کاتێک یۆحەننای لەئاوهەڵکێش دەستی کرد بە مزگێنیدان لەسەر ڕووباری ئوردن، خەڵکێکی زۆر کۆبوونەوە بۆ گوێگرتن لێی (لۆقا ٣:٧-١٤). کاتێک خەڵکەکە ویستیان تۆبە بکەن، ئەو وتی دەبێت ڕاستی ویستەکەیان بسەلمێنن بە هاوبەشیکردن لەگەڵ هەژاراندا. بە باجگران کە پرسیاریان کرد چی بکەن، ئەو باسی ڕاستگۆیی پێ وتن؛ و کاتێک سەربازەکان پرسیاریان کرد، ئەو باسی نەرمونیانی و ڕازیبوون کرد. هەر گروپێک لە خەڵک لەناو کۆمەڵێک ئەزمووندا دەژیان کە نەک تەنها کێ بوونی ئەوانی دیاری دەکرد بەڵکو کێشەی ناوازەشی دروست دەکرد. بە هەمان شێوە، وەک مەسیحییەکان ئێمە تەنها لە جیهاندا بوونمان نییە بەڵکو بەشدارین لە کۆمەڵێک چالاکی دیاریکراودا بە پشتبەستن بەوەی لە کوێ دەژین و کێین. لەبەر ئەوەی ئێمە گەلی خوداین، دەتوانین جوانییەکەی بهێنینە ناو دەوروبەرمان؛ بەڵام ئەو ژینگەیە زۆرجار بەرگری لە شایەتی ئێمە بۆ ئەو دەکات.
تێگەیشتن لە کلتوور
ئەو کەشوهەوایەی تێیدا دەژین زۆرجار پێی دەوترێت «کلتوور»ی ئێمە. ئەم زاراوەیە بەهاکان، خواستییەکان و ڕەفتارەکان دەگرێتەوە کە بە کۆمەڵ وڵاتێک، ناوچەیەک یان کۆمەڵگایەک لە خەڵک تایبەتمەند دەکەن. زۆرێک لە وردەکارییەکانی کلتوورەکەمان بە سادەیی بەشێکی نەگریسە لەوەی کێین. ئەو شتانەی کە بە ڕێزدارانە، گونجاو، گاڵتەجاڕ، بێڕێز، سەرنجڕاکێش یان گرنگ دادەنرێن، هەموویان لەسەرمان جێگیر دەکرێن کاتێک لە کۆمەڵگاکانی خۆماندا دەژین. بۆ نموونە، هەندێک نەتەوە یان گروپی نەتەوەیی بە شێوەیەکی سۆزداری دەربڕین دەکەن لە کاتێکدا ئەوانەی لە ناوچەکانی ترەوەن زیاتر مەیلیان بۆ بێدەنگی یان پارێزراوی هەیە؛ و ژمارەیەکی زۆر لەو تایبەتمەندییانە هەن کە لە کلتوورێکەوە بۆ کلتوورێکی تر جیاوازن.
زۆرێک لە نەریتە کلتوورییەکان، یان ڕەفتارە باوەکان، بە سادەیی بیرۆکە بنەڕەتییەکان دەربارەی ژیان ڕەنگدەدەنەوە و زۆر گونجاون بۆ دەربڕینی باوەڕی مەسیحی. لە کۆمەڵگایەکدا کە بەهای کارکردنی قورس دەزانێت، مەسیحییەکان دەتوانن وەک بۆ خودا کار بکەن. لە کلتوورێکدا کە بەهای داهێنان دەزانێت، مەسیحییەکان دەتوانن شیعر بنووسن یان هونەرێک بەرهەم بهێنن کە خودا شکۆدار دەکات. لە خێزانەکانماندا، لە ژیانی قوتابخانە و کارماندا، و لە هەڵوێستە کەسییەکانماندا، ئێمە مەسیحییەکان دەتوانین جوانی مەسیح نیشان بدەین کاتێک بەشدارین لە کلتوورەکەماندا.
