4. عیسا کاردانەوەی بەرامبەر بە گەڕۆکێکی دڵسۆز هەبوو.
کاتێک عیسا جوولەکایەتی بەجێدەهێشت، گەنجێک ڕایکردە لای. وەک فەریسییەکان و نووسەرەکان، ئەویش چەند پرسیارێکی بۆ عیسا هەبوو. بەڵام دڵی جیاواز بوو. ئەو پرسیاری دەکرد بۆ فێربوون – نەک تاقیکردنەوە، حوکمدان یان گفتوگۆکردن. وەک فەریسییەکان، ئەو لە منداڵییەوە پابەندی یاسا بوو. ئەو حەزێکی دڵسۆزانە و دەرەکی بۆ گوێڕایەڵیکردن هەبوو. و عیسا ئەو جیاوازییە گرنگەی بینی. گەورە تووڕەیی بەرامبەر بە فەریسییەکان هەبوو، بەڵام سەبارەت بەم گەنجە «عیسا سەیری کرد و خۆشی ویست» (مەرقۆس 10:21). گەورە بە نەرمی ئاگاداری کردەوە لە دۆخی کەموکوڕی دڵی: گەڕانەکەی هەستێکی پێویستی نائومێدی تێدا نەبوو. گوێڕایەڵیکردنی بۆ شێوە دەرەکییە خودا پێدراوەکان برسێتییەکەی بۆ ڕاستی کز کردبوو.
زۆربەی ئاسایش و خۆبەهای گەنجەکە لەسەر پاشەکەوتەکانی، کێڵگەکەی، پشکەکانی و پلانی خانەنشینییەکەی بوو. گەورە ڕوونی کردەوە، یەکەم جار مامەڵە لەگەڵ ئەوەدا بکە، «پاشان وەرە، دوام بکەوە» (10:21). پەیامەکە ڕوونە: پابەندبوون بە یاساکان و شوێنکەوتنی نەریتەکان لەگەڵ هەندێک خۆبەختکردن دەتوانێت وا لە کەسێک بکات هەست بە باشی بکات دەربارەی خۆی. بەڵام گەورە بەدوای شتێکی قووڵتردا دەگەڕێت. ئارەزووی سەرەکی دڵمان ئەوەیە کە بەڕاستی گرنگە، و ئارەزوویەکی خودا ئاراستەکراو ئامادەیە هەموو شتێک بدات.
دوو بەشی دواتر، عیسا چاوپێکەوتنێکی دڵخۆشکەری لەگەڵ نووسەرێکی بیرکەرەوەدا هەبوو. ئەو لە عیسای پرسی: «لە نێو هەموو فەرمانەکاندا، کامەیان گرنگترینە؟» لە گفتوگۆی دواتردا، دەرکەوت کە ئەم نووسەرە جیاواز بوو لە هاوڕێ ئایینییەکانی. لە پشت شێوە و دەرەکییە خودا پێدراوەکانەوە، ئەو دانینا بە باڵادەستی ڕاستی ڕۆحی. «خۆشویستنی گەورە بە هەموو دڵت و ... خۆشویستنی دراوسێکەت وەک خۆت گرنگترە لە هەموو قوربانییە سووتاوەکان و قوربانییەکان» (12:30-33). گەورە دەبێت ئەویشی خۆشویستبێت کاتێک وتی: «تۆ زۆر لە شانشینی خوداوە دوور نیت» (12:34).
