وتارخوێنی بنیاتنان، هاندان، دڵنەوایی دەهێنێت

چوارچێوەکە

ناونیشانی ئەم وتارە لە 1 کۆرنسۆس 14:3 وەرگیراوە: «ئەوەی پێشبینی دەکات، بۆ بنیادنان و هاندان و دڵنەوایی قسە بۆ پیاوان دەکات» (JND). بەشەکانی 11-14ی ئەم نامەیە بۆ کڵێسای کۆرنسۆس باس لەوە دەکەن کە چۆن چالاکییەکان دەبێت ئەنجام بدرێن کاتێک باوەڕداران لەسەر ئاستی ناوخۆیی بە ناوی خوداوەند کۆدەبنەوە (مەتتا 18:20)، لە کاتێکدا کرداری 2:42 باس لە کرداری مەسیحییەکانی سەرەتا دەکات: «بەردەوام بوون لە فێرکردنی نێردراوان و هاوبەشی، لە شکاندنی نان، و لە نوێژەکاندا» (NKJV).

دەتوانین فێرکردنی ئەم چوار بەشە لە 1 کۆرنسۆسدا بە «قسەکردن بە هێزی ڕۆحی خودا لە کڵێسادا» کورت بکەینەوە. چوارچێوەی ڕاستەوخۆی 1 کۆرنسۆس 14:3 سوودی باڵاتری پێشبینیکردنە بەسەر قسەکردن بە زمانەکاندا (بڕوانە ئایەتەکانی 2-5). «ئەوەی بە زمانێک قسە دەکات، خۆی بنیاد دەنێت، بەڵام ئەوەی پێشبینی دەکات، کڵێسا بنیاد دەنێت» (ئایەتی 4). بنیادنان، هاندان و دڵنەوایی کاریگەرییەکانن لەسەر کڵێسا، باوەڕدارانی ناوخۆیی، کاتێک پێغەمبەرێک قسە دەکات.

پێغەمبەرەکان کێن و پێشبینیکردن چییە؟

پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن ووشەی خودایان بۆ نەتەوەی ئیسرائیل دەگوت. پەیامەکە بۆ ئەوە داڕێژرابوو کە لەگەڵ بارودۆخی گەلەکەی لەو کاتەدا بگونجێت کە درابوو. هەندێک لەوەی کە دەیانگوت پێشبینی داهاتوویان دەکرد، بەڵام تەنانەت ئەو لێدوانانەش کاریگەرییەکی ڕاستەقینەیان بۆ خەڵکی سەردەمی خۆیان هەبوو. بە هەمان شێوە، پێغەمبەران لەو ڕۆژانەی کە پەیمانی نوێ نووسرا، ئەو کەسانە بوون کە پەیامی خودایان بۆ مەسیحییەکان دەگوت.

ئەمڕۆ جیاوازییەکی گرنگ هەیە: ئێمە تەواوکراومان هەیە لە ئاشکراکردنی خودا لە کتێبی پیرۆزدا. بۆیە، پێغەمبەران ئێستا بەزۆری پێیان دەوترێت «وتاربێژ» یان «مامۆستای کتێبی پیرۆز». ئەوان لە کتێبی پیرۆزەوە ڕاستییە ڕەها و نەگۆڕەکانی «ئیمانێک کە جارێک بۆ هەمووان بە پیرۆزەکان درا» (یەهودا 3) فێر دەکەن، ئەم ڕاستییانە بەسەر بارودۆخی هاوچەرخی کڵێسا و دۆخی ئێستای جیهاندا جێبەجێ دەکەن. بە واتایەکی تر، ئەوان مانایەکی ڕاستەقینە بە ڕاستییەکان دەدەن بۆ ژیانی مەسیحی لێرە و ئێستا.

پێشبینیکردن سێ ئەنجامی ئەرێنی هەیە لە ژیانی مەسیحییەکاندا، کە کاریگەری لەسەر گوێگران بە شێوەی پێویست دادەنێت:

وتار خوێندنەوە مێشکی نوێکراوەیان بنیاد دەنێت – باوەڕداران گەشە پێدەدات. تێگەیشتنیان لە ئیمان زیاد دەکات چونکە مێشکیان ڕووناک دەبێتەوە. وەک مەسیحییەک گەشە دەکەن.

