پۆڵس نامەی بۆ فیلیپییەکان نووسی کاتێک لە ڕۆما زیندانی بوو، لەوێ بە زنجیر بەسترابووەوە و لە ماڵێکی بەکرێگیراودا دەستبەسەر بوو. دەیانتوانی بۆ هەموو ئەوانەی دەهاتنە لای، بانگەواز بکات، و دەیانتوانی بنووسێت (کردارەکان 28:30-31؛ ئەفەسۆس 6:20؛ فیلیپییەکان 1:7،14،16).
ئەم نامەیە زۆر پراکتیکییە. باسی مەسیح دەکات، بەڵام بە شێوەیەکی دۆکتۆرین نییە. وشەکانی "تاوان" و "تاوانەکان" لەم نامەیەدا نادۆزرێنەوە. هیچ شتێک لەبارەی ڕەوایەتیدان، ئاشتی لەگەڵ خودا یان دڵنیایی ڕزگاری نییە. وشەی "ڕزگاری" لەم نامەیەدا بە واتای ڕزگاربوون لە گوناه نایەت وەک لە ڕۆما. یەک جار بەکارهاتووە (1:19) بۆ ئاماژەدان بە ڕزگاربوون لە زیندان.
سێ وشەی سەرەکی لەم نامەیەدا هەن – مەسیح، خۆشی و مێشک. مەسیح لانیکەم 70 جار لەم نامەیەدا ئاماژەی پێکراوە. خۆشی (و دڵخۆشبوون) 18 جار باس کراوە، و هەموو ئاوازەکەی نامەکە دادەنێت. پۆڵس لە زیندانی ڕۆماوە گۆرانییەکی سەرکەوتووانەی باوەڕ و خۆشی نارد. وشەی "مێشک" – کە ئاماژەیە بۆ هەڵوێستێکی دەروونی – 12 جار دەردەکەوێت. پۆڵس لەبارەی زیندانیکردنییەوە دەنووسێت، بەڵام نە گلەیی، نە گومان و نە خۆبەزەیی تێدایە. نەک هەر ناڕەزایی دەردەبڕێت، بەڵکو ئامۆژگاریمان دەکات کە "هەموو شتێک بەبێ ناڕەزایی بکەین" (فیلیپییەکان 2:14 KJV).
ئەگەر کەسێک هۆکاری نیگەرانی هەبووبێت، ئەوا پۆڵس بوو. بە نادادپەروەرانە خرایە زیندانەوە. دەکرا وەک ناپاکێک لە سێدارە بدرێت. تەنانەت هەندێک لە هاوڕێکانیشی دژی بوون. هۆکارێکی باشی هەبوو بۆ نیگەرانی، بەڵام نیگەران نەبوو. لەبری ئەوە، نهێنی سەرکەوتن بەسەر نیگەرانیدا پێمان دەدات (4:6-7). سەرەڕای بارودۆخی سەخت، پۆڵس لەبارەی خۆشی، ئاشتی خودا کە لە هەموو تێگەیشتنێک تێدەپەڕێت، و ڕازیبوون نووسی. نهێنییەکەی چی بوو؟ پۆڵس دەیانتوانی لە ناو ئازاردا لەبارەی خۆشییەوە بنووسێت چونکە حەوت هەڵوێستی تایبەتی هەبوو.
1. بەرامبەر بە مەسیح
دوو لەسەر سێی ئایەتەکانی ئەم نامەیە ئاماژە بە مەسیح دەکەن. ئەو هەمیشە لە دڵی پۆڵسدا بوو، شوێنێکی هەمیشەیی و باڵای لە بیر و سۆزیدا هەبوو. وەک لە ئەفەسۆس نووسیویەتی، مەسیح بە باوەڕ لە دڵی پۆڵسدا نیشتەجێ بوو (ئەفەسۆس 3:17). هەر یەکێک لە چوار بەشەکە مەسیح لە گۆشەنیگایەکی جیاوازەوە ئاشکرا دەکات.