بەداخەوە، وەک فەریسییەکان، ئێمە مەیلمان هەیە بەرگری لە دەرەکییەکان و ڕێکارەکان بکەین. پێکهاتە و نەریتەکان وا لە ئێمە دەکەن هەست بە ئاسوودەیی بکەین. ئەوان بەردەوامی دابین دەکەن و، هەندێک پێیان وایە، بەڵگەی بینراوی ڕۆحانییەت. عیسا قوتابییەکانی لە دژی جەختکردنەوەی توند لەسەر دەرەکییەکان ئاگادار کردەوە: «ئاگاداری مامۆستایانی یاسا بن. ئەوان حەزیان لە ڕۆیشتنە بە جلوبەرگی درێژەوە (نیگەرانی جلوبەرگ) و سڵاو لێکردن لە بازاڕەکاندا (نیگەرانی پرۆتۆکۆل و پێگە)، و دانیشتنی گرنگترین لە کەنیسەکاندا (نیگەرانی دەسەڵات و ڕێکخستنی دانیشتن) و شوێنی شەرەف لە خوانەکاندا (نیگەرانی پێگە و کاریگەری). ئەوان ماڵی بێوەژنەکان دەخۆن (هیچ نیگەرانییەک بۆ لاوازەکان) و بۆ خۆنمایشکردن نوێژێکی درێژ دەکەن (نیگەرانی وێنە)» (12:38-39). پەیمانی نوێ هەندێک هێما و بنەمای ڕەفتاری دیاری دەکات کە لەگەڵ ژیانی نوێ لە مەسیحدا دەگونجێت. بەڵام با هەرگیز بە شێوەی دەرەکی ڕازی نەبین، هەرچەندە کتێبی پیرۆز بێت. ئارەزووی بەردەوامی ئێمە دەبێت هەمان ئارەزووی پۆڵس بێت: «مەبەستی دیاریکراوی من ئەوەیە کە من ئەوی بناسم – کە من بە شێوەیەکی پێشکەوتوو قووڵتر و نزیکتر لەگەڵیدا ئاشنا ببم، سەرسوڕهێنەرەکانی کەسایەتییەکەی بەهێزتر و ڕوونتر ببینم و بناسمەوە» (فیلیپییەکان 3:10 Ampl). عیسا هێشتا گەڕۆکە دڵسۆزەکانی خۆش دەوێت.
5. عیسا کاردانەوەی بەرامبەر بە نەوەیەکی بێباوەڕ هەبوو.
سەیرم دێت چۆن عیسا هەستی بەم سەردانە یادگارییە بۆ ناسرەت، شارۆچکەی زێدی خۆی (6:1) کرد. زۆر یادەوەری و هەست دەبێت بۆی هاتبن کاتێک بەلای بیرە ناوخۆییەکە، بازاڕ و ڕوخسارە ناسراوەکاندا تێپەڕی. لە ڕۆژی شەممەدا چووە ناو کەنیسە ناسراوەکە و دەستی کرد بە وانەوتنەوە. خەڵکی ناوچەکە کە عیسایان لە منداڵییەوە دەناسی، سەرسام بوون بە قسەکانی، داناییەکەی و ئەوەی کە دەیتوانی موعجیزەش بکات. بۆیان قورس بوو کە بۆشایی نێوان مرۆڤ و خودایی پڕ بکەنەوە. ئەوان پێداگرییان لەسەر دانانی عیسا لە چوارچێوەی ناوچەیی خۆیاندا کرد: «ئایا ئەمە دارتاشەکە نییە؟ ئایا ئەو کوڕی مریەم و برای جەیمس نییە ... ئایا خوشکەکانی لێرە لەگەڵمان نین؟» (6:3). بە هەمان شێوە، مەسیحییەکان لە کولتووری سێکولاری ئێستاماندا قورسییان هەیە لە پڕکردنەوەی بۆشایی نێوان جیهانی ماددی و ڕۆحی. ئێمە باوەڕمان بە ڕاستی هەردوو جیهان هەیە، بەڵام دەمانەوێت جیایان بکەینەوە. ئێمە کێشەمان هەیە لەو شوێنەی کە ماددی و ڕۆحی پێکدەگەن، لەو شوێنەی کە بینراو و نەبینراو کارلێک دەکەن. ئێمە دڵخۆشین بە بەسەربردنی کاتژمێرەکان بۆ خوێندنی کتێبی پیرۆز، ڕێکخستنی دۆکترینەکان، ڕێکخستنی خشتەی پێشبینییەکان، گۆرانی وتن و وانەوتنەوە لە مامەڵەکانی ڕابردووی نێوان خودا و مرۆڤ. بەڵام ڕاستی کارلێکی خودا لەگەڵماندا ئەمڕۆ قورسترە.
