لێڤییەکان، کتێبی لێڤییەکان، نیشان دەدات کە پەروەردگارمان لەناو چادرەکەوە قسە بۆ گەلەکەی دەکات لە ڕێگەی خزمەتکارەکەی موساوە. خودای ئێمە لەناو گەلەکەیدایە؛ ئەمە هەمیشە ئارەزووی ئەوە. لەم کتێبەدا ئەو باس لەوە دەکات کە چۆن قوربانییەکان پێشکەش دەکران لەلایەن ئەوانەی کە پەیوەندییان لەگەڵیدا هەبوو. بە باشی گوتراوە کە قوربانییەکە بۆ خودایە . قوربانییەکە دەبێت گونجاو بێت بۆ ئەو؛ ڕەنگە گونجاو بێت یان نەبێت بۆ مرۆڤ، بەڵام ئەوە هیچ جیاوازییەک ناکات. گەلەکەی دەبوو شتێک ببەخشن، و دەبوو بە شێوازێک پێشکەش بکرێت کە لەگەڵ ڕێنماییەکانی ئەودا بگونجێت. لە لێڤییەکاندا دەخوێنین: «... و قبوڵ دەکرێت» (١:٤ KJV). ئەم کتێبە پیرۆزی خودا پێشکەش دەکات. بەڵام، مێژووی لێڤی خۆی میهرەبانی خودا نیشان دەدات.
یەکەم ئاماژەدان بە لێڤی دوای گەورەبوونی پەیوەندی بە کردارێکی توندوتیژییەوە هەیە (پیدایش ٣٤). لەوێ، لێڤی و براکەی شیمۆن ئامرازی دڵڕەقی بوون. ئەوان هەموو نێرینەکانی شاری حامۆر و کوڕەکەی شەکەم-یان کوشت. بەڵام خودای ئێمە بەخشندە و لێخۆشبووە، چونکە دواتر نەوەکانی لێڤی، هۆزی لێڤی، بانگ کرد بۆ ئەوەی ببنە هی خۆی، وەک کاهین خزمەتی بکەن. وانەیەک کە دەبێت فێربین ئەوەیە کە گرنگ نییە ڕابردوومان چەند ڕەش بێت، شکستی ژیانی کەسیمان چەند گەورە بێت، خودای ئێمە هێشتا دەتوانێت ئێمە بۆ شکۆمەندی خۆی بەکاربهێنێت! کاتێک خودا بڕیار دەدات تۆ بۆ خۆی بەکاربهێنێت، ئەوا، وەک لە حاڵەتی لێڤیدا، ئەو زیاتر لەوە توانای هەیە کە ئەوە بکات. ئایا بیرمان دێت کە موسا بە هەڵە میسرییەکی کوشت و لەناو لمدا شاردەوە (دەرچوون ٢:١٢)؟ یان کردارەکانی پاشا داود لە بابەتی ژنی ئۆریای حیتی (٢ ساموئیل ١١) لەبەرچاو بگرە. داود باجێکی زۆری بۆ گوناهەکانی دا، بەڵام لە کۆتاییدا خودا بەکاری هێنا بۆ نووسینی زیاتر لە ٧٠ زەبور، و پەروەردگار هێشتا یارمەتی دا بۆ شەڕکردن لەگەڵ دوژمنانی ئیسرائیل.
ئایەتەکەمان لە ئەفەسۆس ٥ بە سادەیی دەڵێت، «بەڵام ئێستا ئێوە لە پەروەردگاردا ڕووناکین.» نزیکەی ٦٣ ساڵ لەمەوبەر ڕێگەم بە عیسای مەسیح دا بێتە ژیانمەوە. «ئێستا» هەوڵ دەدەم وەک منداڵێکی ڕووناکی بڕۆم، کە تەنها بە ڕێنمایی وشەی خودا و ڕۆحی پیرۆز دەکرێت. تێگەیشتنم پێشتر تاریک بوو، دڵم کوێر بوو، بەڵام ئێستا چاوەکانی تێگەیشتنم ڕووناک کراونەتەوە (١:١٨). زۆر زوو دوای باوەڕهێنان بە پەروەردگار عیسای مەسیح، لە ژیانی تاریکیم جیاکرامەوە، لەبری ئەوە پەیوەندیم بە مەسیحییە ڕاستەقینەکانەوە کرد لە خوێندنی کتێبی پیرۆز، کۆبوونەوەکان و بانگەوازکردن.
