یۆنا: ڕۆیشتن بەرەو خوارەوە، ناوەوە، بۆ لای و دژ بە خودا
ڕۆیشتن بەرەو خوارەوە
«ئینجا فەرمایشتی یەزدان بۆ یۆنای کوڕی ئەمیتا هات، فەرمووی: «هەستە، بڕۆ بۆ نەینەوا، ئەو شارە گەورەیە، و بانگەشەی دژی بکە؛ چونکە خراپەیان گەیشتووەتە بەردەمم» (یۆنا 1:1-2 NKJV). «فەرمایشتی یەزدان» سێ جار لە یۆنا (1:1، 3:1،3) دۆزراوەتەوە. سێ لە نووسینە پیرۆزەکاندا باس لە تەواوێتی خودایی دەکات. «فەرمایشتی یەزدان بۆ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە» (1 پەترۆس 1:25)، و دەبێت وەربگیرێت و گوێڕایەڵی بکرێت.
یۆنا نامۆ نەبوو بە فەرمایشتی یەزدان. ئەو «خزمەتکار» و «پێغەمبەر»ی خودا بوو (2 پاشایان 14:25). یەزدان فەرمایشتی خۆی بە یۆنا دا – ئیمتیازێکی گەورە لەگەڵ بەرپرسیارێتییەکی گەورەدا. ئەمیتا، ناوی باوکی یۆنا، بە واتای «ڕاستیی خودا» یان «دڵسۆزیی من» دێت، و ئەوەمان بیردەخاتەوە کە خودا ڕاستیی پێداوین. عیسا، کاتێک نوێژی بۆ باوکی دەکرد، ڕایگەیاند: «فەرمایشتی تۆ ڕاستییە» (یۆحەننا 17:17). دەبێت ڕاستیی وەربگرین و دڵسۆز بین بۆی. یۆحەننا نووسیویەتی: «هیچ خۆشییەکی گەورەترم نییە وەک ئەوەی ببیستم کە منداڵەکانم بە ڕاستیدا دەڕۆن» (3 یۆحەننا 4).
بە پێغەمبەر یۆنا گوترا کە هەستێت و بڕوات بۆ نەینەوا، پایتەختی ئاشوور. لە قەبارە و لە خراپەدا گەورە بوو. ئەوکات و ئێستاش، خودا گوناهەکانی تاکەکان، شارەکان و وڵاتانی لەبەرچاو گرت. خراپەی ئەم گەلە ئەوەندە بوو کە خودا خەریک بوو سزایان بدات. بەڵام پێش ئەوەی ئەوە بکات، یۆنای نارد بۆ ئەوەی «بانگەشەی دژی» شارەکە بکات (1:2).
بە نافەرمانی، «یۆنا هەستا بۆ ئەوەی هەڵبێت بۆ تەرشیش» (ئایەتی 3). نەینەوا بەرەو ڕۆژهەڵات بوو؛ یۆنا بەرەو ڕۆژاوا ڕۆیشت، هەڵدەهات بە ئەندازەی ئەوەی کە پێی وابوو دەکرێت لە ئامادەبوونی یەزدان. هیچ خۆشییەک نییە بۆ هیچ کەسێک کە سووکایەتی بە ئامادەبوونی ئەو بکات. داود نووسیویەتی: «لە ئامادەبوونی تۆدا پڕیی خۆشی هەیە» (زەبوور 16:11). هەرچەندە یۆنا لە ڕێگایەکی بەرەو خوارەوە بوو، نەیدەتوانی لە چاوی خودا هەڵبێت، چونکە ئەو هەموو شتێک دەبینێت و دەزانێت (بڕوانە عیبرانییەکان 4:13؛ زەبوور 139:7-12).
یۆنا بە ڕێگای خۆیدا ڕۆیشت، بەڵام عیسا جیاواز بوو. لەلایەن باوکییەوە نێردرا، فەرمووی: «من لە ئاسمانەوە هاتوومەتە خوارەوە، نەک بۆ ئەوەی ویستی خۆم بکەم، بەڵکو ویستی ئەوەی کە منی ناردووە» (یۆحەننا 6:38) و، «ئەوەتا هاتووم بۆ ئەوەی ویستی تۆ بکەم، ئەی خودا» (عیبرانییەکان 10:9). لە گەتسەمانی، لەگەڵ خاچ لەبەردەمیدا، عیسا نوێژی کرد: «باوکە، ئەگەر ویستی تۆیە، ئەم جامەم لێ دوور بخەرەوە؛ بەڵام نەک ویستی من، بەڵکو ویستی تۆ، با بکرێت» (لۆقا 22:42).
یۆنا بە ویستی خۆیدا دەڕۆیشت، «کرێی گواستنەوەی دا» (یۆنا 1:3). هەڵاتن لە ئامادەبوونی یەزدان زۆر گرانمان لەسەر دەکەوێت. گەورەترین زیان هاوبەشی لەگەڵ مەسیح دەبێت، بەڵام هاوبەشی لەگەڵ باوەڕدارانی هاوڕێش لەدەست دەدەین. لەسەر کەشتییەکە کاتێک هەڵدەهات، یۆنا هیچ هاوبەشییەکی ڕاستەقینەی نەبوو. بە تەنیا دەیدۆزینەوە، وەک پۆڵس نووسیویەتی: «چ هاوبەشییەک هەیە لە نێوان ڕاستودروستی و بێ یاساییدا؟ و چ هاوبەشییەک هەیە لە نێوان ڕووناکی و تاریکیدا؟» (2 کۆرنسۆس 6:14).
