یاسای خودا: وەحی، شکستی مرۆڤ، و مەسیح

یاسا – ئاشکراکردنی بیرۆکەکانی خودا و بێتوانایی مرۆڤ بۆ ڕازیکردنی خودا

کاتێک دەستپێدەکەین، دەبێت خۆمان بیربخەینەوە کە بیرۆکەکانی خودا لە بیرۆکەکانی مرۆڤ بەرزترن. هەروەها، خودای گەورە هەمیشە ئەوەی باشە ئەنجام دەدات چونکە ئەو باشە، و ئەویش لە ڕێگەی وشەکەیەوە ئەمە دەکات (ئیشایا 55:8-11).

لە سەرەتای مێژووی مرۆڤایەتیدا خودا یاسای بە یەکەمین ژن و مێردی مرۆڤ دا بۆ خۆشگوزەرانی و بەختەوەرییان، وەک چۆن لەو کاتەوە کردوویەتی، بۆ بەرەکەت و خۆشی ئێمە. خودا ئادەم و حەوای لە ژینگەیەکی نایابدا دانا – باخچەی عەدەن – و ڕێنمایی ڕوونی پێدان (پەیدابوون 2:15-17). بەڵام، لە ماوەیەکی کەمدا حەوا لەلایەن مارەوە فریودرا، و ئادەم، بە زانینی ئەوەی کە چی دەکات، فەرمانی خودای پێشێل کرد (3:1-7؛ هۆشەع 6:7). گوناهەکەیان لێکەوتەی زۆر جددی هەبوو بۆ ئەوان و هەموو ڕەگەزی مرۆڤ (ڕۆما 5:12-21).

دوای لافاوەکە لە ڕۆژانی نوحدا، خودا ڕێنمایی زیادەی دا بۆ بەرەکەتدارکردنی هەموو مرۆڤایەتی (پەیدابوون 9:1-17)، بەڵام خەڵکەکە ڕێزیان لێی نەگرت.1 لەبری ئەوە، ئەوان لێی دوورکەوتنەوە کاتێک کاریان دەکرد بۆ دروستکردنی تاوەری بابل. ئەوان «ڕاستیی خودایان گۆڕی بە درۆ، و پەرستشی بوونەوەرەکەیان کرد و خزمەتیان کرد نەک دروستکەرەکە» (ڕۆما 1:25 NKJV). ئەمە ئەنجامی ترسناکی هەبوو، چونکە خودا ڕێگەی پێدان بە ڕێگەی خۆیان بڕۆن، و بەرهەمی بێفەرمانییەکەیان بچننەوە (ئایەتەکانی 26-32). کتێبی پیرۆز بە ڕوونی نیشان دەدات کە لەو کاتەوە مرۆڤایەتی بە تەنیا بووە لە کاتێکدا هێشتا بەرپرسیار بووە لە خودا (کردارەکان 17:26-31؛ ڕۆما 3:19، 14:12). هیچ بێباوەرێک ناتوانێت دروستکەرەکەی ڕازی بکات چونکە «بێ باوەڕی مەحاڵە ڕازی بکرێت، چونکە ئەوەی دێتە لای خودا دەبێت باوەڕی بە بوونی ئەو هەبێت، و ئەوەی کە ئەو پاداشت دەداتەوە بەوانەی کە بە دڵسۆزی داوای دەکەن» (عیبرانییەکان 11:6).

بانگەوازی خودا

کاتێک هەموو مرۆڤایەتی خزمەتی شەیتانیان دەکرد لە ڕێگەی پەرستنی بتەکانەوە، خودا، بە نیعمەتی سەروەری خۆی، ئەبرامی لەو کۆیلایەتییە بانگ کرد (پەیدابوون 12:1؛ یەشوع 24:2-3). چەندین ساڵ دواتر، نەوەکانی ئیبراهیم خۆیان لە جۆرێکی جیاوازی کۆیلایەتیدا بینییەوە، کە نزیکەی 400 ساڵی خایاند. خودا ئەم دیلێتییەی پێشتر پێشبینی کردبوو کاتێک پەیمانێکی تایبەتی لەگەڵ ئەبرامدا بەست و بەڵێنی دا کە خەڵکەکە ئازاد دەکات بۆ ئەوەی خزمەتی بکەن (پەیدابوون 15:7-21؛ دەرچوون 12-15). بۆ ئەم مەبەستە، ئەوانی خستە ژێر یاساکەی خۆی (دەرچوون 19؛ دانیشتن 6). دواتر، موسا ڕوونی کردەوە کە ئیسرائیل چەندە بەختەوەر بوو بە بەراورد لەگەڵ نەتەوەکانی تر، ئەگەر تەنها گوێڕایەڵی بکردنایە (دانیشتن 28).

