ناکۆکییەکانی نێوان باوەڕدارانی تاکەکەسی
وشەی خودا فێرمان دەکات کە ناتوانین پێکەوە بڕۆین مەگەر ڕێک بکەوین (عامۆس 3:3). «ڕێککەوتن» بە واتای چی دێت و «ناکۆکی» بە واتای چی دێت؟ وشەی «ڕێککەوتن» لە ئایەتەکەی سەرەوەدا بە واتای «جێگیرکردن»ی شتێک دێت، و زۆرجار لە شوێنەکانی تردا وەک «دەستگیرانداری» (دەستگیرانکردن)، «کۆکردنەوە» یان «کۆبوونەوە» وەرگێڕدراوە. بە سادەیی بە واتای ئەوە دێت کە ئێمە پێکەوە بڕیار لەسەر شتێک دەدەین. کاتێک «نا» بۆ «ڕێککەوتن» زیاد دەکەیت، بە واتای پێچەوانەکەی دێت: پێکەوە بڕیار لەسەر شتێک نەدەین. وشەی «ناکۆکی» لە کتێبی پیرۆزدا نییە، بەڵام بنەماکەی هەیە.
ئەم وتارە باس لەوە دەکات چۆن ناکۆکییەکان بەڕێوە ببرێن کاتێک لە نێوان باوەڕدارانی تاکەکەسی ڕوو دەدەن. لە کاتێکدا هەندێک لە بنەماکان هاوشێوەن کاتێک مامەڵە لەگەڵ بێباوەڕاندا دەکرێت، ئێمە سەرنج دەخەینە سەر پەیوەندییەکانی نێوان باوەڕداران. بەداخەوە، کتێبی پیرۆز پڕە لە چیرۆکی ئەو کەسانەی کە لەگەڵ یەکتردا ناکۆک بوون، لە یەکەم کتێبەوە تا کۆتایی – پەیدابوون تا وەرگێڕان.
هەڵوێستمان
لەوانەیە گرنگترین شت کە پێویستە بیری لێ بکەینەوە کاتێک لەگەڵ کەسێکدا ڕێک ناکەوین، هەڵوێستمان بێت. پەندەکان دەڵێت، «بە شانازییەوە ناکۆکی دێت» (13:10 KJV). پێویستە لە خۆمان بپرسین، «هاندەری دڵمان چییە؟» ئایا ئێمە بە ڕاستی نیگەرانی بابەتی ناکۆکییەکەین یان تەنها زیاتر نیگەرانین کە کەسەکە لەگەڵماندا ڕێک ناکەوێت؟
شانازی بە واتای ئەوە دێت کە خۆمان بە باشتر لە کەسانی تر بزانین. خودا ڕقی لە شانازییە (پەندەکان 8:13)، و ئەگەر هەمان بێت شەرمەزار دەبین (پەندەکان 11:2). کاتێک ناکۆکییەکمان هەیە، سەرەتا پێویستە سەیری ناو دڵمان بکەین و هەڵسەنگێنین ئایا کێشەکە تەنها ئەوەیە کە پێمان وایە ئێمە باشترین یان زیاتر دەزانین لە کەسەکەی تر.
پێچەوانەی شانازی کردن، بێفیز بوونە. بێفیزی بە واتای ئەوە دێت کە خۆم لە کەسێکی تر کەمتر بزانم، کەسانی تر بە باشتر یان بەرزتر لە خۆم بزانم. خودا فێری کردین کە دەبێت وەک منداڵێکی بچووک بێفیز بین (مەتتا 18:4)، و ئەوانەی بێفیزن بەرز دەکرێنەوە (مەتتا 23:12). ئەو نیعمەتمان پێ دەبەخشێت کاتێک هەڵوێستێکی بێفیزییمان هەیە (یاقوب 4:6)، و بیرمان دەهێنرێتەوە کە دەبێت ڕۆحێکی نەرم و نیانمان هەبێت کاتێک مامەڵە لەگەڵ باوەڕداران دەکەین (غەلاتی 6:1). کاتێک ناکۆکییەکمان لەگەڵ کەسێکدا هەیە، یەکەم پرسیار کە دەبێت لە خۆمان بیکەین ئەوەیە، «ئایا هەڵوێستێکی ڕاستمان هەیە بەرامبەر بەو کەسەی کە لەگەڵیدا ناکۆکین؟»
ئایا شایەنیەتی؟
ئایا ئەو بابەتەی کە لەسەری ناکۆکین بە ڕاستی گرنگە؟ هەندێک جار خۆمان دەبینینەوە کە لەگەڵ کەسێکدا لەسەر شتێک ناکۆکین یان دەمەقاڵێ دەکەین کە بە ڕاستی گرنگ نییە. پێویستە وریابین.