«یەزدان بایەکی گەورەی ناردە سەر دەریا، و گەردەلوولێکی بەهێز لەسەر دەریا هەبوو، بە شێوەیەک کە کەشتییەکە خەریک بوو بشکێت» (یۆنا 1:4). چوار شتی گەورە – «شاری گەورە»، «بای گەورە»، «گەردەلوولی گەورە» و «ماسی گەورە» (ئایەتەکانی 2،4،12،17) – لە یۆنا 1دا دۆزراونەتەوە. یەزدان یۆنای نارد بۆ ئەو شارە گەورەیە، بەڵام پێغەمبەرەکە نافەرمانی کرد. بەڵام، بای گەورە کە یەزدان نارد گوێڕایەڵی کرد و گەردەلوولێکی گەورەی دروست کرد. ماسییە گەورەکەش گوێڕایەڵی فەرمانی یەزدانی کرد.
دەریای وەسفکراو لە یۆنا 1دا وێنەی جیهانی ئەمڕۆمانە. خەڵک بێ خودا، بێ شوان، بەرەو لایەک و لایەکی تر دەهاوێژرێن، هیچ ئارامییەکیان نییە (مەتتا 9:36؛ ئیشایا 57:20-21). بە هەمان شێوە، «دەریاوانەکان ترسان؛ و هەموو پیاوێک هاواری بۆ خودای خۆی کرد» (یۆنا 1:5). وەک ئەوە وایە کە هەموو پیاوێک خودایەکی جیاوازی هەبووبێت! ئەوان خودای ڕاست و زیندوویان نەدەناسی کە تەنیا ئەو دەیتوانی بارودۆخیان بگۆڕێت، چونکە با و دەریا گوێڕایەڵی ئەون. لە جیهانێکدا کە پڕە لە ئاژاوە و سەرلێشێواوی، باوەڕدار بە یەزدان عیسا دەتوانێت «ئارامیی خودا» بەدەست بهێنێت چونکە ئەو «ئارامیی لەگەڵ خودا هەیە لە ڕێگەی یەزدان عیسای مەسیحەوە» (فیلیپییەکان 4:7؛ ڕۆما 5:1).
یۆنا زۆر بێباک بوو بە دەوروبەری – ئەو «خەوتبوو» (یۆنا 1:5) بەهۆی نافەرمانییەوە بەرامبەر بە یەزدان. زۆرێک لە باوەڕداران ئەمڕۆ وەک یۆنا خەوتوون و بە دڵنیاییەوە دەچنەوە سەر مردوو. بێباوەڕان مردوون (ئەفەسۆس 2:1)، بەڵام ئێمە کە باوەڕدارین دەبێت زیاتر و زیاتر بچینەوە سەر یەزدان عیسا. پۆڵس نووسیویەتی: «ئەی ئەوانەی خەوتوون، هەستن، لە مردووان هەستنەوە، و مەسیح ڕووناکیتان پێدەدات» (5:14).
«کاپتنەکە هاتە لای [یۆنا]، و پێی گوت: «واتا چییە، خەوتوو؟ هەستە، هاوار بۆ خودای خۆت بکە؛ ڕەنگە خودای تۆ بیرمان لێ بکاتەوە، بۆ ئەوەی لەناو نەچین» (یۆنا 1:6، بڕوانە 1 پاشایان 18:26،29). خودای ئێمە نوێژ دەبیستێت و وەڵامی دەداتەوە. ئەو فەرمووی: «هاوارم بۆ بکە، و وەڵامت دەدەمەوە، و شتی گەورە و بەهێزت نیشان دەدەم، کە نایانزانی» (ئیرمیا 33:3). خودای ئێمە ئەوەندە گەورەیە کە ڕایگەیاند: «پێش ئەوەی هاوار بکەن، وەڵام دەدەمەوە؛ و کاتێک هێشتا قسە دەکەن، دەیبیستم» (ئیشایا 65:24). بەداخەوە، هێشتا یۆنا نوێژ ناکات، چونکە ئەو بەڕاستی لە هاوبەشی لەگەڵ خودا دابڕابوو.
دەریاوانەکان ویستیان ژیانی خۆیان ڕزگار بکەن، گوتیان: «وەرن، با تیروپشک بکەین، بۆ ئەوەی بزانین بەهۆی کێوە ئەم کێشەیەمان تووش بووە. جا، تیروپشکیان کرد، و تیروپشکەکە کەوتە سەر یۆنا» (یۆنا 1:7). بێگومان، سەروەریی خودا وای کرد تیروپشکەکە بکەوێتە سەر خزمەتکارەکەی، و پاشان دەریاوانەکان پێنج پرسیاریان لێی کرد (ئایەتی 8):
«بەهۆی کێوە ئەم کێشەیەمان تووش بووە؟» یۆنا تاوانبارەکە بوو.
- «پیشەکەت چییە؟» یۆنا، خزمەتکار و پێغەمبەری یەزدان، ئێستا گوتی: «من لە یەزدان دەترسم» (ئایەتی 9). یەزدان عیسا دەیەوێت ئێمە سەرقاڵی ئەو بین تا دێت (بڕوانە لۆقا 10:38-42). پیشەکەت چییە؟
- «لە کوێوە هاتووی؟» هەموومان لە ئادەم، یەکەم پیاو، هاتووین، و بە نافەرمانیی ئەو بووینە گوناهبار (ڕۆما 5:12). سوپاس بۆ خودا بۆ پیاوی دووەم، یەزدان عیسا، چونکە بە گوێڕایەڵی ئەو «زۆر کەس ڕاستودروست دەکرێن» (ئایەتی 19)! یۆنا گوتی: «من عیبرانیم» (یۆنا 1:9).