کۆتایی گەورە
لە کۆتایی لێڤییەکان ٩دا ئەوەمان هەیە کە ڕەنگە پێی بگوترێت «کۆتایی گەورە». لە نووسینە پیرۆزەکاندا کە دەگەنە ئەم بەشە، خودای ئێمە ڕێنمایی وردی دابوو لەسەر ئەوەی کە چۆن شتەکان لەلایەن کاهین و گوناهبارەوە پێشکەش بکرێن. ئەم ڕێنماییانە لە کۆتایی لێڤییەکان ٩دا کۆتایی هاتن بە ڕووداوگەلێک کە سەرنجڕاکێش بوون. خەڵکەکە لە ئەنجامی ئەزموونەکە و دیمەنی ئەوەی کە ڕووی دەدا، کەوتنە سەر ڕوویان. ئێستا ئەرکی مرۆڤ بوو کە بەردەوام بێت لەسەر ئەوەی کە دیاریکرابوو. مرۆڤ چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەوەدا دەکات کە پێی دراوە؟ بۆ وەڵامدانەوە، پێویستە تێگەیشتنێکی ڕوون لە سەرچاوە و بەردەوامبوونی ئاگرەکە بۆ قوربانگا بەدەست بهێنین.
ئاگرەکە بۆ قوربانگا
وەک لە ئایەتی ٢٤دا تۆمار کراوە، خودا – نەک مرۆڤ – ئەو ئاگرەی هەڵگیرساند! هەروەها، بەپێی لێڤییەکان ٦:١٣، ئاگرەکەی سەر قوربانگا هەرگیز نابێت بکوژێتەوە. خودا دەستی پێکرد، و کاهینەکان دەبوو دڵنیا بن لەوەی کە بەردەوام بسووتێت. ئایا ئەمە ناڵێت کە ئەو حوکمەی کە بەسەر مەسیحدا هات تەنها دەیتوانی لە خوداوە بێت؟ ئێمە تێڕوانینێک لەم بارەیەوە لە پێغەمبەر ئیشایا دەدۆزینەوە: «ئێمە بە لێدراو، لەلایەن خوداوە لێدراو، و ئازارچەشتوو داماننا» (٥٣:٤). ئیشایا ئاشکرای کرد کە جولەکەکان پێیان وایە پەروەردگار عیسا کەسێکی خراپ بووە بەهۆی ئەو شتە ترسناکانەی کە بەسەریدا هاتوون. بەڵام، ئیشایا بەردەوام بوو، «بەڵام ئەو بریندار کرا لەبەر گوناهەکانی ئێمە، ئەو لێدرا لەبەر تاوانەکانی ئێمە» (ئایەتی ٥). ئەمە هەمووی کاری خودا بوو، و ئەو بۆ خۆشگوزەرانی ئێمە کردی.
نۆرەی مرۆڤ دێت
لێڤییەکان ٩ کۆتایی دێت بەوەی کە خەڵکەکە لەسەر ڕوویانن و ڕێنماییەکانی پەیوەست بە قوربانییەکان بە ڕوونی لەبەردەمیاندا بوون. ئاگرەکە هەڵگیرسابوو، و ئێستا ئەرکی مرۆڤ بوو کە بەردەوام بێت لەسەر ئەوەی کە پێی درابوو. بەداخەوە، مرۆڤ لە بەرپرسیارێتییەکەیدا شکستی هێنا – و زۆر بە خێرایی ئەوەی کرد. کوڕەکانی هارون، ناداب و ئەبیهو، ئاگری خۆیان هێنا، کە پێی دەگوترا «ئاگری نامۆ» (١٠:١)، بەبێ گوێدانە ئەوەی خودا دامەزراندبووی. ئەم دووانە لەلایەن یەهۆڤاوە کوژران، و هارون لە یەک ساتدا دوو لە منداڵەکانی لەدەست دا. دواتر، کاتێک لەگەڵ موسا قسەی دەکرد سەبارەت بە قوربانی گوناه، هارون گوتی، «... و شتی وا بەسەرمدا هاتووە» (ئایەتی ١٩). مرۆڤ دەتوانێت خەمبارییەکەی هەست پێبکات. دەبێت ئاماژە بەوە بکەین کە ناداب و ئەبیهو ڕەنگە لەو کاتەدا کە بەم شێوەیە گوناهیان کردووە، خواردنەوەیان خواردبێتەوە و ئەگەری هەیە سەرخۆش بووبن (بڕوانە ئایەتی ٩). چ هۆشیارییەک بۆ ئێمە!
