هەموومان کەسانێکمان ناسیوە کە بە دایک و باوکی مەزن، هاوسەری خۆشەویست، و مەسیحی بەهێز دایان دەنێین. سێ پیاوچاکترین پیاو کە پێغەمبەر یەحزەقیال گوێی لێ بووبوو، «نووح، دانیال و ئەیوب» بوون (یەحزەقیال ١٤:٢٠ NKJV).
لە خراپەی جیهانی پێش لافاوەکەدا، کە خودا دەربارەی مرۆڤ دەفەرموێت «هەموو نیازی بیرەکانی دڵی تەنها بەردەوام خراپ بوو» (پەیدابوون ٦:٥)، نووح بۆ ماوەی ٥٠٠ ساڵ بێ گلەیی لەبەردەم خودا ژیا. بەڵام زۆر شت دەربارەی ژیانی پێش لافاوەکە نازانین، جگە لە گوێڕایەڵی بێ پرسیارکردنی.
دانیال بانگ کرا بۆ ئەوەی وەک شایەتێک بۆ خودا لە ناوەڕاستی جیهانێکی بتپەرستیدا بژی. پەرتووکی دانیال باس لەوە دەکات کە چۆن ئەو بە شکۆ و بێفیزییەوە ئەمەی کرد. ئەو بە دڵسۆزییەوە خزمەتی چەند پاشایەکی بتپەرستی کرد، بەڵام هەرگیز پشت بەستنی بە خودا یان پەیامی خودا بۆ گەورەکانی سازش نەکرد.
بەڵام با سەرنجمان بخەینە سەر سێیەمین لەم «پیاوچاکانە» لە پەیمانی کۆندا، ئەیوب. پەرتووکەکەی ئەو پەرتووکێکە کە زۆر کەس نەیانخوێندووەتەوە. «ئارامگریی ئەیوب» دەستەواژەیەکی باوە، و زۆربەی خەڵک پێیان وایە بە واتای ئازار چەشتن بە بێدەنگی دێت. بەڵام ئەگەر خۆت پەرتووکەکە بخوێنیتەوە، دەبینیت کە ئەیوب هەرگیز بێدەنگ نییە! ئەو هاوار دەکات کە خودا چەندە نادادپەروەرانە مامەڵەی لەگەڵ دەکات. هەروەها نەفرەت لە ڕۆژی لەدایکبوونی دەکات، و تەنانەت خودا تەحەدا دەکات کە کردارەکانی ڕوون بکاتەوە. ئەو پیاوێک نەبوو کە بە بێدەنگی بەرگە بگرێت! کەواتە چۆن وا دەرکەوت کە ئەوەندە پیاوچاک بێت؟
ئەیوب ئەوەندە باشە کە تەنانەت خوداش شانازی پێوە دەکات: «ئایا خزمەتکارەکەم ئەیوبت لەبەرچاو گرتووە، کەسێکی وەک ئەو لەسەر زەوی نییە، پیاوێکی بێ گلەیی و ڕاستگۆ، کە لە خودا دەترسێت و لە خراپە دوور دەکەوێتەوە؟» (ئەیوب ١:٨). ئەیوب باشترین پێشنیاری کەسایەتی هەبوو کە کەس بتوانێت بیری لێ بکاتەوە. و بە نووسین بوو!
لە خێزاندا
ئەیوب وەک پیاوێکی خێزاندار چۆن بوو؟ حەوت کوڕی هەبوو، و هەموو ڕۆژێکی هەفتە زوو هەڵدەستا بۆ ئەوەی قوربانی سووتاندن بۆ یەکێکیان بکات (ئەیوب ١:٥). کەواتە هەفتەی جارێک، هەر کوڕێک قوربانییەک بە ناوی خۆیەوە دەبوو، «تەنها بۆ ئەگەری ئەوەی». لەو ڕۆژانەدا، کچان نەدەژمێردران. ئەوان هاوسەرگیرییان دەکرد و ئێستا بەرپرسیارێتی مێردەکانیان بوون. ئەیوب باوکێکی دڵسۆز، دیندار، باش، خۆشەویست بوو، کە هەموو بەیانییەک نوێژی دەکرد و تکای بۆ منداڵەکانی دەکرد بەبێ ئەوەی دەسەڵاتی زاواکانی لەبەرچاو نەگرێت.