- «وڵاتەکەت چییە؟» هاوڕێی خۆشەویستی مەسیحی، ئایا دەزانیت کە وڵاتێکی زۆر باشتر هەیە لەوەی کە ئەمڕۆ تێیدا دەژیت؟ ئەو «وڵاتێکی ئاسمانییە» (عیبرانییەکان 11:16). «هاووڵاتیبوونی ئێمە لە ئاسمانە، کە لێیەوە بە پەرۆشەوە چاوەڕێی ڕزگارکەر، یەزدان عیسای مەسیح دەکەین» (فیلیپییەکان 3:20).
- «لە چ گەلێکیت؟» ئێمە «گەلی تایبەتی خۆی»ین، «لە لایەن خوداوە هەڵبژێردراو و بەنرخ» (1 پەترۆس 2:9،4). یۆنا ئاماژەی بە ڕەچەڵەکی عیبرانی خۆی کرد (یۆنا 1:9). وادیارە یۆنا زۆر شانازی بە عیبرانیبوونی خۆیەوە دەکرد. سەبارەت بەمە، مامۆستای کتێبی پیرۆز هاری ئەی. ئایرۆنساید گوتی: «شانازی و توندڕەوی لە بنەڕەتی هەموو خۆسەری و سەرگەردانییەکەیدا بوو. ئەو دەیزانی کە خودا درێژخایەنە و دڵخۆشە بە بەزەیی. یۆنا، بۆیە، لە ناوبانگی خۆی دەترسا.»
- ئینجا پرسیاری زیاتر هەبوون، لەوانە، «بۆچی ئەمەت کردووە؟» (ئایەتی 10). هیچ هۆکارێکی باش نییە بۆ هەڵاتن لە ئامادەبوونی یەزدان. کاتێک ئەوانی تر جێیان هێشت، یەزدان «عیسا بە دوازدە قوتابییەکەی فەرموو: «ئایا ئێوەش دەتانەوێت بڕۆن؟» بەڵام شیمۆن پەترۆس وەڵامی دایەوە: «یەزدان، بۆ لای کێ بڕۆین؟ تۆ فەرمایشتی ژیانی هەتاهەتاییت هەیە. هەروەها ئێمە باوەڕمان هێناوە و دەزانین کە تۆ مەسیحیت، کوڕی خودای زیندوو» (یۆحەننا 6:67-69).
پرسیارێکی تر بۆ یۆنا هەبوو: «چی بکەین بە تۆ بۆ ئەوەی دەریا بۆ ئێمە ئارام بێت؟» (یۆنا 1:11). دەریاوانەکان دڵنیا بوون کە یۆنا هۆکاری بارودۆخەکەیانە. خەمناکە چۆن نافەرمانیی یەک کەس دەتوانێت کاریگەری لەسەر زۆر کەس دابنێت. یۆنا بە دەریاوانەکانی گوت: «هەڵمگرن و فڕێم بدەنە ناو دەریا؛ ئینجا دەریا بۆ ئێوە ئارام دەبێت. چونکە دەزانم کە ئەم گەردەلوولە گەورەیە بەهۆی منەوەیە» (یۆنا 1:12). دڵنیام کە کاتێک کرێی گواستنەوەی دا، وای بیر دەکردەوە کە لە تەرشیش دادەبەزێت، هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چی ڕوودەدات لەبری ئەوە. «تەرشیش» بە واتای «هەژاری دروست دەکات» دێت، و یۆنا هەژار بوو. بەڕاستی، هەر کاتێک ڕێگای خۆمان هەڵبژێرین، ئەوا دەبێتە هۆی لاوازیی ڕۆح.
یۆنا لە ئامادەبوونی یەزدان هەڵدەهات، بەڵام یەزدان لە یۆنا هەڵنەدەهات! یەزدان دڵی یۆنای دەپشکنی و دەیهێنایەوە بۆ لای خۆی، هەرچەندە ڕێگاکە ئازاربەخش دەبوو بۆ پێغەمبەرەکەی. لە کاتێکدا لە یەزدان دوور دەکەویتەوە، تەنیا گێژاو هەیە. بە پێچەوانەوە، قوتابییەکان بە گوێڕایەڵی بۆ یەزدان و لە ئامادەبوونی ئەودا ئارامییەکی گەورەیان ئەزموون کرد (مەرقۆس 4:35-39، 6:45-51).
لەبری ئەوەی یۆنا فڕێ بدەنە دەریاوە، دەریاوانەکان «بە سەختی پاروویان لێدا بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە وشکانی، بەڵام نەیانتوانی، چونکە دەریا بەردەوام بوو لە گەردەلوولی زیاتر دژیان» (یۆنا 1:13). ئەوان نەیانویست ئەوە بکەن کە یۆنا فەرمانی پێکردن، بەڵام لە هەوڵەکانی خۆیاندا دژی یەزدان پاروویان لێدەدا. لە مەترسییەکی نزیکدا، «هاواریان بۆ یەزدان کرد و گوتیان: «نوێژ دەکەین، ئەی یەزدان، تکایە با بەهۆی ژیانی ئەم پیاوەوە لەناو نەچین، و خوێنی بێتاوانمان لەسەر دانەنێ؛ چونکە تۆ، ئەی یەزدان، ئەوەت کردووە کە ویستت» (ئایەتی 14). ئەمە یەکەم جارە کە نوێژ لە کتێبی یۆنادا باس دەکرێت. بەداخەوە، یۆنا هێشتا لە هاوبەشی لەگەڵ خودا دابڕابوو و لەم کاتەدا ئارەزووی نوێژی نەبوو.