لە بەشی یەکەمدا پۆڵس لە مەسیحدا دڵخۆش بوو وەک بنەمای کۆنترۆڵکەری: "چونکە بۆ من ژیان مەسیحە و مردن قازانجە" (1:21). ژیان و ئەزموونی ڕاستەقینەی مەسیحی بریتییە لە ژیان بۆ مەسیح، بۆ دەرخستنی ئەو لە ڕێڕەوی ژیانماندا، بۆ گوێڕایەڵیکردن، خزمەتکردن، شکۆدارکردن، و بە تەواوی لەلایەن ئەوەوە کۆنترۆڵکردن.
لە بەشی دووەمدا، پۆڵس لە مەسیحدا دڵخۆش بوو وەک شێوازی ژیانی: "با ئەم بیرکردنەوەیە لە ئێوەدا بێت، کە لە مەسیحی یەسوعیشدا بوو" (2:5). مەسیح، لە خۆبەدەستەوەدان و گوێڕایەڵیدا، وەک شێوازی باوەڕدار پێشکەش دەکرێت. ئەو کەسەی شکۆمەندی بەجێهێشت، خۆی بچووک کردەوە، سروشتێکی مرۆیی وەرگرت، ئازار و مردنی لەسەر خاچ بەرگە گرت، و ئێستا لە دەستی ڕاستی خودا بەرز کراوەتەوە، دەبێت بەردەوام لەبەردەم دڵی باوەڕداردا بێت.
لە بەشی سێیەمدا پۆڵس لە مەسیحدا دڵخۆش بوو وەک ئامانجی گەشاوە، ئامانجی کۆتایی و خەڵاتی ژیانی. بە وزەی ژیانی نوێ پۆڵس گەیشتە ئەو ئامانجە، هەرگیز بە هیچ شتێکی تر ڕازی نەبوو. ئارەزووی باڵای ئەوە بوو کە "مەسیح بەدەست بهێنێت و لە ئەودا بدۆزرێتەوە" (3:8-9). ئایا ئەو پێشتر مەسیحی بەدەست نەهێنابوو؟ بەڵێ، و دڵنیایی تەواوی هەبوو لە پێگەی خۆی لەبەردەم خودا لە مەسیحدا. ئارەزووی "بەدەستهێنانی مەسیح" ئارەزووی ئەوە بوو کە بە ڕاستی مەسیح لە شکۆمەندیدا بەدەست بهێنێت. ئەمە ئەو ئامانجەیە کە دەبێت هەمیشە لەبەردەم دڵی باوەڕداردا بێت لە پێشبڕکێی مەسیحیدا. وەک ڕاکەرێک کە چاوی لە دەوروبەری نییە، بەڵکو تەنها لەسەر ئامانجەکەیە، بە هەمان شێوە باوەڕدار دەبێت سەیری مەسیحی شکۆدارکراو بکات و بەرەو ئامانجەکە بڕوات.
بۆ ئەوەی بیزانم، و هێزی زیندووبوونەوەی، و هاوبەشی ئازارەکانی، بە شێوەیەک کە لەگەڵ مردنی ئەودا بگونجێندرێم (3:10).
پۆڵس ئاماژە بە زانیاری ڕزگارکەری خۆی لەبارەی ڕزگارکەرەوە ناکات نزیکەی 25 ساڵ پێش ئێستا، کاتێک خودا لە ڕێگەی دیمەشقدا ڕایگرت. لە کۆتایی ژیانیدا، ئارەزووی گەورەی پۆڵس ئەوە بوو کە زیاتر لەبارەی مەسیحەوە بزانێت. مەسیحییەکان حەزیان لە قسەکردن، گۆرانی وتن، و نووسینە لەبارەی هاوبەشی لەگەڵ یەسوع، بەڵام دەبێت لەبیر بکرێت کە هەندێک جار ئەم هاوبەشییە ئازارکێشانیش لەخۆ دەگرێت. زۆرێک لە مەسیحییەکان دڵخۆشن بە ناسینی مەسیح و هێزی زیندووبوونەوەی، بەڵام کەمترین ئارەزوو بۆ هاوبەشی ئازارەکانی نیشان دەدەن. بەڵام هیچ هێزێکی زیندووبوونەوە نییە بەبێ هاوبەشی ئازارکێشان.
