دژایەتی گوناهباران دژی خۆی
عیسای مەسیح: کە لە شێوەی خودا بوو، بە دزی نەیزانی کە لەگەڵ خودا یەکسان بێت: بەڵام خۆی بێ ناوبانگ کرد، و شێوەی خزمەتکارێکی وەرگرت، و لە شێوەی پیاواندا دروست کرا: و لە شێوەی پیاوێکدا دۆزرایەوە، خۆی بچووک کردەوە، و گوێڕایەڵی مردن بوو، تەنانەت مردنی خاچ. — فلیپی 2:5-8 KJV
- سەیرکردنی عیسا، نووسەر و تەواوکەری باوەڕمان؛ کە لە پێناوی ئەو خۆشییەی لەبەردەمیدا دانرابوو، بەرگەی خاچی گرت، سووکایەتی بە شەرمەزاری کرد، و لە دەستە ڕاستی تەختی خودا دانیشتووە. چونکە بیری لێ بکەرەوە کە بەرگەی ئەو دژایەتییەی گوناهبارانی گرت دژی خۆی، نەوەک ماندوو ببن و لە مێشکتاندا بێهێز ببن. — عیبرانییەکان 12:2-3
هاندەدرێین کە عیسای مەسیحمان لەپێش بێت چونکە، کاتێک سەرقاڵی ئەوین، کاریگەرییەکی گۆڕانکاری لەسەر ژیانمان دەبێت. بۆیە، دەمەوێت ئێمە لە ئازارەکانی خودا بڕوانین. کاتێک دەچینە ناو ئازارەکانی خودا، دەچینە سەر زەوییەکی پیرۆز، بە واتایەکی تر، بە ڕێزێکی زۆرەوە.
با سەرنج بخەینە سەر ئەو ئازارانەی کە لە عیبرانییەکان 12:3 ئاماژەیان پێکراوە – «ئەو دژایەتییەی گوناهباران دژی خۆی» – کە خودا بە ویستی خۆی خۆی تەسلیم بەوان کرد. ئیشایا 50:6 دەڵێت، «من پشتم دام بە لێدەران، و ڕوومەتم بەوانەی قژیان هەڵدەکێشا: من ڕووم لە شەرم و تفکردن نەشاردەوە.»
خودا فەرمووی، «کرێی گوناه مردنە» (ڕۆما 6:23). ئادەم و حەوای ئاگادار کردەوە کە نابێت لە درەختی زانینی چاکە و خراپە بخۆن، چونکە لەو ڕۆژەی لێی بخۆن «بە دڵنیاییەوە دەمرن» (پیدایشی 2:17). بە ناگوێڕایەڵی لەو درەختەیان خوارد. ئێمەش گوناهبار بووین و بۆیە پێویستی خودا بۆ مردن وەک هەڵگری گوناهی ئێمە تێدەگەین. هیچ شتێک کە بتوانین بیکەین، ناتوانێت دۆخی لەناوچوونمان – دۆخی حوکمدان – ڕاست بکاتەوە. تەنها لە ڕێگەی کاری تەواو و بێ کەموکوڕی عیسای مەسیحەوە، کە خوێنی ڕشت و ژیانی بەخشی، دەتوانین ژیانی هەتاهەتاییمان هەبێت. خودا دەبوو بمرێت، و ئێمە زۆر سوپاسگوزارین بۆی کە ئەو کارەی کرد.
بەڵام بۆچی خودا دەبوو ئەوەندە شت ئازار بچێژێت – ئەگەر بڵێین، «شتە زیادەکان،» وەک چۆن ئێمە پێیان دەڵێین – کە پێدەچێت بۆ کاری ڕزگارکردن و ئاشتەوایی پێویست نەبن؟ دەزانین کە زۆرێک لە ئازارەکانی خودا لە پەیمانی کۆندا پێشبینی کرابوون و دەبوو جێبەجێ بکرێن. بۆ نموونە، ئینجیلی یۆحەننا بە تایبەتی دەڵێت «بۆ ئەوەی نووسینەکە جێبەجێ بکرێت، [خودا] دەڵێت، تینوومە» (یۆحەننا 19:28)، بەم شێوەیە زەبوور 69:21 جێبەجێ دەکات. ئەو ئایەتە دەڵێت، «هەروەها زەردەواڵەیان دامێ بۆ گۆشتم؛ و لە تینوێتیمدا سرکەیان دامێ بۆ خواردنەوە.»
