ئەم بەشە پیرۆزە پڕە لە فێرکردن، و لەم کاتی لادانەدا کە تێیدا دەژین زۆر پێویستە. ژمارەیەک خاڵی گرنگ لێرەدا دەبینرێن.
١. پەرستنی خودا دەبێت بێگەرد بێت لە داهێنانی مرۆڤ، ئایەتی ١
هەردوو کوڕەکەی هارون، ناداب و ئەبیهو، مەجمەرەکانیان گرت و بە ئاگرێک جگە لە قوربانگای قوربانی سووتاندن داگیریان کردن و بخووریان لەبەردەم یەهووا پێشکەش کرد. زۆر سەرنجڕاکێشە کە لە کۆتا ئایەتی بەشی پێشوودا دەخوێنینەوە کە ئاگر لە یەهوواوە هات و قوربانی سووتاندن و چەورییەکەی خوارد. لەبەر ئەوەی هیچ دابەشکردنێکی بەش لە دەقی عیبریدا نییە، گێڕانەوەکە بەبێ پچڕان بەردەوام دەبێت.
ئەم ڕاستییە گوناهەکانی هەردوو کاهینی گەنج زیاتر ڕوون دەکاتەوە، چونکە ڕاستەوخۆ دوای ئەوەی یەهووا خۆی ئاگرەکەی لەسەر قوربانگاکە داگیرساند، ئەوان ئاگرەکەی خۆیان، بۆ بخوورەکە، بە ئاگرێک لە سەرچاوەیەکی دیکەوە داگیرساند. وشەی عیبری کە وەرگێڕدراوە بە "نامۆ" واتای بێگانە یان دەرەکی دەدات، و لە ڕەگێکەوە هاتووە کە واتای "لادان" دەدات. هەردوو گەنجەکە لەوە لایان دابوو کە شایستەی یەهووا پیرۆزەکە بوو و لە ڕێکوپێکی پەرستنی ئەودا بۆ ناساندنی بیرۆکەی بێگانە بە ڕێکوپێکی ئەو. لە زیاتر لە یەک بۆنەدا دەبینین یەهووا پەسەندکردنی خۆی نیشان دەدات بە ناردنی ئاگر لە خۆیەوە بۆ خواردنی قوربانییەکان. هەندێکیان پەسەندبوونی قوربانییەکەیان پشتڕاست کردەوە، و بە قاین نیشاندرا کە قوربانییەکەی پەسەند نییە. ئەگەر ئاگر لە یەهوواوە قوربانییەکەی هابیلی خوارد و ئەمە لە قوربانییەکەی قاین گیرا، ئەوا بەس بوو. لە کاتێکدا هیچ دەقێک نییە بۆ پشتگیریکردنی ئەم بیرۆکەیە، ڕاستە کە نموونەی دیکەی لەو جۆرە پەسەندکردنە خوداییە کەم نین. ئێمە پێشتر یەکێکیان لە بەشی ٩دا تێبینی کردووە. ئاگری یەهوواش کەوتە سەر قوربانییەکەی ئیلیاس لە کارمێل و لەسەر قوربانییەکانی سولەیمان لە کاتی تەرخانکردنی پەرستگاکە (٢ کتێبی مێژوو ٧:١). ئەمە ڕەنگە ئەو بنەمایە دابنێت کە ئاگری پەسەندکردن دەبێت لە خوداوە بێت و ئاگری بێگانە ڕێگەپێدراو نییە.
ڕەنگە هەماهەنگی لە نێوان هەردوو کاهینەکەدا هەبووبێت. دەخوێنینەوە کە ئەوان "هەر یەکەیان مەجمەرەکەی خۆی گرت و ئاگری تێدا دانا." ڕەنگە ئەوان ئەم بابەتەیان تاوتوێ کردبێت و ڕێککەوتبن لەسەر ناساندنی ئەم شێوازە نوێیەی پەرستن. ئەمە بیرۆکەی ئەوان بوو، نەک فەرمانی یەهووا. وادیارە هیچ فەرمانێکی دیاریکراو نەدرابوو، بەڵام گوناهەکەیان لە ئەنجامدانی ئەوەدا بوو کە فەرمانی پێنەکرابوو. ناساندنی بیرۆکەی داهێنەرانەی مرۆڤ بۆ پەرستنی یەهووا، بێ گومان، پڕە لە مەترسی. ڕاستەوخۆ دوای ئەوەی بە سزای خودا لێیان درا، موسا واتاکەی تێگەیشت و وتی، "ئەمە ئەوەیە کە یەهووا فەرمووی: من لەوانەدا پیرۆز دەبم کە دێنە بەردەمم."
یەهووا خۆی بە تەواوی دەزانێت چی لە پەرستنماندا لای پەسەندە و داهێنانەکانی ئێمە ناچنە ئەو پۆلەوە.