• وتار خوێندنەوە ڕۆحیان هان دەدات – باوەڕداران وروژێنێت. هەڵبژاردن و ئارەزووەکانیان بە شێوەیەکی ڕاستتر بەرەو ویستی خودا دەچن. هان دەدرێن بۆ ئەوەی زیاتر شوێن خوداوەند بکەون.
• وتار خوێندنەوە دڵیان دڵنەوایی دەکات – باوەڕداران کۆدەکاتەوە، دڵخۆشیان دەکات و بەرز دەکاتەوە. هەست و سۆزیان ئارام دەکرێتەوە و دەوروژێنرێت. بەهێز دەکرێن.
• هەرچەندە ئێمە بنیادنان، هاندان و دڵنەوایی لە ژێر ناونیشانی جیاوازدا تاوتوێ دەکەین، بەڵام ئەوان لە ڕاستیدا ئەنجامی هاوبەشی هەر وتارێکی ڕۆحانیین. ژمارەیەک لە گوێگران بنیاد دەنرێن لە کاتێکدا ئەوانی تر هان دەدرێن یان دڵنەوایی دەکرێن. هەندێک لەوانە هەرسێکیان ئەزموون دەکەن کاتێک خودا ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی وتاربێژەوە قسە لەگەڵ هەر ئەندامێک دەکات.

بنیادنان

کاریگەری سەرەکی وتار خوێندنەوەی ووشەی خودا لە کڵێسادا ئەوەیە کە باوەڕداران بنیاد دەنرێن. واتە، زانیارییان لەسەر خودا و کوڕەکەی زیاد دەکات و ئیمانیان بەهێز دەکرێت. دەبێت لە هەر وتارێکی لەو جۆرەدا سوودی ڕۆحی وەربگرین.

بنیادنان بە سادەیی واتە «بنیادنان». کاتێک کەسێک لە ڕێگەی باوەڕهێنان بە مزگێنییەوە دەگۆڕێت، ژیانێکی نوێی لە مەسیحدا لە خوداوە پێدەدرێت. بناغەی ئیمانی ئەو کەسە دەبێت لەسەری بنیاد بنرێت – چالاکییەک کە بە درێژایی ژیانی ئەو مەسیحییە بەردەوام دەبێت. هەر وتاربێژێک دەبێت فێرکردنی دروست (فێرکردن)، یان خۆراکی ڕۆحی، دابین بکات بۆ ئەوەی ئیمانی کەسێک گەشە بکات.

پێویستی فێرکردنی دروست و ئیمان لە نامەکانی پۆڵسدا جەختی لەسەر کراوەتەوە، کە وشەی «دروست» واتە «تەندروست یان سوودبەخش». 1 گەشەی ڕۆحی ئەنجامی وەرگرتنی خۆراکی ڕۆحییە بە هەمان شێوەی خواردنی خۆراکی تەندروست کە بۆ جەستەت باشە لە ژیانی سروشتیدا.

گرنگی بنیادنان بە ئاماژەدانەوەی دووبارە بۆی لە سەرانسەری 1 کۆرنسۆس 14 (ئایەتەکانی 3، 5، 12، 26) دەبینرێت. لە ڕاستیدا، ئایەتی 26 کۆتایی بە بەشێکی درێژ دەهێنێت کە تێیدا نێردراو جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەر قسەیەک لە کڵێسادا دەبێت بنیادنەر بێت – تێگەیشتنی گوێگر لە ئیمان دەبێت یارمەتی بدرێت. پەیامەکە دەبێت مانایەکی ڕوون (ئایەتی 7) و بە زمانی سادە (ئایەتی 9) بگەیەنرێت. پرسیارە ڕەوانبێژییەکانی پۆڵس لە ئایەتی 26دا بە یەکێک لە پێنج بنەمایەکان («با...»)2 کۆتایی دێت کە دەبێت لە هەر کۆبوونەوەیەکی کڵێسادا کار بکات. «کەواتە چۆنە، برایان؟ هەر کاتێک کۆدەبنەوە، هەر یەکێک لە ئێوە زەبورێکی هەیە، فێرکردنێکی هەیە، زمانێکی هەیە، ئاشکراکردنێکی هەیە، لێکدانەوەیەکی هەیە. با هەموو شتێک بۆ بنیادنان بێت» (ئایەتی 26، جەختکردنەوەی زیادکراو).