ئەوانەی لە ناسرەت بوون نەیانتوانی لە مێشکیاندا ڕێگە بە ئەگەری ئەوە بدەن کە دارتاشە ناوخۆییەکەیان بەڕاستی مەسیح بێت. عیسا چۆن هەستی بەمە کرد؟ لە شارۆچکەکانی تردا، خەڵک نەخۆشەکانیان دەهێنا بۆی بۆ چاککردنەوەیان. بەڵام زۆر کەم لە ناسرەتدا وایان کرد. دەخوێنینەوە کە عیسا «سەرسام بوو بە کەمی باوەڕیان» (6:6). ئەو چاوەڕێی شتێکی جیاواز بوو لەوانەی کە چاوەڕێی مەسیح بوون. ئەو چاوەڕێی شتێکی جیاواز بوو لەوانەی کە شانازییان بە پەرستنی تاکە خودای ڕاستەقینە دەکرد، خودای موعجیزە و سەرسوڕهێنەرەکان. ئایا باوەڕی تۆ ڕێگە بە خودا دەدات ئەمڕۆ شتێک لە جیهانی فیزیکی تۆدا بکات؟
لە بەراوردکردنی کۆبوونەوە مەسیحییەکان لە ئەوروپا و ئەمریکای لاتیندا، تێبینی دەکەم کە لە ئەمریکای لاتیندا کۆبوونەوەکانی نوێژی ناوەڕاستی هەفتە زیاتر ئامادە دەکرێن وەک لە کۆبوونەوەکانی خوێندنی کتێبی پیرۆز. لە ئەوروپا زۆرجار پێچەوانەکەیەتی. هەندێک کولتوور هەستێکی قووڵتری پێویستی و ئارەزوویەکی بەهێزتریان هەیە بۆ ئەوەی خودا لەگەڵ ڕاستی ئێستایاندا کارلێک بکات. زۆربەی داواکارییەکانی نوێژ زۆر بە ڕوونی دیاریکراون: «گەورەم من پێویستم بە کارێکە.» «گەورەم، ژنەکەم چاک بکەوە.» «هاوڕێکەم بگۆڕە، گەورەم.» چاوەڕوانییەکی زیندوو هەیە کە خودا بەڕاستی شتێک دەکات. ئەم جۆرە نوێژانە گوازراوەن. لۆقا پێمان دەڵێت کە عیسا سەرسام بوو بە «باوەڕی گەورەی» سەدسالارەکە (لۆقا 7:9). عیسا چۆن هەست بە باوەڕی ئێمە دەکات؟
6. عیسا کاردانەوەی بەرامبەر بە ڕەفتاری تایبەت هەبوو.
ڕەنگە هەموومان بیرۆکەمان هەبێت دەربارەی ئەوەی کە مەسیحییەت دەبێت چۆن بێت، چی قبووڵکراوە و چی قبووڵکراو نییە. هەندێک لە چاوەڕوانییەکانمان بە توندی لەسەر کتێبی پیرۆز دامەزراون، هەندێکیان بە لاوازی، و هەندێکیان بە سادەیی ڕەنگدانەوەی پاشخانی کۆمەڵایەتی، و حەز و بێحەزییەکانمانن. لە پراکتیکدا، هەندێک جار قورسە جیاوازی لە نێوان ئەم سێیەدا بکرێت. زۆربەی نەریتە ئایینییەکان سەرچاوەی بەرز و پیرۆزیان هەیە، بەڵام گەورەترین مەترسی ئەوەیە کە پێداگری لەسەر ئەوان بکرێت وەک ئەوەی کتێبی پیرۆز بن. وەک بینیمان، فەریسییەکان بیرکردنەوەیەکی تایبەتیان هەبوو. بەڵام ئێمە مرۆڤەکان هەموومان بەم ئاراستەیەدا دەڕۆین. وا لە ئێمە دەکات هەست بە ئاسایش بکەین کاتێک دەزانین ئێمە «لەناوەوەین» لە کاتێکدا ئەوانی تر «لە دەرەوەن.» ئەم ڕەفتارە تایبەتە زوو لە ژیاندا دەردەکەوێت: ئایا تێبینی ئەم ڕەفتارە دوورخەرەوەت کردووە لە نێو هەندێک منداڵدا لە قوتابخانە؟
قوتابییەکانیش بیرۆکەیان هەبوو دەربارەی ئەوەی کێ دەتوانێت نزیک بێتەوە لە عیسا. یۆحەننا بە پەرۆشییەوە نزیک بووەوە لە عیسا و پێی وت چۆن کەسێکی سەربەخۆی بینیوە و ڕایگرتووە کە بە ناوی عیساوە ڕۆحە پیسەکانی دەردەکرد. مرۆڤ هەست دەکات کە یۆحەننا چاوەڕێی ئەوە بوو عیسا دەستی لێبدات و بڵێت: «باشە، خزمەتکاری باش و دڵسۆز.» بۆچی یۆحەننا ئەم پیاوەی ڕاگرت؟ چونکە ئەو «یەکێک نەبوو لە ئێمە.» عیسا لەگەڵ ڕەفتاری تایبەتی یۆحەننادا نەبوو و خێرا ڕاستی کردەوە: «'ڕایمەگرن' عیسا وتی ... چونکە هەرکەسێک دژمان نەبێت لەگەڵمانە» (9:38-39).