کاتێک دەست دەکەین بە ناکۆکی یان دەمەقاڵێ لەگەڵ کەسێکدا، وەک ئەوە وایە کەسێک دەست بکات بە بەردانەوەی ئاو لە شتێکەوە (پەندەکان 17:14). کاتێک دەست پێ دەکات لەوانەیە بە خێرایی بێتە دەرەوە، و زیاتر لەوەی چاوەڕوان دەکرێت بێتە دەرەوە. ئایا تا ئێستا لەگەڵ کەسێکدا تووشی ناکۆکی بوویت و پێش ئەوەی بزانیت شتێکت دەوت کە دواتر پەشیمان بوویتەوە لێی؟ لەوانەیە ناکۆکییەکی بچووک گۆڕابێت بۆ دەمەقاڵێیەکی گەورە؟ ئەم ئایەتە فێرمان دەکات کە زۆر وریابین دەربارەی سەرەتای ناکۆکی. پێویستە بیر لەوە بکەینەوە ئایا کێشەکە بە ڕاستی گرنگە – چونکە کاتێک دەست پێ دەکەین، ڕەنگە دۆخەکە خراپتر بێت. خودا عیسا فەرمووی دەبێت «بە خێرایی لەگەڵ نەیارەکەمان ڕێک بکەوین» (مەتتا 5:25) کاتێک کێشەمان هەیە کە بە تایبەتی گرنگ نین.
پێویستە کۆتاییەکەمان لەبەرچاو بێت. بۆ نموونە، کاتێک پۆل و بەرناباس دەبوو بڕیارێک بدەن دەربارەی بردنی مارک لەگەڵیان لە گەشتێکدا، ئەوان لەگەڵ یەکتردا ناکۆک بوون (کردارەکان 15:36-41). ئەوەی لەوانەیە وەک ناکۆکییەکی سادە دەستی پێکردبێت، بووە هۆی ئەوەی لە یەکتر جیا ببنەوە، بە ئاراستەی جیاوازدا بڕۆن و چیتر پێکەوە لە خزمەتکردنی خودادا کار نەکەن. لە کاتێکدا لەوانەیە یەکێکیان ڕاست بووبێت، ئەوەی کە ئێمە لەم چیرۆکەدا جەختی لێ دەکەینەوە ئەوەیە کە بزانین ناکۆکییەک دەتوانێت بەرەو کوێمان ببات و لە خۆمان بپرسین، «ئایا شایەنیەتی؟» هەندێک جار لەوانەیە شایەنی بێت، بەڵام زۆرجار نا.
بابەتگەلێک هەن کە پێویستە لەسەریان ناکۆک بین
هەندێک جار شتێکی گرنگ هەیە کە پێویستە لە دژی بوەستین. بیر لەوە بکەرەوە کە لە غەلاتی دەربارەی ناکۆکی پۆل و پەترۆس دەخوێنینەوە (2:11-14). لەم چیرۆکەدا دەبینین پەترۆس چیتر بە دروستی مامەڵە لەگەڵ گەلانە باوەڕدارەکاندا ناکات. ئەو لەگەڵیاندا نانی دەخوارد، بەڵام کاتێک هەندێک جولەکە سەردانیان کرد، چیتر لەگەڵ مەسیحییە گەلانەکاندا نانی نەخوارد. پۆل پەترۆسی سەرزەنشت کرد بۆ گۆڕینی ڕەفتارەکەی، و پۆل ئەمەی لەبەردەم هەموو ئامادەبوواندا کرد چونکە گوناهەکەی پەترۆس ئاشکرا بوو. پۆل پێویست بوو ناکۆک بێت و کێشەکە بۆ پەترۆس ئاماژە پێ بکات. نێردراو پۆل ئەمەی نەکرد چونکە شانازی دەکرد، بەڵکو چونکە پەترۆس شتێکی هەڵەی دەکرد کە زیانی بە باوەڕدارانی تر دەگەیاند.