لە بەشی چوارەمدا پۆڵس لە مەسیحدا دڵخۆش بوو وەک هێزی ژیانی – کەسێک کە بۆ هەموو بارودۆخەکانی سەر زەوی بەسە: "من دەتوانم هەموو شتێک لە ڕێگەی مەسیحەوە بکەم کە هێزم پێدەدات" (4:13).
چونکە نیگەرانی خراپترین دوژمنی خۆشییە، پۆڵس فۆرمولەیەک دەدات بۆ زاڵبوون بەسەریدا: "بۆ هیچ شتێک نیگەران مەبن،" نوێژ بکەن و سوپاسگوزار بن بۆ هەموو شتێک (4:6).
چونکە پۆڵس لە مەسیحدا دڵخۆش بوو وەک هێزی ژیانی، دەیانتوانی بە دڵنیاییەوە جێناوی کەسی "من" هەشت جار لە کۆتایی بەشی چوارەمدا بەکاربهێنێت لەو لێدوانانەی کە دڵخۆشییەکەی پێناسە دەکەن: "من لە خوداوەنددا دڵخۆش بووم ... من بەوە ڕازیم ... من دەزانم چۆن خۆم بچووک بکەمەوە ... من دەزانم چۆن زۆر بێت ... من فێرکراوم ... من دەتوانم هەموو شتێک بکەم ... من هەموو شتێکم هەیە، و زۆرم هەیە ... من پڕم" (4:10-18).
لە فیلیپییەکاندا پۆڵس پێنج پیتەجێی جیاوازی پێش ناوی مەسیح بەکارهێناوە. "لە مەسیحدا" لە یەکەم ئایەتی هەر بەشێکدا و هەروەها لە دەقەکانی تردا دەدۆزرێتەوە. "لە مەسیحدا" بوون ڕزگارییە؛ ئێمە لە ئادەمدا دەچینە ئەم جیهانەوە، بەڵام کاتێک مەسیح وەک ڕزگارکەر لە دڵماندا وەردەگرین، لە ئادەم جیادەبینەوە و هاوسەرگیری لەگەڵ مەسیحدا دەکەین (ڕۆما 7:4). "لە مەسیحدا" بوون گوزارشتێکی زۆر جەختلێکراوەیە بۆ ئەوەی بە ڕاستی ڕزگار بووبیت. بۆ ئەوەی "لەگەڵ مەسیحدا" (1:23) ئاماژەیە بۆ شکۆدارکردن – ڕۆیشتنی ئێمە لەم ژیانە بۆ ئەوەی لەگەڵ ئەودا بین. "بە یەسوع مەسیح" ئاماژەیە بۆ پڕبوون "لە بەرهەمەکانی ڕاستودروستی" (1:11). هەروەها دەتوانێت ئاماژە بێت بۆ دابینکردن: "خودای من هەموو پێویستییەکانی ئێوە دابین دەکات بەپێی دەوڵەمەندییەکانی لە شکۆمەندیدا بە یەسوع مەسیح" (4:19). "لە ڕێگەی مەسیحەوە" ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە توانامان پێدەدرێت "هەموو شتێک لە ڕێگەی مەسیحەوە بکەین کە هێزمان پێدەدات" (4:13). لە کۆتاییدا، "بۆ کاری مەسیح" (2:30) ئاماژەیە بۆ خزمەتکردنمان.
2. بەرامبەر بە ڕۆحی پیرۆز
ڕۆحی پیرۆز دوو جار لە فیلیپییەکاندا باس کراوە (1:19؛ 2:1). هەرچەندە ئاماژە بە پڕبوونەوەی ڕۆح نەکراوە، بەڵام پۆڵس باسی "دابینکردنی ڕۆح" دەکات و هەندێک لە دەرکەوتنەکانی زۆر ئاشکران. تەنها کەسێک کە پڕ بێت لە ڕۆح، واتە لەلایەن ئەوەوە دابین کرابێت، دەتوانێت بڵێت، "بۆ من ژیان مەسیحە" (1:21). باوەڕدارێکی جەستەیی، لەژێر دەسەڵاتی جەستەدا، ناتوانێت ئەم وشانە بڵێت. هۆکاری ژیانی ڕۆحی، ڕۆحی نیشتەجێبووە، بەڵام سروشتی ئەو ژیانە، مەسیحی ژیاوە.