چ جۆرە مێردێک بوو؟ بۆ ئێمەی مۆدێرن ئەوەندە ئاشکرا نییە، بەڵام خوێنەرانی ڕەسەن بە نامۆیان دەزانی! دەبینیت، ئەیوب «گەورەترین کەسی هەموو خەڵکی ڕۆژهەڵات» بوو، بەڵام تەنها یەک ژنی هەبوو (ئەیوب ١:٣؛ ٢:٩). منداڵی پێگەیشتووی هەبوو، بۆیە دایکیان دەبوو لە چلەکانی تەمەنیدا بێت، ڕەنگە پەنجاکان. ئەو نوێی نەکردبووەوە بۆ مۆدێلێکی نوێتر، وەک چاوەڕوان دەکرا پیاوێکی دەوڵەمەند لە سەردەمی خۆیدا بیکات. لە ڕاستیدا، ژمارەیەکی زۆر پیاو لە سەردەمی ئێمەشدا ئەمە دەکەن. بەڵام لە سەردەمی ئەیوبدا ژنە بەتەمەنەکان وەک ئێستا فڕێ نەدەدرانە لاوە – ئەوان پلانی خانەنشینی ناوخۆییان هەبوو.
ئەیوب پیاوێکی درێژخایەن و یەک ژن بوو. بەشێک لە بەرگرییەکەی لە ژێر سوێنددا ئەوە بوو، «پەیمانم لەگەڵ چاوەکانم بەستووە؛ ئەی بۆچی سەیری ژنێکی گەنج بکەم؟ ... ئەگەر دڵم بە ژنێک فریو درابێت، یان ئەگەر لە دەرگای دراوسێکەمدا خۆم حەشار دابێت، ئەوا با ژنەکەم بۆ یەکێکی تر ئیش بکات، و با یەکێکی تر بەسەریدا بچەمێتەوە» (ئەیوب ٣١:١،٩-١٠). و هەرچەندە ژنەکەی لە کاتی ئازارچەشتنیدا وازی لێ دەهێنێت، بەڵام دیارە کاتێک چاک دەبێتەوە و دە منداڵی تری لێی دەبێت، قبوڵی دەکاتەوە (ئەیوب ٤٢:١٣-١٧). دەبێت ئەوە دەرئەنجام بدەیت کە ئەیوب مێردێکی ڕاستگۆ، دڵسۆز، لێخۆشبوو و خۆشەویست بوو، بە تەواوی پابەند بوو بە تەنها یەک ژنەوە.
لە کاردا
بەڵام ئەو چ جۆرە سەرکارێک بوو بۆ کرێکارەکانی؟ ئەمڕۆ ئێمە دەبینین کە بازرگانییەکان هەوڵ دەدەن تێچووەکان کەم بکەنەوە. باوترین ڕێگاکان بڕینی کارمەندان، زیادکردنی باری کار و بە گشتی هەوڵدان بۆ دەستکەوتنی زیاتر لە کارمەندان لە کاتێکدا کەمتر پارەیان پێ دەدرێت. بێ گومان زۆربەی ئەمە لە جیهانێکدا کە تەکنەلۆژیا شێوازەکانی کاری نەریتی دەگۆڕێت، ناچارە، بەڵام گومانم هەیە کە زۆرێک لە ناڕەزایەتییە ڕاستەقینەکان و نادادپەروەرییەکان لەم پرۆسەیەدا پشتگوێ دەخرێن.
کەواتە ئەیوب چۆن مامەڵەی لەگەڵ کرێکارەکانی دەکرد؟ دیسانەوە، لە ژێر سوێنددا، شایەتی دا: «ئەگەر من هۆکاری خزمەتکارە نێر یان مێیەکەمم سووکایەتی پێ کردبێت کاتێک سکاڵایان لە دژم کرد، ئەوا چی بکەم کاتێک خودا هەڵدەستێت؟ کاتێک سزای دەدات، چۆن وەڵامی بدەمەوە؟ ئایا ئەو کە من وای لێ کردووم ... ئەوانی دروست نەکردووە؟» (ئەیوب ٣١:١٣-١٥)؟ و بە ئاماژەدان بە دەست و دڵکراوەییەکەی، خزمەتکارەکانی ئەم پرسیارە ڕەوانبێژییە دەکەن: «کێ هەیە کە بە گۆشتی ئەیوب تێر نەبووبێت؟» (ئەیوب ٣١:٣١).