بەڵام وەک نووسینەکە لەلایەن خودا خۆیەوە نووسراوە (2 تیمۆساوس 3:16)، دەیتوانی بە ئاسانی ئەو پێشبینیانە نەخاتە ناوەوە. ڕێگەیەکی تری مردن دەیتوانی پێشبینی بکرێت. بۆ نموونە، شێوازی جوولەکە بۆ لەسێدارەدان بەردبارانکردن بوو، کە بەسەر ستیفاندا هات. یۆحەننای لەسەر ئاوغەز کراوە. یاقوب بە شمشێر کوژرا، بەڵام خودا لە خاچ درا. نەک تەنها لە خاچ درا، بەڵکو زۆر دژایەتی تر، یان دوژمنایەتی، وەک ئایەتەکەمان لە عیبرانییەکان 12 دەڵێت، ئازاری چەشت.
پێیان دەگوترا «سامەری» و «شەیتان» لێی نیشتەجێ بووە (یۆحەننا 8:48). ئەمانە دەربڕینی سووکایەتی بوون. بە تۆمەتی ئەوەی لە گوناهدا لەدایک بووە – کوڕی حەرام – سووکایەتی پێکرا (ئایەتی 41، بڕوانە دواوتار 23:2؛ عیبرانییەکان 12:8). خودا دووبارە سووکایەتی پێکرا کاتێک خەڵک دەیانگوت کارەکانی بە هێزی شەیتان کراون (مەرقۆس 3:22). تەنانەت براکانی خۆشی پێیان وابوو «لە خۆی چووە»: «کاتێک خەڵکی خۆی ئەمەیان بیست، چوون بۆ ئەوەی بیگرن، چونکە دەیانگوت، 'ئەو لە عەقڵی خۆی چووە'» (ئایەتی 21 NKJV). ئەوان بە ڕاستی دەیانگوت شێتە.
براکانی گاڵتەیان پێکرد (یۆحەننا 7:5). ئەوانەی بانگی کردن ڕەتیان کردەوە: «هاتە لای خۆی و خۆی وەرینەگرت» (یۆحەننا 1:11 KJV). وردبینی لێکرا و چاودێری کرا بە مەبەستی حوکمدانی. زەبوور 56:5-6 تۆماری دەکات، «هەموو ڕۆژێک وشەکانم دەشێوێنن: هەموو بیرەکانیان دژی منن بۆ خراپە. خۆیان کۆدەکەنەوە، خۆیان دەشارنەوە، هەنگاوەکانم دیاری دەکەن، کاتێک چاوەڕێی گیانم دەکەن.» لە زەبوور 57:4 دەخوێنینەوە: «گیانم لەناو شێرانە: و من لەناو ئەوانەدا ڕادەکشێم کە ئاگریان تێبەربووە، تەنانەت کوڕانی مرۆڤ، کە ددانەکانیان ڕم و تیرن، و زمانیان شمشێرێکی تیژە.»
دوژمنەکانی، زۆربەیان نووسەران و فەریسییەکان، چاودێرییان دەکرد بۆ ئەوەی بزانن ئایا لە ڕۆژی شەممەدا چاک دەکاتەوە، بۆ ئەوەی حوکمی بدەن (مەتتا 12:9-10). ئەوانیش داوێکیان لەبەردەمیدا دانا کاتێک ژنێکیان هێنا کە لە زینادا گیرابوو، وەرگێڕانی نووسینەکانیان دەکرد کە دەڵێن دەبێت حوکم بدرێت (یۆحەننا 8:2-6). مەبەستەکانیان هەمان شت بوو کاتێک پرسیاریان لە خودا کرد ئایا دەبێت باج بە قەیسەر بدەن (مەتتا 22:15-18).