جگە لە وشەی "خۆشی" کە 18 جار دەردەکەوێت، وشەکانی "خۆشەویستی" و "ئاشتی"یش بەردەوام باس دەکرێن. هەرسێکیان – خۆشەویستی، خۆشی و ئاشتی – دەرکەوتنەکانی "بەرهەمی ڕۆحن" (غەلاتییەکان 5:22) کە تەنها لەلایەن باوەڕداری پڕ لە ڕۆحەوە ئەزموون دەکرێن. و پۆڵس ئەم دەرکەوتنانە بە "هاوبەشی ڕۆح" (2:1) دەبەستێتەوە، باوەڕداران پێکەوە بە "هەمان خۆشەویستی، بە یەک دڵ، بە یەک بیر" (2:2) یەکگرتوون.
3. بەرامبەر بە ئەوانی تر
با هیچ شتێک بەهۆی ناکۆکی یان خۆبەزلزانینەوە نەکرێت؛ بەڵکو بە کەمایەتی بیرکردنەوە، با هەریەکەیان ئەوانی تر لە خۆیان باشتر بزانن. با هیچ کەسێک سەیری شتەکانی خۆی نەکات، بەڵکو هەموو کەسێک سەیری شتەکانی ئەوانی تریش بکات (2:3-4).
"ئەوانی تر" وشەی سەرەکی ئەم ئایەتانەیە. ئەوانی تر بەرژەوەندی باڵا بوون لە ژیانی خوداوەندمان کە "نەهات بۆ ئەوەی خزمەت بکرێت، بەڵکو بۆ ئەوەی خزمەت بکات، و ژیانی خۆی وەک فیدیەیەک بۆ زۆر کەس بدات" (مەرقۆس 10:45). هیچ شتێک نابێت لەناو گەلی خودادا بە ڕۆحی خۆپەرستی ناکۆکی یان خۆبەزلزانین، بە ڕۆحی مرۆڤی سروشتی و جیهان بکرێت.
ڕێگەی ڕاست – کە شوێنکەوتووانی خوداوەند کە بە و بۆ ئەو دەژین، تایبەتمەندییانە – ئەوەیە کە ئەوانی تر لە خۆمان باشتر بزانین بە کەمایەتی بیرکردنەوە، نەک بەرژەوەندییەکانی خۆمان بەڵکو بەرژەوەندییەکانی ئەوانی تر لەبەرچاو بگرین. ڕۆیشتن بەم شێوەیە تەنها لەگەڵ ئەوانەدا دەکرێت کە لە نوێ لەدایکبوون و بە هێزی ڕۆح دەڕۆن. خۆ لەبیرکردن، خۆ ڕەتکردنەوە، و بە ڕاستی بێفیز بوون – ئەمە چۆنیەتی دەرخستنی بیری مەسیحە.
4. بەرامبەر بە ئینجیل
وشەی "ئینجیل" شەش جار لە بەشی یەکەمدا باس کراوە. پۆڵس لەبارەی "هاوبەشییەکەمان لە ئینجیلدا" نووسی (1:5) – باوەڕداران لەگەڵ ئەودا یەکگرتوون "لە بەرگری و پشتڕاستکردنەوەی ئینجیلدا" (1:7). ئەو سەیری بارودۆخەکانی خۆی دەکرد وەک دەرفەتێک کە خودا پێیدابوو بۆ "پێشخستنی ئینجیل" (1:12). ئەو نیگەرانی بەرگریکردن لە خۆی نەبوو، چونکە بۆ "بەرگری لە ئینجیل" دەستنیشان کرابوو (1:17). و دوو جار لە ئایەتی 27دا هانی باوەڕدارانی دا کە "ڕەفتاریان شایستەی ئینجیل بێت" و "پێکەوە بۆ باوەڕی ئینجیل تێبکۆشن."