یاسای خودا

ئەمە دەمانهێنێتە سەر بابەتی دوولایەنەمان:

خودا یاساکەی دا کە بیرۆکەکانی خۆی ئاشکرا دەکات، بەڵام

• مرۆڤ نەیتوانی و ناتوانێت یاساکە بپارێزێت.
• فەرمانەکە، وەک پۆڵس نووسیویەتی، «پیرۆز و دادپەروەر و باشە» (ڕۆما 7:12). تەنانەت پێش ئەوەی ئیسرائیل فەرمانەکانی نووسراوی خودا لەسەر دوو تابلۆی بەردین وەربگرێت، موسا بە نەتەوەکەی وت سەبارەت بە پەیمانەکە و پێویستیی گوێڕایەڵی. خەڵکەکە بە متمانە بەخۆیانەوە وتیان، «هەموو ئەوەی کە یەزدان فەرموویەتی، ئێمە دەیکەین» (دەرچوون 19:8). ئەوان دوو جار ڕاگەیاندنەکەیان دووبارە کردەوە (24:3,7). بەڵام، کاتێک موسا لە کێوەکە هاتە خوارەوە لەگەڵ ئەو تابلۆیانەدا، ئیسرائیل پێشتر کەوتبووە بتپەرستییەوە (32:4-6) و فەرمانەکانی پێشێل کردبوو (ئایەتەکانی 19-23). موسا تابلۆکانی شکاند بۆ ئەوەی تووڕەیی خودا دەستبەجێ خەڵکەکە نەگرێتەوە (ئایەتی 19).
  
  ئینجا خودا فەرمانی بە موسا کرد کە دوو تابلۆی نوێ ئامادە بکات کە یەزدان دە فەرمانەکەی لەسەر بنووسێت. دوای ئەوەی خودا فەرمانەکانی نووسی، موسا تابلۆکانی خستە ناو سندوقێک، کە پێی دەوترا «تابووت» (دەرچوون 34، 25:16،22). دواتر، موسا واتای یاساکەی بە وردی ڕوون کردەوە، وەک بە تایبەتی لە دانیشتنەکاندا باسکراوە. هەموو ئەمە بۆ فێرکردنی ئێمە نووسراوە (1 کۆرنسۆس 10:1-13؛ ڕۆما 15:1-4).
  
  ئەوەی خودا لە مرۆڤی داوا دەکرد دادپەروەرانە و ڕاست بوو، بەڵام هیچ کەسێک نەیتوانی داواکارییەکانی ئەو جێبەجێ بکات. هەر بۆیە، دوای 4000 ساڵ لە شکستی مرۆڤ، خودا کوڕە خۆشەویستەکەی خۆی نارد. ئەو هات بۆ ئەوەی بناغەیەکی ڕاستودروست بۆ ڕزگاری و ڕەواییدانمان دابنێت، و بۆ ئەوەی ئێمە بتوانین بۆ شکۆمەندی ئەو بڕۆین و کار بکەین. «چونکە ئەوەی یاساکە نەیتوانی بیکات، چونکە بەهۆی جەستەوە لاواز بوو، خودا کردی بە ناردنی کوڕی خۆی بە شێوەی جەستەی گوناهبار، لەبەر گوناه: ئەو گوناهی لە جەستەدا مەحکوم کرد، بۆ ئەوەی داواکاریی ڕاستودروستی یاساکە لە ئێمەدا جێبەجێ بکرێت کە بەپێی جەستە ناڕۆین بەڵکو بەپێی ڕۆح» (8:3-4). هەموو ستایش بۆ خودا و بۆ کوڕەکەی!
  

پارێزەری تەواوی یاساکە و قوربانییەکەی

تاکە کەسێک کە هەمیشە یاساکەی پەیڕەو کرد و هەرگیز شکستی نەهێنا، بوو بە قوربانیی گوناهی تەواو، و حوکمی ڕاستودروستی وەرگرت کە هەموومان شایستەی بووین، جا لە ژێر یاسادا بووبین یان بێ یاسا. ئەو چارەسەری خودای بۆ ئێمە هێنا بۆ ئەوەی ڕەوامان بکات – ڕامان بگەیەنێت بە ڕاست، بێ هیچ تۆمەتێک – و ئێمە ئەمە بۆ خۆمان بە باوەڕ وەردەگرین (3:23-27، 8:1-4؛ گالاتییەکان 3:13-14).

