسیح دەکەن، بنەمای سەرەکی مەسیحمان هەیە وەک خودی قوربانی پەرستکارەکە. بەم شێوەیە قوربانییەکانی لێڤی مەسیح لە شکۆمەندییە جۆراوجۆرەکانیدا وەسف دەکەن. بەڵام، لە مەلکیسیدقدا ئێمە ئەو ڕاستییەشمان هەیە کە مەسیح خۆی پێشکەش بە خودا کرد لەسەر خاچ، هەروەک چۆن دواتر ئێمە کە لێڤییەکانی پەیمانی نوێین، ئەو وەک قوربانییەکی ڕۆحی لە پەرستندا پێشکەش دەکەین. بەم کارە پێویستمان بە قوربانگایەکی ماددی، جلوبەرگی کاهینی یان خوێنڕشتن نییە. چونکە مەسیح یەکجار بۆ هەمووان لە جیاتی ئێمە قوربانی درا، و هەرگیز ناتوانێت جارێکی تر بمرێت چونکە ئەو بە هێزی ژیانێکی بێ کۆتایی دەژی. بۆیە قوربانییەکانمان بەڕاستی ڕۆحین کاتێک
قوربانی لێوەکانمان پێشکەش دەکەین (هۆشەع 14:2 NKJV).
شانشینی کاهینەکان
پلانی سەرەتایی خودا ئەوە بوو کە ئیسرائیل تەرخان بکات وەک
شانشینێکی کاهینەکان، و نەتەوەیەکی پیرۆز (دەرچوون 19:6). بەهۆی شکستی مرۆڤەوە، خودا ڕازی بوو بە پیرۆزکردنی خێزانی لێڤییەکان بۆ ئەوەی لە جیاتی نەتەوەکە کار بکەن. لەو کاتەدا خەڵکی ئاسایی دەستڕاگەیشتنی سنوورداریان هەبوو چونکە کاهینەکان نێوەندگیریان دەکرد لە نێوان خەڵکدا لە پەیوەندی لەگەڵ قوربانگاکە، شوێنی پیرۆز و شوێنی هەرە پیرۆز. خەڵکی ئاسایی قەدەغە بوو لەوەی لە قوربانگای قوربانی سووتاندن تێپەڕن. تەنانەت پاشاکانیش قەدەغە بوو لەوەی نزیک قوربانگای بخوور ببنەوە. و سەبارەت بە شوێنی هەرە پیرۆز، تەنها سەرۆک کاهین ساڵانە یەکجار ڕێگەی پێدرا لە ڕێگەی پەردەکەوە بچێتە ژوورەوە لە ڕۆژی کەفارەت. ئەم ڕێوڕەسمانە جلوبەرگ، قوربانگایەکی ماددی و چادرێکی پەرستنیان دەویست. لە ڕۆژانی پیرۆز و تەنانەت ڕۆژانەش، ئاژەڵە پاکەکان دەبران بۆ سەربڕین. بۆیە تەنها یەک شوێن لەسەر زەوی هەبوو کە خودا بتوانرێت بە قوربانی بپەرسترێت. هەروەها، پەرستکارە نا-کاهینەکان لە خواردنی شتە پیرۆزکراوەکان بێبەش کرابوون.
شێوەی شتەکانی داهاتوو
هەرچەندە سیستەمی کۆن گۆڕانکاریی تێدا نەدەکرا، بەڵام پێغەمبەران دەستیان کرد بە ئاماژەکردن بە چاکسازییەک. یەکەم جار، کاتێک دەریاوانە بێگانەکان وەڵامی موعجیزەی پاراستنی یۆنایان دایەوە:
پیاوەکان زۆر لە یەزدان ترسان، و قوربانییەکیان بۆ یەزدان پێشکەش کرد، و پەیمانیان بەست (یۆنا 1:16). ئەمەیان کرد بەبێ پلەی کاهینێکی جلوبەرگپۆش و بەبێ چوونە سەر ئۆرشەلیم، ئەو شوێنەی کە پیاوان دەبێت تێیدا بپەرستن (یۆحەننا 4:20). ئەم بنەمایە لە سەفەنیا دووبارە دەبێتەوە: یەزدان لێیان ترسناک دەبێت: چونکە ئەو هەموو خوداوەندەکانی زەوی برسی دەکات؛ و پیاوان ئەو دەپەرستن، هەریەکەیان لە شوێنی خۆیەوە، تەنانەت هەموو دوورگەکانی بێگانەکان (سەفەنیا 2:11). بەم شێوەیە خودا باس لە بێگانەکان (نەتەوەکان) دەکات کە ئەو دەپەرستن بە قبوڵکردن لە خاکەکانی خۆیاندا. لە مەلاخی، یەزدان دەڵێت، لە هەڵهاتنی خۆرەوە تا ئاوابوونی... ناوی من لە نێوان نەتەوەکاندا گەورە دەبێت؛ و لە هەموو شوێنێک بخوور بۆ ناوی من پێشکەش دەکرێت، و قوربانییەکی پاک بۆ ناوی من لە نێوان بێگانەکاندا گەورە دەبێت، یەزدانی سوپاسالار دەفەرموێت (مەلاخی 1:11).