٢. پەرستنی خودا دەبێت بێگەرد بێت لە ئیلهامی مرۆڤ، ئایەتی ٩
گریمانەکان لەسەر ئەوەی چی وای لە هەردوو گەنجەکە کرد کە هەوڵی گۆڕینەوەی ئاگری نامۆ بە ئاگر لە قوربانگاکە بدەن، کراون، و هەندێکیان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە ئەوان سەرخۆش بوون و، لەبەر ئەم هۆکارە یەهووا قەدەغەکردنی کحولی ناساند کاتێک کاهینەکان لە خێمەی پەرستندا خزمەتیان دەکرد. ئەوان ڕەنگە سەرخۆش بووبن، بێ گومان، بەڵام وادیارە هەڵەیەک بێت گەر بیر لەوە بکەینەوە کە یەهووا پێویستی بە هەڵەیەکی لەو جۆرە بووبێت بۆ ئەوەی هانی بدات یاسایەکی نوێی ڕەفتار بۆ کاهینەکان دابنێت.
ڕاستییەکە ئەوەیە کە وەک کاهینەکانی یەهووا پیرۆزەکە، دەبوو لە پێویستیی هۆشیاری و ڕەفتاری ڕێکوپێک لە ئامادەبوونی یەهووادا تێبگەیشتبان. لانی کەم یەک نموونەی کتێبی پیرۆۆز هەیە لەسەر مەترسیی ئەو جۆرە سەرخۆشییە. نوح قوربانگایەکی دروست کردبوو و قوربانییەکانی لەسەر پێشکەش کردبوو کە لای یەهووا پەسەند بوون، و پاشان سەرخۆش بوو.
هیچ شوێنێک لە خزمەتی خوداییدا بۆ ئەو جۆرە ڕەفتارە نەبوو. شتەکانی دیکە جگە لە کحول ڕەنگە ئەو جۆرە هاندانە مرۆییانە دابین بکەن و ئەوان لە هەموو شوێنێک لە بازنەکانی مەسیحیدا ئەمڕۆ دەبینرێن. 'پۆپی' پڕ لە کەفی گۆرانی گوتن بە ناوی ئینجیلەوە ڕەنگە یەکێک بێت لە نموونەکان. هیچ شتێک کە سەرچاوەی خودایی نەبێت، کە لە ڕۆحەوە نەبێت، ناتوانێت شوێنێکی لە خزمەتی خودادا هەبێت. ئامۆژگاریمان پێ دەکرێت: "سەرخۆش مەبن بە شەراب، بەڵکو پڕ بن لە ڕۆح." نێردراوەکە بەردەوام دەبێت لە قسەکردن لەسەر گۆرانی گوتن و لە نێو پێشنیارەکانیدا گۆرانی ڕۆحی هەیە، نەک گۆرانییەکان کە سەرچاوەی دنیاییان هەیە.
٣. پەرستنی خودا دەبێت بێگەرد بێت لە هەڵاوسانی مرۆڤ، ئایەتی ١٢
کاریگەریی خومرە زۆر ناسراوە. سەرەڕای هەوڵەکان بۆ پێدانی واتایەکی جیاواز لە مەتتا ١٣، وادیارە، بە پێچەوانەوە، بە گشتی واتایەکی خراپی هەیە. کاتێک خومرە لەگەڵ هەویر تێکەڵ دەکرێت، بەناو هەویرەکەدا بڵاو دەبێتەوە و کاریگەریی هەڵاوسانی هەموو بارستاییەکەی هەیە. لەم دەقەدا یەهووا بەکارهێنانی بۆ کاهینە خزمەتگوزارەکان قەدەغە دەکات.
هیچ شتێک کە کاریگەریی گەورەکردنی مرۆڤ یان هەڵاوسانی هەستی گرنگیی خۆی هەبێت، ناتوانرێت لە ئامادەبوونی یەهووادا قبوڵ بکرێت. خومرە، کە بە فێرکردنی خراپ دادەنرێت، هەمیشە زۆر لە مرۆڤ دەکات دوای جەستە. ڕاستیی خودا نیشان دەدات کە مرۆڤی ئەو ڕیزبەندییە بە تەواوی لابراوە، نەک گەورە کراوە. تەنها هەڵوێستی گونجاو بۆ مرۆڤ لە نزیکبوونەوەی لە خودا، هەڵوێستێکی ملکەچی ڕاستەقینە و بێفیزبوونی قووڵە. خودا خەمی شکۆمەندیی خۆیەتی (ئایەتی ٣) و هەر شتێک کە بە هەر شێوەیەک بێت دژی ڕێزی ئەو بێت، یان دژی بوەستێتەوە قەدەغەیە لە ئامادەبوونی پیرۆزی ئەودا. لە ڕێنماییەکانی دەربارەی ماڵەکەی، خودا ڕایگەیاندبوو کە نابێت هیچ پلیکانەیەک بۆ قوربانگاکەی هەبێت.