خودا لەلایەن قوتابییەکانییەوە ڕێزی لێ نەگیرا، بەو واتایەی کاتێک هەموویان لە ئێوارەی کۆتاییدا کۆبوونەوە، هیچ کام لە قوتابییەکان پێشنیاری شوشتنی پێیەکانی یەکتریان نەکرد (بڕوانە یۆحەننا 13:3-5). چەند خەمناکە بیر لەوە بکەینەوە کە یەکێک لە نزیکترین هاوڕێکانی نکۆڵی لەوە کرد کە تەنانەت نایناسێت، نەک یەک جار بەڵکو سێ جار – و نەک لەبەردەم پیاوانی دڕندە بەڵکو لەبەردەم کچە خزمەتکارەکان (مەتتا 26:69،71).
عیسای مەسیح لەلایەن هاوڕێیەکی نزیکەوە، یەهودای ئەسخەریوتی، بە تەنها 30 پارچە زیو خیانەتی لێکرا و فرۆشرا (ئایەتەکانی 15،25،47-50). زەبوور 41:9 باس لەوە دەکات کە چی ڕوویدا: «بەڵێ، هاوڕێی نزیکی خۆم، کە متمانەم پێی بوو، کە لە نانەکەم دەخوارد، پاژنەی پێی خۆی بەرز کردەوە دژی من.» لە زەبوور 55:12-14 دەخوێنینەوە: «دوژمنێک نەبوو کە سەرزەنشتم بکات؛ ئەوکاتە دەمتوانی بەرگەی بگرم: نە ئەویش نەبوو کە ڕقی لێم بوو خۆی گەورە بکات دژی من؛ ئەوکاتە خۆم لێی دەشاردەوە: بەڵام تۆ بوویت، پیاوێک کە هاوتای من بوویت، ڕێبەرم، و ناسیاوم. ئێمە پێکەوە ڕاوێژێکی خۆشمان دەکرد، و پێکەوە دەچووینە ماڵی خودا.» جگە لەوەش، بە شێوەیەکی زۆر شەرمەزارکەر و سووکایەتیپێکراو خیانەتی لێکرا: بە ماچێکی دووڕوویی و سڵاوێکی درۆینە، «سڵاو» (مەتتا 26:49)، بە واتای خۆشی.
خودا لەلایەن قوتابییەکانییەوە جێهێڵدرا: «خۆشەویست و هاوڕێت لێم دوور خستەوە، و ناسیاوم خستە تاریکییەوە» (زەبوور 88:18). لەلایەن دوژمنەکانییەوە بە چەندین شێوە ئازار درا، چ جەستەیی و چ ڕەوشتی. مەسیح لەلایەن سەربازانی پەرستگاوە گاڵتەی پێکرا، دەستەکانی بەسترابوون، چاوەکانی داپۆشرابوون، ڕوومەتی لێدرابوو، و پاشان وەک یارییەکی شەرمەزارکەر بە گاڵتەجاڕی پرسیاریان لێکرد کێ لێی داوە (مەتتا 26:68).
عیسا وەڵامی ئەو تۆمەتە درۆیانەی نەدایەوە کە دژی بوون کاتێک لەبەردەم قەیافا، هێرۆدس و پیلاتۆس بوو. «وەک مەڕێک لەبەردەم بڕەرەکانی ... دەمی نەکردەوە» (ئیشایا 53:7). سێ جار وەک بێتاوان بە خەڵک ناسێندرا (لۆقا 23:4،14،22)، بەڵام حوکم درا.
شێوەی لە هەموو پیاوێک زیاتر شێوا. «زۆر کەس سەرسام بوون [سەرسام بوون] بە تۆ؛ ڕوخساری ئەوەندە شێوا بوو زیاتر لە هەر پیاوێک، و شێوەی زیاتر لە کوڕانی مرۆڤ» (ئیشایا 52:14). «جووتیارەکان لەسەر پشتم جووتیان کرد: کێڵگەکانیان درێژ کردەوە» (زەبوور 129:3).
