گەڕانەوە بۆ وتارەکان

پەیمانەکانی خودا: تێگەیشتن لە بەڵێنەکانی خودا بۆ مرۆڤایەتی

نادیار
پەیمانەکانی خودا: تێگەیشتن لە بەڵێنەکانی بۆ مرۆڤایەتی
١٠ی تەمووزی ٢٠٢٥
١٣ کەمترین خوێندنەوە

لە سەرەتادا...

واتای وشەی "" لە یەکەم ئایەتی ئەو کتێبە وەرگیراوە – "لە سەرەتادا..." کاتێک دەخوێنینەوە، سەرەتا یان بنچینەی ، بۆشایی، گەردوون، ، و هەموو بوونەوەرە دروستکراوەکان دەبینین. هەروەها دەبینین کە زۆربەی بنەماکانی پەرتووکی پیرۆز لە پیدایشتەوە سەرچاوە دەگرن. ئێمە بە شەیتان ئاشنا دەبین کاتێک و حەوای تاقیکردەوە، گوناهی هێنایە ناو جیهان، و مرۆڤی لە خودا جیاکردەوە. بۆ ئەوەی تێبگەین لە وەرگێڕانی خودا بۆ مرۆڤ و هۆکارەکانی مامەڵەکردنی لەگەڵ خەڵک بە درێژایی سەردەمەکان، پێویستە بزانین بۆچی هەندێک کەسی هەڵبژارد، و بۆچی هەندێک ڕێوشوێنی دامەزراند کە بوونە بەشێک لەو پێکهاتەیەی کە مرۆڤ دەیتوانی لەگەڵ دروستکەرەکەی ئاشت بێتەوە. بەڵێنەکان دران، پەیمانەکان دامەزران، و باوەڕ بە دروستکەر بوو بە بەشێکی دانەبڕاو لە پرۆسەی ڕزگاری.

لە پەرتووکی پیرۆزدا دەربارەی جۆرە جیاوازەکانی دەخوێنینەوە. هەندێکیان لە نێوان تاکەکان، هۆزەکان یان بوون؛ ئەوانی تر لە نێوان خودا و مرۆڤدا بوون. یەکەم کە دێتە زۆربەی مێشکەکانەوە، پەیمانی دە فەرمانەکەیە. بە شێوەیەکی باو بە یاسا ناسراوە، پەیمانێکی مەرجدار بوو کە خودا لەگەڵ ئیسرائیلدا کردی، بەڵێنی بەرەکەتدانی دا ئەگەر یاساکەیان بپاراستایە، بەڵام سزای دا ئەگەر سەرپێچییان بکردایە. پەیمانە مەرجدارەکان بەزۆری بە ڕستەی "ئەگەر تۆ..." دەست پێدەکەن. (؛ )

بەڵام لە جیاتی ئەوەی سەیری پەیمانە مەرجدارەکان بکەین، سەیری هەندێک لە پەیمانە بێمەرجەکانی خودا بکەین. بەهۆی سروشتی پیرۆز، سەروەر، و ، پەیمانە بێمەرجەکان ڕاگەیاندنی خودان کە "من دەیکەم..."ی خودا بە بەرەکەتە دیاریکراوەکانی ئەودا دێت. ئەم پەیمانانە بەڵێنێکن کە خودا داویەتی و جێبەجێ دەکرێن چونکە تەنها پشت بە ئەو دەبەستن و پشت بە ئەو دەبەستن. (؛ ؛ ؛ ؛ )

پەیمانەکانی بەڵێن

چیرۆکی یەکێک لەم پەیمانە بێمەرجانەمان پێ دەناسێنێت (). لە ئور دەژیا، شارێک کە بە بتپەرستی بتپەرستی ناسراوە، لەگەڵ زیگوراتێکی گەورە (پلیکانەدار) پەرستگایەک بۆ خوداوەندی نانار. کاتێک خودا بانگی ئەبرامی کرد کە ئور جێبهێڵێت و بچێتە خاکێکی نەناسراو بۆ دامەزراندنی پەرستن بۆ ئەو، ئەو باوەڕی بە خودا هێنا و کرد. کاتێک بیر لە لێکەوتەکانی گواستنەوەی بۆ شوێنێکی نەناسراو دەکەینەوە بەبێ هیچ گەرەنتییەک سەبارەت بەوەی چاوەڕێی چی بکات – هیچ یان ڤیدیۆی گەشتکردنێک نییە بۆ ئەوەی ئاماژەیەک بدات بەوەی چی دێت – دەست دەکەین بە تێگەیشتن لە باوەڕەکەی. بە باوەڕەوە کاری کرد پێش ئەوەی پەرتووکی پیرۆز بنووسرێت، پێش ئەوەی دە فەرمانەکە بدرێت.