لە کاتە جیاوازەکاندا خودا بە ئاشکرا ناکۆک بوو. بیرت دێت کاتێک پەترۆس لە مەتتا 26دا وتی کە ئەو خودا ڕەت ناکاتەوە، و خودا لەبەردەم قوتابییەکانی تردا لەگەڵیدا ناکۆک بوو؟ لێرە و لە شوێنەکانی تردا، دەبینین خودا لەگەڵ خەڵکدا ناکۆک بوو کاتێک لە بەرژەوەندی ئەواندا بوو کە ئەو وا بکات. وەک دەبینین، حاڵەتگەلێک هەن کە تێیاندا ڕاستە بە ئاشکرا ناکۆک بین.
لە 2 تیمۆساوسدا دەبینین کە کاتێک هەن کە دەبێت لە باوەڕداران جیا بینەوە کە ناتوانین پێکەوە بڕۆین چونکە لەگەڵیاندا ناکۆکین لە پەیوەندیدا بە وشەی خوداوە. زۆر خەمناکە ئەگەر ناکۆکییەکانمان بگەنە ئەو ئاستە. لەم حاڵەتانەدا پێویستە دڵنیا بین کە بە هاندەری ڕاست لە دڵماندا ناکۆکین. ئامانج، تەنانەت لەم دۆخەشدا، ئەوەیە کە خودا «تۆبە بۆ ناسینی ڕاستی»یان پێ ببەخشێت (2 تیمۆساوس 2:25).
شێوازەکەمان
کاتێک دەبینین کە لەگەڵ کەسێکدا ناکۆکین لەسەر بابەتێک کە بەسە بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەو کەسەدا باسی بکەین، چۆن دەبێت بیکەین؟ ئەگەر هەڵوێستمان دروست بێت و لە شوێنی ڕاستدا بین – بێفیز لە بەرامبەر شانازیکردن – ئەوا لە کتێبی پیرۆزدا دەبینین چی بکەین. فێر دەبین کە دەبێت نەرم و نیان و ئارامگر بین (2 تیمۆساوس 2:24). ئەمە شێوازی قسەکردنمان دەبێت. ئایا ئێمە لەگەڵ خەڵکدا نەرم و نیانین یان هەوڵ دەدەین بە قسەکانمان بەسەریاندا بڕۆین؟ ئایا قسەکانمان «بە نیعمەت، بە خوێ تێکەڵ کراوە» (کۆلۆسی 4:6) یان پێچەوانەکەی؟
لەوانەیە بزانین کە شێوازی قسەکردنمان زۆرجار گرنگترە لەوەی کە دەڵێین. ئەگەر قسەکردنێک بەبێ نیعمەت دەست پێ بکەین یان زۆر بە توندی دەست پێ بکەین، کەسەکەی تر سەرنج دەخاتە سەر ئەمە نەک لەسەر ئەوەی کە بە ڕاستی باسی دەکەین. بەڵام، ئەگەر لە شێوازی قسەکردنماندا نیعمەتمان هەبێت و لە قسەکانماندا نەرم و نیان بین، ئەوا دەبینین کە زۆرجار زۆر ئاسانترە قسەکردنێکی سەخت لەگەڵ کەسێکدا بکەین. ئەوان زیاتر گوێمان لێ دەگرن ئەگەر بزانن کە ئێمە گرنگییان پێ دەدەین. قوتابییەکان دەزانین خودا گرنگییان پێ دەدات، و ئەمە ڕێگەی پێدا بە ڕوونی قسەیان لەگەڵدا بکات.
