پێشبینی کراوە
نزیکەی ٧٠٠ ساڵ پێش زایین ئیشایا نووسیویەتی: «چونکە منداڵێکمان بۆ لەدایک دەبێت، کوڕێکمان پێ دەدرێت، و حکومەت لەسەر شانی دەبێت. و ناوی لێ دەنرێت ڕاوێژکاری سەرسوڕهێنەر، خودای بەهێز، باوکی هەتاهەتایی، میری ئاشتی.» و «خوداوەند خۆی نیشانەیەکتان پێ دەدات: کچەکە دووگیان دەبێت و کوڕێکی دەبێت، و ناوی لێ دەنێت ئیمانوێل» (ئیشایا ٩:٦؛ ٧:١٤). لە هەمان کاتدا، میخا پێشبینی کرد: «بەڵام تۆ، بێتڵەحمی ئەفراتا، هەرچەندە لە نێو هۆزەکانی یەهودا بچووکی، لە تۆوە یەکێک بۆ من دێت کە فەرمانڕەوای ئیسرائیل دەبێت، کە بنچینەکانی لە کۆنەوەیە، لە سەردەمە دێرینەکانەوە» (میخا ٥:٢).
لە نزیکەی ٥٣٠ ساڵ پێش زایین دانیال نووسیویەتی: «دوای شەست و دوو 'حەوتە'، دەستنیشانکراوەکە دەبڕدرێتەوە و هیچ شتێکی نابێت» (دانیال ٩:٢٦). ئەمە ئاماژەیە بۆ مردنی لەناکاوی مەسیح. ئازارەکانی مەسیح پێشوەختە لەلایەن ئیشایاوە وەسف کرابوون: «ڕوخساری ئەوەندە شێواو بوو کە لە هی هیچ پیاوێک نەدەچوو و شێوەی ئەوەندە ناشرین بوو کە لە مرۆڤ نەدەچوو ... ئەو ڕیسوا کرابوو و ڕەت کرابووەوە لەلایەن پیاوانەوە، پیاوێکی پڕ لە خەم، و ئاشنا بە ئازار. وەک یەکێک کە پیاوان ڕوویان لێی دەشارنەوە، ئەو ڕیسوا کرابوو، و ئێمە بە لێدراوی خودا، لێدراوی ئەو، و ئازاردراوی ئەو دەزانین. بەڵام ئەو لەبەر تاوانەکانی ئێمە بریندار کرا، ئەو لەبەر گوناهەکانمان وردوخاش کرا؛ سزاکەی کە ئاشتی بۆ ئێمە هێنا لەسەر ئەو بوو، و بە برینەکانی ئەو ئێمە چاک دەبینەوە ... ئەو ستەم لێکرا و ئازار درا، بەڵام دەمی نەکردەوە؛ وەک بەرخێک بۆ سەربڕین برا، و وەک مەڕێک لەبەردەم مووچنەرەکانی بێدەنگە، ئەویش دەمی نەکردەوە. بە ستەم و دادگاییکردن برا. و کێ دەتوانێت باسی نەوەکانی بکات؟ چونکە ئەو لە خاکی زیندووان بڕدرایەوە؛ لەبەر تاوانی گەلەکەم ئەو لێدرا» (ئیشایا ٥٢:١٣-٥٣:١٢). بۆیە پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن بارودۆخی لەدایکبوون و مردنی مەسیحیان پێشبینی کردبوو.
هیچ کەسێک پێشتر تێیدا دانەنرابوو
کاتێک یوسف و مریەم بۆ سەرژمێری چوونە بێتڵەحم، تەنها شوێنی مانەوەیان کە دۆزییانەوە لە ئەستێرەی خانەیەکدا بوو: «کاتێک ئەوان لەوێ بوون، کاتی لەدایکبوونی منداڵەکە هات، و ئەو کوڕە یەکەمینەکەی خۆی لەدایک کرد. ئەو بە قوماش پێچایەوە و لە ئاخوڕێکدا داینا، چونکە هیچ شوێنێک بۆ ئەوان لە خانەکەدا نەبوو» (لۆقا ٢:٦-٧). بۆیە ئاخوڕی مانگا بوو بە لانکەی مەسیح! چ شوێنێکی نائاسایی بۆ منداڵێک – ئاخوڕەکە پێشتر بۆ ئەم مەبەستە بەکار نەهاتبوو! ئەمە پلانی خودا بوو وەک چۆن بە شوانەکان ڕاگەیەندرا. هەروەها نیشان دەدات کە ئەو وەک هەژارێک لەدایک بوو (٢ کۆرنسۆس ٨:٩).