بە باوەڕەکەی ڕەوا کرا، و پەیوەندییەکی هەتاهەتایی لە نێوان ئەو و خودادا لە پەیمانێکی بێمەرجدا دروست کرا. "یەزدان بە ئەبرامی فەرموو: 'وڵاتەکەت، گەلەکەت و ماڵی باوکت جێبهێڵە و بڕۆ بۆ ئەو خاکەی کە پێت نیشان دەدەم. من تۆ دەکەمە نەتەوەیەکی گەورە و بەرەکەتدارت دەکەم؛ ناوت گەورە دەکەم، و تۆ دەبیتە بەرەکەت. من بەرەکەتدار دەکەم ئەوانەی بەرەکەتدارت دەکەن، و هەر کەسێک نەفرەتت لێ بکات نەفرەتی لێ دەکەم؛ و هەموو گەلانی سەر لە ڕێگەی تۆوە بەرەکەتدار دەبن'" ( NIV).

لە سەرەتاوە ئەوە بوو کە هاوڕێیەتی لەگەڵ مرۆڤدا هەبێت، کە بە وێنەی خۆی دروست کرابوو. بەداخەوە، مرۆڤ گوناهی کرد، و هیچ شتێک نەبوو کە بتوانێت بیکات بۆ گەڕاندنەوەی هاوڕێیەتی لەگەڵ دروستکەرەکەی. بەڵام، خودا پلانێکی هەبوو کە ڕێگەی بە مرۆڤایەتی دەدا ئاشت بێتەوە، و بەڵێنەکانی بەشێکی گرنگ بوون لە وەرگێڕانی پێشکەوتووی پلانەکەی بۆ ڕزگاری ئیسرائیل. ئەم ڕزگارییە لە ڕێگەی مەسیحێکی بەڵێندراوەوە دەهات، کە یەکێک دەبوو لە نەوەکانی ، و لە کۆتاییدا ڕزگاری بۆ هەموو خەڵک و دەهێنا.

بانگەوازی خودا بوو، و خودا بەڵێنی دا کە بەرەکەتدار بێت و نەوەکانی بکاتە نەتەوەیەکی گەورە. کوڕی نەبوو، بەڵام باوەڕی بە خودا هێنا کە گوتی دەبێت، و لەو نەتەوەیەکی بەهێز دەهات. " باوەڕی بە یەزدان هێنا، و ئەوە وەک ڕاستودروستی بۆی هەژمار کرا" (). خودا ئەم پەیمانە بێمەرجەی بە نەریتێکی ئەو ڕۆژگارە مۆر کرد. کاتێک پەیمانێک دەبەسترا، ئاژەڵێک دەکرایە دوو کەرتەوە، و ئەو دوو کەسەی پەیمانی خوێنییان دەبەست لە نێوان دوو کەرتەکەدا دەڕۆیشتن و ئاماژە بوو بەوەی ئەگەر پەیمانەکە بشکێنرێت، شکێنەرەکە وەک ئاژەڵەکە دەکوژرێت. "ئەو پیاوانەی کە پەیمانەکەی منیان پێشێل کردووە... کە لەبەردەممدا بەستراوە، وەک ئەو گۆلکەی کە کردیانە دوو کەرتەوە و پاشان لە نێوان پارچەکانیدا ڕۆیشتن، مامەڵەیان لەگەڵ دەکەم" ().