لە مەرقۆس 10دا دەبینین قوتابییەکان گرووپێکی تری خەڵک ڕادەگرن، ئەوانەی کە منداڵەکانیان دەهێنا بۆ لای عیسا. لە سیستەمی بەهای قوتابییەکاندا، منداڵە دڵخۆش و ژاوەژاوەکان و دایکە پەرۆشەکانیان بێزارکەر بوون. قوتابییەکان چێژیان لە هاندانی مێشکی وانە قووڵەکانی عیسا دەبینی. کێ دەیتوانی پەیوەندییان پێوە بکات؟ خەڵکی جدی، ڕۆحی، خودا ترس، کتێبی پیرۆز خۆشەویست و فێرخواز بەخێرهاتن. بەڵام بە ڕوونی ئەو منداڵە ناپێگەیشتووانە نا. «ئەوان ناتوانن لە تیۆلۆژیا تێبگەن. ئەوان تەنانەت حەزیان لە گفتوگۆ دۆکترینەکانمان نییە. تاکە شتێک کە دەیانەوێت ئەوەیە کە عیسا دەستیان لێبدات و پیرۆزیان بکات.» بۆیە قوتابییەکان سەرزەنشتیان کردن. عیسا چۆن هەستی بەم درامایە شەرمەزارکەرە کرد؟ ئایا تووڕە بوو کاتێک منداڵەکان قسەکانی ئەویان دەربارەی تەڵاق پچڕاند؟ نەخێر. «کاتێک عیسا ئەمەی بینی، تووڕە بوو» – نەک لەوانەی کە دەیانویست دەستیان لێبدات و پیرۆزیان بکات، بەڵکو لە قوتابییەکان کە دەیانویست دووریان بخەنەوە. گومان دەکەم زۆر گوێگر وانەکانی ئەویان دەربارەی تەڵاق لەبیر کردبێت، بەڵام دڵنیام خێزانەکان هەرگیز ئەو ساتە تایبەتەیان لەبیر نەکرد کاتێک «ئەو منداڵەکانی لە باوەش گرت ... و پیرۆزیانی کرد» (10:13-16). چاوپێکەوتن و لەگەڵ عیسادا بوون بنەمای مەسیحییەتی ڕاستەقینەیە.
7. عیسا کاردانەوەی بەرامبەر بە تێچووی ڕزگارکردن هەبوو.
