«خودای من، خودای من، بۆچی وازم لێ هێناویت؟» زەبوورەکان ٢٢:١
زەبووری ٢٢ دەکرێت ناوی لێ بنرێت زەبووری هەینیی گەورە، چونکە باسی مردنی مەسیح دەکات. هەروەها دەکرێت ناوی لێ بنرێت زەبووری جەژنی زیندووبوونەوە، چونکە باسی زیندووبوونەوەی مەسیح دەکات. بەڵام مردن و زیندووبوونەوەی عیسای مەسیح ڕووداون کە پێویستە نەک تەنها لە هەینیی گەورە و یەکشەممەی جەژنی زیندووبوونەوە، بەڵکو لە هەموو ڕۆژەکانی دیکەشدا بەبیر بهێنرێنەوە، چونکە ئەوان بنەمای سەرەکیی باوەڕی مەسیحین. بۆیە زەبووری ٢٢ بە ڕاستی دەکرێت ناوی لێ بنرێت زەبوورێک بۆ هەموو وەرزەکان. خوێندنەوەی دەبێت وای لێ بکات کە پەرستشی پەروەردگار و ڕزگارکەرمان بکەین.
زەبوورەکان کە مەسیح تەوەریانە، وەک زەبووری ٢٢، بە زەبوورە مەسیحییەکان ناسراون. هەرچەندە سەدان ساڵ پێش مەسیح نووسراون، بەڵام دەوڵەمەندییەکی زۆری ڕاستیمان دەربارەی ڕزگارکەرمان پێ دەبەخشن. لە زۆربەی زەبوورە مەسیحییەکاندا، زەبوورنووسەکە دەربارەی شتێک لە ئەزموونی خۆی نووسیویەتی، بەڵام لەژێر ئیلهامی ڕۆحی پیرۆزدا وەسفەکە لە ئەزموونی نووسەرەکە تێدەپەڕێت و بە پێشبینییەوە باسی مەسیح دەکات.
ئازارکێشان
زەبووری ٢٢ زەبوورێکی مەسیحیی بەڕاستی سەرنجڕاکێشە. یەکەم، پێشکەشکردنی ئازارەکانی پەروەردگارمان سەرسوڕهێنەرە. لەم زەبوورەدا قووڵایی ئازارە ڕۆحییە توندەکانی کوڕی خودا دەبینین. لێرەدا ئەو شانازییەمان پێ دەبەخشرێت کە زەوییەکی پیرۆز بپشکنین کە بە شێوەیەکی گەورە لە گێڕانەوەکانی ئینجیل دەربارەی خاچکێشانەکەدا شاراوەیە. ئازارەکانی مەسیح لەسەر خاچ تەنها بە ئازارە جەستەییە توندەکانی سنووردار نەبوون. وەک قوربانییەک بۆ گوناهەکانمان، ئەو تووڕەیی خوداشی ئەزموون کرد. هیچ شەهیدێکی باوەڕ تا ئێستا ناچار نەبووە هاوار بکات، «خودای من، خودای من، بۆچی وازم لێ هێناویت؟» (زەبوورەکان ٢٢:١؛ مەتتا ٢٧:٤٦ NIV). کەچی ئەمە ئەزموونی پەروەردگارمان بوو کاتێک لەسەر خاچ لەژێر خۆری گەش و تاریکیی سارددا دەمرد (ئایەتی ٢؛ مەتتا ٢٧:٤٥).