خودا بە ئەبرامی فەرموو کە هەندێک ئاژەڵ بۆ ڕێوڕەسمی داهاتوو ئامادە بکات (). ئەو ئاژەڵانەی خودا هەڵیبژاردن هەمان جۆر بوون کە لە قوربانییەکاندا بەکاردەهێنران کە لە ژێر پەیمانی یاسادا دەکران. بە کوشتیانی و ئامادە بوو لەگەڵ خودا لە نێوان پارچەکاندا بڕوات. کاتێک چاوەڕێی دەکرد، باڵندەی ڕاوکەر هاتن بۆ خواردنی لاشەکان، وێنەی شەیتان بێت کە هەوڵ دەدات کاری خودا لێ دوور بخاتەوە (،١٩). دووری خستنەوە. پاشان کاتێک خەوێکی قووڵ دایگرت، خودا قسەی کرد و بەڵێنەکانی پێشووتری پشتڕاست کردەوە، پاش ئەوە قاپێکی ئاگرینی دووکەڵاوی لەگەڵ مەشخەڵێکی گەشاوە دەرکەوت و لە نێوان پارچەکانی ئاژەڵە کوژراوەکاندا تێپەڕی. تەنها خودا لە نێوان پارچەکاندا تێپەڕی و نیشانی دا کە پەیمانەکە بێمەرجە و تەنها هی ئەوە کە جێبەجێی بکات. پەیمانەکە سەبارەت بە خاکەکە لەو کاتەدا پشتڕاست کرایەوە، و سنووری ئەو خاکەی کە نەوەکانی دەبوو خاوەنداریەتی بکەن دیاری کرا – "لە ڕووباری میسرەوە " ().

پەیمانی سێ پۆلی جیاوازی هەبوو: ١. بەڵێنی ئەو خاکەی کە ئیسرائیل خاوەنداریەتی دەکات، پەیمانی فەلەستین ( ١٢:١؛ )؛ ٢. بەڵێنی نەوەکان کە دەبنە نەتەوەیەکی گەورە و دەبنە هۆی تەختێکی هەتاهەتایی (؛ ؛ )، پەیمانی (؛ ؛ )؛ ٣. بەڵێنی بەرەکەت بۆ هەموو کە پێشبینی ئەگەری ڕزگاری بۆ هەموو خەڵکی دەکرد، پەیمانی نوێ (؛ ؛ ).

ئەم پەیمانە سێ بەشە پێویستە بە شێوەیەکی ڕاستەقینە لێکبدرێتەوە و نەکرێتە جۆرێک کە ببێتە هۆی لێکدانەوەی هەڵە و هەڵەی گەورە. زۆر شڵەژان دروست بووە بەهۆی جێبەجێکردنی ئەو پەیمانانەی کە بە تایبەتی ئاراستەی نەتەوەی ئیسرائیل کراون بۆ کەنیسە. بۆ ئەوەی پەرتووکی پیرۆز بە دروستی لێکبدرێتەوە، دەبێت هەمیشە فێرکارییەکانی پەیوەست بە کەنیسە، وەک بنەما بۆ کەنیسە، جێبەجێ بکرێن. هەمان یاسا بۆ فێرکارییەکانی پەیوەست بە ئیسرائیل، و بە هەمان شێوە بۆ ئەوانەی پەیوەست بە نەتەوەکانی غەیرە جولەکە، جێبەجێ دەبێت. نابێت بگۆڕدرێن.

پەیمانەکان کە لە ئەبرامەوە سەرچاوەیان گرتووە، باوکی ئیسرائیل، بۆ گەلی پەیمانی خودا، ئیسرائیل، دروست کراون. تەنها ئەو بەشەی ئەو پەیمانە کە لە ئیسرائیل تێپەڕ دەبێت، پەیمانی نوێیە، بەڵێنی بەرەکەت بۆ هەموو خەڵک. سەبارەت بە ئیسرائیل، بە ڕۆماییەکانی گوت، "هی ئەوانە کوڕایەتی؛ هی ئەوانە شکۆمەندی خودایی، پەیمانەکان، وەرگرتنی یاسا، پەرستنی پەرستگا و بەڵێنەکان" ().

هەروەها پێمان گوتراوە کە نەتەوەکانی غەیرە جولەکە لە دەرەوەی پەیمانەکان بوون: "بیرتان بێت کە پێشتر ئێوە کە بە ڕەچەڵەک غەیرە جولەکەن و ئەوانەی خۆیان بە 'خەتەنەکراو' ناودەبەن، ئێوەیان بە 'ناخەتەنەکراو' ناودەبرد – بیرتان بێت کە لەو کاتەدا ئێوە لە جیا بوونەوە، لە هاوڵاتیبوونی ئیسرائیل دوورخرابوونەوە و بێگانە بوون بۆ پەیمانەکانی بەڵێن، بێ هیوا و بێ خودا لە جیهاندا" (). ئیسرائیل بەڵێنی خاکێکی پێدرا کە لە کۆتاییدا خاوەنداریەتی دەکەن، لە کاتێکدا کەنیسە بەڵێنی میراتێکی ئاسمانی پێدراوە ().