کلتوور دەتوانێت کاریگەری لەسەر شێوازە جیاوازەکانی ژیانی مەسیحییەکان هەبێت. ئەم جیاوازییانە هێشتا دەتوانن خودا شکۆدار بکەن هەرچەندە لەوانەیە بۆ کلتوورەکانی تر نائاسایی بن. شێوازێکی پڕ جۆش و خرۆشی گۆرانی مەسیحی لەوانەیە بۆ باوەڕدارێک کە لە کلتوورێکی پارێزراوتردا گەورە بووە، نەگونجاو بێت – هەروەک چۆن باوەڕدارە دەربڕینکارەکە لەوانەیە سروودە کلاسیکییەکان بە سارد و بێ گیان بزانێت. بەڵام هەردوو کەسەکە لەوانەیە بە شێوەیەکی پاک و بێ خۆپەرستی بۆ خودا گۆرانی بڵێن. لە هەندێک کلتووردا، پیاوان و ژنان لە کۆبوونەوە مەسیحییەکاندا بە جیا دادەنیشن، لە کاتێکدا لە کلتوورەکانی تردا هەموو خێزانەکە پێکەوە دادەنیشن. ئەم نەریتە کلتوورییانە زیان نین بەڵکو تەنها ڕاستین دەربارەی ئەوەی کێین و لە کوێ دەژین.
تایبەتمەندییە هاوشێوەکانی کلتوور لەلایەن کەسانی خوداپەرستەوە لە کتێبی پیرۆزدا نیشان دراون. کاتێک یوسف کرا بە فەرمانڕەوا لە میسر، ئەو بەپێی نەریتە کلتوورییەکانی میسر ژیا. ئەو ڕێز و شکۆی قبوڵ کرد کە گونجاو بوو بۆ پۆستەکەی و کاری کرد بۆ باشترکردنی خۆشگوزەرانی وڵاتەکە (پیدایشی ٤١:٤٢-٤٥، ٤٧:٢٠-٢٦). زمان و دەرکەوتنی ئەوەندە میسری بوو کە لە سەرەتادا لەلایەن خێزانەکەیەوە نەناسرا؛ و ئەویش شوێنی جیاوازییە باوەکانی نێوان میسرییەکان و عیبرانییەکان کەوت کاتێک گونجاو بوو (٤٢:٧-٨،٢٣، ٤٣:٣٢-٣٤، ٤٦:٣٣-٣٤).
بە هەمان شێوە، کاتێک دانیال و هاوڕێکانی بران بۆ بابل، ئەوان لە فێربوونی ئەدەبیات و زانیارییەکانی زۆر باش بوون، و ئەوان خوازیاری چاکەی پاشا بوون (دانیال ١:٢٠، ٤:١٩). دواتر، لەژێر دەسەڵاتی فارسەکاندا، مۆردەخای شوێنی ڕێساکانی کلتووری کەوت دژی شیوەنی گشتی لە حەوشەی پاشادا (ئێستێر ٤:١-٢). لە پەیمانی نوێدا پۆڵس تیمۆساوسی خەتەنە کرد بۆ ئەوەی هۆکارێکی ئەگەریی تووڕەیی بۆ ئەوانی تر لابەرێت هەرچەندە خەتەنەکردن بە ئاشکرا بۆ مەسیحییەکان بە پێویست نەزانرابوو (کردارەکان ١٥:٥،١٠-١١، ١٦:٣).
لەو دۆخانەدا، گەلی خودا نەک تەنها لەناو کلتوورەکەیاندا ژیان بەڵکو جوانییان پێ بەخشی. ئەوان بە شێوەیەکی ڕێزدارانە ڕەفتاریان دەکرد، نەک تەنها لەبەر ڕێزگرتن لە نەریتە ناوخۆییەکان بەڵکو لەبەر ڕێزگرتن لە خوداوەندەکەیان. پۆڵس وتی، «هەمیشە هەوڵ دەدەم ویژدانێکی پاکم هەبێت بەرامبەر بە خودا و مرۆڤ» (کردارەکان ٢٤:١٦ ESV). کەسانی خوداپەرست کلتوورەکەیان دەوڵەمەند دەکەن بە ڕاستگۆیی ڕاستودروستییان.
بەڵام شیکردنەوەی کلتوور هۆشدارییەکیشی تێدایە چونکە کلتوور زۆرجار داواکارییەکانی هەیە کە لە سنووری خوداپەرستی دەردەچن. دانیال ڕەتی کردەوە خواردنی پاشا بخوات چونکە ئەوە بێڕێزی بوو بە خودا (دانیال ١:٨). مۆردەخای ڕەتی کردەوە لەبەردەم پیاوماقوڵی پاشا کڕنۆش ببات، هەرچەندە ئەوەش یاسا و نەریت بوو (ئێستێر ٣:٢). لە سەردەمی پۆڵسدا باوەڕدارانی ناجوولەکە دەبوو خۆیان لە بێڕەوشتی سێکسی بڵاو بپارێزن کە لە کلتوورەکانیاندا قبوڵکراو بوو (کردارەکان ١٥:٢٠؛ ١ تەسەلۆنیکی ٤:٣-٤).