کەواتە، ئەگەر بزانین کە دەبێت نەرم و نیان، ئارامگر و نیعمەتدار بین، چی بکەین دواتر؟ مەتتا 18:15-17 شێوازێکی زۆر باشمان پێ دەدات بۆ شوێنکەوتن. فێر دەبین کە ئەگەر کەسێک لە دژمان تاوانێک بکات، دەبێت بڕۆین و بە تەنیا لەگەڵ ئەو کەسەدا قسە بکەین. ئێستا لەوانەیە ناکۆکییەکمان لەگەڵ کەسێکدا هەبێت کە لە دژمان تاوانێکی نەکردووە؛ بەڵام، بنەماکە هەمان شتە. کاتێک ناکۆکییەکمان لەگەڵ کەسێکدا هەیە، دەبێت بڕۆین و لەگەڵیدا باسی بکەین. زۆرجار، ئەگەر بابەتێک باس نەکەین، دەتوانێت ببێتە هۆی بێزارییەکی گەورە و زۆر خراپتر بێت. ئەمە ئەوە بوو کە لەگەڵ داود و کوڕەکانی ئەمنۆن و ئەبسەلۆم لە 2 ساموێل 13-14 ڕوویدا. کاتێک گوناهیان کرد، داود لەگەڵیاندا باسی نەکرد. لە کۆتاییدا بووە هۆی کێشەی گەورەتر لە نێوانیاندا.
تێبینی بکە کە پێویستە قسە لەگەڵ ئەو کەسەدا بکەین. زۆرجار لە جیاتی ئەوە لەگەڵ کەسانی تردا دەربارەی دۆخێک قسە دەکەین. لە کتێبی پیرۆزدا ئەمە بە «قسەهێنەر» ناودەبرێت، و کاتێک ئەمە دەکەین برین دروست دەکەین (پەندەکان 18:8، 26:22). زۆر باشترە ڕاستەوخۆ بچینە لای ئەو کەسەی کە لەگەڵیدا ناکۆکین و بە تەنیا لەگەڵیدا قسە بکەین. ئەگەر لەگەڵ کەسەکەدا قسە بکەین و قسەکردنەکە باش نەڕوات، ئەوا لە مەتتا 18:16دا دەبینین کە باشە کەسێک لە قسەکردنەکەدا لەگەڵماندا بێت. هەندێک جار پێویستمان بە یارمەتییە، و دەبێت داوای بکەین.
پۆل بە کەنیسەی فیلیپی وت کە گرنگە بۆ ئەو دوو کەسەی کە ناکۆکییان هەیە یەک بیر بن (فیلیپی 2:2)؛ ئەو ئەمەی بۆ هەموو گروپەکە نووسی. ئەگەر ناکۆکی لە نێوان باوەڕداراندا هەبێت، پێویستە بە پێی بنەماکانی کتێبی پیرۆز مامەڵەیان لەگەڵدا بکەین: سەرەتا بە تەنیا لەگەڵ کەسەکەدا قسە بکەین، پاشان کەسێکی تر لەگەڵ خۆمان ببەین بە ئامانجی ئەوەی لە کۆتاییدا یەک بیر بین.
دوای قسەکردنمان
کاتێک ناکۆکییەکمان هەبوو و باسمان کرد، دەبێت ناکۆکییەکە لە پشت خۆمانەوە جێ بهێڵین. پێشتر باسمان لە ناکۆکی پۆل و بەرناباس کرد لە پەیوەندیدا بە بردنی مارک لە گەشتێکدا. زیاتر دەخوێنینەوە کە پۆل داوای لە تیمۆساوس کرد مارک بۆ لای بهێنێت چونکە لە خزمەتەکەدا بەسوود دەبێت (2 تیمۆساوس 4:11). لە لۆقا 17:3-4دا گرنگی لێخۆشبوون فێر دەبین، و کاتێک لێ خۆش دەبین، وەک دەڵێن، «لە دەریادا دەینێژین.» چیتر بابەتەکە ناهێنینەوە. بە هەمان شێوە خودا لێمان خۆش بووە.