وەڵامی ئەم پرسیارە لە ئایەتی ٣ دێت. خودایەکی پیرۆز، کە ناتوانێت سەیری گوناه بکات (حەبەکوق ١:١٣)، ناچار بوو «پشتی لێ بکات» لە تاکە کوڕەکەی، چونکە عیسا بوو بە جێگرەوەی ئێمە – سزای گوناهەکانمانی هەڵگرت. «خودا ئەوەی کە گوناهی نەبوو، کردی بە گوناه بۆ ئێمە، بۆ ئەوەی لەو بڕوایەدا ئێمە ببینە ڕاستودروستیی خودا» (٢ کۆرنسۆس ٥:٢١). بیر لە پابەندبوونی پەروەردگار بکەرەوە بە ویستی باوکی لە سەرانسەری ئەم تاقیکردنەوەیەدا. هەرچەندە هیچ وەڵامێکی ڕزگاربوون بۆ هاوارەکەی نەبوو، بەڵام لەم کاتژمێرە کۆتاییەدا کە باوک ڕێنمایی کردبوو، پاشگەز نەبووەوە. هیچ باوەڕدارێکی پەیمانی کۆن تا ئێستا ناچار نەبووە ئاسمانی بێدەنگ ئەزموون بکات (ئایەتەکانی ٤-٥). لە ڕووی بارودۆخێکی وا نائومێدکەردا، وەڵامەکەی بۆ باوک باوەڕێکی نەگۆڕ بوو بە حکومەتی ڕاستودروستیی خودا. «کەچی تۆ وەک پیرۆزێک لەسەر تەخت دانیشتوویت؛ تۆ ستایشی ئیسرائیلیت» (ئایەتی ٣). چ جیاوازییەک لەگەڵ وەڵامی ئێمە بۆ بارودۆخە سەختەکان. چەند ستایش بۆ ڕێگا ڕاستودروستەکانی خودا لەسەر لێوەکانمان دێت کاتێک ئازار دەکێشین و هیچ ڕزگاربوونێک لە ئارادا نییە؟ و ئێمە، بێگومان، هەرگیز لە باوکی ئاسمانیی خۆمان جیا نابینەوە وەک چۆن عیسا جیا کرایەوە.
خەمباری
لە زەبووری ٢٢:٦-٨دا هەندێک ئەزموونی دیکە لەسەر خاچ دەبینین کە بەشدارییان کرد لە خەمباری و ئازاری ڕۆحیی پەروەردگارمان. ئەو چەوساوە و بێ بەرگری بوو، وەک کرمێک (ئایەتی ٦). ئەو لەلایەن ئەو کەسانەی کە هاتبوو ڕزگاریان بکات، بێناوبانگ کرابوو و سووکایەتی پێ کرابوو (ئایەتی ٧). گاڵتەی پێ دەکرا و توانجی لێ دەدرا بەهۆی باوەڕەکەی بەو کەسەی کە بە ئاشکرا وازی لێ هێنابوو (ئایەتەکانی ٧-٨؛ مەرقۆس ١٥:٢٩-٣٢). کەچی پابەندبوونی بە باوک و متمانەی بە ویستی سەروەریی باوکی بە هیچ شێوەیەک لاواز نەبوو لەوەی کە لە سەرانسەری ژیانیدا بوو – تەنانەت لە لەدایکبوونیشەوە (ئایەتەکانی ٩-١٠). دیسانەوە، چ جیاوازییەک لەگەڵ باوەڕی لاوازی ئێمە! چەند جار باوەڕمان دەلەرزێت، تەنانەت کاتێک فشارێکی کەم لەسەرمانە – با ئازارێکی توند بێت. ڕەنگە زەبووری ٢٢ وای لێ بکات نەک تەنها ئەژنۆکانمان بۆ پەرستش چەمێنینەوە، بەڵکو پشتەکانمان ڕاست بکەینەوە و شانەکانمان ڕێک بخەین لە باوەڕێکی نەگۆڕدا بەبێ گوێدانە فشارەکە.
وەک زەبوورێکی مەسیحی، زەبووری ٢٢ لە پێشبینیکردنی ئازارەکانی پەروەردگارماندا سەرنجڕاکێشە. تەنانەت گومانکارەکەش دەبێت دان بەوەدا بنێت کە زەبوورەکان زۆر پێش لەدایکبوونی مەسیح نووسراون. کۆپییەکانی زەبوورەکان لەنێو دەستنووسەکانی دەریای مردوودا دۆزرانەوە و لانیکەم ١٠٠ ساڵ پێش مەسیح مێژوویان بۆ دانراوە. جگە لە پێشبینییە گشتییەکانی ئازارەکانی پەروەردگارمان لەسەر خاچ، کە لە ئایەتەکانی ٦-٨دا بینیمان، و کە لە ئایەتەکانی ١١-١٣دا بەردەوامن، هەندێک پێشبینیی تایبەت هەن دەربارەی خاچکێشانەکەی لە ئایەتەکانی ١٤-١٨دا. ڕەخنەگرەکە هەوڵ دەدات لەم پێشبینییانە خۆی بدزێتەوە بە گوتنی ئەوەی کە ئەوان تەنها ئەزموونی زەبوورنووسەکە، داود بوون. ئەو دەڵێت کە گا و شێرەکانی ئایەتەکانی ١٢-١٣، بۆ نموونە، ئەو جەماوەرە بێدڵە نەبوون کە گاڵتەیان بە پەروەردگارە مردووەکەمان دەکرد، بەڵکو تەنها دوژمنەکانی داود بوون. ڕەخنەگرەکە تەنانەت دەڵێت کە عیسا بە شێوەیەکی دەستکرد ئایەتی سەرەتایی کردووە بە پێشبینییەک بە گێڕانەوەی لەسەر خاچ. بەڵام، زمانی زیندوو و وردی خاچکێشان لە ئایەتەکانی ١٤-١٨دا بۆ هیچ گومانکارێک قورسە کە لێی دەرباز بێت.