بەهۆی باوەڕی ئەبرامەوە، خودا بەڵێنی دا کە ناوی گەورە دەبێت؛ کە لە ڕێگەی یەکێک لە نەوەکانیەوە هەموو خێزان و نەتەوەکانی سەر بەرەکەتدار دەبن؛ بە ئەو و بە نەوەکانی فەلەستین دەدرێت؛ کە پاشاکان لەو دەردەچن؛ و کە ئەم پەیمانە "هەتاهەتایی" دەبێت. خودا دەیەوێت هەمووان بەرەکەتدار بکات، بەڵام گرنگتر لەوە، ئارەزووی ئەوەیە هەمووان ڕزگار ببن. پیتەر دەڵێت خودا ئارامگرە، "نایەوێت هیچ کەسێک لەناو بچێت، بەڵکو هەمووان بێنە تۆبەکردن" ().

پەیمانی فەلەستین

ئێستا سەیری بەشی یەکەمی پەیمانی بکەین، بەڵێنی پێدانی خاک بە و نەوەکانی. "یەزدان بە ئەبرامی فەرموو... 'چاوەکانت بەرز بکەرەوە لەو شوێنەی کە لێیت و سەیری و باشوور، و ڕۆژئاوا بکە. هەموو ئەو خاکەی کە دەیبینیت، من بە تۆ و نەوەکانت بۆ هەتاهەتایە دەیدەم. من نەوەکانت وەک خۆڵی لێ دەکەم... بڕۆ، بە درێژایی و پانی خاکەکەدا بڕۆ، چونکە من دەیدەم بە تۆ'" ().

ئیسرائیل هەرگیز هەموو ئەو خاکەی کە بە بەڵێن درابوو، خاوەنداریەتی نەکردووە، تەنانەت لە سەردەمی و سولەیمانیشدا. لە سەردەمی پاشاکانی ئیسرائیل و یەهودا، بتپەرستی و کارە خراپەکان بوونە هۆی ئەوەی خودا نەتەوەکە بنێرێتە دیلێتی، بەڵام بەڵێنی دا کە بیانگەڕێنێتەوە بۆ خاکەکە ئەگەر تۆبە بکەن. "یەزدانی خودات... دیسان کۆتان دەکاتەوە لە هەموو ئەو نەتەوانەی کە لێی بڵاوەی پێکردن. تەنانەت ئەگەر بۆ دوورترین خاکی ژێر دوورخرابنەوە، لەوێوە یەزدانی خودات کۆتان دەکاتەوە و دەتانگەڕێنێتەوە... بۆ ئەو خاکەی کە هی باوکانتان بوو" ().

سزای خودا بۆ ناپاک ئەوە بوو کە لەلایەن نەتەوەکانی غەیرە جولەکەوە زاڵ دەبن پێش ئەوەی بگەڕێنرێنەوە بۆ خاکەکە. ئەم گەڕانەوەیە بۆ خاکەکە کاتێک دەستی پێکرد کە ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ بوو بە نەتەوەیەک لە فەلەستین. بەڵام، پێش جێبەجێکردنی پەیمانی فەلەستین، سەردەمی کەنیسە بە کۆتایی دێت، پاش ئەوە ساڵ تەنگانە بۆ ئیسرائیل دەبێت. پاش ئەوە، مەسیحی بەڵێندراو دەگەڕێتەوە، شانشینی خۆی دادەمەزرێنێت و بۆ ١٠٠٠ ساڵ فەرمانڕەوایی دەکات. ئەمە هەروەها کاتی جێبەجێکردنی پەیمانی دەبێت کاتێک ، نەوەی لە ڕێگەی هێڵی داودەوە، بە ڕاستودروستی فەرمانڕەوایی دەکات.

پەیمانی

بەڵێنەکەی ، کە نەتەوەیەکی گەورە لە نەوەکانیەوە دێت، بۆ پشتڕاست کرایەوە کە یەکەم جار وەک هێزێکی جیهانی دامەزراند. ، کە خودا ناوی لێنا "پیاوێک بە دڵی خۆم" ()، ئارەزوویەکی تایبەتی هەبوو بۆ دروستکردنی یەکەم پەرستگا کە خودا بتوانرێت تێیدا بپەرسترێت. خودا بۆ ، پێغەمبەرەکە دەرکەوت کە پەیمانی هەتاهەتایی سەبارەت بە نەوەکانی و تەختەکەی بۆ پشتڕاست کردەوە: "ماڵەکەت و شانشینەکەت بۆ هەتاهەتایە لەبەردەممدا دەمێننەوە؛ تەختەکەت بۆ هەتاهەتایە دادەمەزرێت" (). خودا بەڵێنی سەرەتایی کە بە درابوو، بۆ هێڵی کورت کردەوە، ئەو کەسەی کە و ڕزگارکەری گەورەی جیهان لێیەوە دەهات.