کاهینایەتی گشتگیری باوەڕداران
گرنگە کە ئەم وشانە لە کۆتا وتەکانی خودان لە پەیمانی کۆندا. ئەوانە لە ئامادەکاریی کاهینایەتی نێودەوڵەتیدان کە لەلایەن مەسیحەوە لە پەیمانی نوێدا دادەمەزرێت. و لە کاتێکدا یەکەم موعجیزە لە لوقا دەرکەوتنی فریشتە گابریێلە بۆ زەکەریا، کاهین لە پەرستگای ئۆرشەلیم، فریشتەیەک دواتر لە کاتی نوێژدا لە ماڵەوە بۆ کۆرنێلیۆس دەردەکەوێت، بێگانەیەکی دینداری یۆپا (کردارەکان 10:2). زۆری پێنەچوو، ئەم پیاوە و هاوڕێکانی، بە باوەڕهێنان بەو مزگێنییەی کە پیتەر بانگەشەی بۆ کرد، ڕۆحی پیرۆز وەردەگرن و بەم شێوەیە یەکسانی جولەکە و بێگانە لە مەسیحدا دادەمەزرێنن. بەم شێوەیە پۆڵس دواتر دەنووسێت،
چونکە لە ڕێگەی ئەوەوە هەردوکمان بە یەک ڕۆح دەستمان بە باوک دەگات (ئەفەسۆس 2:18).
کاهینایەتی پیرۆز و شاهانە
گونجاوە کە پیتەر، کە شایەتی هاتنی ڕۆحی پیرۆزی دا بۆ سەر بێگانەکان، هەڵبژێردرێت بۆ پێناسەکردنی نێودەوڵەتیبوونی کاهینایەتی پەیمانی نوێ. ئەو دەنووسێت:
ئێوەش، وەک بەردی زیندوو، خانەیەکی ڕۆحی، کاهینایەتییەکی پیرۆزتان لێ دروست کراوە، بۆ پێشکەشکردنی قوربانییە ڕۆحییەکان، کە لەلایەن خوداوە قبوڵکراون بەهۆی عیسای مەسیحەوە... ئێوە نەوەیەکی هەڵبژێردراون، کاهینایەتییەکی شاهانە، نەتەوەیەکی پیرۆز، گەلێکی تایبەتن؛ بۆ ئەوەی ستایشی ئەو کەسە دەربخەن کە ئێوەی لە تاریکییەوە بانگ کردووە بۆ ناو ڕووناکییە سەرسوڕهێنەرەکەی (1 پیتەر 2:5،9).