بنیادنانی مەسیحییە تاکەکەسییەکان دەبێتە هۆی بنیادنانی کڵێسا، کۆبوونەوەی ناوخۆیی، بە کۆمەڵ (ئایەتی 4)، کە وەک «بینای خودا» (1 کۆرنسۆس 3:9) وەسف کراوە. نێردراو پۆڵس بناغەی کڵێسای کۆرنسۆسی دانابوو و پێغەمبەرەکانیان لەسەری بنیاد دەنرا (ئایەتی 10).

وێنەی گەورەتری تەواوی کڵێسا3 لە ئەفەسۆسدا پێشکەش کراوە. «لەسەر بناغەی نێردراوان و پێغەمبەران بنیاد نراوە، عیسای مەسیح خۆی بەردی گۆشەی سەرەکییە، کە تێیدا تەواوی بیناکە، پێکەوە گونجاو، گەشە دەکات بۆ پەرستگایەکی پیرۆز لە خوداوەنددا، کە تێیدا ئێوەش پێکەوە بنیاد دەنرێن بۆ شوێنی نیشتەجێبوونی خودا لە ڕۆحدا» (ئەفەسۆس 2:20-24). ئەفەسۆس 4:11-16 ڕوون دەکاتەوە کە کڵێسا بە بنیادنانی خۆی لە خۆشەویستیدا گەشە دەکات «تا هەموومان دەگەینە یەکێتی ئیمان و زانیاری کوڕی خودا، بۆ پیاوێکی تەواو، بۆ پێوانەی باڵای پڕی مەسیح» (ئایەتی 13).

نموونەیەکی باشی بنیادنان ئەفەسۆس 1:1-4:16. لەو بەشەدا پۆڵس فێرکارییە نوێیەکانی مەبەستی هەتاهەتایی خودا بۆ کوڕەکەی، عیسای مەسیح، و بانگەواز و چارەنووسی کڵێسا فێر دەکات. نێردراو لە ئەفەسۆس 3:1-3 ڕوون دەکاتەوە کە چۆن ئەم ئاشکراکردنەی وەرگرتووە، «کە بە خوێندنەوەی، دەتوانن زانیاری من لە نهێنی مەسیحدا تێبگەن» (ئایەتی 4). تێبینی بکە کە پۆڵس دوو جار نوێژ دەکات بۆ ئەوەی فێرکارییەکەی لەلایەن خوێنەرانییەوە وەربگیرێت و تێبگەن (بڕوانە 1:15-21، 3:14-21). هەموو وتاربێژان دەبێت بە هەمان شێوە ئەم جۆرە نوێژانە بۆ گوێگرانیان بکەن.

هاندان

کاریگەری دووەمی وتار خوێندنەوەی ووشەی خودا لە کڵێسادا ئەوەیە کە باوەڕداران هاندان وەردەگرن. ڕۆح ووشەی خودا بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی داوا لە ویژدانمان بکات و هانمان بدات بۆ کارکردن. هاندان واتە دڵنەوایی – ئیمانمان بەهێز دەکرێت بەوەی خودا پێمان دەڵێت.