یەزدان عیسا، کوڕی خودا، بوو بە جێگرەوەی ئێمە. داواکارییە ڕاستودروستەکانی خودا لە ئەودا جێبەجێ کران، یەکەم لە ژیانی تەواوی گوێڕایەڵیدا و پاشان لە کارەکەی لەسەر خاچ. خودا ڕەزامەندی خۆی لە سەرەتای خزمەتی گشتی عیسادا دەربڕی (مەتتا 3:16-17) و بەرەو کۆتاییەکەی (17:5؛ یۆحەننا 12:28). لەسەر خاچ یەزدان عیسا ئەو کارەی تەواو کرد کە خودا پێی دابوو (17:4، 19:29-30)، و دوای مردن و ناشتنی، خودا بە زیندووبوونەوەی کوڕەکەی نیشانی دا کە بە تەواوی ڕازی بوو. ئەو توانای هەبوو و ئامادە بوو کە ئێمە بە ڕاستودروست ڕابگەیەنێت (ڕۆما 4:22-25) بەهۆی قوربانیی تەواو و یەکجارەکی یەزدان عیسا. «چونکە ئەو کەسەی کە گوناهی نەدەزانی، کردی بە گوناه بۆ ئێمە، بۆ ئەوەی ئێمە ببینە ڕاستودروستی خودا لە ئەودا» (2 کۆرنسۆس 5:21). لە ماوەی سێ کاتژمێرە تاریکەکەدا لەسەر خاچ، یەزدان عیسا، وەک مرۆڤێک، لەلایەن خوداوە جێهێڵدرا کاتێک بوو بە قوربانیی گوناهی تەواو بۆ ئەوەی ئێمە بهێنێتە لای خودا، وەک لە عیبرانییەکان 9-10دا ڕوون کراوەتەوە.

ئەوەی یاسای موسا هەرگیز نەیدەتوانی بەدەستی بهێنێت، یەزدان عیسا کردی بە هاتنی بۆ ئەم جیهانە، ژیانی تەواوی و قوربانیی یەکجارەکییەکەی کە ویستی خودای جێبەجێ کرد (10:7). ژیانی ئەو دەربڕینێکی تەواوی ویستی خودا بوو، چونکە یاسای خودا لە ناخی ناخیدا نیشتەجێ بوو (زەبوور 40:6-8). ئەمەش وای لێکرد کە خۆی وەک قوربانییەکی باڵا بدات بۆ شکۆمەندکردنی خودا. لە ڕێگەی هەموو ئەمەوە – هاتنی، ژیانی، قوربانییەکەی و زیندووبوونەوەی – خودا ڕێکوپێکییەکی نوێی شتەکانی ناساند کە لە ڕێگەیەوە ئێمە پیرۆز دەکرێین، واتە، بۆ خودا جیا دەکرێینەوە (عیبرانییەکان 10:8-10).

خزمەتی نوێی ڕۆحی پیرۆز و پەیوەندییەکەی بە یاساوە

بە پشتبەستن بەوەی کە ئێستا بینیمان، خودا شایەتییەکی نوێی دەستپێکرد کە ڕۆحی پیرۆز بە تەواوی خۆی تێدا ناساند. لە ئۆرشەلیم دامەزرا (کردارەکان 2)، کە یەزدان عیسا ڕەتکرابووەوە و ئێستا سەرکەوتنەکەی نیشان دەدا کاتێک لە ئاسمانەوە کاری دەکرد. بە چەندین شێوە و لە چەندین شوێن ئەم سەرکەوتنە ئاشکرا بوو کاتێک زۆرێک لە نەیارانی پێشوو بوون بە قوتابییەکانی، تەنانەت شاول لە تەرسوس، چەوسێنەرە دڕندەکە (کردارەکان 3-9). سەرەڕای نەیاری و چەوساندنەوە، شایەتییە نوێیەکەی خودا زۆرێک لە سامەرییەکان و ناجوولەکەکانی هێنایە ناوەوە، کە هەردووکیان لەلایەن جوولەکە ئایینییەکانەوە سووکایەتییان پێدەکرا (کردارەکان 8-12).