ئەم لێدوانە سەرسوڕهێنەرە ئاشکرای دەکات کە کاهینەکانی پەیمانی نوێ لە پلە و خزمەتدا باڵاترن لە لێڤییەکان لە گەورەترین ساتەکانی شکۆمەندیدا. ئەی ئاکامەکانی ئەم وشانە چین؟ یەکەم، ئەوانەی لە کەنیسەکاندا کە لەلایەن نێردراوانەوە دامەزرێنرابوون، کاهین بوون کە پێکەوە لە شایەتییەکی کۆمەڵایەتیدا کاریان دەکرد. لە کاتی نووسینی نامەکانی پیتەردا، پەرستگای ئۆرشەلیم لەلایەن ڕۆمەکانەوە وێران کرابوو. بەڵام، ئەوەی دوایی پێشتر جێگەی گیرابووەوە بە خانەیەکی ڕۆحی کە لە بەردی زیندوو دروست کرابوو – پەرستکاران کە لەلایەن خوداوە توانایان پێدرابوو بۆ پێشکەشکردنی قوربانییەکان کە لە باشترین ئاژەڵەکانیش قبوڵکراوتر بوون. قوربانییەکان ئێستا بە تەواوی ڕۆحی بوون هەروەک چۆن داود پێشبینی کرد:
ناوی خودا بە گۆرانی ستایش دەکەم، و بە سوپاسگوزاری گەورەی دەکەم. ئەمەش یەزدانی زیاتر پێ خۆش دەبێت وەک گا یان گاجووتێک کە قۆچ و سمتی هەبێت (زەبوورەکان 69:30-31). بەڵام، تەنانەت لەمەش گەورەتر، کاهینە نوێیەکان کە ڕیسوایی مەسیح هەڵدەگرن، شانازییان پێدراوە کە قوربانی ستایش بە خودا پێشکەش بکەن بە بەردەوامی، واتە، بەرهەمی لێوەکانمان کە سوپاسگوزاری ناوی ئەون (عیبرانییەکان 13:15).
ئەوانەی لە لای هەستانەوەی گۆلگۆثا دەوەستن دەتوانن لە یەکەم ڕۆژی هەفتەدا کۆببنەوە بۆ یادکردنەوەی پەروەردگاریان و قوربانی ستایش پێشکەش بکەن
بۆ ئەوەی پێشکەشکردنی نەتەوەکان قبوڵکراو بێت، بە ڕۆحی پیرۆز پیرۆز کرابێت (ڕۆما 15:16). ئەم قوربانییە ڕۆحییانە، کە لەلایەن خوداوە قبوڵکراون بەهۆی عیسای مەسیحەوە (1 پیتەر 2:5) لە لووتەکانی خودادا بۆنخۆشن. ئەوان زیاتر دڵخۆشی دەکەن وەک هەموو قوربانییە بۆنخۆشەکان کە لە سەردەمانی کۆندا لەلایەن کاهینەکانەوە کراون بە کەمێک تێگەیشتن لەوەی کە مانایان چی بوو. هەروەها لە کاتێکدا تەنها سەرۆک کاهین شانازی پێدرا بوو بچێتە ناو شوێنی هەرە پیرۆز (وێنەیەکی بەهەشت)، ئێستا لە مەسیحدا ئێمە بوێریمان هەیە بچینە ناو پیرۆزترین شوێن بە خوێنی عیسا، بە ڕێگایەکی نوێ و زیندوو، کە ئەو بۆ ئێمەی تەرخان کردووە، لە ڕێگەی پەردەکەوە، واتە، جەستەی خۆی (عیبرانییەکان 10:19-20). ئەمە مانای وایە هەروەک چۆن یۆحەننا لە ڕۆژی یەزداندا لە ڕۆحدا بوو و لە زیندانەکەی لە پاتمۆسەوە گوازرایەوە بۆ ئاسمانی سێیەم، بە هەمان شێوە پیرۆزەکان لە دڵ و مێشکدا دەتوانن بەرز ببنەوە بۆ بینینی پەروەردگاریان کە لە دەستی ڕاستی خودا دانیشتووە.
بەڵام، هەرچەندە هەموو ئەمانە دڵخۆشکەرن، ئێمە بنەمای هەمیشەییش دەناسینەوە:
گوێڕایەڵی باشترە لە قوربانی، و گوێگرتن باشترە لە چەوری بەرخەکان (1 ساموێل 15:22). بۆیە ئەمە هاوڕێکەوتن نییە کە پێش ئەوەی یوسف فەرمانەکە بدات، «باوکم لە هەموو شکۆمەندییەکەم ئاگادار دەکەنەوە» (پیدایشی 45:13)، یەکەم جار فەرمانی پێکردن کە «بیرم لێ بکەنەوە کاتێک باش دەبن» (پیدایشی 40:14). بۆیە، بەهای نەرێنی هەیە لە کۆبوونەوە بۆ پەرستنی خودا بە قسەی فریشتەیی ئەگەر گرنگی فەرمانی «ئەمە بکەن بۆ یادکردنەوەی من» (لوقا 22:19) پشتگوێ بخەین.