پۆڵس دەیویست وەک بانگەوازێک بچێتە ڕۆما؛ لەبری ئەوە، وەک زیندانییەک ڕۆیشت. بەڵام زیندان ڕێگری لێ نەکرد لە بانگەوازکردنی هەواڵی خۆش. ئەو ئینجیلی بۆ ماڵباتی قەیسەر بانگەواز کرد و هەندێکیان باوەڕیان هێنا (4:22). پۆڵس هانی باوەڕدارانی فیلیپی و ئێمە دەدات کە "وشەی ژیان بگرن" (2:16).
5. بەرامبەر بە بارودۆخەکان
بەڵام من دەمەوێت ئێوە تێبگەن، برایان، کە ئەو شتانەی بەسەر مندا هاتن، زیاتر بوون بۆ پێشخستنی ئینجیل؛ بە شێوەیەک کە بەندەکانی من لە مەسیحدا لە هەموو کۆشکەکەدا، و لە هەموو شوێنەکانی تردا ئاشکران (1:12-13).
لە بەشی یەکەمدا، پۆڵس گوتی بارودۆخە سەختەکانی نەیانتوانی خۆشی لێ بسێننەوە چونکە ئەو بۆ چێژوەرگرتن لە بارودۆخەکان نەدەژیا؛ ئەو بۆ خزمەتکردنی مەسیح دەژیا. ئەو سەیری بارودۆخەکانی خۆی نەدەکرد، بەڵکو سەیری دەکرد چۆن پەیوەندییان بە مەسیحەوە هەیە. ئەو زیندانی ڕۆما نەبوو؛ ئەو "زیندانی یەسوع مەسیح" بوو (ئەفەسۆس 3:1). زنجیرەکانی دەوری مەچەکەکانی "بەندەکانی لە مەسیحدا" بوون (1:13).
پۆڵس گلەیی لە زنجیرەکانی نەکرد؛ داوای لە خودا کرد کە بەکاریان بهێنێت بۆ پێشخستنی ئینجیل بە سێ شێوەی جیاواز. یەکەم، زنجیرەکانی پۆڵس پەیوەندییان بە کەسانی ڕزگارنەبووەوە پێدا. ئەو هەموو شەش کاتژمێرێک بە سەربازێکی ڕۆمانی جیاوازەوە بەسترابوو، کە بە واتای ئەوە بوو دەیانتوانی ڕۆژانە شایەتی بۆ چوار پیاوی ڕزگارنەبوو بدات. دووەم، زنجیرەکانی پۆڵس پەیوەندییان بە بەرپرسانی دادگای قەیسەرەوە پێدا کە ناچار بوون لێکۆڵینەوە لە دۆکتۆرینەکانی مەسیحییەت بکەن بۆ دیاریکردنی ئەوەی ئایا پۆڵس تاوانبارە یان نا. سێیەم، زنجیرەکانی پۆڵس ئازایەتی بە ڕزگاربووان بەخشی: "زۆرێک لە برایان لە خوداوەنددا، بە دڵنیاییەوە بەهۆی بەندەکانی منەوە، زۆر ئازاترن بۆ قسەکردن لەبارەی وشەکە بەبێ ترس" (1:14).
6. بەرامبەر بە ئازارکێشان
چونکە بە ئێوە دراوە لە پێناوی مەسیحدا، نەک تەنها باوەڕ بەو بهێنن، بەڵکو ئازاریش بکێشن لە پێناوی ئەودا (1:29).
لێرەدا دوو دیاری خودایی باس کراون: باوەڕهێنان بە مەسیح، و ئازارکێشان لە پێناوی ئەودا. ئێمە هیچ کێشەیەکمان نییە لەگەڵ دیاری یەکەم. بەڵام چەند کەس باوەڕیان وایە کە ئازارکێشان بۆ مەسیح دیارییە؟
ئەگەر بزانین بۆچی خودا ڕێگە بە ئازارکێشان دەدات لە ژیانی باوەڕداردا، دەتوانین تێبگەین کە بە ڕاستی دیارییەکی خوداییە. کاتێک وەڵامی ناخۆشی دەدەینەوە بە هەڵوێستێکی ملکەچبوون، ستایش و سوپاسگوزاری، خودا بەکاری دەهێنێت بۆ: بەرزکردنەوەی شکۆمەندی خۆی، بەرزکردنەوەی شکۆمەندی منداڵەکانی، پەرەپێدانی گەشەی ڕۆحییان، گونجاندنیان لەگەڵ وێنەی مەسیح، نیشاندانی بەس بوونی نیعمەتی خودایی، زیاتر خستنیانە سەر ئەو، و هێنانیان بۆ هاوبەشی لەگەڵ ئازارەکانی مەسیح. ئەگەر ئازارکێشان هەموو ئەم بەرهەمە پیرۆزانە بەرهەم بهێنێت، ئەوا بە ڕاستی دیارییەکە لە خوداوە.