مەسیحی تێگەیشتوو
ئەم ڕاستییانە ئەوە ئاشکرا دەکەن کە مەسیحییەکان دەبێت بە وریاییەوە تێگەیشتن لە کلتوور بەکاربهێنن. هەڵە دەبێت ئەگەر لە کلتوورەکەمان داببڕێین، چونکە نەک تەنها ڕێگای کتێبی پیرۆز نییە بەڵکو بە ڕاستی تەنانەت ناتوانرێت ئەوە بکرێت. بەڵام هەڵەش دەبێت ئەگەر باوەڕمان وابێت کە هەموو لایەنێکی کلتوورەکەمان دەتوانرێت «مەسیحی بکرێت»، چونکە زۆر لایەن ڕاستەوخۆ دژی ڕێگاکانی خودان.
ئەم هەڵسەنگاندنە ئاستەنگی فەرمانی خوداوەند ئاشکرا دەکات کە دەبێت لەناو جیهاندا بین بەڵام لە جیهان نەبین (یۆحەننا ١٧:٦-١٨). بۆ سەدان ساڵ، کۆبوونەوە مەسیحییەکان لەگەڵ جێبەجێکردنی ئەم بنەمایەدا خەباتیان کردووە. هەندێک بە هەڵەی دابڕانخوازی وەڵام دەدەنەوە، کە دەبێتە هۆی کۆمەڵێک یاسای ڕەوشتی کە داوای شتێک دەکەن کە نیعمەتی خودا نایکات. ئەوانی تر بە تێکەڵبوون هەڵە دەکەن، هەڵوێستە کلتوورییەکانی ئێستا وەردەگرن چونکە وشەی خودا بە پاشماوەیەکی کلتووری خۆی دەزانن کە دەبێت دووبارە لێکبدرێتەوە کاتێک کاتەکان دەگۆڕێن.
مەسیحی تێگەیشتوو وەڵامێکی کتێبی پیرۆزی زیاتر دەبینێت وەک لە هەردوو ئەم هەڵانە. ئەو تێگەیشتنە پێویستی بە پشت بەستن بە خودا و وشەکەی هەیە، و بۆیە ئەم ڕێبازەی ژیان ئاستەنگدارە، نەک سادە. بە ڕێنمایی ڕۆحی پیرۆز، پەیوەندی نێوان کلتوور و باوەڕ دەتوانرێت بە شێوەیەک بژیێنرێت کە خودا شکۆدار بکات لە نێوان باوەڕداران و بێباوەڕاندا بە یەکسانی.
بنەماکانی ڕێنمایی
ڕاستە کە هەموومان بەرهەمی کلتوورەکەمانین، بەڵام کلتوور لە پلەی دووەمدایە بە بەراورد بە مەسیحییەت. پیتەر دەربارەی «برایەتی» باوەڕداران نووسی (١ پیتەر ٢:١٧، ٥:٩)، وشەیەکی ناوازەی بەکارهێنا بۆ وێناکردنی یەکێتی مەسیحی وەک پەیوەندییەک کە لە لایەنەکانی کلتوور وەک ڕەگەز، نەتەوە، نیشتیمان یان نەریت تێدەپەڕێت. مەسیحییەت دەبێت گرنگترین تایبەتمەندیمان بێت! نووسەری ئەم وتارە پیاوێکی سپیپێستی ئەمریکییە، و هەموو ئەو تایبەتمەندییانە کاریگەرییەکی کلتووری لەسەر ژیانی ڕۆژانە دەسەپێنن. بەڵام من نابێت لە پلەی یەکەمدا خۆم بە مەسیحییەکی سپیپێست یان مەسیحییەکی ئەمریکی بزانم، و بنەماکانی مەسیحییەت لە ڕێگەی ئەو ڕاستییە کلتوورییانەوە لێکبدەمەوە.