ڕۆحی پیرۆز پۆڵس و بەرناباس ی نارد، و ئەوان پشتیوانی کۆمەڵگەی نوێی ئەنتیاکیان هەبوو. لە کاتی یەکەم گەشتی میسیۆنەرییاندا، پۆڵس ڕوونی کردەوە کە لە ڕێگەی قوربانییە تەواوەکەی مەسیحەوە هەموو ئەوانەی باوەڕی پێدەهێنن بە ڕاستودروست ڕادەگەیەنرێن، و گوناهەکانیان لێخۆش دەبێت (13:38-39). ئەمە هەرگیز بە پاراستنی یاسای موسا مومکین نەبوو چونکە هیچ کەسێک نەیدەتوانی بیکات، وەک دواتر لەلایەن پیتەرەوە پشتڕاست کرایەوە (15:8-11). تاکە، تەنها جیاوازییەکە بێگومان یەزدان عیسایە. بە دڵخۆشی خودا، ئەو بە تەواوی یاساکەی پاراست کاتێک لێرە ژیا و پاشان وەک قوربانیی گوناهی تەواو مرد، کە تێیدا یاساکە جێبەجێ کرا (ڕۆما 10:4 لەبەرچاو بگرە). ئەو شوێنی گوناهباری گرتەوە لەبەردەم خودایەکی پیرۆز و ڕاستودروستدا، بە تەواوی ڕازی کرد و وتی، «تەواو بوو» – واتە، بە تەواوی درایەوە (یۆحەننا 19:30).

گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە یەزدان عیسا یاسادانەریشە، چونکە ئەو یەزدان خودایە. هەر بۆیە ئەو توانی واتای ڕاستەقینەی یاساکە بدات، نەک بەپێی لێکدانەوەی مرۆڤ بەڵکو بەپێی بیرۆکەکانی خودا. ئەو ئەوانەی کە لەگەڵ خودادا هاوئاهەنگن و مافەکانی خودا تێیاندا نیشان دەدرێت و ڕێزیان لێدەگیرێت بە «بەختەوەر» ڕاگەیاند (مەتتا 5:3-12). ئەو قوتابییانە «خوێی زەوین» و «ڕووناکی جیهانن» و لێرەن بۆ شکۆمەندی خودا (ئایەتەکانی 13-16).

بەڵام سەرکردە جوولەکەکان هەوڵیان دەدا یاساکە دووبارە لێکبدەنەوە. ئەوان بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە خودا یاسای زارەکی بە موسا داوە – لە ڕاستیدا نەریتەکانی مرۆڤ دروستکراو بوون کە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر لە ڕێگەی لەبەرکردنەوە دەگوازرانەوە. هەروەها، ئەم سەرکردانە یاسا نووسراوەکەیان بەپێی لێکدانەوەی خۆیان ڕوون دەکردەوە. بەرپرسانی جوولەکە پێیان وابوو کە ئەم یاسا زارەکییە بەسەر یاسا نووسراوەکەدا زاڵە، وەک نموونەکانی یەزدان بەسەریانەوە سەلماند (بڕوانە مەتتا 5:20-47، 23:1-39؛ مەرقۆس 7:1-23). مەبەستی ڕاستەقینەی هاتنی ئەو جێبەجێکردنی یاساکە بوو، نەک بەپێی نەریتەکانی مرۆڤ دروستکراو (مەتتا 5:17-20) بەڵکو بە واتای ڕاستەقینەی خۆی، بە پێچەوانەی لێکدانەوە هەڵەکان لەلایەن سەرکردە جوولەکەکانەوە (ئایەتەکانی 21-47).

بۆ قوتابییەکان کە بە دڵسۆزی شوێنی دەکەون، یەزدان عیسا ستانداردێکی زۆر بەرزی داناوە: «کەواتە ئێوە دەبێت تەواو بن، وەک چۆن باوکی ئاسمانیتان تەواوە» (مەتتا 5:48 ESV). بە هێزی خۆمان ناتوانین بە ڕێگەی قوتابییەتی ڕاستەقینەدا بڕۆین، هەرچەندە ئەمە ئارەزووی سروشتی نوێیە کە خودا پێی داوین. لە ڕێگەی خەباتێکی سەختەوە، و هەندێک جار پرۆسەیەکی درێژ، دەبینین کە ناتوانین بگەیەنە ستانداردی بەرزەکەی. ئەم شەڕە لە نێوان سروشتەکاندا – کۆنەکە، یان جەستە، و نوێیەکە – دەیسەلمێنێت کە سروشتی نوێ ئارەزووی ڕازیکردنی خودا دەکات بەڵام هیچ هێزێکی نییە بۆ جێبەجێکردنی ویستی خودا. ئەوە کاتێکە کە ئێمە، وەک پۆڵس فێربوو بیکات، ڕوو دەکەینە یارمەتی دەرەکی (ڕۆما 7:24-25)، و ڕۆحی پیرۆز دەبێتە یارمەتیدەرمان، و دڵەکانمان ئاڕاستەی مەسیح عیسای یەزدانمان دەکات (ڕۆما 8).