نووسەری عیبرانییەکان هانمان دەدات کە «چاوەکانمان لەسەر عیسا بڕوانین، نووسەر و تەواوکەری باوەڕمان، کە لەبەر ئەو خۆشییەی لەبەردەمیدا دانرابوو، خاچەکەی بەرگە گرت» (عیبرانییەکان 12:2). عیسا بە خۆشییەوە چاوەڕێی بەرهەمی ئازارەکانی بوو. بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر، ئەو خۆشییە خوداییە لە ڕزگارکردنی خەڵکی سەیر، کێشەدار، ناهاوسەنگ وەک تۆ و من دروست دەبێت. بەڵام عیسا چۆن هەستی کرد کاتێک ڕووبەڕووی ئازار و ڕاستی خاچەکە بووەوە؟ «چوونە شوێنێک بە ناوی گەتسەمانی، و عیسا بە قوتابییەکانی وت: 'لێرە دانیشن لە کاتێکدا من نوێژ دەکەم.' ئەو پیتەر، جەیمس و یۆحەننای لەگەڵ خۆی برد، و دەستی کرد بە زۆر خەمباربوون و بێتاقەت بوون. 'گیانم بە خەمبارییەوە پڕ بووە تا ڕادەی مردن،' ئەو بەوانی وت» (14:32-34). ئایا پیتەر هەرگیز ئەم دیمەنەی لەبیر دەکرد؟ ئەو هەرگیز مەسیحی بەم شێوەیە نەبینیبوو. چەند جار ئەم چیرۆکەی بۆ یۆحەننا مەرقۆس گێڕایەوە کاتێک پێکەوە گەشتیان دەکرد؟
ڕەنگە ئەوانەی لە ماڵی مەسیحیدا گەورە بوون، کە چیرۆکی خاچکردنیان دووبارە و دووبارە بیستووە، ئازارەکەی پشتگوێ بخەن. ڕەنگە تووشی ئەوە بین کە بڵێین چونکە عیسا خودایە، و خودا دەتوانێت هەموو شتێک بکات، ڕزگارکردن بۆی ئاسان بوو. ئایا هەرگیز هەستت بە ئازارێکی قووڵ، ڕەتکردنەوە یان بێتاقەتی کردووە؟ لە پرۆسەی ڕزگارکردنی ئێمەدا، مەسیح ئەمەی زیاتر لە هەر شتێک کە بتوانیت بیری لێبکەیتەوە هەست پێکرد. بیهێنە پێش چاوت کە «بە خەمبارییەوە پڕ بووە تا ڕادەی مردن.» ئەمە تەنها سەرەتا بوو. بۆ ئێمە، ئەو مرد. ئەمە ئەوەندە بەهای ئێمە دەزانێت! ڕەنگە ئەم تێڕوانینە بۆ دڵی ڕزگارکەرە پیرۆزەکەمان یارمەتیمان بدات زیاتر خۆشمان بوێت و زیاتر بەهای ڕزگارکردنێکی وا گەورە بزانین. «ئایا هیچ نییە بۆ ئێوە، هەموو ئەوانەی تێپەڕ دەبن؟ سەیری دەوروبەرتان بکەن و ببینن. ئایا هیچ ئازارێک وەک ئازاری من هەیە کە بەسەرمدا هات؟» (شین و ڕۆڕۆ 1:12).
ئێمە چۆن کاردانەوەمان دەبێت؟
مەسیح کاتی خۆی لەسەر زەوی لەبیر نەکردووە: «چونکە خۆی ئازاری چەشت کاتێک تاقیکرایەوە، دەتوانێت یارمەتی ئەوانە بدات کە تاقیدەکرێنەوە» (عیبرانییەکان 2:18). ئێمە گەورەیەکمان هەیە کە تێدەگات چۆن هەست دەکەین، کە ئازاری ژیان لەگەڵ دەرئەنجامەکانی گوناهی خەڵکی تردا دەزانێت، و بێتاقەتی ژیان لەم جیهانە کەوتووەدا. بەڵام زیاتریش هەیە. کاتێک بیرکردنەوەی مەسیح لەبەر دەکەین، دەست دەکەین بە ئەزموونکردنی ئەو هەستانەی کە مەسیح دەری بڕیوە: بەزەییەکەی بەرامبەر بە پێویستداران، بەزەییەکەی بەرامبەر بەوانەی کە تووشی چەوساندنەوەی شەیتانی بوون، خۆشەویستییەکەی بەرامبەر بە گەڕۆکە دڵسۆزەکان، تووڕەییەکەی بەرامبەر بە ڕەفتاری تایبەت، و ڕەنگە تەنانەت تووڕەییەکەی بەرامبەر بە هەڵوێست و ڕێکارەکانی فەریسییەکان. ئەگەر بتوانین زیاتر وەک مەسیح بیر بکەینەوە و هەست بکەین، ڕەنگە زیاتر وەک ئەو ڕەفتار بکەین. ئەمە ئامانجی پۆڵسی نێردراو بوو لە خزمەتەکەیدا: «منداڵە خۆشەویستەکانم، کە دیسانەوە لە ئازاری منداڵبووندا نیم تاوەکو مەسیح لە ئێوەدا دروست دەبێت» (غەلاتییەکان 4:19).