بۆیە، خاڵێکی پەیوەندیدار ئەوەیە کە ناتوانین ڕێگە بدەین کلتوور دیاری بکات چۆن بنەما مەسیحییەکان جێبەجێ بکەین. کلتوور دەبێت ملکەچی مەسیحییەتی مێژوویی بێت، کە یەهودا ٣ وەسفی دەکات وەک «ئەو باوەڕەی کە جارێک بۆ هەموو جارێک بە پیرۆزەکان درا.» لە سەردەمی یەهودادا، بێباوەڕان چوونە ناو کەنیسە و نیعمەتی خودایان وەک بیانوویەک بۆ گوناهەکانی وەک چاوچنۆکی و یاخیبوون بەکارهێنا. پشت بەستن بە بنەما مێژوویی و خوداییەکانی مەسیحییەت ئێمە لە ڕاستیدا جێگیر دەکات، بۆیە تەنانەت ئەگەر چاوچنۆکی و بێڕەوشتی لە کلتوورێکدا ئاسایی ببنەوە، ئێمە هێشتا ئەو گوناهانە وەک ئەوەی کە هەن دەناسینەوە.
مەترسییەکی تر دروست دەبێت کاتێک کلتوور ئەوەندە لەگەڵ باوەڕدا تێکەڵ دەبێت کە نەریتەکانمان بە بنەمای ڕاستەقینەی مەسیحی دادەنێین. بۆ نموونە، پیتەر دەبوو بە شێوەیەکی خودایی ڕێنمایی بکرێت بۆ ئەوەی مزگێنی لەگەڵ ناجوولەکەکاندا هاوبەش بکات. ئەو و ئەوانی تر وایان بیر دەکردەوە کە نابێت تەنانەت لەگەڵ ناجوولەکەکاندا هاوڕێیەتی بکەن (کردارەکان ١٠:٢٨، ١١:٣). ئەو سنووردارکردنانە لایەنێک بوون لە نەریتی زارەکی جوولەکە و لە نووسینەکانی ڕابییەکانی جوولەکەدا هەن – بەڵام لە کتێبی پیرۆزی پەیمانی کۆندا نین. سەرەڕای ئەوەش، خوداوەند عیسا پێشتر بە قوتابییەکانی وتبوو کە هەموو نەتەوەکان مزگێنی وەردەگرن (لۆقا ٢٤:٤٧). ئەو جیاوازییەی کە ئەوان وایان بیر دەکرد خودا دەیویست تەنها نەریتێکی کلتووری بوو، نەریتێک کە لە وشەی خودا و فەرمانە زارەکییەکانی خودی مەسیحیش تێدەپەڕی.
وانەکانی کردارەکان ١٠:١-١١:١٨ قورسن. چونکە کلتوور ئەو کەشوهەوایەیە کە تێیدا دەژین، ئاسانە باوەڕمان وابێت کە ئەو شێوازانەی مەسیحییەت پەیڕەو دەکەین شێوازە دروستەکانن، لە کاتێکدا لە ڕاستیدا کلتوورەکەمان هەندێک جار دیدگای ئێمەی ڕەنگاوڕەنگ کردووە. لە حاڵەتی پیتەردا، کلتوور لە کتێبی پیرۆز تێپەڕی. لە حاڵەتەکانی تردا، کلتوور و کتێبی پیرۆز لەوانەیە بۆ ئێمە بە شێوەیەکی کەسی پێکەوە بژین، بەڵام لەوانەیە لە شوێنێکی تردا بە توندی پێکدادان بکەن. هەندێک مەسیحی دیدگای دیاریکراویان هەیە دەربارەی کحول، تووتن، قاوە، جلوبەرگ، مۆسیقا و هتد؛ و ئەمانە لەگەڵ هۆکارە کتێبی پیرۆزییەکاندا لە مێشکی باوەڕداران لەو کلتوورەدا پەیوەست کراون. بەڵام مەسیحییەکان لە کلتوورەکانی تردا لەوانەیە زۆر زیاتر لێبوردە یان زۆر زیاتر سنووردار بن دەربارەی هەمان بابەتەکان، و ئەوانیش ڕوونکردنەوەی کتێبی پیرۆزییان بۆ دیدگاکانیان دەبێت.