بەڵام ئیمان ڕەزامەندییەکی ناچالاک یان ڕێککەوتنێک نییە لەسەر فێرکردن. بەڵکو وەڵامێکی زۆر چالاکە. «چونکە خۆشەویستی مەسیح ناچارمان دەکات، چونکە ئێمە بەم شێوەیە حوکم دەدەین: کە ئەگەر یەکێک بۆ هەمووان مرد، ئەوا هەمووان مردن؛ و ئەو بۆ هەمووان مرد، بۆ ئەوەی ئەوانەی دەژین چیتر بۆ خۆیان نەژین، بەڵکو بۆ ئەو بژین کە بۆیان مرد و دووبارە هەستایەوە» (2 کۆرنسۆس 5:14-15). بە شێوەیەکی ئەرێنی، هاندان هانمان دەدات بۆ فێرخوازییەکی ڕاستتر و شێوازێکی ژیانی تەواو مەسیحی. بەم مانایە، ئامۆژگارییە و دەڵێت، «ئەمە شێوازی ژیانی مەسیحییەکانە.» بە شێوەیەکی نەرێنی، وتار خوێندنەوە شکست و کەموکوڕییەکانمان دەردەخات – بەڵام، لە هەمان کاتدا، نیشانمان دەدات چۆن شتەکان ڕاست بکەینەوە. «هەموو کتێبی پیرۆز بە ئیلهامی خودا دراوە، و بۆ فێرکردن، بۆ سەرزەنشتکردن، بۆ ڕاستکردنەوە، بۆ فێرکردن لە ڕاستودروستیدا سوودبەخشە، بۆ ئەوەی پیاوی خودا تەواو بێت، بە تەواوی بۆ هەموو کارێکی باش ئامادە بێت» (2 تیمۆساوس 3:16-17).

لە ئەفەسۆس 4:17 پۆڵس دووبارەی دەکاتەوە ئەوەی چەند ئایەتێک پێشتر نووسیبووی، داوا لە باوەڕداران دەکات «بۆ ئەوەی بە شایستەیی ئەو بانگەوازە بڕۆن کە پێی بانگ کراون» (ئایەتی 1). ئەم داواکارییە بەپەلەیە هاندانە و لە فێرکردنەکەوە سەرچاوە دەگرێت کە پێی دابین کردبوون (1:1-4:16). پاشان ئامۆژگاری زیاتر دێت بۆ جێبەجێکردنی ئەوەی فێر کرابوون (4:17-6:24).

دەتوانیت ئەم پێکهاتەیە4 لە هەندێک نامەی تری پۆڵسدا ببینیت، بەڵام ڕەنگە باشترین نموونە لە کتێبی پیرۆزدا بۆ وتار خوێندنەوەی هاندەرانە، وتار خوێندنەوەی بارناباس بێت، کە ناوی لە ڕاستیدا واتە «کوڕی هاندان» (کرداری 4:36). ئەو لەلایەن کڵێسای ئۆرشەلیمەوە نێردرا بۆ ئەنتیاکیا کاتێک گوێیان لە ژمارەیەکی زۆری گۆڕانکارییەکان بوو لەوێ. «کاتێک هات [بۆ ئەنتیاکیا] و نیعمەتی خودای بینی، دڵخۆش بوو، و هەمووانی هان دا کە بە مەبەستی دڵەوە لەگەڵ خوداوەند بەردەوام بن. چونکە ئەو پیاوێکی باش بوو، پڕ بوو لە ڕۆحی پیرۆز و ئیمان. و ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک زیاد کران بۆ خوداوەند» (کرداری 11:23-24).

دڵنەوایی

کاریگەری کۆتایی وتار خوێندنەوەی ووشەی خودا لە کڵێسادا ئەوەیە کە باوەڕداران بە شێوەیەکی تاکەکەسی، نزیک و ناسک دڵنەوایی یان ئارام دەکرێنەوە5. ئەمە ڕوودەدات چونکە ڕۆحی پیرۆز ووشەکانی وتاربێژ جێبەجێ دەکات بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی هەر کەسێک لە کۆبوونەوەی کڵێسادا. باوەڕداران بە ناچاری تووشی لەمپەر، سەختی، نائومێدی، بارودۆخی تاقیکەرەوە، مەترسی، نەخۆشی، ناخۆشی و خەمۆکی دەبن بە درێژایی هەموو قۆناغەکانی ڕێگای مەسیحی. خودا هەموو ئەم پێداویستییانە دەزانێت و پەیامی دڵنەوایی دابین دەکات بۆ گونجاندن لەگەڵ هەر یەکێکیان!