کەواتە ئەیوب یەکێک نەبوو کە کەمترین کرێی بە کرێکارەکانی بدات و پشتی لە خۆشگوزەرانییان بکات. لە کاتێکدا گەورەکانی تر کرێکارێکی سکاڵاکار سزایان دەدا، ئەیوب گوێی لێ دەگرت و بە سۆزەوە وەڵامی دەدایەوە. لە کاتێکدا گەورەکانی تر ڕەنگە داوایان لە شوانەکانیان کردبێت کە یەک ئاژەڵیش لەدەست نەدەن، ئەوانەی چاودێری مێگەلەکانی ئەیوبیان دەکرد ڕێگەیان پێدرا کە بە تێری لێیان بخۆن. ئەمە بیرم دەخاتەوە لە «گا بە دەمی نابەستیتەوە کاتێک گەنم دەکووتێت» (دانیشتننامە ٢٥:٤). ئەیوب ئەمەی بەسەر کرێکارەکانیشیدا جێبەجێ کرد زۆر پێش ئەوەی پۆڵس ئاماژەی پێ بکات (١ کۆرنسۆس ٩:٩).
کەواتە ئەیوب هەم دەست و دڵکراوە بوو و هەم دادپەروەر بوو لەگەڵ کرێکارەکانی. ئەو وەک خزمەتکار یان موڵک مامەڵەی لەگەڵ نەدەکردن، وەک چۆن هەموو پیاوێکی دەوڵەمەندی تر لە کۆمەڵگاکەیدا ڕەنگە کردبێتی. ئەیوب شکۆیەکی یەکسانی پێدان وەک هی خۆی، و مافەکانیانی بە پەرۆشییەکی زیاتر پاراست وەک چۆن مافەکانی خۆی دەپاراست. هەندێک لە سەرکردە باڵاکانی کۆمپانیاکان لە کۆمەڵگاکەماندا دەتوانن لەمە فێر ببن. ئەوانەی لە ئێمەدا خاوەنکارن، بێ گومان دەبێت ئەم ئایەتانە لەبەر بکەن.
لە کۆمەڵگادا
بەڵام ئەم چاکانە تەنها بەرامبەر ئەو کەسانە بوون کە دەبوو هەموو ڕۆژێک لەگەڵیان بژی و کار بکات. ئەو چ جۆرە هاوڵاتییەک بوو بۆ کۆمەڵگا بە گشتی؟ پیاوێکی بەو سامانەوە بێ گومان یەکێک دەبوو لە پیاوە پێشەنگەکانی شارەکەی. بانگ دەکرایە سەر دەروازەی شار بۆ دادگاییکردن. ڕەنگە لایەنگری کردبێت. ڕەنگە هی خۆی پاراستبێت لەسەر حسابی بێ دەسەڵاتەکان.
ئەیوب وەڵام دەداتەوە: «ئەگەر بە درۆ ڕۆیشتبم، یان ئەگەر پێم پەلەی کردبێت بۆ فێڵ، با بە تەرازووی ڕاستگۆیی بکێشرێم، با خودا ڕاستگۆیی من بزانێت ... ئەگەر دەستم بەسەر بێ باوکدا بەرز کردبێتەوە کاتێک بینیم یارمەتیم لە دەروازەکەدا هەبوو، ئەوا با قۆڵم لە شانم بکەوێت، با لە جومگەکەی دابماڵرێت» (ئەیوب ٣١:٥-٦،٢١-٢٢). لێرەدا ئەیوب دەڵێت کە هەرگیز دەنگی لە دادگایەکدا نەداوە بۆ ئەوەی لایەنگری بەهێزەکان بەدەست بهێنێت لەسەر حسابی هەژاران. ئەگەر هەرگیز دەستی بە نادادپەروەری بەرز کردبێتەوە، ئەوا با لەدەستی بدات! ئەیوب نەک تەنها ڕاستگۆیی خۆی پشتڕاست دەکاتەوە؛ بەڵکو بە ئارەزوومەندانە نەفرەت لە خۆی قبوڵ دەکات ئەگەر هەرگیز بە شێوەیەکی تر بووبێت.