دەبێت لە پەرستندا لەسەر زەویی نزم، کە شوێنی ڕاستەقینەی ئێمەیە لە ئامادەبوونی ئەودا، لێی نزیک ببینەوە. کاتێک ئەو بیەوێت بەرزمان بکاتەوە، لە کاتی خۆیدا ئەوە دەکات (١ پەترۆس ٥:٦). لەم نێوەندەدا، شوێنی گونجاوی ئێمە لەبەردەمیدا، شوێنێکی نزمبوونەوەی هۆشیارانە و پشت بەستنە.
٤. پەرستنی خودا دەبێت بێگەرد بێت لە گڵاویی مرۆڤ، ئایەتەکانی ١٢-١٤
ناپاکی مرۆڤ، بە سروشت، ناتوانێت هیچ شوێنێکی وەستان لە ئامادەبوونی خودادا بدۆزێتەوە. ئێمە تەنها وەک کەسانی پاککراو دەتوانین لەوێ بوەستین. دەبینین ئیشایا چەندە خۆی بە ناپاک دەزانی کاتێک یەهووا بەرز و بەرزکراوە بینی. ئەیوبیش، هەرچەندە باشترین پیاوی سەر زەوی بوو لە ڕۆژگاریدا، هەستی بەوە دەکرد چەندە ناپاکە کاتێک چاوی یەهووا بینی.
گڵاویی فانیی ئێمە بەسە بۆمان؛ چەندە بێ کۆتایی زیاتر بۆ خودایەکی پیرۆز! وشەکانی "زۆر پیرۆز" (ئایەتی ١٢)، 'شوێنی پیرۆز' (ئایەتی ١٣)، و 'شوێنی پاک' (ئایەتی ١٤) بە توندی جەخت لەسەر پێویستیی پاکی لە خزمەتی خودا و لە پەرستنی ئەودا دەکەنەوە. بیرۆکەی ناساندنی ڕەفتارە گەندەڵەکانی جیهانی دەوروبەر بۆ خزمەتی ئەو بە تەواوی قێزەونە.
٥. پەرستنی خودا دەبێت بێگەرد بێت لە لاوازی مرۆڤ، ئایەتی ١٩
هارون و دوو کوڕە ڕزگاربووەکەی خزمەتەکەیان پشتگوێ خستبوو سەبارەت بە قوربانی گوناه (ئایەتی ١٦). خوێنەکەی لە شوێنی پیرۆزدا نەپرژێنرابوو و گۆشتەکەشیان لەوێ نەخواردبوو. هارون و خێزانەکەی ئەزموونێکی دڵتەزێنیان بەسەردا هاتبوو کە بێ گومان کاریگەرییەکی قووڵی لەسەریان دەبوو، بەڵام ڕێنماییان پێکرابوو کە دەستبەرداری دەربڕینە ئاساییەکانی خەم و پەژارەی مرۆڤ نەبن و لە سنووری ماڵی یەهووادا بمێننەوە (ئایەتەکانی ٦-٧). بە شێوەیەکی بەرچاو، بیریان هێنرابووەوە کە ڕۆنکردنەکە لەسەریان بوو.
تەنانەت لە ژێر فشاری ئەو خەمەشدا، دەبوو وەک کاهینە ڕۆنکراوەکانی یەهووا هەڵسوکەوت بکەن و ڕێگە نەدەن هەستە سروشتییەکان بچنە ناو خزمەتەکەیان وەک کاهینەکانی ئەو و لە ئامادەبوونی پیرۆزی ئەودا. بەڵام، موسا وەک مرۆڤێک، ڕەنگە هەستی بە لاوازی و شکستەکەی خۆی کردبێت، لە شکستی براکەی و کوڕەکانی، هەردوو کاهینە گەنجەکە، تێگەیشت و وادیارە بە داواکەی هارون هێور بووبێتەوە (ئایەتی ١٩). بەڵام، وەک لە دەقەکەدا دەبینین، ئەوەی ئەوان پشتگوێیان خستبوو، بە ڕاستی فەرمانی یەهووا بوو و دەبوو گوێڕایەڵی ئەو ڕێنماییانە بوونایە هەرچییەکی دیکە ڕووی دابێت. هەردوو کوڕەکە کە مردن، ئەوەیان کرد کە یەهووا فەرمانی نەکردبوو؛ هارون و کوڕەکانی دیکەی شکستیان هێنا لە جێبەجێکردنی ئەوەی کە یەهووا فەرمانی کردبوو.