یوسف نموونەیەکی گەورەیە بۆ ئێمە. دەخوێنینەوە کە دوای ئەوەی یوسف و براکانی باسی ئەو کێشەیەیان کرد کە لە نێوانیاندا سەری هەڵدابوو، «ئەو دڵنەوایی کردن، و بە نەرمی لەگەڵیاندا قسەی کرد» (پەیدابوون 50:21). ئەو کینەی نەگرت؛ لە ڕاستیدا، پێی وتن کە خودا هەمووی بۆ باشی مەبەست بووە.
هەندێک کات دوای ئەوەی پۆل و پەترۆس ناکۆکییە گشتییەکەیان هەبوو، دەبینین پێکەوە کار دەکەن. پەترۆس بەرز نرخاندنی پۆلی کرد، بە «برای خۆشەویستم» و یەکێک کە «حیکمەتی» هەبوو وەسفی کرد (2 پەترۆس 3:15). ئەو کینەی نەگرت یان شتی ئازاربەخشی دەربارەی پۆل نەوت. کاتێک ناکۆکییەکمان لەگەڵ باوەڕدارێکی تردا هەیە، باسی بکە و چارەسەری بکە، پاشان چیتر بیری لێ مەکەرەوە.
کەسێک تووشی گوناه مەکە
یەکەم کۆرنسۆس 8 و 10 بیرمان دەخەنەوە لەسەر بنەمایەکی گرنگ دەربارەی ئەو کاریگەرییەی کە لەوانەیە لەسەر کەسانی تر هەمان بێت بەوەی کە دەیکەین. هان دەدرێین دڵنیا بین کە برا لاوازەکەمان تووشی گوناه ناکەین. تەنانەت کاتێک لەوانەیە ناکۆکییەکمان لەگەڵ کەسێکدا هەبێت لەسەر بابەتێکی دیاریکراو، گرنگە کە برا لاوازەکەمان تووشی گوناه نەکەین. پۆل وتی هەندێک شت ناکات بۆ ئەوەی براکەی لە خودادا تووشی گوناه نەکات (1 کۆرنسۆس 8:13). بیرمان دەهێنرێتەوە، «هەر پیاوێک سەیری شتەکانی خۆی نەکات، بەڵکو هەر پیاوێک سەیری شتەکانی کەسانی تریش بکات» (فیلیپی 2:4). کاتێک ناکۆکییەکمان هەیە، ئایا سەیری شتەکانی کەسانی تر دەکەم؟ ئایا ناکۆکییەکە، یان چۆن مامەڵە لەگەڵ ناکۆکییەکەدا دەکەم لەگەڵ هاوباوەڕەکەم، بە شێوەیەک دەکرێت کە شکۆمەندی بۆ خودا بهێنێت (1 کۆرنسۆس 10:31)؟ ئایا بەدوای قازانجی خۆمدا دەگەڕێم یان قازانجی کەسانی تر (1 کۆرنسۆس 10:33)؟
دەرئەنجام
فێربووین کە چۆن مامەڵە لەگەڵ ناکۆکییەکانمان لەگەڵ باوەڕدارانی تردا بکەین زۆر گرنگە. کاتێک هەن کە پێویستە کێشە ڕەواکان چارەسەر بکەین کە لە نێوان باوەڕداراندا سەرهەڵدەدەن، بەڵام دەبێت بە ڕۆحێکی نیعمەت، نەرمی و بێفیزییەوە بکرێت. نابێت هیچ شتێک بە شانازی یان بە بیرکردنەوە لەوەی کە خۆمان لە کەسانی تر باشترین بکەین.
کاتێک نزیک دەبینەوە لە باوەڕدارێکی تر دەربارەی شتێک، دەبێت بە شێوەیەکی کتێبی پیرۆز بیکەین، ڕاستەوخۆ لەگەڵ کەسەکەی تردا قسە بکەین و قسەهێنەر نەبین. ئەگەر کەسێک تووشی گوناه بکەین، دەبێت داوای لێخۆشبوون بکەین، و پێویستە لێ خۆش بین ئەگەر کەسێک تووشی گوناهی کردین. وەک باوەڕداران، کتێبی پیرۆز دەبێت هەمیشە ڕێبەرمان بێت!