وانە ئەخلاقییەکەی لێڤییەکان ١٠ وەک موسا قسەی لەگەڵ هارون کردووە: «ئەمە ئەوەیە کە پەروەردگار فەرمووی، دەڵێت، من لەوانەدا پیرۆز دەبم کە نزیکم دەکەونەوە، و لەبەردەم هەموو گەلدا شکۆدار دەبم» (ئایەتی ٣). هەموو مەسیحییەکان وەک کاهین سەیر دەکرێن، و وەک ئەوان داوامان لێدەکرێت کە مامەڵە لەگەڵ شتە بەنرخەکانی مەسیحدا بکەین. ئەم بەشە دەبێت بیرمان بخاتەوە لە پیرۆزی خودا، کە هەرگیز نابێت لە بیرمان دوور بێت.
جۆرەکانی ئاژەڵ
ئێستا دەگەینە لێڤییەکان ١١ کە پەروەردگار قسەی لەگەڵ هارون و موسا کرد سەبارەت بەوەی کە گەلەکەی چی بخۆن و چی نەخۆن. بۆ مێشکی مەسیحی دەبێت سەیر بێت کە خواردن قەدەغە بکرێت (بڕوانە کردارەکان ١٠:١٠-١٥). ئایا کۆنترۆڵکردنی ئەوەی خەڵک دەیخوات بەڕاستی شێوازی ڕەفتارکردنیان دەگۆڕێت؟ بەڵام، کاتێک تێگەیشتین لە فێرکاری باڵای پەیمانی کۆن، بە ڕوونی تێدەگەین کە دانانی یاسا لەسەر دڵی مرۆڤی نۆژەننەکراوە کار ناکات. چەندە گرنگە کە ڕاستییەکە تێبگەین کە یاساکەی موسا هیچ شتێکی نەکرد بۆ باشترکردنی ڕەفتاری مرۆڤ. خودای ئێمە بە دانایی خۆی پەیمانی کۆنی گەورەی نووسی بۆ ئەوەی ئەم بابەتە گەورەیە دووبارە و دووبارە نیشان بدات. ئەو کاتی خۆی گرت بۆ ئاشکراکردنی ئەوەی کە نیعمەت تاکە ڕێگایە کە مرۆڤ دەتوانێت نزیک بێتەوە لە خودا. دیاریکردن، یان دامەزراندنی، ئەوەی ئیسرائیلییەکان دەیانخوارد، ئەوانی باشتر نەکرد وەک چۆن یاساکانی تر نەیانکرد. بیرتان بێت، ئامانجی ئێمە بەدەستهێنانی فێرکاری ئەخلاقی ئەم شتانەیە.
بۆ باوەڕدارێکی پەیمانی نوێ، وانە گرنگەکە کە لە لێڤییەکان ١١ەوە دێتە دەرەوە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە چۆن مامەڵە لەگەڵ شتەکانی مەسیحدا دەکەین. دوو کوڕەکەی هارون بە ژیانیان باجیان دا بەهۆی بێباکییان بەرامبەر بە پیرۆزی خودا. ئەگەر وانە ڕۆحییە سەرەکییەکە لەم بەشەدا تێبگەین، وانەگەلێک دەدۆزینەوە کە ئێمە لەگەڵ بیرەکانی خودا و دوور لە کردارە جەستەییەکان دەهێڵنەوە.
سمی قەڵشاو و جوینی گۆشت
هەندێک ئاژەڵ سمی قەڵشاویان هەیە، یان سمی دابەشبوو. ئەمانە گیانلەبەرانێکن کە وەک جیاواز لە جیهان سەیر دەکرێن. سمی دابەشبوویان بۆ ئێمە نیشان دەدات کە ڕۆیشتنیان بە ڕوونی ئەوەی کە هی خودایە و ئەوەی کە هی جیهانە جیا دەکاتەوە. ڕەنگە بە ناچاری لە جیهاندا بین، بەڵام سمە قەڵشاوەکانمان تێڕوانینمان بۆ جیهان وەک لەژێر حوکمی خودا و پێویستی بە میهرەبانی ئەو دەهێڵنەوە. بە هەمان شێوە، ئێمە «لە جیهانداین» بەڵام هیوادارین «نەک لە جیهان» (بڕوانە یۆحەننا ١٧:١٣-١٨).