چارەسەری خودا

«کەواتە ئێستا هیچ مەحکومکردنێک نییە بۆ ئەوانەی کە لە مەسیح عیسادان. چونکە یاسای ڕۆحی ژیان ئێوەی لە مەسیح عیسادا لە یاسای گوناه و مردن ئازاد کردووە» (ئایەتەکانی 1-2). ئەم پێگەیە نوێیە شتێکە کە خودا بەهۆی کاری تەواوکراوی مەسیح لەسەر خاچ پێی داوین. «چونکە ئەوەی یاساکە نەیتوانی بیکات، چونکە بەهۆی جەستەوە لاواز بوو، خودا، بە ناردنی کوڕی خۆی، بە شێوەی جەستەی گوناه، و لەبەر گوناه، گوناهی لە جەستەدا مەحکوم کردووە، بۆ ئەوەی داواکاریی ڕاستودروستی یاساکە لە ئێمەدا جێبەجێ بکرێت، کە بەپێی جەستە ناڕۆین بەڵکو بەپێی ڕۆح» (ئایەتەکانی 3-4 JND). ستایش بۆ خودا!

جگە لە شەڕی نێوان سروشتی کۆن و نوێ، شەڕێکیش هەیە لە نێوان جەستەی ئایینی لە ئێمەدا بەرامبەر بە ڕۆحی پیرۆزی نیشتەجێ (گالاتییەکان 5:17-18). پۆڵس ئەزموونەکانی خۆی (ڕۆما 7؛ گالاتییەکان 5) باسکرد بۆ ئەوەی یارمەتیمان بدات لە تێگەیشتن لەم شەڕانە و فێربین چۆن لەلایەن یەزدانەوە لە ئاسمان و لەلایەن ڕۆحەکەیەوە ڕێنمایی کرا بۆ ئەوەی هیچ شوێنێک بە جەستە نەدات (گالاتییەکان 1-2). مەسیح بوو بە نەفرەت (3:13) کاتێک شوێنی ئێمەی گرتەوە لە ژێر حوکمی خودا لەسەر خاچ (2:19-21)، کە ئەمەش پێویستیی ڕەهای باوەڕ نیشان دەدات (2:20؛ ڕۆما 10:6-10).

ڕۆما 9 ڕوون دەکاتەوە کە پلانەکانی خودا ناتوانرێت بە ویست یان چالاکیی مرۆڤ جێبەجێ بکرێن، بەڵکو تەنها لە ڕێگەی دەستێوەردانی سەروەری خوداوە، کە بەرپرسیارێتی مرۆڤ پشتگوێ ناخات. ڕۆما 10 نیشان دەدات کە ئەوەی یاساکە داوای دەکرد بە باوەڕ بەدەست دەهێنرێت بە پشتبەستن بە کاری تەواوکراوی مەسیح. ئەم وەڵامەی باوەڕ کارێکی خودا دەگرێتەوە. لە ڕۆما 11دا ئەنجامە کۆتاییەکان دەدۆزینەوە، یەکەم لە پاشماوەی باوەڕداران لە هەموو نەوەیەکدا، و پۆڵس نموونەی ئەمە بوو، و لە کۆتاییدا لە گەڕاندنەوەی هەموو نەتەوەی ئیسرائیل. ئەمەش، بە نۆرەی خۆی، دەبێتە هۆی بەرەکەتدارکردنی خودا بۆ نەتەوەکانی جیهان لە داهاتوودا. هەموو ئەمە شکۆمەندی بۆ خودا دەهێنێت، کە بە بەزەییەوە کار دەکات، چونکە ڕێگاکانی ئەو دەبێتە هۆی جێبەجێکردنی مەبەست و پلانەکانی (ئایەتەکانی 33-36).

جێبەجێکردنی وانەکان

ئەم کێشانە ئەمڕۆش ڕووبەڕووی ئێمە دەبنەوە، چونکە هەموو نەوەیەکی باوەڕداران دەبێت وانەی هاوشێوە فێر ببن، هەرچەندە بە شێوازی تر یان لە دۆخی جیاوازدا. پۆڵس هەمیشە هەوڵی دەدا بەرژەوەندییەکانی خودا پەرە پێبدات، و زۆر ئاگاداری هەوڵەکانی شەیتان بوو بۆ دژایەتیکردن، بە بەکارهێنانی جەستە لە باوەڕداران بۆ ڕێگریکردن لە هەر پێشکەوتنێک لەوانەی کە دڵیان هەیە بۆ پەرەپێدانی بیرۆکەکانی خودا. «دەترسم کە وەک چۆن مار حەوای بە فێڵبازی خۆی فریودا، بیرۆکەکانی ئێوەش لە دڵسۆزییەکی ڕاستگۆیانە و پاک بۆ مەسیح لادەدەن» (2 کۆرنسۆس 11:3 ESV). شەیتان دوژمنێکی زۆر وردبینە کە خاڵێکی پەیوەندی و یارمەتیدەر لە ناوماندا دەدۆزێتەوە؛ ئینجا ئێمە دەبینە خراپترین دوژمنی خۆمان ئەگەر جەستە لە ناوماندا حوکم نەدەین و خۆمان بە مردوو بۆ گوناه نەهێڵینەوە (گالاتییەکان 2:19-20).