بە ڕوونی، لەم خاڵەدا دەریاوانەکان کە نوێژیان دەکرد شتێکیان دەربارەی یەزدان دەزانی. یۆنا پێی گوتوون کە یەزدان دەریا و وشکانی دروست کردووە. ئەوان دانیان بەوەدا نا و بە هێزی ئەودا، «جا یۆنایان هەڵگرت و فڕێیان دایە ناو دەریا، و دەریا لە تووڕەییەکەی وەستا» (ئایەتی 15). ئەمە موعجیزەیەکی گەورە بوو! بەڵێ، با و دەریا دەبێت گوێڕایەڵی ئەوە بکەن کە دروستی کردوون. بەڕاستی خودای ئێمە گەورەیە (بڕوانە دەرچوون 15:11؛ زەبوور 107:25-29).
کاتێک دەریاوانەکان بینییان کە دەریای تووڕە ئێستا ئارام بووە، «زۆر لە یەزدان ترسان، و قوربانییان بۆ یەزدان پێشکەش کرد و پەیمانیان دا» (ئایەتی 16). ئەوەی ئەوان کردیان دەبێت بۆ یەزدانی بەجێ بهێڵین، چونکە تەنیا ئەو دەتوانێت بەهای بدات. یەک شت دڵنیایە: ئەوان گەیشتنە ئەو تێگەیشتنەی کە خوداوەندەکانیان ناتوانن بەراورد بکرێن بە «یەزدان، خودای ئاسمان، کە دەریا و وشکانی دروست کردووە» (ئایەتی 9).
«ئینجا یەزدان ماسییەکی گەورەی ئامادە کردبوو بۆ ئەوەی یۆنا قوت بدات. و یۆنا سێ ڕۆژ و سێ شەو لە سکی ماسییەکەدا بوو» (ئایەتی 17).
چوونە ژوورەوە
پێش ئەوەی یۆنا هەوڵی هەڵاتن لە ئامادەبوونی یەزدان بدات، دەیتوانی بڕیار بدات کە بۆ کوێ بڕوات. کاتێک لە سکی ماسییە گەورەکەدا بوو، نەیدەتوانی هیچ ڕێگایەکی گەشت دیاری بکات. لەوێ، یۆنا بە تەواوی بە بەزەیی خودا سپێردرابوو و لە شوێنێکدا بوو کە خودا هەوڵی دەدا وانەکانی فێر بکات.
لە کەشتییەکەدا، کاپتنەکە بە یۆنای گوتبوو: «هاوار بۆ خودای خۆت بکە»، بەڵام یەکەم جار کە یۆنا نوێژ دەکات «لە سکی ماسییەکەوەیە» (ئایەتی 6، 2:1). پیاوە تەواوەکە، یەزدان عیسا، لەسەر خاچ بوو کاتێک نوێژی کرد: «باوکە، لێیان خۆش بە، چونکە نازانن چی دەکەن» (لۆقا 23:34). گرنگ نییە لە کوێ بین، باوکمان ئامادەیە نوێژەکانمان ببیستێت و بەپێی ویستی خۆی وەڵامیان بداتەوە.
یۆنا گوتی: «تۆ فڕێتدامە ناو قووڵایی، ناو دڵی دەریاکان، و لافاوەکان دەورەیان دام؛ هەموو شەپۆل و گەردەلوولەکانی تۆ بەسەرمدا تێپەڕین» (یۆنا 2:3). ئەوە ئەزموونی یەزدان عیسا بوو، چونکە پێشبینیی زەبوور 42:7 دەڵێت: «هەموو شەپۆل و گەردەلوولەکانی تۆ بەسەرمدا تێپەڕیون.» ئەزموونی نموونەیی یۆنا لە ماسییەکەدا ڕاستەوخۆ ئاماژە بە یەزدان عیسا دەکات. ئەو خۆی فەرمووی: «چونکە وەک یۆنا سێ ڕۆژ و سێ شەو لە سکی ماسییە گەورەکەدا بوو، بە هەمان شێوە کوڕی مرۆڤ سێ ڕۆژ و سێ شەو لە دڵی زەویدا دەبێت ... گەورەتر لە یۆنا لێرەیە» (مەتتا 12:40–41).
کاتێک لەسەر خاچ بوو، هەموو شەپۆل و گەردەلوولەکانی خودا بەسەر یەزدان عیسادا تێپەڕین، و بە باوەڕەوە دەیبیستین کە نوێژ دەکات: «ڕزگارم بکە، ئەی خودا! چونکە ئاوەکان گەیشتوونەتە گەردنم. لە قوڕێکی قووڵدا نوقم دەبم، کە هیچ وەستانێک نییە؛ هاتوومەتە ناو ئاوە قووڵەکان، کە لافاوەکان بەسەرمدا دەڕژێن» (زەبوور 69:1-2). کامیان لە ئێمە دەتوانێت ئازارەکانی یەزدان عیسا کە لە خودای پیرۆزەوە وەریگرت لە ماوەی سێ کاتژمێری تاریکیدا بپێوێت؟ ئەو ئازارە بۆ ئێمە تێنەگەیشتووە.