دوای مردنی خوداوەند، یوسفی ئەریماتیا جەستەکەی «لە گۆڕە نوێیەکەی خۆیدا کە لە بەرد هەڵی کەنرابوو» دانا (مەتتا ٢٧:٦٠). شوێنێک بوو کە «هیچ کەسێک پێشتر تێیدا دانەنرابوو» (لۆقا ٢٣:٥٣؛ یۆحەننا ١٩:٤١). ئەمە هاتنەدیی پێشبینییەکە بوو کە «ئەو گۆڕێکی لەگەڵ خراپەکاران پێ درا، و لەگەڵ دەوڵەمەند لە مردنیدا» (ئیشایا ٥٣:٩). هەرچەندە خوداوەند وەک تاوانبارێک لە خاچ درا، بەڵام لە گۆڕی پیاوێکی دەوڵەمەنددا نێژرا، یوسف ئەندامێکی دیاری ئەنجومەنی جولەکە بوو (مەرقۆس ١٥:٤٣). وەک چۆن سروودەکەی ه. ئا. بێرگ دەڵێت:
هیچ کەسێک لەو ئاخوڕەدا دانەنرابوو
و هیچ کەسێک لەو گۆڕەدا دانەنرابوو
بەڵام عیسا، بێگانەی ئاسمانی
کە هات بۆ ڕزگارکردنی گوناهبارانی گومڕا.
دژایەتی
دوای ئەوەی پاشا هێرۆدس لەبارەی لەدایکبوونی پاشای جولەکەکان بیستی «ئەو بێزار بوو، و هەموو ئۆرشەلیمیش لەگەڵیدا» (مەتتا ٢:٣). بۆیە داوای لە پیاوە ژیرەکان کرد کە بەدوای منداڵەکەدا بگەڕێن و هەواڵی بۆ بهێننەوە. کاتێک هێرۆدس زانی کە لەلایەن ئەستێرەناسەکانەوە فێڵی لێ کراوە، «زۆر تووڕە بوو، و فەرمانی دا کە هەموو کوڕەکانی بێتڵەحم و دەوروبەری کە تەمەنیان دوو ساڵ و کەمتر بوو بکوژرێن» (مەتتا ٢:٨،١٦). چ ڕێوشوێنێکی توند بۆ گرتنەبەری دژی ڕکابەرێکی ئەگەری! لەو کاتەدا، عیسا و خێزانەکەی هەڵهاتن بۆ میسر تا هێرۆدس مرد.
دەسەڵاتداران هەستیان بە هەڕەشە دەکرد و بە ڕق و دژایەتی وەڵامیان دایەوە کە لە کاتی خزمەتەکەی خوداوەنددا بەردەوام بوو تا ئەو کاتەی لەلایەن سەرۆک کاهینەکان، پیرانی جولەکە، پیلاتۆس و هێرۆدسەوە سزای مەرگی بەسەردا سەپێنرا. ئەوان تەنانەت خەڵکیان ڕازی کرد کە داوای ئازادکردنی بکوژ باراباس و لە خاچدانی مەسیح بکەن هەرچەندە ئەو بێتاوان بوو (مەتتا ٢٧:١٦-٢٣؛ مەرقۆس ١٥:٦-١٤). ناونیشانی لەسەر خاچەکەی «عیسای ناسری، پاشای جولەکەکان» بوو، بەڵام سەرۆک کاهینەکان ناڕەزایەتییان دەربڕی کە نیشانەکە دەبوو بنووسرێت، «ئەم پیاوە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە پاشای جولەکەکانە» (یۆحەننا ١٩:٢١).
نیشانەکان لە ئاسماندا
ئەستێرەناسەکان (یان مەجوسەکان، چینێکی پیرۆزی ئایینی میدییەکان و فارسەکان) گەشتیان کرد بۆ ئۆرشەلیم بەدوای منداڵە مەسیحەکەدا، چونکە ئەوان «ئەستێرەکەیان لە ڕۆژهەڵات بینی.» کاتێک ئەستێرەکەیان بینی، زۆر دڵخۆش بوون چونکە لەسەر ئەو شوێنە وەستا کە منداڵەکە لێی بوو (مەتتا ٢:٢،١٠). خودا ئەستێرەیەکی تایبەتی بەکار هێنا بۆ ڕێنماییکردنی ئەم پیاوانە بۆ ماڵێکی دیاریکراو.