بەڵام لاوازی مرۆڤ، هەرچەندە لێی تێبگەین و نیشانەی بێت، هیچ شوێنێکی لە خزمەتی خودادا نییە. کاهینە خزمەتگوزارەکان دەبوو گۆشتی قوربانی گوناه بخۆن. ئەرکی ئەوان بوو، بە خواردنی قوربانییەکە، خۆیان لەگەڵ نەتەوەکەدا بناسێنن لەو گوناهەی کە بووە هۆی قوربانییەکە. ئەو جۆرە کردارێک واتایەکی زۆر بەرچاوی دەبوو لە بارودۆخی گوناهی ناداب و ئەبیهودا.
یاخیبوونەکە کە هانی ناگوێڕایەڵییەکەیانی دابوو، تایبەتمەندییەکی مرۆیی بوو کە بە ئاسانی دەیتوانی لە دڵەکانی خۆیاندا هەبێت و بەم شێوەیە بە ئاسانی گەشە بکات. دەبوو ئەوان ئاگاداری ئەمە بوونایە و، لە شوێنی پیرۆزدا، قوربانی گوناهیان بخواردایە. ئەمە بۆ ئێمە جەخت لەسەر ڕاستییەکی پیرۆز دەکاتەوە، "با ئەوەی وا بیر دەکاتەوە کە وەستاوە، ئاگاداری خۆی بێت، نەوەک بکەوێت" (١ کۆرنسۆس ١٠:١٢). ئەو گوناهەی کە برایەکی خۆشەویستی خستە شکستەوە، ڕەنگە بە ئاسانی ئەوە بێت کە ببێتە هۆی کەوتنی خۆم. خواردنی قوربانی گوناه ئەم ڕاستییەی لە مێشکماندا زیندوو دەهێڵێتەوە.
خاڵێکی دیکە ڕەنگە باس بکرێت، سەبارەت بە سنگی شەکێنراو و شانی بەرزکراوە (ئایەتەکانی ١٤-١٥).
ئەو خواردنەی کە کاهین پێویستی پێی بوو بۆ پشتگیریکردنیان لێرەدا دەدۆزرێتەوە. سنگی شەکێنراو، کە لە سنگی قوربانییەکەوە وەرگیراوە، جەخت لەسەر خۆشەویستیی دڵسۆزانەی یەهووا بۆ باوک و بۆ تەواوکردنی ئەو کارە دەکاتەوە کە باوک پێی سپاردبوو. ئەو هاتبوو بۆ ئەنجامدانی ویستی ئەو و ئەمەش دەیبرد بۆ خاچ، وەک دەزانین. ئەوەی وای لێکرد بچێتە ئەوێ، بۆ بەرگەگرتنی هەموو ئەوەی کە ئەو ئەزموونە بۆی دەهێنا، خۆشەویستیی قووڵ و هەتاهەتایی ئەو بوو بۆ باوک.
کاتێک کاهینەکان ئەوە وەردەگرن و لێی دەخۆن، ڕۆحەکانیان بەوە پشتگیری دەکرێن، و سۆزەکانیان گەشە دەکەن. پاشان شانی بەرزکراوەش دەبوو لە شوێنی پیرۆزدا بخورێت.
زۆرجار ئاماژە بەوە دەکرێت کە ئەم بەشەی قوربانییەکە جەخت لەسەر هێزی دەکاتەوە. ئەمە بێ ڕاستی نییە؛ بەڵام بەهێزترین ماسولکە لە گا ماسولکەی ڕانی گەورەیە، و هێزی گەورەی گا بۆ ڕاکێشان لەوێدایە. بەڵام ماسولکەکانی شان قۆڵەکانی پێشەوەن، و لە کاتێکدا ئەم ماسولکە بەهێزانە ڕۆڵێک لە هێزی ڕاکێشانی گادا دەگێڕن، ئەوان کۆنترۆڵی ئاڕاستەی جووڵەش دەکەن. دەتوانرێت دەربارەی گەورەمان عیسا بوترێت کە ئەو "بە توندی ڕووی خۆی بەرەو ئۆرشەلیم نا." ئەمە جەخت لەسەر هێزی دڵسۆزییەکەی و ئاڕاستەکەی دەکاتەوە.
ئەمە خواردنێکی بەنرخە بۆ کاهینی خزمەتگوزار، و وەک کاهین بۆ خودا و باوکی، پێویستە بەو جۆرە خواردنە خۆراکمان پێ بدرێت، بۆ ئەوەی سۆزەکانمان بپارێزرێن و ئاڕاستەی ڕێگاکەمان لای خودا پەسەند بێت، چونکە دەبێت لێرەدا بڕۆین وەک چۆن گەورەمان عیسا ڕۆیشت.