ئەوانەی نیعمەتی یادکردنەوەی پەروەردگاریان نییە، بە زەحمەت دەتوانن باوکی لە هەموو شکۆمەندییەکەی ئاگادار بکەنەوە، کە بەبێ ئازارەکانی لەسەر خاچ نەدەبوو. چونکە
ئایا مەسیح نەدەبوو ئەم شتانە بچێژێت، و بچێتە ناو شکۆمەندییەکەی؟ (لوقا 24:26) ئەوانەی بە پلەی کاهینە شاهانەکانیان دڵخۆشن، دەبێت ئەرکی خۆشیان وەک کاهینە دڵسۆزەکان لەبیر بێت. ئاسانە وەک کاهینایەتییەکی پیرۆز سروود بڵێن و سوپاسی خودا بکەن، بەڵام ئەرکێکی هاوتای هەیە وەک کاهینە شاهانەکان بۆ خزمەتکردنی مەسیح بە یەکتر و نیشاندانی میهرەبانی بە نامۆکان. بۆیە بەرهەمی لێوەکان دەبێت بە گوێڕایەڵی بۆ ئامۆژگارییەکە تەواو بکرێت «بۆ ئەوەی چاکە بکەن و پەیوەندی بکەن لەبیر مەکەن: چونکە بەو قوربانییانە خودا زۆر دڵخۆش دەبێت» (عیبرانییەکان 13:16). نێردراو هاوبەشی لە پێشخستنی مزگێنیدا بە «بۆنێکی خۆش، دڵخۆشکەر بۆ خودا» (فیلیپییەکان 4:18) دادەنێت. بەم شێوەیە، تەنانەت گۆڤارە مەسیحییە باشەکانی وەک ئەمەش پێویستیان بە پارەیە بۆ مانەوە!
لە بنەڕەتدا، دەبێت تێبگەین کە گوێڕایەڵی خودی ڕۆح و گیانی پەرستنە. چی لە شانشینێک کە خەڵکەکەی بۆ پاشاکەیان دەچەمێنەوە، بەڵام لە باجەکانیان دەدزن؟ وەک کاهین دەبێت نەک تەنها بە لێوەکانمان خزمەت بکەین بەڵکو مەسیحیش لە ژیانماندا نیشان بدەین. یۆحەننا دەڵێت،
بەرخەکە... ئێمەی بۆ خوداکەمان کردووە بە پاشا و کاهین: و ئێمە لەسەر زەوی فەرمانڕەوایی دەکەین (بینین 5:10). ئایا ئەو ئەم وشانەی وەک کەسێک نەنووسی کە هەموو شتێکی بۆ پەروەردگاری قوربانی دابوو؟ یۆحەننا لە ڕۆژی یەزداندا لە ڕۆحدا لە کوێ بوو، جگە لە دوورگەی سزای پاتمۆس، لەگەڵ تاوانباراندا ژمێردرابوو، هەرچەندە هیچ تاوانێکی نەکردبوو؟ هەرچەندە لە هاوبەشی براکانی دابڕابوو، بەڵام خزمەتکاری دڵسۆزی مەسیح هیچ لە کاهینایەتییەکەی لەدەست نەدا، نە لە پیرۆزی و نە لە شکۆمەندیدا. بەڵام وەک نووسەری مەسیح، دەبوو ئەمە بۆ کەنیسەی ئاسوودە و بێخەم و لاودیکیا بنووسێت: چونکە تۆ ساردوسڕیت، نە سارد و نە گەرم، من تۆ لە دەمم فڕێ دەدەمە دەرەوە (بینین 3:16).
ئایا جورئەت دەکەین هەڵەکانی نەوەکانی ڕابردوو دووبارە بکەینەوە؟ بۆ نموونە، دەزانین کە خودا کاهینایەتی کۆنی بەهۆی دووڕووییانەوە تاوانبار کرد و فەرمووی:
ئەم گەلە بە لێوەکانیان ڕێزم لێ دەگرن، بەڵام دڵیان لێم دوورە (مەرقۆس 7:6). بۆیە، ئەوانەی لە ئێمەدا خێران لە تۆمەتبارکردنی ئیسرائیل بە گڕوگاڵ و دووڕوویی، دەبێت ئاگاداری هاوتایەکە لەبیر بێت: ئەگەر خودا لقە سروشتییەکانی نەپاراست، ئاگادار بە نەوەک تۆش نەپارێزێت (ڕۆما 11:21).