خودا لەلایەن کۆمەڵێک سەربازی ڕۆمانییەوە تف لێکرا (مەتتا 27:27-31)، کە ڕەنگە ژمارەیان لە نێوان 300 بۆ 600 بێت. بە دڵنیاییەوە، لەلایەن ئەم سەربازە ڕۆمانییە ڕەق و ڕەشانەوە گاڵتەی پێکرا کاتێک مامەڵەیان لەگەڵ یەکێک دەکرد کە پێی دەگوترا، «پاشای جوولەکەکان» – سووکایەتییەک بوو بە باڵادەستی دەسەڵاتی ڕۆمانی. بە گاڵتەجاڕی بەم پاشایە تاجێکیان پێدا، بەڵام تاجێک بوو لە دڕک. بیرمان دێتەوە کە دڕکەکان ئەنجامی نەفرەت بوون (پیدایشی 3:18).
ئێستا بیر لەمە بکەرەوە: خۆی لەم ئازارە جەستەییە نەشاردەوە. «پشتم دام بە لێدەران، و ڕوومەتم بەوانەی قژیان هەڵدەکێشا: ڕووم لە شەرم و تفکردن نەشاردەوە» (ئیشایا 50:6).
خەڵک تاوانبارێکیان هەڵبژارد لەسەر کەسی بێ کەموکوڕی، تەنها کەسێک کە «هەموو شتێکی بە باشی کردبوو» (مەرقۆس 7:37). زەبوور 109:4-5 دەڵێت، «لە پێناوی خۆشەویستیمدا ئەوان دوژمنمن: بەڵام من خۆم دەدەم بە نوێژ. و ئەوان خراپەیان بە باشە و ڕقیان بە خۆشەویستیم پاداشت دامەوە.»
لە خاچ درا، کە یەکێکە لە دڕندەترین شێوازەکانی لەسێدارەدان. ئەمە بە واتای نەفرەت لێکراو دێت، چونکە «نەفرەت لێکراوە هەر کەسێک لەسەر دارێک هەڵواسرابێت» (غەلاتییەکان 3:13 NKJV). لە نێوان دوو تاوانباردا هەڵواسرابوو وەک ئەوەی ئەویش تاوانبارێکی ئاسایی بێت. جگە لەوەش، لەوێدا خودامان لەلایەن خەڵکەوە گاڵتەی پێکرا (مەتتا 27:39-40)، لەلایەن سەرکردەکانەوە (ئایەتەکانی 41-43)، لەلایەن دزەکانەوە (ئایەتی 44) و لەلایەن سەربازەکانەوە (لۆقا 23:36-37). جلەکانیان لێ سەند (مەتتا 27:35).
لە لایەن قوتابییەکانییەوە جێهێڵدرا – تەنها چەند ژنێک و یۆحەننا لە خاچ کێشانەکەدا بوون. زەبوور 102:6-7 (KJV) هەستەکانی وەسف دەکات: «من وەک قازێکی کێوی وایم: وەک کوندەپەپوویەکی بیابان وایم. چاودێری دەکەم، و وەک چۆلەکەیەکم بە تەنها لەسەر سەربانی ماڵ.» «سەرزەنشت دڵمی شکاندووە؛ و پڕم لە خەم: و سەیری کەسێکم دەکرد کە بەزەیی پێمدا بێتەوە، بەڵام کەسنەبوو؛ و بۆ دڵنەوایی کەران، بەڵام کەسم نەدۆزییەوە» (زەبوور 69:20).
تا ئەم خاڵە ڕەنگە بتوانین بە ڕادەیەکی سنووردار بچینە ناو ئازارەکانی خودا. ئێمەش ئازاری جەستەیی و شەرمەزاریمان چەشتووە. بەڵام، خودا بێ کەموکوڕییە، و قووڵایی ئەم دژایەتییانە زۆر قووڵ بوون. یەک یان دوو لەوانە زۆر گەورە دەبوون، بەڵام بیرکردنەوە لە هەموویان زیاترە لەوەی بتوانین تێی بگەین.