کاتێک یۆنا لە سکی ماسییە گەورەکەدا نوێژی دەکرد، گوتی: «لە چاوت فڕێ دراوم؛ بەڵام دیسانەوە سەیری پەرستگای پیرۆزی تۆ دەکەم» (یۆنا 2:4). یۆنا، کە لە ئامادەبوونی یەزدان هەڵاتبوو، دانی بەو دوورییەدا نا کە هەبوو کە لە هاوبەشی لەگەڵ خودای خۆیدا نەبوو.
یۆنا بەردەوام بوو، «ئاوەکان دەورەیان دام، تەنانەت تا ڕۆحم؛ قووڵاییەکە دەورەی دام؛ گژوگیا بە دەوری سەرمدا پێچرابوونەوە» (ئایەتی 5). زەبوورنووس نووسیویەتی: «تووڕەیی تۆ بە قورسی لەسەرمە، و تۆ بە هەموو شەپۆلەکانی خۆتەوە ئازارت دام ... تووڕەیی توندی تۆ بەسەرمدا تێپەڕیوە» (زەبوور 88:7،16). بۆ یەزدان عیسا، تاجێک لە دڕک بە دەوری سەریدا بوو (مەتتا 27:29). «چوومە خوارەوە بۆ بنکەی چیاکان؛ زەوی بە قفڵەکانییەوە بۆ هەتاهەتایە لە دوامدا داخرا؛ بەڵام تۆ ژیانمت لە چاڵەکە هێنایە دەرەوە، ئەی یەزدان، خودای من» (یۆنا 2:6). «تۆ خستوومتە ناو نزمترین چاڵ، لە تاریکیدا، لە قووڵاییدا» (زەبوور 88:6). یۆنا، کە نافەرمانی کردبوو، هیچ بژاردەیەکی نەبوو بۆ چوونە ناو سکی ماسییە گەورەکە. یەزدان عیسا، بە تەواوی گوێڕایەڵ، بە ویستی خۆی، بە خۆشەویستییەوە چووە ناو مردن بۆ گوناهباران.
لەوێ، لە سکی ماسییەکەدا، شتەکان بۆ یۆنا گۆڕان. خودا لە ڕۆحیدا کاری کرد، و یۆنا «یەزدانی بیرکەوتەوە» (یۆنا 2:7) لە نوێژ، ستایش و سوپاسگوزاریدا. ئەو گوتی: «قوربانیت بۆ دەکەم بە دەنگی سوپاسگوزاری؛ ئەوەی بەڵێنم داوە دەیدەم. ڕزگاری لە یەزدانەوەیە» (ئایەتی 9). هەرچەندە لە سکی ماسییە گەورەکەدا بوو، ژیانی یۆنا پارێزرا، و بۆیە سوپاسگوزاری وەک قوربانییەک بۆ خودا پێشکەش کرد. با ئێمەش، «بەردەوام قوربانیی ستایش بۆ خودا پێشکەش بکەین، واتە، بەرهەمی لێوەکانمان، سوپاس بۆ ناوی ئەو بکەین» (عیبرانییەکان 13:15؛ بڕوانە زەبوور 116:16-17). کاتێک یۆنا گەیشتە ئەو خاڵە لە ڕۆحیدا، «یەزدان قسەی لەگەڵ ماسییەکە کرد، و یۆنای فڕێ دایە سەر وشکانی» (یۆنا 2:10).
«ڕزگاری لە یەزدانەوەیە» (ئایەتی 9، بڕوانە کردار 4:12؛ مەتتا 1:21؛ 2 کۆرنسۆس 6:2). ئەمە ڕاستییەکی سەرسوڕهێنەرە! ئایا تۆ بە باوەڕەوە ئەم ڕزگارییە گەورەیەت وەرگرتووە، کە بە خۆڕایی بۆ هەمووان درێژکراوەتەوە؟ هیچ ڕێگایەک نییە بۆ هەڵاتن لە تووڕەیی خودا ئەگەر ڕزگارییەکەی ڕەت بکەیتەوە.
چوون بۆ لای
«ئینجا فەرمایشتی یەزدان بۆ یۆنا هاتەوە بۆ جاری دووەم، فەرمووی: «هەستە، بڕۆ بۆ نەینەوا، ئەو شارە گەورەیە، و ئەو پەیامەی کە پێت دەڵێم بۆیان ڕابگەیەنە» (3:1-2). خودا خودای گەڕاندنەوەیە (زەبوور 23:3، پەیدابوون 35:9). ئەو یۆنای گەڕاندەوە، کە ئێستا ئامادە بوو گوێڕایەڵی فەرمایشتی ئەو بکات و بڕوات بۆ نەینەوا. یەزدان عیسا فەرمووی: «ئێوە هاوڕێی منن ئەگەر هەرچییەک فەرمانتان پێ دەکەم بیکەن» (یۆحەننا 15:14).
یەزدان یۆنای نارد لەگەڵ پەیامەکەی. پێغەمبەرەکە ئازاد نەبوو پەیامەکە بگۆڕێت؛ دەبوو پەیامی یەزدان بێت (بڕوانە یەحزەقیال 3:4؛ ئیرمیا 1:7). ئیمتیازێکی گەورەیە کە پەیامێک لە یەزدانەوە وەربگریت، و زۆر گرنگە کە بە دڵسۆزییەوە بگەیەنرێت.