دواتر، ئاژەڵانێکمان هەیە کە گۆشت دەجوون. ڕۆحی ناو ئێمە بە خۆشحاڵییەوە لە وشەی پیرۆزی خوداوە فێر دەکات. وەک هەموو ڕۆژێک کتێبی پیرۆز دەخوێنینەوە، دەتوانین شوێن ڕێنماییەکانی پۆڵسی نێردراو بۆ تیمۆساوس بکەوین: «لەم شتانەدا بیر بکەرەوە، خۆت بە تەواوی بدە بەوان» (١ تیمۆساوس ٤:١٥). ئەمە بۆ ئێمە وەک مەسیحییەکانە – جوینی گۆشت.
لە لێڤییەکان ١١:١-٨دا ئاژەڵانێک دەدۆزینەوە کە گۆشت دەجوون بەڵام سمی قەڵشاویان نییە: وشتر، کۆنی یان هایراکسی بەردین، و کەروێشک. لە کۆتاییدا، بەرازمان هەیە، کە سمی قەڵشاوی هەیە بەڵام گۆشت ناچوێت. با وانەکان لە هەر ئاژەڵێکەوە لەبەرچاو بگرین.
وشتر
وشتر هەڵگری بارگرانییەکانی جیهانە. گرنگی ئەخلاقی ئەم جۆرە ئاژەڵە دەبێت زۆر شت بە مەسیحی پەیمانی نوێ بڵێت، چونکە ئەمە وانەیەکی زۆر گرنگە. باوەڕدارانی پەیمانی نوێ داوایان لێناکرێت کە ئەم جیهانە بکەنە شوێنێکی باشتر، ئەمە بانگەوازەکەی ئەو نییە. دەبێت لە کارەکانماندا هەوڵ بدەین ڕێز لە پەروەردگارمان بگرین بە دانانی هەوڵێکی تەواو، بەڵام بەشداریکردن لە هەڵگرتنی بارگرانییەکانی ئەم جیهانە ئەوە نییە کە داوامان لێکراوە بیکەین. «خۆشەویستی جیهان و شتەکانی ئەم جیهانە مەکە» (١ یۆحەننا ٢:١٥). بە بڕوای من نموونەیەکی باشی نزیکبوونەوە لە جیهان بابەتی سەرقاڵبوونە بە سیاسەتەوە، هەرچەندە زۆر نموونەی تر هەن لە تێکەڵبوون لە جیهان و ڕێگاکانی.
بیرتان بێت، باشی خودایە کە دەبێتە هۆی تۆبەکردن (ڕۆما ٢:٤). ئایا وانییە کە چەند زیاتر هەوڵ بدەین بارگرانییەکانی ئەم جیهانە هەڵبگرین، کەمتر لە ڕووی ئەخلاقییەوە ئامادە دەبین بۆ ناسینەوەی باشی خودا و بینینی لە زۆر شوێنی دەوروبەرمان؟ با پەروەردگار چاوەکانمان – چاوەکانی پیرۆزە خۆشەویستەکانی – بکاتەوە سەبارەت بەوەی کە ئەو چەندە باشە بۆ ئێمە هەموو ڕۆژێک.
کۆنی یان هایراکسی بەردین
کۆنی یان هایراکسی بەردین زۆربەی کاتی خۆیان بە پشوودان لەبەر خۆردا بەسەر دەبەن، زۆرجار لەسەر یەکتر. لە پەندەکان ٣٠:٢٦دا دەخوێنین: «کۆنییەکان گەلێکی لاوازن، بەڵام ماڵەکانیان لە بەردەکاندا دروست دەکەن.» پەروەردگار دابینیان دەکات وەک چۆن ئێمە دابین دەکات، و زۆرجار بە شێوازێک کە ڕەنگە ئاگادار نەبین.