دەتوانین زۆر شت لە هەڵسوکەوتیانەوە فێر بین کە لە مەتتا ٢:٢-١٢ تۆمار کراوە. ئەوان هاتن بۆ پەرستنی ئەو. ئەمە ئارەزوویەکی ڕاستەقینە بوو، نەک خۆپەرستانە وەک هی هێرۆدس. ئەوان بە خۆشییەوە هاتن و «چەمانەوە و پەرستشیان کرد.» ئەوان دیارییەکانی زێڕیان (هێمای پاشا)، بخوور (عەترێک کە هێمای ژیانی بێ گوناهی خوداوەندە) و موڕیان (گیاڵەیەکی تاڵ کە هێمای ئازارەکانی خوداوەندە) هێنا. ئایا ئێمە دیاری بۆ خوداوەند دەهێنین بۆ ئەوەی ئەو بۆ مەبەستەکانی خۆی بەکاریان بهێنێت؟
کاتێک خوداوەند لەسەر خاچ بوو، تاریکی «بەسەر هەموو زەویدا» بۆ ماوەی سێ کاتژمێر دوای نیوەڕۆ هەبوو (مەتتا ٢٧:٤٥). ئەمە شتێکی سەرسوڕهێنەر دەبوو – وەک خۆرگیرانێکی تەواوی درێژخایەن. لەم کاتەدا ئەو سزای خودای بۆ گوناهەکانی مرۆڤایەتی هەڵگرت. دوای ئەمە، ئەو هەڵیبژارد کە بمرێت بە دەرکردنی ڕۆحەکەی. «لەو ساتەدا پەردەی پەرستگاکە لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە دوو کەرت بوو. زەوی هەژا و بەردەکان شکان» (مەتتا ٢٧:٥٠-٥١). بۆیە بوومەلەرزەیەک ڕوویدا، و پەردە قورسەکەی ناو پەرستگاکە – دەرگای پیرۆزترین شوێن کە خودا تێیدا نیشتەجێ بوو – بە دوو کەرت بوو. ئەمە کارەساتێک دەبوو بۆ سەرکردە ئایینییەکانی جولەکە چونکە پیرۆزترین شوێنی ئاشکرا کرد کە تەنها سەرۆک کاهین ڕێگەی پێدرا بوو ساڵانە یەک جار لە ڕۆژی کەفارەتدا بچێتە ژوورەوە. ئەمە کاری خودا بوو، چونکە لە سەرەوە بۆ خوارەوە دڕا، نەک لە خوارەوە بۆ سەرەوە.
هێمای ئەم ڕووداوە لە عیبرانییەکان ١٠:١٩-٢٢ بەم شێوەیە ڕوون کراوەتەوە:
لەبەر ئەوەی متمانەمان هەیە کە بە خوێنی عیسا بچینە ناو پیرۆزترین شوێن، بە ڕێگایەکی نوێ و زیندوو کە لە ڕێگەی پەردەکەوە، واتە جەستەی، بۆمان کراوەتەوە، و لەبەر ئەوەی کاهینێکی گەورەمان هەیە بەسەر ماڵی خودا، با بە دڵێکی ڕاستگۆ و بە دڵنیایی تەواوی باوەڕەوە نزیک بینەوە لە خودا، لە کاتێکدا دڵەکانمان ڕشێنراون بۆ پاککردنەوەمان لە ویژدانێکی تاوانبار و جەستەکانمان بە ئاوی پاک شۆراون.
پەردەکە نوێنەرایەتی جەستەی مەسیحی دەکرد و لە ڕێگەی مردنییەوە هەموو باوەڕداران دەتوانن لە هەر کاتێکدا بە نوێژ و ستایشەوە بچنە بەردەم خودا. ئەمە ڕێگای خودا بوو بۆ کردنەوەی دەرگا بۆ پەیوەندی لەگەڵیدا (بینین ٣:٢٠).
نووسەری سروود گێریت گۆستافسۆن بەم شێوەیە دەری بڕیوە:
تەنها بە نیعمەت دەتوانین بچینە ژوورەوە
تەنها بە نیعمەت دەتوانین بوەستین
نەک بە هەوڵی مرۆڤایەتی خۆمان
بەڵکو بە خوێنی بەرخەکە
بۆ ناو بوونمان بانگمان دەکەیت
بانگمان دەکەیت بێین
بۆ ناو بوونمان ڕامان دەکێشیت
و ئێستا بە نیعمەتی تۆ دێین
ئێستا بە نیعمەتی تۆ دێین.
با سوود لەم ئیمتیازە وەربگرین بۆ چوونە ژوورەوە لە دەرگای کراوەی بوونی خودا لە کاتێکدا لەم وەرزی کریسمسەدا یادی لەدایکبوونی دەکەینەوە.