کلتوور گشتگیر نییە، و هەرچەندە وشەی خودا ملکەچی کلتوور نابێت، زۆرجار زیاتر لە یەک ڕێگا هەیە بۆ ژیاندنی هەمان ڕاستی. مەسیحی تێگەیشتوو هەوڵ دەدات شتە بنەڕەتییەکان لە خواستییەکان جیا بکاتەوە. ژنان دەبێت چ ڕۆڵێک لە کەنیسەدا بگێڕن؟ گرنگی داپۆشینی سەر چییە؟ چ جۆرە خشڵێک گونجاوە؟ چ چالاکییەکی کات بەسەربردن قبوڵکراوە؟ هەندێک لەم بابەتانە بە وردی لە کتێبی پیرۆزدا باس کراون و بۆیە پرسیاری کلتوور نین. خاڵەکانی تر بە ناڕاستەوخۆ باس کراون، و هێشتا ئەوانی تر بە هیچ شێوەیەک باس نەکراون؛ لەو حاڵەتانەدا، ئێمە هەوڵی بنەما خوداییەکان دەدەین کە ستانداردەکانی کتێبی پیرۆز و ویژدانی مەسیحی خۆمان تێر بکەن.
هەندێک جار باوەڕداران لە ناوچە جیاوازەکاندا دەگەنە دەرئەنجامی جیاواز، بەڵام دەبێت هەمیشە وریابین کاتێک ڕەخنە لە باوەڕدارانی تر دەگرین چونکە بە سروشتی مەیلمان هەیە لەگەڵ ئەوانەدا ڕێک بکەوین کە زۆرترین لێکچوونیان لەگەڵ کلتوورەکەماندا هەیە. ئەمە کێشەی دروست کرد لە کەنیسەی سەرەتاییدا لە نێوان هەندێک کە پارەیان بۆ بێوەژنەکان دابەش دەکرد و لە نێوان ئەوانی تردا کە بە سادەیی پێکەوە ژەمێکیان دەخوارد (کردارەکان ٦:١؛ غەلاتییەکان ٢:١١-١٣). ئێمە مەیلمان دەبێت بۆ هەمان هەڵەکان ئەگەر خواستییە نا-بنەڕەتییەکانی ئەوانی تر بە پشتبەستن بە ئەزموونەکانی خۆمان هەڵبسەنگێنین. ئەگەر بابەتێک بە ڕوونی لە کتێبی پیرۆزدا باس نەکراوە، دەبێت هەوڵ بدەین ئازادییەکەی لە مەسیحدا هەیە بەرز بنرخێنین، کە فێری کردین پیسبوون بە هۆی شتە دەرەکییەکانەوە نییە بەڵکو بە هۆی ئەوەوەیە کە لە دڵدا سەرهەڵدەدات (مەرقۆس ٧:١٤-٢٣).
بنەمایەکی تر ئەوەیە کە هەموو کلتوورەکان دەتوانن لەو شوێنەی کە تێیدان بێنە لای خودا. ئەنجومەنی نێردراوان و پیران لە کردارەکان ١٥ ئەم ڕاستییەی پشتڕاست کردەوە. لە کاتێکدا هەندێک پێداگرییان دەکرد کە ناجوولەکەکان دەبێت خەتەنە بکرێن – واتە، وەک جوولەکەکان ببن – بۆ ئەوەی ڕزگار ببن، ئەنجومەنەکە بە ڕێنمایی ڕۆحی پیرۆز بڕیاری دا تەنها ئەوەی کە ناجوولەکە باوەڕدارەکان دەبێت ژیانێکی پاک بژین، چوار خاڵی بنەڕەتییان باس کرد بەڵام هیچی تر نا (١٥:٥،٢٨-٢٩). لە هەردوو کاری میسیۆنەری دەرەوەی وڵات و مزگێنیدانی گەڕەکدا، تاقیکردنەوە ئەوەیە کە بە باوەڕدارانی نوێ بڵێین، «ئەمە شێوازی ئەنجامدانیەتی،» و شێوازەکانی مۆسیقا و هەڵبژاردنەکانی تری ژیانی خۆمان پێشکەش بکەین. ئەگەر متمانەمان بە خودا هەبێت، ئەو ڕێنماییان دەکات بۆ گونجاوترین دەربڕینەکانی ڕاستی. ئەو داوامان لێ ناکات خەڵک بکەین بە گۆڕاو کە تەنها وەک ئێمە ڕەفتار بکەن (مەتتا ٢٣:١٥).