وشەی «هاندان» لە 1 کۆرنسۆس 14:3 دەتوانێت واتای «دڵنەوایی»یش بێت. بەو شێوەیە وەرگێڕدراوە لە 2 کۆرنسۆس 1:3-7 (وشەکان بە خەتە لارەکان):

پیرۆز بێت خودا و باوکی خوداوەندمان عیسای مەسیح، باوکی بەزەیی و خودای هەموو دڵنەوایی، کە دڵنەواییمان دەکات لە هەموو ناخۆشییەکانماندا، بۆ ئەوەی بتوانین دڵنەوایی ئەوانە بکەین کە لە هەر کێشەیەکدان، بەو دڵنەوایییەی کە خۆمان دڵنەوایی پێکراوین لەلایەن خوداوە. چونکە وەک چۆن ئازارەکانی مەسیح لە ئێمەدا زۆرن، بە هەمان شێوە دڵنەوایی ئێمەش لە ڕێگەی مەسیحەوە زۆرە. ئێستا ئەگەر ئێمە ئازار بچێژین، ئەوا بۆ دڵنەوایی و ڕزگاری ئێوەیە، کە کاریگەرە بۆ بەرگەگرتنی هەمان ئازارەکان کە ئێمەش دەیچێژین. یان ئەگەر ئێمە دڵنەواییبکرێین، ئەوا بۆ دڵنەوایی و ڕزگاری ئێوەیە. و هیوامان بۆ ئێوە جێگیرە، چونکە دەزانین کە وەک چۆن ئێوە بەشدارن لە ئازارەکاندا، بە هەمان شێوە ئێوەش بەشدار دەبن لە دڵنەوایی. (2 کۆرنسۆس 1:3-7)

خودا دڵنەوایی یان ئارامییەکەی ئێمە بە شێوەیەکی ڕاستەقینە و زیندوو دابین دەکات. ئەو ڕێگە بە وتاربێژ دەدات کە بە ناخۆشییەکانی ژیاندا تێپەڕێت، کە تێیدا خۆی ئارامی لە خوداوە وەردەگرێت. پاشان خودا ئەم ئەزموونانە بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی وتار خوێندنەوەکەی خۆی ڕێک بخات بۆ ئەوەی بتوانێت ئارامی بۆ گوێگرانی دابین بکات. بەڵام زیاتر لەوە، خودا خۆی «لە تەنیشتەوە یارمەتی دەدات» (واتای وشەی یۆنانی کە وەرگێڕدراوە بۆ دڵنەوایی) لە ڕێگەی وشەکانی وتاربێژەوە!

لە کڵێساکەی مندا چی؟

هەر کاتێک وتار دەدەم یان دەنووسم، هەمیشە ئەم پرسیارە لە خۆم دەکەم، «ئایا هیچ شتێک لە ڕاستیی پراکتیکی بابەتەکەم دەزانم؟» «ئایا کڵێسای ناوخۆیی من وتار خوێندنەوەیەک دابین دەکات کە ئەنجامەکەی ئەوە بێت ئەندامەکانی بنیاد بنرێن، هان بدرێن و دڵنەوایی بکرێن؟» بە خۆشحاڵییەوە، دەتوانم وەڵام بدەمەوە، «بەڵێ!» من لە خوێندنەوەی کتێبەکاندا باش نیم. زۆربەی تێگەیشتنم لەسەر ئیمان لە بنیادنانەوە دێت لە کۆبوونەوەکانی کڵێسادا.

هەروەها دەتوانم شایەتی بدەم بۆ هەندێک ئەزموونی تایبەت کاتێک وتار خوێندنەوەکە بە تەواوی ئەوەی کە پێویستم بوو بۆ خۆم دابین کرد. جارێک لە کارەکەمدا ناڕەحەت بووم چونکە ڕێکخستنی نوێی بەڕێوەبردنەکەم بەدڵ نەبوو. بڕیارم دا بەدوای کارێکی نوێدا بگەڕێم. بەڵام، وتاربێژی ئەو هەفتەیە باسی هاجەری کرد و جەختی لەسەر وشەکانی خوداوەند بۆی کردەوە کە «بگەڕێوە... و ملکەچ بە» (پیدایش 16:9). پەیامەکەم وەرگرت! لە بۆنەیەکی تردا، برا بچووکەکەم لە کۆمادا بوو و پێیان وتین کە ڕەنگە بمرێت. وتاربێژەکە لەسەر هەستانەوە لە 1 کۆرنسۆس 15 قسەی کرد، بە ناوی «کەڕەنەکە دەنگ دەدات!» بەڕاستی خزمەتێکی دڵنەوایی بوو!