یۆنا هەستا و ڕۆیشت بۆ شاری ڕاست لە وڵاتی ڕاستدا، بەپێی فەرمایشتی یەزدان. «نەینەوا شارێکی زۆر گەورە بوو، گەشتێکی سێ ڕۆژە بوو لە ڕووی فراوانییەوە. و یۆنا دەستی کرد بە چوونە ناو شارەکە لە ڕۆژی یەکەمی ڕۆیشتنیدا. ئینجا هاواری کرد و گوتی: «هێشتا چل ڕۆژ ماوە، و نەینەوا وێران دەکرێت!»» (یۆنا 3:3-4). بە نیعمەت، خودا 40 ڕۆژی بە نەینەواییەکان دا بۆ ئەوەی تۆبە بکەن. ئەو دڵخۆش نییە بە سزا؛ ئەوە کاری سەیر و سەمەرەی ئەوە، «کردەوەی نائاسایی ئەوە» (ئیشایا 28:21). پەترۆس گوتی: «یەزدان ... درێژخایەنە بەرامبەر بە ئێمە، نایەوێت هیچ کەسێک لەناو بچێت بەڵکو دەیەوێت هەمووان بێنە سەر تۆبە ... درێژخایەنیی یەزدانمان ڕزگارییە» (2 پەترۆس 3:9،15).
یۆنا تەنیا گەشتێکی یەک ڕۆژەی کرد. بۆچی بەردەوام نەبوو؟ پێویست نەبوو. کارێکی خودا لە یەک کۆتایی شارەکەدا دەستی پێکرد و زۆری نەخایاند بڵاوبووەوە بۆ کۆتاییەکەی تری. «خەڵکی نەینەوا باوەڕیان بە خودا هێنا، ڕۆژوویان ڕاگەیاند، و جلوبەرگی گونیان لەبەر کرد، لە گەورەترینەوە تا بچووکترینیان» (یۆنا 3:5). ئەوان «باوەڕیان بە خودا هێنا» و تۆبەیان کرد. تۆبە جووڵەیەکی خوداییە لە ڕۆحدا کە بەدوای هەنگاوەکانی باوەڕدا دێت. باوەڕ بریتییە لە باوەڕهێنان بە خودا – قبوڵکردنی فەرمایشتی ئەو. بە واتایەکی تر، باوەڕ بریتییە لە وەرگرتنی شایەتییەکی خودایی لەلایەن ڕۆحەوە (یۆحەننا 3:33). عیسا فەرمووی: «ئەوەی فەرمایشتی من دەبیستێت و باوەڕ بەوە دەکات کە منی ناردووە، ژیانی هەتاهەتایی هەیە، و نایەتە ناو سزا، بەڵکو لە مردنەوە تێپەڕیوە بۆ ژیان» (یۆحەننا 5:24). خەڵکی نەینەوا تۆبەیان کرد؛ ئایا تۆ کردووتە؟
«خودا لەو کارەساتە پاشگەز بووەوە کە گوتبووی بەسەریاندا دەهێنێت، و ئەوەی نەکرد» (یۆنا 3:10). ئەم شارە گەورەیە، کە خراپەکارییەکەی گەیشتبووە بەردەم یەزدان، گۆڕابوو (ئایەتەکانی 7-8). کاتێک فەرمایشتی یەزدانیان بیست، لە ڕێگا خراپەکانیان و توندوتیژییان پاشگەز بوونەوە. لە ڕاستیدا، خودا شارەکەی گۆڕی بە گۆڕینی خەڵکەکەی. «ئەگەر ... خەڵک ... خۆیان بچووک بکەنەوە، و نوێژ بکەن و ڕووی من بگەڕێن، و لە ڕێگا خراپەکانیان پاشگەز ببنەوە، ئەوا لە ئاسمانەوە دەیبیستم، و لە گوناهیان خۆش دەبم و خاکەکەیان چاک دەکەمەوە» (2 کتێبی مێژوو 7:14).
کاتێک سەیری جیهانی ئەمڕۆمان دەکەین، توندوتیژی و خراپەکاری لە زیادبووندایە. پیاوان بێ کۆنترۆڵی خۆیانن و دڕندەن. با نوێژ بۆ ئەوانە بکەین کە مزگێنی ڕادەگەیەنن، کە «هێزی خودایە بۆ ڕزگاری» (ڕۆما 1:16).
چوون دژ بە خودا
بەداخەوە، لە یۆنا 4دا دەبینین پێغەمبەرەکە دیسانەوە دژ بە ویستی خودا دەڕوات. خەڵکی نەینەوا تۆبەیان کرد. ئەوان باوەڕیان بە خودا هێنا لە ڕێگەی بانگەشەی خزمەتکارەکەی یۆناوە. ئەمە دەبوو ببێتە هۆی خۆشی و سوپاسگوزارییەکی زۆر، بەڵام بۆ یۆنا وا نەبوو. ئەو تووڕە بوو کە خودا سزای شارەکەی دواخست (ئایەتی 1).