چونکە هەموو خەڵک دەتوانن لەو شوێنەی کە تێیدان ناوی خوداوەند بانگ بکەن، گرنگە بۆ مەسیحییەکان کە بەشداربووی چالاک بن لە کلتوورەکەیاندا. ئەمە بەو مانایە نییە کە دەبێت لایەنە ناخوداییەکانی باقی جیهان وەربگرین. بەڵام ئەگەر وەک خوێی زەوی و ڕووناکی جیهان دەژین (مەتتا ٥:١٣-١٦)، دەبێت بە چالاکی و بە مەبەست جوانی مەسیح بهێنینە ناو گروپەکانی قوتابخانە، چالاکییەکانی کۆمەڵگا و بۆنەکانی گەڕەک لە دەوروبەرماندا.
پێداچوونەوەی لێکەوتەکان
خەڵک لە ناوچە جیاوازەکاندا بە کلتوورەکەیان یەکدەگرن؛ بەڵام بەربەستەکانی تەمەن، زمان، پاشخانی نەتەوەیی، داهات و کێشە هاوشێوەکان لێکجیایان دەکەنەوە. لە کەنیسەدا، دەبێت بە مەبەست کار بکەین بۆ ئەوەی نیشان بدەین کە ئەم فاکتەرانە یەکێتی ئێمە یان تێگەیشتنمان لە وشەی هەتاهەتایی خودا ناگرن. لەبری ئەوە، با بە دڵسۆزی شایەتی بۆ خوداوەند بدەین، کلتوور وەک ئامرازێک بۆ ژیانی مەسیح-ناوەند بەکاربهێنین لە کاتێکدا زاڵ دەبین بەسەر کاریگەرییەکانی – خۆمان ناگونجێنین لەگەڵ ڕۆحی سەردەمەکە بەڵکو ویستی باش و تەواوی خودا دەسەلمێنین (ڕۆما ١٢:٢).
تێبینی کۆتایی
- لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا، پیاوێک بە ناوی ئێچ. ڕیچارد نیبور پێنج شێوازی وەسف کرد کە مەسیحییەکان بە شێوەیەکی مێژوویی سەیری کلتووریان کردووە، لەوانەش دیدگا دژبەرەکانی لێرەدا باس کراون. کتێبەکەی مەسیح و کلتوور, کە لە ساڵی ١٩٥١ بڵاوکرایەوە، هەروەها هەندێک باوەڕداری دەستنیشان کرد کە باوەڕ و کلتوور لێک جیا دەکەنەوە؛ هەندێک کە بە پارادۆکسێکی دەزانن کە مەسیحییەکان لە هەردوو بواری باوەڕ و کلتووردا دەژین؛ و هەندێک کە باوەڕیان وایە کلتوور دەبێت بە باوەڕی مەسیحی بگۆڕدرێت. دیدگای «پارادۆکس» زۆرترین لێکچوونی هەیە لەگەڵ ئەو هەڵوێستەی لەم وتارەدا گیراوەتەبەر.
لایەنگری و قبوڵکردن
«و دەنگێک دووبارە بۆ [پیتەر] قسەی کرد، 'ئەوەی خودا پاکی کردووەتەوە نابێت تۆ بە گشتی ناوی ببەیت.' ئەمە سێ جار کرا ... پاشان پێی وتن، 'ئێوە دەزانن چەند نایاساییە بۆ پیاوێکی جوولەکە کە هاوڕێیەتی لەگەڵ کەسێکی نەتەوەیەکی تردا بکات یان بچێتە لای. بەڵام خودا پێی نیشان داوم کە نابێت هیچ پیاوێک بە گشتی یان پیس ناوببەم' ... پاشان پیتەر دەمی کردەوە و وتی: 'بە ڕاستی من تێدەگەم کە خودا هیچ لایەنگرییەک نیشان نادات. بەڵام لە هەموو نەتەوەیەکدا هەرکەسێک لێی بترسێت و ڕاستودروستی بکات لەلایەن ئەو قبوڵ دەکرێت ... و ئەو فەرمانی پێ کردین کە مزگێنی بە خەڵک بدەین، و شایەتی بدەین کە ئەو خودایە کە لەلایەن خوداوە دیاری کراوە بۆ ئەوەی دادوەر بێت بۆ زیندووان و مردووان. بۆ ئەو هەموو پێغەمبەران شایەتی دەدەن کە، لە ڕێگەی ناوی ئەوەوە، هەرکەسێک باوەڕی پێی بێت لێخۆشبوون [لێبوردن]ی گوناهەکانی وەردەگرێت.'» (کردارەکان ١٠:١٥-١٦،٢٨،٣٤-٣٥،٤٢-٤٣ NKJV)