کاتێک بیر لەم جۆرە ئاژەڵە دەکەمەوە، وشەی «تەمبەڵ» دێتە خەیاڵم. پەندەکان باس لە تەمبەڵ دەکات، پێمان دەڵێت کە ئەو تەمبەڵە: «تەمبەڵ بەهۆی سەرماوە زەوی ناکێڵێت؛ بۆیە لە کاتی دروێنەدا سواڵ دەکات، و هیچ شتێکی نابێت» (٢٠:٤). لێرەدا جۆرێکمان هەیە لە کەسێک کە چێژ لە ژیانی خۆش وەردەگرێت بەڵام هیچ ئارەزوویەکی بۆ کاری قورس نییە. باوەڕداری پەیمانی نوێ زۆرجار پاداشتی گەورە وەردەگرێت بە دانانی هەوڵێک کە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە کاری پەروەردگارەوە هەیە. دەتوانین بە سەختی کار لەسەر شتە زەمینییەکان بکەین و هەوڵ بدەین لە شتە ئاسمانییەکاندا.
سەرنجتان بۆ کۆبوونەوەی ناوخۆیی و پێداویستییەکانی ئەوێ ڕادەکێشم. ئای خوایە، با پەروەردگار دڵێکمان پێ ببەخشێت، بەتایبەتی بۆ ئەوانەی کە بەرپرسیارێتی خوداییان پێدراوە، بۆ ئەوەی شتێکی تایبەت لە هەموو کۆبوونەوەیەکدا بکەین. دەبێت بۆ هەموو کۆبوونەوەیەک ئامادە بین بە سروودێک، بەشی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆزمان خوێندبێتەوە، یان لیستێکی نوێی داواکارییەکانمان بۆ نوێژ ئامادە کردبێت. بیستوومە کە دەگوترێت گرنگترین شتی پەروەردگار لەسەر ئەم زەوییە ئێستا کۆمەڵگەیە، گەلەکەی، جەستەی مەسیح. ئەگەر تۆ یەکێکیت لە گەلی خودا، ئەوا ئەرکی تۆیە کە گرنگی بە گەلەکەی بدەیت.
کەروێشک یان ڕابیت
ئەم جۆرە ئاژەڵە باس لە گوناهێکی زۆر مەترسیدار دەکات کە دەتوانێت خەڵک و شانشینەکان وێران بکات. کەروێشک ئاژەڵێکە کە بە خێرایی زۆر دەبێت. ئەو باس لە گوناهی سێکسی و سەرقاڵبوون بە مێشکێکی پڕ لە ئارەزوو دەکات. ئەمە دەتوانێت بە ئاسانی ببێتە ئالوودەبوون وەک چۆن بۆ پاشا داود و پاشا سولەیمان بوو، هەروەها سەرکردەکانی ئێستا و دوایی، وەرزشوانان و ژمارەیەکی زۆر لە پیاوان و ژنان. ئەمە دەتوانێت ببێتە هۆی زۆر شتی خراپ، لەوانە پۆرنۆگرافی و پەیوەندی سێکسی جگە لە دیزاینی خودا. ئەگەر تۆ ئەم ئالوودەبوونەت هەیە، ئەوا داوات لێدەکەم داوای یارمەتی بکە پێش ئەوەی تۆ، خێزانەکەت و کارەکەت وێران بکات.
بەراز
بە گشتی، خەڵک نایانەوێت لە بەراز نزیک بن. ئەم ئاژەڵانە وەک جیاواز لە جیهان سەیر دەکرێن، بەڵام خواردنیان جێگەی سەرنجی ئێمەیە. بەرازەکان بەبێ جیاوازی دەخۆن. بیستوومە کە دەگوترێت ناتوانیت بە دەست بەرازێک بخۆیت، ئەگەرنا پەنجەیەک لە دەست دەدەیت. کتێبی پیرۆز پێمان دەڵێت کە بە بیرکردنەوە و خۆبەخشین بە تەواوی بۆ خوێندنی وشەی خودا، «قازانجکردنمان بۆ هەمووان دەردەکەوێت» (١ تیمۆساوس ٤:١٥).
بە بڕوای من، کتێبی پیرۆز پڕە لە ئایەت کە ڕەنگە ناویان بنێین «خێرایی کەمکەرەوە» – ئایەتگەلێک کە کاتێک بۆ یەکەمجار دەیانخوێنینەوە لێیان تێناگەین. بۆ تێگەیشتن لەو جۆرە دەقانە پێویستی بە بیرکردنەوە و خوێندن هەیە. پاداشتەکانی جوینی گۆشت، بە واتایەکی تر، زۆر هاندەرن. پەروەردگار دەتوانێت و شتەکان بۆ هەموو گەلەکەی ئاشکرا دەکات کاتێک کات و وزە لە خوێندنەوە و تێگەیشتن لە وشەکەی دادەنێن.