خودا ئارەزووی ئەوە دەکات کە ئێمە وەک کوڕ بۆ خۆی هەبین، بۆ ئەوەی بتوانین پەرستشی ئەو بین (4:6). دوژمن هەوڵ دەدات ئەمە پووچەڵ بکاتەوە، بۆ ئەوەی ئێمە لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیدا بهێڵێتەوە. وەک چۆن نەیتوانی ڕێگری لە ڕزگاریمان بکات، هەوڵ دەدات پێشکەوتنی ڕۆحییەتیمان بوەستێنێت یان ڕێگری لێبکات بەوەی وامان لێبکات باوەڕ بکەین کە دەتوانین خودا ڕازی بکەین لە ڕێگەی پەیڕەوکردنی ڕێوڕەسم یان یاساکانەوە، بۆ نموونە (4:9-18). هەر بۆیە پۆڵس داوای لە باوەڕداران لە گالاتیا دەکرد کە دۆخی خۆیان دووبارە تاوتوێ بکەنەوە، ئایا دەیانویست لە کۆیلایەتی ڕۆحیدا بن یان لە ئازادی ڕاستەقینەدا (4:21-31). ئەی ئێمە ئەمڕۆ چی؟

سەرەڕای ئەوە، دەبێت جیاوازی بکەین، یان جیاوازییەکە بناسینەوە، لە نێوان فێرکردنی هەڵەی سیستەماتیک کە هەوڵ دەدات باوەڕداران بهێنێتە ژێر کۆیلایەتی و بیانپارێزێت (فیلیپییەکان 3:2) و بەم شێوەیە سوءاستفادە لە نیعمەتی خودا بکات، لە نیعمەتێک کە دەبێت نیشانی ئەوانە بدرێت کە لە باوەڕدا لاوازن (ڕۆما 14:1-15:7). شەیتان بە هەوڵدان بۆ ناساندنی فێرکردنی هەڵە، هەوڵ دەدات شایەتی خودا لەناو ببات بە بەکارهێنانی یاساکە (1 تیمۆتێوس 1:3-10، 4:1-5). ڕەنگە یاساکە بهێنێتەوە وەک چۆن بەشێکی لە کتێبی پیرۆز هێنایەوە کاتێک هەوڵی دەدا یەزدان عیسا تاقی بکاتەوە، بەڵام هۆکارەکانی شەیتان هەمیشە هەڵەن، وەک چۆن لەگەڵ ئەو ئامێرانەی کە بەکاریان دەهێنێت.

ئەگەر ئێمە بە خۆشەویستییەک لە دڵێکی پاک، ویژدانێکی باش و باوەڕێکی ڕاستگۆیانە (1:5) بەڕێوە ببرێین، ئەوا ڕۆحی پیرۆز دەتوانێت یارمەتیمان بدات بۆ بەکارهێنانی یاساکە بە شێوەیەکی دروست (ئایەتی 8)، وەک ئامێرێکی بەسوودی خودا ڕێنوێنیمان بکات و ئەم ڕێنماییانە بە مزگێنییەکە ببەستێتەوە (ئایەتی 11). پۆڵس یاساپارێز بوو، بەڵام لە دۆخی بێڕزگاریدا کفرکەر و چەوسێنەری پیرۆزەکان بوو (ئایەتی 13) تاوەکو دەستێوەردانی نایابی خودا بە نیعمەتی سەرسوڕهێنەری خۆی (ئایەتی 14). دوای ئەوە، شاول، کە بە ناوی پۆڵسیش ناسرابوو،2 پێویستی بە پاراستنی باوەڕ و ویژدانێکی باش بوو (ئایەتی 19) – و ئێمەش بە هەمان شێوە. پێویستە بەردەوام خۆمان حوکم بدەین و بەردەوام متمانە بە یەزدان بکەین. هەمیشە خوێندنەوەی شایەتی پۆڵس بەسوودە (گالاتییەکان 1:11-24؛ فیلیپییەکان 3:4-14).