وەک پێشتر بینیمان، کاتێک لەگەڵ بووکەکەی دەگەڕێتەوە، بۆ فەرمانڕەوایی کردن بەسەر زەویدا، ئیسرائیل وەک مەسیحی خۆیان دەیناسنەوە، و هەروەها تێدەگەن کە ئەو کەسە بوو کە ڕەتیان کردەوە و "کونیان تێکرد" (). "سەیری بکەن، ئەو لەگەڵ هەورەکاندا دێت، و هەموو چاوێک دەیبینێت، تەنانەت ئەوانەش کە کونیان تێکرد" (). ئەو بە هێز و شکۆیەکی گەورەوە دەگەڕێتەوە، دوژمنەکانی دەشکێنرێن و وەک پاشای پاشاکان و گەورەی گەورەکان دەبینرێت (). "لەسەر جلی و لەسەر ڕانی ئەم ناوەی نووسراوە: پاشای پاشاکان و گەورەی گەورەکان" (). جێبەجێکردنی پەیمانی کاتێک ڕوودەدات کە لەسەر تەخت لە ئۆرشەلیم دادەنیشێت و دەست بە فەرمانڕەوایی ١٠٠٠ ساڵە دەکات. لەو کاتەدا ئیسرائیل دەگۆڕدرێت و دێتە ناو خێری پەیمانی نوێ.

پەیمانی نوێ

لە دەربارەی پەیمانی نوێ دەخوێنینەوە کە هەتاهەتاییە و خودا بۆ ئیسرائیل جێبەجێی دەکات: "ئەمە ئەو پەیمانەیە کە من لەگەڵ ماڵی ئیسرائیلدا دەیکەم پاش ئەو کاتە... من یاساکەم لە مێشکیاندا دادەنێم و لەسەر دڵیان دەینووسم. من خودای ئەوان دەبم، و ئەوان گەلی من دەبن. چیتر پیاوێک فێری دراوسێکەی ناکات... و دەڵێت، 'یەزدان بناسە،' چونکە هەموویان من دەناسن... چونکە من خراپەکارییەکانیان دەبەخشم و چیتر گوناهەکانیان بیر ناکەمەوە." ئەمە گۆڕانی نەتەوەیی ئیسرائیل و جێبەجێکردنی بەڵێنەکەی دەبێت.

بەڵام، پەیمانی نوێ زیاترە لەوەی کە بۆ ئیسرائیل جێبەجێ دەبێت. خودا بەڵێنی دابوو کە هەموو خەڵک بەرەکەتدار دەبن، و بۆیە بنەمای پەیمانی نوێ بۆ ئیسرائیل هەروەها بنەمای بەرەکەتە بۆ هەموو خەڵک. هەمیشە ئەوە بووە کە هەموو کەسێکی دەرفەتی وەرگرتنی بەرەکەتەکانی هەبێت.

قوربانییەکانی لە پەیمانی کۆندا هەرگیز نەیاندەتوانی خودایەکی پیرۆز ڕازی بکەن وەک بنەمای ڕزگاری گوناهبار. ئەم قوربانییانە لەلایەن خوداوە قبوڵ دەکران کاتێک بە باوەڕ و پێشکەش دەکران، بەڵام هەرگیز نەیاندەتوانی گوناه پاک بکەنەوە یان لایببەن. "ئەو قوربانییانە ساڵانە بیرهێنانەوەی گوناهەکانن، چونکە مەحاڵە خوێنی گا و بزن گوناهەکان لایببەن. بۆیە، کاتێک هاتە جیهان، گوتی: 'قوربانی و پێشکەشکردنت نەویست، بەڵام جەستەیەکت بۆ من ئامادە کرد؛ بە قوربانی سووتێنراو و قوربانی گوناه ڕازی نەبوویت.' پاشان گوتم، 'لێرەم – دەربارەی من لە نووسراوەکەدا نووسراوە – هاتووم ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا'" ().