لە کڵێساکەی ئێوەدا چی ڕوودەدات؟

یەکەم کۆرنسۆس 14:3 باس لەوە دەکات کە چی ڕوودەدات بە شێوەیەکی ڕاستەقینە و زیندوو کاتێک کڵێسایەکی ناوخۆیی بەپێی ڕێنماییەکانی بەشەکانی 11-14 کار دەکات. ئایا ئەمە لەو کڵێسایەدا ڕوودەدات کە ئێوە بەشێکن لێی؟ ئایا ئێوە بنیاد دەنرێن، هان دەدرێن و دڵنەوایی دەکرێن بە وتار خوێندنەوەیەک کە وەریدەگرن؟ ئێوە وا دەبن ئەگەر وتاربێژەکان بە ڕۆح ڕێنمایی بکرێن بۆ گەیاندنی پەیامی ڕاستەوخۆ بە مانایەکی ڕوون. نوێژی من ئەوەیە کە هەر گۆڤاری نیعمەت و ڕاستی خوێنەرێک بتوانێت وەڵام بداتەوە، «بەڵێ، من وام.»

1. 1 تیمۆساوس 1:10، 6:3؛ 2 تیمۆساوس 1:13، 4:3؛ تیتۆس 1:9، 2:1-2، 8-9، 13.
2. 1 کۆرنسۆس 14:26، 34-35، 37، 40 (کە «با»ی ئایەتەکانی 13، 27، 29-30 لەخۆدەگرێت)، 16:14.
3. کڵێسا لە هەموو باوەڕدارێک پێکهاتووە لە پەنجا ڕۆژەوە تا ڕفاندن.
4. «ئەمە ڕێگاکەیە [فێرکردن]، تێیدا بڕۆ [کردار]» (ئیشایا 30:21 NKJV) ڕێگایەکی باشە بۆ بیرهێنانەوەی ئەم فۆرماتە.
5. «دڵنەوایی» لە KJV، NKJV و ESV دا بە «ئارامی» وەرگێڕدراوە.

بۆ بنیادنان تەنها پێویست نییە زانیاری ببەخشیت، ووشە بە قسەی خودایی بەسەر ویژداندا جێبەجێ بکەیت و ڕاستییە تایبەتەکان فێر بکەیت، بەڵکو دەبێت بە «وشەی ئاسان بۆ تێگەیشتن» (1 کۆرنسۆس 14:9 KJV) ئەوە بکەیت. نادیاری ڕۆحانییەت نییە. ئەگەر «جیاوازی لە دەنگەکاندا» نەبووایە (ئایەتی 7)، مۆسیقا هیچ مانایەکی ئاوازدار نەدەگەیاند. ئەگەر دەنگەکە «ناڕوون» بێت (ئایەتی 8)، کەڕەنەکە هیچ کاریگەرییەکی لەسەر گوێگران نابێت. بۆیە خزمەتکردن ڕەنگە بە شێوەیەکی ئاڵۆز پێشکەش بکرێت کە هیچ مانایەک نەگەیەنێت، یان ڕەنگە بە ناڕوونییەک دەرببڕدرێت کە هیچ کاریگەرییەکی لەسەر گوێگران نەبێت. ئەگەر خزمەتکردن بۆ بنیادنان بێت، دەبێت بە وشەی «ئاسان بۆ تێگەیشتن» و بە دڵنیاییەوە کە پەیامێکە لە خوداوە پێشکەش بکرێت. هەر دەنگێک لە سروشتدا مانایەکی تایبەتی هەیە، و بە هەمان شێوە وشەکان مانایەکی تایبەتیان هەیە. ئەگەر وشەیەک بەکار بهێنین کە هیچ مانایەک بە گوێگران نەگەیەنێت، بە کردەوە دەبینە دڕندە کە بە زمانێکی نامۆ قسە دەکەین. — هامیلتۆن سمیس (گۆڕدراو)