7. بەرامبەر بە ڕابردوو و داهاتوو
بەڵام ئەم یەک شتە دەکەم، ئەو شتانەی کە لە پشتمەوەن لەبیر دەکەم، و بەرەو ئەو شتانە دەڕۆم کە لە پێشمەوەن، بەرەو ئامانجەکە دەڕۆم بۆ خەڵاتی بانگەوازی بەرزی خودا لە مەسیحی یەسوعدا (3:13-14).
"لەبیرکردنی ئەو شتانەی کە لە پشتمەوەن" بە واتای ئەوە نایەت کە گوناه و هەڵەکانی ڕابردوو بسڕینەوە. بە سادەیی بە واتای ئەوە دێت کە هێزی ڕابردوو بشکێنین بە ژیان بۆ داهاتوو. ناتوانین ڕابردوو بگۆڕین، بەڵام دەتوانین لەلایەن ئەوەوە بگۆڕدرێین ئەگەر گۆشەنیگای ڕاستمان هەبێت و وانە لەوەوە فێر بین. کەسانی نۆژەننەکراو ڕەنگە لەلایەن ڕابردووەوە کۆنترۆڵ بکرێن، بەڵام مەسیحییەکە کە پێشبڕکێ دەکات هەمیشە سەیری داهاتوو دەکات. "ئەو شتانەی کە لە پشتمەوەن" لادەبرێن، و "ئەو شتانەی کە لە پێشمەوەن" شوێنیان دەگرنەوە.
هەندێک مەسیحی بە شکستەکانی ڕابردوو بەستراونەتەوە، لە کاتێکدا ئەوانی تر بە سەرکەوتنەکانی ڕابردوو سەرقاڵن. هەردوو هەڵوێستەکە هەڵەن. یەسوع فەرمووی، "هیچ کەسێک، کە دەستی خستبێتە سەر گاسن، و سەیری دواوە بکات، شایستەی شانشینی خودا نییە" (لۆقا 9:62).
پۆڵس ژیانی مەسیحی بە پێشبڕکێیەک دەشوبهێنێت کە مەبەستێکی هەیە. مەسیح لە شکۆمەندیدا ئەو ئامانجەیە کە دەبێت لەبەردەم دڵی باوەڕداردا بێت لە پێشبڕکێکەدا. "با بە ئارامگرتنەوە ئەو پێشبڕکێیە بکەین کە لەبەردەمماندا دانراوە، سەیری یەسوع بکەین کە نووسەر و تەواوکەری باوەڕمانە" (عیبرانییەکان 12:1-2). ڕزگارکەر دەبێت ئەو "نیشانەیە" بێت کە چاوی ئەوانەی بەرەو خەڵاتی بانگەوازی بەرزی خودا دەڕۆن، لەسەری جێگیر بێت. چاوی باوەڕ دەبێت بە توندی لەسەر مەسیح جێگیر بێت، بەردەوام، بە متمانەوە، بە ملکەچبوونەوە و بە چاوەڕوانییەوە سەیری بکات.
سەرەتا بە کورتە باسێک لە سێ وشەی سەرەکی لەم نامەیەدا – مەسیح، خۆشی و مێشک. ئەگەر ئەم حەوت هەڵوێستە بکەینە هی خۆمان، بیرکردنەوەمان دەگۆڕێت، خۆشییەکەمان زیاد دەکات و ژیانمان زیاتر مەسیح بە جیهانی دەوروبەرمان پێشکەش دەکات. با ئەمڕۆ دەست پێ بکەین.