دە جار لەم بەشەدا دەبینین یۆنا جێناوە کەسییەکان بەکاردەهێنێت – «من»، «من» و «هی من». ڕەگی تووڕەیی یۆنا خۆی بوو. ئەو سەرقاڵی خۆی بوو نەک نیعمەت، بەزەیی و خۆشەویستیی خودا. وەک خزمەتکارانی ئەو، دەبێت هەموومان دان بەوەدا بنێین کە ئەوەی خزمەتی دەکەین «بەزەییدار و میهرەبانە ... لەسەرخۆیە لە تووڕەییدا و زۆرە لە خۆشەویستیی دڵسۆزانەدا» (ئایەتی 2). چەند سەرسوڕهێنەرە کە بزانین ئەمە خودای ئێمەیە. بەداخەوە، یۆنا لە چێژوەرگرتن لەوەی کە دەیزانی دەربارەی ئەو نەبوو، بۆیە داوای لە یەزدان کرد کە ژیانی لێ بسێنێتەوە (ئایەتی 3).
ئایرۆنساید نووسیویەتی: «ڕەنگە کەمێکمان بزانین کە خۆپەرستی چەند شوێنێکی بەهێزی لە خۆشەویستییەکانماندا هەیە تاوەکو شتێک ڕوودەدات کە کاریگەری لەسەر شکۆمەندیی کەسیی خۆمان دادەنێت. ئەوکاتە دەردەکەوێت کە چ ڕۆحێکمان هەیە. زیاتر لە سروشتی یۆنا لە ئێمەدا هەیە وەک ئەوەی کە حەز دەکەین دانی پێدا بنێین. بەڵام داننان بە شکست یەکێکە لە یەکەم هەنگاوەکان بۆ ڕزگاربوون لێی.» یۆنا گوتی: «باشترە بۆ من بمرم وەک ئەوەی بژیم» (ئایەتی 3)، بەڵام پۆڵس گوتی: «چونکە بۆ من، ژیان مەسیحە، و مردن قازانجە» (فیلیپییەکان 1:21). نێردراوەکە مەبەستێکی هەبوو و مەسیحی لەبەردەمیدا بوو (بڕوانە 3:7-9).
ناخوێنینەوە کە یەزدان لە یۆنا تووڕە بوو. بەڵکو، بە سادەیی پرسی: «ئایا ڕاستە کە تۆ تووڕە بیت؟» (یۆنا 4:4). یۆنا وەڵامی پرسیارەکەی نەدایەوە، بەڵام دڵنیا بە کە کاریگەری لەسەر دڵی هەبوو، «چونکە فەرمایشتی خودا زیندوو و بەهێزە، و تیژترە لە هەر شمشێرێکی دوو دەم، تەنانەت دەبڕێتە ناو دابەشبوونی ڕۆح و گیان، و جومگە و مۆخ، و لێکجیاکەرەوەی بیر و مەبەستەکانی دڵە» (عیبرانییەکان 4:12).
«یۆنا لە شارەکە چووە دەرەوە و لە لای ڕۆژهەڵاتی شارەکە دانیشت. لەوێ پەناگەیەکی بۆ خۆی دروست کرد و لە ژێر سێبەرەکەیدا دانیشت، تاوەکو بزانێت چی بەسەر شارەکە دێت» (یۆنا 4:5). بە چوونە دەرەوە، دژ بە ویستی خودا دەڕۆیشت. ئەو «پەناگەیەکی بۆ خۆی دروست کرد»؛ بە یۆنا نەگوترابوو کە ئەمە بکات. ئەوەی کردی، ناخۆشی بۆ هێنا. کارەکانی جەستە، یەکێک لەوانە «ئارەزووی خۆپەرستی» (غەلاتییەکان 5:20)، بە دڵنیاییەوە ناخۆشی لە ژیانماندا دروست دەکەن. دیسانەوە، یۆنا بەپێی بیرۆکەکانی ئێستای خودا کاری نەدەکرد.
یەزدان بینی کە ئەوەی یۆنا بۆ خۆی دروستی کرد تەنیا کێشەی بۆ هێنا. بە نیعمەت، شتێکی زۆر باشتر بۆ خزمەتکارەکەی ئامادە کرد – ڕووەکێک – کە یۆنا زۆر دڵخۆش بوو پێی. بەڵام یەزدان هێشتا وانەکانی بۆ یۆنا مابوو فێری بێت: «بەڵام کاتێک بەیانیی ڕۆژی دواتر هەڵهات، خودا کرمێکی ئامادە کرد، و ئەوەندە زیانی بە ڕووەکەکە گەیاند کە وشک بوو» (یۆنا 4:7). بۆچی خودا ڕووەکەکەی بەو خێراییە لادەبرد؟ دەگوترێت یۆنا دڵخۆش بوو پێی، بەڵام ناخوێنینەوە کە سوپاسی یەزدانی کردبێت بۆی. خودا چاوەڕێی ئەوە دەکات کە منداڵەکانی سوپاسگوزار بن بۆ ئەوەی کە پێیان دەدات (ئەفەسۆس 5:20). یۆنا داپۆشینەکەی بە شتێکی ئاسایی زانی، بۆیە یەزدان لایبرد.
چوارەم شت کە یەزدان ئامادەی کرد «بایەکی ڕۆژهەڵاتی توند» بوو؛ و خۆر لە سەری یۆنا دەدا، بە شێوەیەک کە لاواز بوو. ئینجا ئارەزووی مردنی بۆ خۆی کرد، و گوتی: «باشترە بۆ من بمرم وەک ئەوەی بژیم» (یۆنا 4:8). ئەمە دووەم جارە کە یۆنا دەڵێت ئارەزووی مردنی هەیە. بۆیە، خودا پرسی: «ئایا ڕاستە کە تۆ لەسەر ڕووەکەکە تووڕە بیت؟» و ئەو گوتی: «ڕاستە کە من تووڕە بم، تەنانەت تا مردنیش» (ئایەتی 9). یۆنا لە خودا تووڕە بوو!