دەزانین کە خودا پێویستی بە مردن بوو، کرێی گوناهی ئێمەی دا بۆ ئەوەی بمانخاتە ناو پەیوەندییەکی زیندوو لەگەڵ خۆی. بەڵام، وەک پێشتر پرسیارمان کرد، بۆچی دەبوو هەموو ئەم شتانەی تر ئازار بچێژێت؟ ئایا بەدوای بەزەییدا دەگەڕا؟ نەخێر، بە هیچ شێوەیەک. لە ڕێگەی ئازارەکانییەوە دەیەوێت دەوڵەمەندی بێ سنووری خودامان بەرامبەر بە خۆمان ببینین. یۆحەننا 3:16 دەڵێت، «خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست، کە کوڕە تاقانەکەی خۆی بەخشی.» وشەی دوو پیتەی «ئەوەندە» هەموو ئەو شتانە دەگرێتەوە کە باسمان کردوون، لەگەڵ زۆر شتی تر.
خودا گوێڕایەڵی باوک بوو، ویستی ئەوی جێبەجێ دەکرد، بۆ ئەوەی خۆشەویستی خۆی بۆ باوک نیشان بدات و خۆشەویستی خۆی و خۆشەویستی خودا بۆ ئێمە بسەلمێنێت. ڕۆما 5:8 (NKJV) دەڵێت، «خودا خۆشەویستی خۆی بەرامبەر بە ئێمە نیشان دەدات، لەوەدا کە کاتێک ئێمە هێشتا گوناهبار بووین، مەسیح لە پێناوی ئێمەدا مرد.»
عیسای مەسیح چیرۆکێکی پیاوێکی گێڕایەوە کە مروارییەکی بەنرخی دۆزییەوە. هەموو شتێکی فرۆشت کە هەیبوو و ئەو مروارییەی کڕی (مەتتا 13:45-46). ئەمە ئاماژەیە بۆ خودا و ئێمە. ئەوەندە بە پەرۆش بوو کە ئێمەی لە پەیوەندیدا لەگەڵ خۆی هەبێت کە «هەموو شتێکی فرۆشت کە هەیبوو.» ئەم ئازارە، ئەم دژایەتییەی گوناهباران دژی خۆی، قووڵایی خۆشەویستی ئەومان نیشان دەدات. ئێستا ئەو بەدوای وەڵامێکی پەرستن، ستایش، خۆشەویستی و گوێڕایەڵیدا دەگەڕێت بۆ خۆی. با دڵەکانمان بجوڵێن کاتێک بیری لێ دەکەینەوە.
بۆ ئەو کە خۆی بە خودا بەخشی وەک قوربانییەکی شیرین، و تاوانی گوناهی ئێمەی پاک کردەوە، ستایشی شایستە پێشکەش دەکەین. بۆ ئەو کە خۆی لە پێناوی ئێمەدا بەخشی، بۆ ئەوەی ئێمە ڕزگار بکرێین، و بۆ خۆی بکڕدرێین، هەتاهەتا دەچڕین. بۆ ئەو کە خۆی لە پێناوی کڵێساکەیدا بەخشی، کە خۆشی دەویست، و لە ناوچەی تاریکی مردندا خۆشەویستی قووڵی خۆی سەلماند. بۆ ئەو کە خۆی بەخشی، ئاوازی ستایشمان دەژەنین؛ ژیانمان، دڵمان، هەموو شتێکمان لەسەر قوربانگاکەی بەرز دەکەینەوە. بۆ ئەو هەموو ئەژنۆیەک چەمێنن؛ بۆ ئەو گۆرانییەکی دڵخۆش بەرز بکەنەوە؛ هەموو ڕێز، شکۆ، سوپاس و ستایش بە ماف بۆ ئەو دەگەڕێتەوە.— خاتوو و. ن. تۆمکینز