قوربانییەکانی جۆرێک بوون لەو شتەی کە دەهات. بە یەک قوربانی بەرخی خودا، چیتر پێویست بە قوربانی ئاژەڵ نەبوو: "کاتێک ئەم کاهینە بۆ هەموو یەک قوربانی بۆ گوناهەکان پێشکەش کرد، لە دەستە خودا دانیشت. لەو کاتەوە چاوەڕێی دەکات دوژمنەکانی ببنە ژێرپێی، چونکە بە یەک قوربانی بۆ هەتاهەتایە ئەوانەی کە پیرۆز دەکرێن، تەواو کردووە. ڕۆحی پیرۆزیش ئەمەمان بۆ دەدات. ئەو دەڵێت: 'ئەمە ئەو پەیمانەیە کە من لەگەڵیاندا دەیکەم پاش ئەو کاتە... من یاساکانم لە دڵیاندا دادەنێم، و لە مێشکیاندا دەینووسم'" ().

یەزدان ئەو بەڵێندراوە بوو کە پەیمانی نوێ دادەمەزرێنێت کە تەواو دەبێت، و بەهۆیەوە جولەکە، غەیرە جولەکە و خەڵکی هەموو دەتوانن ڕزگار ببن. یەک قوربانی خوێنی ئەو بنەمای ڕزگاری بوو بۆ هەموو خەڵک. ئەوان دێنە ناو بەرەکەتەکانی پەیمانی نوێ بەهۆی کاری مەسیحەوە: "ئەم نهێنییە ئەوەیە کە لە ڕێگەی مزگێنییەوە غەیرە جولەکەکان لەگەڵ ئیسرائیلدا میراتگرن، پێکەوە ئەندامی یەک جەستەن، و پێکەوە بەشدارن لە بەڵێنەکە لە مەسیحی یەسوعدا" ().

لەو شەوەی کە یەزدان خیانەتی لێکرا، و شەرابی وەرگرت – هێماکانی جەستەبوون، ئازار و قوربانی خوێنی – و کاتێک بە قوتابییەکانی گوت شەرابەکە بخۆنەوە، "جامەکەی وەرگرت، و گوتی، 'ئەم جامە پەیمانی نوێیە لە خوێنی مندا، کە بۆ ئێوە دەڕژێت'" ().

قوربانی خوێنی لەسەر بنەمای پەیمانی نوێ بوو و بنەمای ڕزگاری بوو بۆ هەموو ئەوانەی کە بە باوەڕەوە قوربانی ئاژەڵیان لە ڕابردوودا پێشکەش کرد. قوربانییەکەی ئەو جێبەجێکردنی جۆرەکانی بوو، و بنەمای ڕزگاری ئیسرائیل دەبێت کاتێک یەسووع دێت بۆ فەرمانڕەوایی. هەروەها، قوربانییەکەی ئەو ڕزگاری کردەوە بۆ هەموو ئەوانەی کە لە ڕۆژی پەنجا و باوەڕیان بە ئەو هێناوە. "بۆ ئەم هۆکارە نێوەنگیرێکی پەیمانێکی نوێیە، ئەوانەی بانگ کراون میراتی هەتاهەتایی بەڵێندراو وەربگرن – ئێستا کە ئەو وەک فیدیە مردووە بۆ ئازادکردنیان لە گوناهەکانی ژێر پەیمانی یەکەم" ().

وەرگرتنی ڕزگاری لە ڕێگەی باوەڕ بە یەزدان، بەرەکەتە هەتاهەتاییەکانمان دڵنیان چونکە کاری تەواوکراوی ئەو پەیمانی سەرەتایی لەگەڵ ئیبراهیمدا بەدیهێنا و جێبەجێی کرد.

وتارە پەیوەندیدارەکان

لە بنەڕەتدا لە GTPress بڵاوکراوەتەوە. بە زیریرەکی دەستکرد وەرگێڕدراوە، لەگەڵ ئاماژەکانی کتێبی پیرۆز — هەر ئاماژەیەک بکەرەوە بۆ خوێندنەوەی لە كوردی سۆرانی ستانده‌رد.

Holy Bible, Kurdi Sorani Standard™ 1998, 2011, 2016, 2020 by Biblica, Inc. Kurdish Bible 2020. © 2020 Biblica, Inc. Used by permission. All rights reserved.

وێنە لەلایەن ئەناستاسیا ژینینا لەسەر Unsplash (https://unsplash.com/photos/beige-concrete-building-beside-plant-LCUX9zLIaDs)