بە پێچەوانەوە، دوای ئەوەی ئەیوب خزمەتکاران، ئاژەڵەکان و منداڵەکانی لەدەست دا، «کەوتە سەر زەوی و پەرستشی کرد ... «یەزدان دا، و یەزدان سەندەوە؛ پیرۆز بێت ناوی یەزدان.» لە هەموو ئەمانەدا ئەیوب گوناهی نەکرد و خودای بە هەڵە تۆمەتبار نەکرد» (ئەیوب 1:20-22). یۆنا، هێشتا سەرقاڵی خۆی بوو، هێشتا ئامادە نەبوو دەستبەرداری ئەوە بێت کە بە مافی خۆی دەزانی.
هاوڕێی خۆشەویستی مەسیحی، ئێمە هیچ مافێکمان نییە لەم جیهانەدا، کە یەزدان عیسای ڕەت کردووەتەوە. بەڵام، ئەو هەموو مافەکانی لە ئاسمان و لەسەر زەویدا هەیە، وەک ڕایگەیاند: «هەموو دەسەڵاتێک بە من دراوە» (مەتتا 28:18). «خودا ئەم عیسایەی، کە ئێوە خاچتان لێدا، کردووە بە یەزدان و مەسیح» (کردار 2:36).
ئەمڕۆ دەزانین کە خودی کەشوهەوای جیهان پڕە لە هاوارکردن لە هەموو لایەکەوە بۆ مافەکانی مرۆڤ. چەند شۆککەرترە کە هەمان شت بە توندی لە کڵێسای بانگەشەکاردا ڕەنگدانەوەی هەیە! ئەمە لە لاودیکیا (بینین 3:14) بینرا، ناوێک بە واتای «مافەکانی خەڵک» دێت. سروشتی ئەو کڵێسایە ئەمڕۆ نموونەییە.
کتێبی یۆنا بەوە کۆتایی دێت کە یەزدان دوا قسەی لەگەڵ خزمەتکارەکەی دەکات. «بەڵام یەزدان فەرمووی: «تۆ بەزەییت بە ڕووەکەکەدا هاتەوە کە تۆ ماندووبوونت بۆی نەکێشا، و گەشەت پێنەکرد، کە لە شەوێکدا سەری هەڵدا و لە شەوێکدا لەناو چوو. و ئایا من بەزەییم بە نەینەوادا نەیەتەوە، ئەو شارە گەورەیە، کە تێیدا زیاتر لە سەد و بیست هەزار کەس هەن کە ناتوانن لە نێوان دەستی ڕاست و چەپیاندا جیاوازی بکەن – و زۆر ئاژەڵیش؟» (ئایەتەکانی 10-11). یۆنا دەبوو زیاتر بەزەیی بە 120,000 منداڵی شارەکەدا بهاتایەتەوە وەک لە ڕووەکەکە. خودای ئێمە خودای بەزەییە (شیوەن 3:22-23). «هەرچەندە خەم دروست دەکات، بەڵام بەپێی زۆریی بەزەییەکانی بەزەیی نیشان دەدات، چونکە بە ویستی خۆی ئازار نادات، و منداڵانی مرۆڤ خەمبار ناکات» (ئایەتەکانی 32-33).
لێوەکانی یۆنا مۆر کران. ڕاستییەکە گەیشتبووە دڵی. نیعمەت، بەزەیی و خۆشەویستیی خودا ویستی سەرکێشییەکەی شکاند. یۆنا گەیشتبووە خاڵێک کە ئەیوب سەدان ساڵ پێشتر گەیشتبووە: «ئەوەتا، من گڵاوم؛ چی وەڵامت بدەمەوە؟ دەستم دەخەمە سەر دەمم. جارێک قسەم کردووە، بەڵام وەڵام نادەمەوە؛ بەڵێ، دوو جار، بەڵام زیاتر بەردەوام نابم» (ئەیوب 40:4-5). خودا بە بەزەیی خۆی دڵی خزمەتکارەکەی پشکنی و هێنای بۆ ئەو خاڵەی کە بێدەنگ بوو و لە خۆی ڕزگار بوو. ئەمە ئارەزووی هەموو ئەوانەیە کە هەوڵ دەدەن چێژ لە ئامادەبوونی یەزدان وەربگرن: «بمپشکنە، ئەی خودا، و دڵم بزانە؛ تاقیم بکەرەوە و دڵەڕاوکێکانم بزانە؛ و بزانە ئایا هیچ ڕێگایەکی خراپ لە مندا هەیە، و لە ڕێگای هەتاهەتاییدا ڕێنماییم بکە» (زەبوور 139:23-24).
با مێشکی مەسیحی ڕزگارکەرم ڕۆژانە لە مندا بژی، بە خۆشەویستی و هێزی ئەو کۆنترۆڵکردن هەموو ئەوەی دەیکەم و دەڵێم.
با خۆشەویستیی عیسا پڕم بکات، وەک چۆن ئاوەکان دەریا پڕ دەکەن؛ ئەو بەرزکردنەوە، خۆ بچووککردنەوە، ئەمە سەرکەوتنە. —کەیت بارکلەی ویڵکنسۆن (1859–1928)