هەروەها چاوەڕوان دەکرا کە لە کۆمەڵگایەکدا کە سیستەمی خۆشگوزەرانی حکومەتی نەبوو، خێرخوازێکی دیار بێت. ئەیوب وەڵام دەداتەوە «ئەگەر پارووی خۆمم بە تەنها خواردبێت، بە شێوەیەک کە بێ باوکەکان نەتوانن لێی بخۆن ... ئەگەر کەسێکم بینیبێت کە بەهۆی نەبوونی جلوبەرگەوە لەناو چووبێت، یان ئەگەر دڵی بەهۆی گەرمبوونی بە خوری مەڕەکانمەوە پیرۆزی نەکردبم، ئەوا لەناوچوون لە خوداوە ترسناکە بۆ من ... بەڵام هیچ ڕێبوارێک ناچار نەبوو لەسەر شەقام بمێنێتەوە، چونکە دەروازەکانم بۆ ڕێبوار کردووەتەوە ... چونکە ئەگەر زێڕم کردبایە هیوام، و دڵخۆش بووبام چونکە دەوڵەمەند بووم، ئەوا ئەوەش گوناهێک دەبوو شایستەی دادگاییکردن بێت» (ئەیوب ٣١:١٧،١٩-٢٠،٢٤-٢٨،٣٢).
زۆر کەسی دیار هەن کە خێر بە چەندین ڕێکخراوی خێرخوازی دەدەن. ئەوان کەسانی باشن، و من دەست و دڵکراوەیی ئەوان کەم نرخ ناکەم. بەڵام ئەیوب زیاتر دەڕوات. ئەو تەنها پارە نادات لە کاتێکدا بە خۆشی دەژی. ئەگەر هەژارێک لەسەر شەقام ببینێت، بانگی دەکاتە ژوورەوە، خواردن و خواردنەوەی لەگەڵیدا هاوبەش دەکات، گەرماوێک، جێگای خەو و جلوبەرگی پاکی بۆ دابین دەکات. ئەیوب تەنها چێکەکەی ناکاتەوە؛ ئەو ماڵ، مێز و جلوبەرگەکەی دەکاتەوە – چونکە سەرەتا دڵی کردووەتەوە.
بۆچی ئەو پیاوچاک بوو؟
بۆچی ئەیوب ئەمە دەکات؟ ئایا ئەمە شتێکە کە تەنها لەبەر ئەوەی شانازی بە دەست و دڵکراوەیی خۆیەوە دەکات؟ نەخێر. بۆ ئەیوب، دەست و دڵکراوەیی شتێکی زیادە نییە لەسەر ئەرکی سەرەتایی خۆی. بۆ ئەیوب، ئەوە ئەرکێکی سەرەتاییە. مامەڵەکردن لەگەڵ پیاوان و ژنان بە هەر شێوەیەکی تر بانگهێشتکردنی «لەناوچوون لە خوداوە»یە. دەتوانیت هۆکارەکەی ببینیت. ئەگەر ئەو بەبێ سۆز لەگەڵ نامۆیەکدا مامەڵە بکات، ئەوا چی ڕێگرە لە خودا کە بەبێ سۆز بەرامبەر ئەیوب مامەڵە بکات؟ ئەگەر ئەیوب ڕێگە بەم نامۆیە بدات لەناو بچێت، ئەوا چی ڕێگرە لە خودا کە ڕێگە بە ئەیوب بدات لەناو بچێت؟ وەک ئەیوب دەڵێت، «ئەگەر زێڕم کردبایە هیوام، و دڵخۆش بووبام چونکە دەوڵەمەند بووم، ئەوا ئەوە گوناهێک دەبوو شایستەی دادگاییکردن بێت» (ئەیوب ٣١:٢٤-٢٥،٢٨). وەک ئەوە وایە ئەیوب سامانەکەی وەک تەڵەیەک ببینێت، چاوەڕێی ئەوە بێت کە قووتی بدات ئەگەر ڕێگە بدات زۆر نزیک بێتەوە لە دڵی. ئەو لە دووری قۆڵێک لە ڕۆحی خۆیەوە دەیپارێزێت، بە پاڵنانی بەرەو لای پێویستداران.