کۆتایی بە لێکدانەوەی بەراز دەهێنم بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە پێویستە ئاگادار بین لەوەی چەندە هەواڵ و کات بەسەربردنی جیهان وەردەگرین. کاتێک مێشکمان لەسەر مەسیح بێت، ئەوا ئەو پاشماوەیەی کە زۆرجار لە ئینتەرنێت و میدیاکانی ترەوە دەڕژێت، دەبێت توڕەمان بکات. کاتێک باوەڕدارێکی گەنج بووم، هەندێک جار توڕە دەبووم لە حوکمەکانی پیرۆزە بەتەمەنەکان لەسەر جیهان و ڕێگاکانی، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات پەروەردگار پێی نیشاندام کە چەندە ئەم مەسیحییە دڵسۆزانە لە هۆشدارییەکانیاندا ڕاست بوون.
دەرئەنجام
جۆرەکانی ئاژەڵ لە لێڤییەکان ١١دا ڕێنمایی بەنرخمان پێشکەش دەکەن کاتێک هەوڵ دەدەین ڕێز لە خودا و ئارەزووەکانی لە ژیانماندا وەک مەسیحییەکان بگرین. ئێمە خزمەتی خودایەکی بەخشندە دەکەین، بەڵام ئێمە دەبێت پیرۆزییەکەی بەرز بنرخێنین. ئەمەش دەبێت کاریگەری لەسەر ژیانمان هەبێت، کە ئەنجامەکەی لەوەدا دەردەکەوێت کە چی دەکەین و چۆن ڕۆژانە دەژین.
—لە لایەن سکۆت کاسێڵ
خودا بە نیعمەت ئێمەی لەگەڵ کوڕە خۆشەویستەکەیدا بەستووەتەوە. بەم شێوەیە، سەر بە خێزانی کاهینایەتی، و نزیک کراوەتەوە لە خودا، هاوبەشی لەگەڵیدا دەبێت بە واتای جیابوونەوە بێت لە هەموو ئەوەی کە دژی بیر و ویستی ئەوە. لە لایەکەوە بە خوداوە بەستراوینەتەوە، لە لایەکی ترەوە ناتوانین ئەو بە شتێکەوە ببەستینەوە کە بێڕێزی پێ بکات. پەیوەندییەکانمان بەم شێوەیە دەبنە بابەتێکی زۆر گرنگ بۆ بەرزترین بەرژەوەندییەکانمان لێرەدا. بێتاوانی لە ئێمە ڕۆیشتووە؛ زانینی خراپە ئەوەیە کە چیتر ناتوانین لێی ڕزگار بین؛ و خودا بە شێوازە سەرسوڕهێنەرەکەی خۆی ئەمەی گۆڕیوە بۆ ئامرازێک بۆ پیرۆزی و هاوبەشی لەگەڵ خۆیدا. «مرۆڤ بووە بە یەکێک لە ئێمە، بۆ ئەوەی باش و خراپ بزانێت» (پیدایش ٣:٢٢ KJV)؛ و ئێمە دەبێت لەوانە بین «کە بەهۆی بەکارهێنانەوە هەستەکانیان ڕاهێنراوە بۆ جیاکردنەوەی باش و خراپ» (عیبرانییەکان ٥:١٤).
تەنانەت کاتێک لە نوێوە لەدایک دەبینەوە، دڵمان ڕوو لە خودا دەکات، ئەو پێی خۆش نەبووە کە دەستبەجێ لەو گوناهە ناوەکییە ڕزگارمان بکات، کە ئەگەر هەر پیاوێک بڵێت نییەتی، ئەوا خۆی دەخەڵەتێنێت (١ یۆحەننا ١:٨). نەخێر، ئەوکاتە ڕووبەڕووی دەبینەوە، بێگومان نەک بۆ جێبەجێکردنی ئارەزووەکانی، بەڵکو بۆ تێگەیشتن لە سروشتی قێزەونی، و بۆ فێربوون لە ڕووناکیدا لەگەڵیدا ڕق لێبوونەوەی خۆی لێی. —ف. و. گرانت، کتێبی پیرۆزی ژمارەیی (دەستکاریکراو)