دژایەتیکردنی نیعمەتی خودا

بەرگری ڕەنگە لە سەرچاوەی چاوەڕواننەکراوەوە بێت، لەوانەش لەلایەن ئەو کەسانەی کە بانگەشەی پاراستنی یاساکە دەکەن بەڵام شایەتی خودا لەناو دەبەن (بڕوانە ئایەتی 2). ئەو مامۆستایانە دەیانویست – وەک زۆرێک ئەمڕۆ – مەسیحییەکان پشت بە ڕێوڕەسمەکانی ڕێکوپێکی مرۆڤ دروستکراو ببەستن لەبری ئەوەی بە تەواوی متمانە بە یەزدان بکەن لە شکۆمەندیدا. دوژمن هەوڵ دەدات سەرنجی ئێمە لەسەر مەسیح لابەرێت و متمانەمان بە خۆمان، یاساکان، ڕێساکان، فەرمانەکان و ڕێکخراوەکان ببەستێت.

بۆ وەڵامدانەوەی ئەم ئاستەنگە پۆڵس شتێکی زۆر سەرنجڕاکێشی نووسی، کە وا دیارە دژی ئەوە بێت کە پێشتر نووسیویەتی: «ئێمە خەتەنەکراوین» (ئایەتی 3). واتە جەستە خراوەتە لاوە، وەک چۆن لە خەتەنەکردنی ڕاستەقینەدا هەندێک گۆشت لادەبرێت. ئەو ساتەی کە متمانەمان بە یەزدان عیسا دەکەین کە لە پێناوی ئێمەدا مرد و زیندوو بووەوە، متمانەمان بە کاری تەواوی ئەو لەسەر خاچ دەکەین، کە لەوێدا لە شوێنی ئێمەدا حوکم درا (گالاتییەکان 2:20). پێویستە بەردەوام متمانە بەو بکەین بۆ ئەوەی چێژ لەو پەیوەندییە ببینین کە خودا ئێمەی تێدا داناوە لەگەڵ خۆی، لەگەڵ مەسیح عیسا لە ئاسمان و لەگەڵ باوەڕداران. جەستە هیچ شوێنێکی لێرەدا نییە.

چونکە هێشتا لە جەستەداین، هەمیشە مەترسی ئەوە هەیە کە بەپێی ئەو کار بکەین و نەک بەپێی ئەو پێگە و پەیوەندییەی کە خودا ئێمەی تێدا داناوە. ڕەنگە ڕێگە بدەین شتێک دەستێوەردان لە مەبەستی خودا بکات. بەڵام، بە قبوڵکردنی بیرۆکەکانی خودا، دەتوانین بەپێی ئەوە کار بکەین و بە پەرستشێکی ڕاستەقینە وەڵام بدەینەوە بە هێزی ڕۆحی پیرۆز (فیلیپییەکان 3:3). هەمان ئایەت کۆتایی دێت، «و هیچ متمانەیەک بە جەستە مەکەن» بیرخستنەوەیەکی جددییە کە جەستە هێشتا لە ئێمەدایە، بەڵام نابێت هیچ کۆنترۆڵ یان کاریگەرییەکی هەبێت.

لە ڕوانگەی مرۆڤەوە، پۆڵس دەیانتوانی متمانەیەکی زۆری بە جەستە هەبێت (ئایەتەکانی 4-6)، بەڵام فێربووبوو هەموو شتێک لە پەیوەندیدا بە «مەسیح عیسای یەزدانم» (ئایەتی 8) ببینێت، و بەردەوام بوو لەسەر ئەمە. ئەو ئارەزووی ئەوەی دەکرد کە بی ناسێت (ئایەتی 10) نەک هەوڵ بدات ڕاستودروستی خۆی دروست بکات، چونکە ئەوە دەستێوەردان لەم پێگە نوێیەی خەتەنەکردن لە مەسیحدا دەکرد (بڕوانە کۆلۆسییەکان 2:11). ئەم باوەڕە ئاستەنگ و ڕاهێنانێکی بەردەوام دەگرێتەوە (فیلیپییەکان 3:11-14)، کاتێک بەردەوامین لە ڕاکردن لە پێشبڕکێکەدا بە چاوەکانمان لەسەر عیسا لە ئاسمان. ئەم سەرنجخستنە لەسەر ئەو بۆ تێگەیشتنێکی دروست لە یاسای خودا زۆر گرنگە، کە بۆ چاکەی ئێمە دراوە، بە تێگەیشتن لەوەی کە ناتوانین هیچ شتێک بکەین بۆ ڕازیکردنی خودا بە هێزی خۆمان. بەڵام، یەزدان لە شکۆمەندیدا و ڕۆحی پیرۆز کە لە ناوماندا دەژی ئارەزووی یارمەتیدانمان دەکەن بۆ گەیشتن بەم ئامانجە، کاتێک خۆمان ڕادەهێنین بۆ ئەوەی مێشکێکی ساغ، بیرکردنەوەیەکی دروست و عەقڵییەتێکی ڕۆحی باشمان هەبێت (ئایەتی 15). دەبێت گۆڕانکارییەکی ڕەوشتی هەبێت کاتێک چاوەڕێی گۆڕانکاری کۆتایی دەکەین (ڕۆما 12:1-2؛ فیلیپییەکان 3:20-21). دەتوانین چێژ لە ئازادی کوڕایەتی ببینین (ڕۆما 8؛ گالاتییەکان 4-5) و ڕێز لە یەزدان بگرین لە کاتێکدا لەسەر ئەم زەوییەین.