بەڵام ئێستا کە باسمان لێوە کرد، ئەی دەربارەی ئەم شوێنە نهێنییانەی دڵ؟ ئەیوب هیوای بە سامانەکەی نەبەستبوو، بەڵام ئایا شتێکی تر هەبوو کە حوکمی دڵی بکردایە؟ ئایا جێگەی بۆ هیچ شتێک جگە لە خودا کردبووەوە؟ «ئەگەر چاودێری خۆرم کردبایە کاتێک دەدرەوشایەوە، یان مانگم کاتێک بە ڕووناکی دەجوڵا، بە شێوەیەک کە دڵم بە نهێنی فریو درابێت، و دەمم ماچی دەستم کردبێت، ئەوا ئەوەش گوناهێک دەبوو شایستەی دادگاییکردن بێت، چونکە من خودام ڕەت کردبووەوە کە لەسەرووی ئەم شتانەوەیە» (ئەیوب ٣١:٢٦-٢٨).
ئەمانە زۆر مانایان بۆ ئێمەی مۆدێرن نییە. زۆربەمان ناوەستین بۆ ئەوەی جوانیی دروستکراوەکان ببینین؛ بۆیە هەرگیز ناچێتە سەر ئەوەی بیپەرستین. بەڵام ئەوانەی کە لەسەر ئەو جوانییە دەژین، زۆرجار ئەوەندە زاڵ دەبن کە لە کۆتاییدا دەبنە بتپەرست. زۆرێک لە ژینگەپارێزە توندڕەوەکان دەکەونە ئەم تەڵەیەوە. ئەوان ئەوەندە بە شکۆ و جوانیی دروستکراوەکان زاڵ دەبن کە ژیانی خۆیان تەرخان دەکەن بۆ پاراستنی. ئەوە دەبێتە یەکەم شت لە ژیانیاندا، خوداوەندەکەیان. ئەوان ئەوەندە بە باشییەکە سەرسام دەبن کە بیر لە گەڕان بەدوای باشتریندا ناکەنەوە.
بەڵام ئەیوب جوانیی دروستکراوەکانی بینی، و هێشتا فریو نەدرا. ئەو پێشتر شتێکی زۆر سەرسوڕهێنەرتری دەزانی؛ ئەو خودای دەزانی کە ئەوانی دروست کردبوو. بۆیە ئەیوب توانی سەرسام بێت بە جوانیی ئەم دروستکراوانە لە چوارچێوەی دروستکەرێکدا کە لەسەرووی هەموویانەوەیە.
پێدەچێت ئەیوب لە هەموو بەشێکدا نایاب بێت. ئەو دایک و باوکێکی خۆشەویستە، مێردێکی دڵسۆزە، خاوەنکارێکی دادپەروەر و دەست و دڵکراوەیە، پارێزەری دادپەروەرییە لە کۆمەڵگاکەیدا، دەست و دڵکراوەیە بۆ هەژاران، و پەرستکاری خودایە لەسەرووی هەموو شتێکەوە، بەبێ ئەوەی بەرەو شتە باشە کەمترەکان بڕوات.