فێرکردنەکانی یاقوب سەبارەت بە یاسای ئازادی، یاسای تەواو، و یاسای شاهانە (یاقوب 1:25، 2:8-12) بە تەواوی لەگەڵ ئەم چەمکەدا کۆکن، وەک چۆن فێرکردنی پۆڵس سەبارەت بە یاسای مەسیح (گالاتییەکان 6:2). ئەمە بۆ خوێندنەوەی زیاتری ئێوە جێدەهێڵم.

دەرئەنجام

پرسی یاسای موسا سادەیە لە کاتێکدا لە هەمان کاتدا زۆر ئاڵۆزە، چونکە مەیلی مرۆڤ ئاڵۆزکردنی شتەکانە. هەر بۆیە پێویستە سادە بین، لەگەڵ خودادا هاوئاهەنگ بین، چاوەکانمان لەسەر یەزدان عیسا بێت و گرنگیی دابەشکردنەکان تێبگەین وەک لە کتێبی پیرۆزدا فێرکراوە. با تێکەڵ بەوە نەکەین کە بۆ ئیسرائیلە لەگەڵ ئەوەی کە بۆ کەنیسەیە، یان دابەشکردنی یاسا و موسا لەگەڵ دابەشکردنی نیعمەت.3 خوێندنەوەی وردی کتێبی پیرۆز بە وەرگێڕانی باش زۆر گرنگە، ڕێگە نەدەین بیرکردنەوە یان لۆژیکی مرۆڤ زاڵ بێت بەڵکو ملکەچی وشەی خودا بین کە لە ناوماندا کار دەکات (1 تەسەلۆنیکی 2:13). لە هەمووی گرنگتر، پێویستە بە یەزدانەوە بلکێین و فەرمانەکانی جێبەجێ بکەین، ئینجا ئەو لە ڕەتکردنەوەی وشەکەی یان دانانی بیرۆکەکانمان لەسەرووی ئەوەوە دەمانپارێزێت.

تێبینییەکان

1. لە جیهانی داهاتوودا، هەمووان ڕێزی لێدەگرن (فیلیپییەکان 2:11). زۆر پێشنیار دەکرێت کە ئاماژەکانی کتێبی پیرۆز لەگەڵ ئەم لێکۆڵینەوەیەدا بخوێنرێنەوە.
2. لە کردارەکان 13دا دەبینین چۆن ناوی جیاوازی ئەو لە چوارچێوەیەکی تایبەتی خزمەتگوزاریدا بەکارهات، وەک ئامێرێکی ڕۆحی پیرۆز؛ ئەمە بەو مانایە نییە کە ناوی بە تەواوی گۆڕدراوە. ئەمە بەراورد بکە بە یاقوب/ئیسرائیل. ڕۆحی پیرۆز هۆکارێکی هەیە بۆ بەکارهێنانی هەردوو ناوەکە. لەگەڵ شاول/پۆڵسیش بە هەمان شێوەیە. کاتێک خزمەتگوزارییەکەی جەختی لەسەر دەکرێتەوە، پۆڵسە؛ کاتێک سەرچاوە یان پاشخانەکەی جەختی لەسەر دەکرێتەوە، شاولە.
3. لەم چوارچێوەیەدا باشە خۆمان بیربخەینەوە کە ئینجیلی مەتتا گواستنەوەی یەک دابەشکردن بۆ یەکێکی تر، لە یاساوە بۆ نیعمەت، وەسف دەکات. ئەو سەردەمی کەنیسەی ناساند (مەتتا 16:16-18) هەروەها چەندین پێشبینی بۆ حوکمڕانی هەزار ساڵەی داهاتوو.
   
   لە نووسینی ئەلفرید بۆتەر″ }