ئایا ئەیوب بەس بوو؟
ئایا ئێمە وەک ئەیوب پیاوچاکین؟ ئەگەر خۆمان بە کەسانی باش بزانین، تەنها ئەوەی دەبێت بیکەین ئەوەیە کە خۆمان بە ئەیوب بەراورد بکەین. ئینجا دەبینین کە چەندە کەمین، تەنانەت لە ستانداردەکانی ئەم پیاوەش. بەڵام ئایا تەنانەت ستانداردەکانی ئەیوبیش بەس بوون؟ ئایا ئەیوب پێی وابوو کە بەس بوو؟
لە کۆتایی پەرتووکەکەدا، خودا خۆی بۆ ئەیوب ئاشکرا دەکات. وەڵامی ئەیوب ئەوەیە، «سەیری من بکە، من قێزەونم! چی وەڵامت بدەمەوە؟ دەستم دەخەمە سەر دەمم» (ئەیوب ٤٠:٤). بەڵام خودا نایەڵێت تەنها بە نیوەی وێنەکە بڕوات. خودا دیسانەوە قسە دەکات، بۆ ئەوەی خاڵەکە بە توندی زیاتر بگەیەنێت. قسەکانی ئەیوب ئەمانەن، «شتانێکم وت کە لێیان تێنەدەگەیشتم، شتانێک کە زۆر سەرسوڕهێنەر بوون بۆ من ... گوێم لێت بوو بە بیستنی گوێ، بەڵام ئێستا چاوم تۆ دەبینێت ... بۆیە من قێز لە خۆم دەکەمەوە، و لە خۆڵ و خۆڵەمێشدا تۆبە دەکەم» (ئەیوب ٤٢:٣-٦).
من کەسێک ناناسم کە بگاتە ستانداردەکانی پیاوچاکیی ئەیوب. بەڵام تەنانەت ئەیوبیش بینی کە چەندە قێزەون و ناخۆش بوو کاتێک بە خودا بەراورد دەکرا. ئینجا دیسانەوە بیر بکەرەوە کە چەندە کەمین لە ستانداردەکانی خودا! تەنها یەک کەس هەبووە و هەمیشە دەبێت کە بتوانێت ستانداردەکانی خودا تێر بکات. نە نووح، نە دانیال، و تەنانەت نە ئەیوبیش. تەنها گەورەمان عیسای مەسیح ئەوەندە باشە کە لەبەردەم باوکدا بوەستێت.
ئەگەر بمانەوێت هیچ هیوایەکمان هەبێت بۆ بەرگەگرتنی دادگاییکردنە گەورەکە، تەنها یەک ڕێگا کراوەیە بۆمان. کاتێک عیسا لەو دادگاییکردنەدا دەوەستێت، دەبێت ئێمە بەشێک بین لەو. پیاوچاکیی خۆمان پارچە قوماشی پیسە؛ تەنها دەتوانین بەرگەی پشکنین بگرین ئەگەر بە پیاوچاکیی عیسا پۆشراو بین.
بەڵام ڕەنگە بڵێین، ئایا خودا ئەوەندە کوێرە کە ناتوانێت جیاوازی بکات لە نێوان کوڕە تەواوەکەی خۆی، و ئێمەی گوناهباران؟ چۆن دەتوانین خودا بە فێڵێکی لەو شێوەیە فریو بدەین؟ باشە، ئەوە فێڵ نییە. کاتێک بە باوەڕەوە دێینە لای عیسا، ئێمە تەنها هاوڕێی ئەو نابین؛ ئێمە دەبینە بەشێک لە جەستەی ئەو. ئێمە تێکەڵ بەو دەبین. ئێمە لە پیاوچاکیی ئەوداین چونکە ئێمە لە ئەوداین!
بەڵام چۆن ئەمە دەتوانێت مانای هەبێت؟ ئایا بە واتای ئەوە نایەت کە عیسا بە گوناهی ئێمە پیس دەبێت؟ باشە، وای دەبوو، جگە لەوەی کە عیسا پێشتر سزای ئەو گوناهەی داوە. ئەو لە پێناوی گوناهی ئێمەدا مرد، بۆ ئەوەی ئێمە لە گوناهی خۆمان بمرین، و لە پیاوچاکیی ئەودا بژین. عیسا نەک تەنها بە شایستەییەکانی خۆی شایستەیە؛ ئەو هەروەها هەموو شتێکی کردووە بۆ کەفارەتکردنی شکستەکانمان.
بەڵام ئەم ڕزگاربوونە تەنها بۆ ئەوانە بەردەستە کە لەگەڵ عیسادا یەک خراون. ئەگەر هێشتا داوات لێ نەکردووە کە ببێتە ڕزگارکەر و گەورەت، ئەمڕۆ بیکە! ئەگەر لەبەردەم کوڕدا چۆک دانەنێیت، ناتوانیت لەبەردەم باوکدا بوەستیت.