خاچکێشان
هەرچەندە زەبووری ٢٢ ڕەنگە ڕەگ و ڕیشەی لە ئەزموونێکی سەختی داوددا هەبێت، بەڵام بە دڵنیاییەوە لە ئایەتەکانی ١٤-١٨دا بە تەواوی لەو ئەزموونە تێدەپەڕێت. کەی هەموو «ئێسکەکانی» داود «لە جێی خۆیان دەرچوون» (ئایەتی ١٤)؟ کەچی ئەمە بە تەواوی ئەوە بوو کە بەسەر جەستەیەکی خاچدراودا هات کاتێک خاچەکە بە بێبەزەییانە خرایە ناو ئەو کونەی کە ڕایگرتبوو. و ئایا دەست و پێی داود کون کرابوون (ئایەتی ١٦)؟ چەند جار کونکردن بە کردەوە لە خاچکێشاندا پەیڕەو دەکرا؟ شێوازی ئاسایی ئەوە بوو کە دەست و پێیەکان بە خاچەکە ببەسترێنەوە. بەڵگەی پێشبینیکردنی خاچکێشانی مەسیح لەم ئایەتەدا (ئایەتی ١٦) زۆر زۆرە. ئارەقکردنەوەی زۆر، گەرمابردگی، ماندوێتیی جەستەیی، تینوێتیی زۆر، نیمچە ڕووتی، و ئازار بۆ شەرم (ئایەتەکانی ١٤-١٧) وەسفی زیاترن کە زیاد دەکەن بۆ وێنە گرافیکییەکەی خاچکێشان، و دەبێت لەگەڵ گێڕانەوەکانی ئینجیل دەربارەی مردنی پەروەردگارماندا بخوێنرێنەوە. (مەتتا ٢٧؛ مەرقۆس ١٥؛ لۆقا ٢٣؛ یۆحەننا ١٩). و لەبیرت بێت کە خاچکێشان شێوازێکی لەسێدارەدان نەبوو کە لە کات و کولتووری داوددا باو بێت. شێوازێکی ڕۆمانی بوو، کە زۆر دوای نووسینی زەبووری ٢٢ هاتە بەکارهێنان.
جگە لە وردەکارییەکانی خاچکێشانەکە کە لەم ئایەتانەدا لەبەردەمماندایە، وردەکارییەکانی چالاکیی سەربازەکانیش هەن (ئایەتی ١٨). سەربازە ڕۆمانییەکان جلوبەرگی قوربانییەکەیان بە تاڵان دەزانی بۆ ئەوەی وەک پارچەقوماش بۆ پاککردنەوەی چەک و هتد بەکاری بهێنن. بەپێی یۆحەننا ١٩:٢٣، ئەمە بە تەواوی ئەوە بوو کە ئەوان بە جلوبەرگە دەرەکییەکانی مەسیحیان کرد. بەڵام، بەپێی وردەکاریی پێشبینیکردنی زیاتری تیروپشککردن (ئایەتی ١٨)، لە یۆحەننا ١٩:٢٤دا تێبینی دەکەین کە سەربازەکان قوماریان لەسەر کراسە بێ دروومانەکەی عیسا کرد. هەموو ئەم وردەکارییانەی خاچکێشانەکە لەلایەن ئەو کەسانەوە ئەنجام دران کە هیچ زانیارییەکیان دەربارەی پێشبینییەکانی زەبووری ٢٢ نەبوو. چ بەڵگەیەکی باشتر بۆ ئیلهامبەخشینی کتێبی پیرۆز!
ڕوانگەی ئازارەکان کە لەم زەبوورەدا پێشکەش کراون، گرنگیشن. تێبینی بکە کە خودی مەسیح قسەکەرە لە زۆربەی زەبوورەکەدا. لە ئایەتەکانی ١-٢١دا ئەو لە ڕوانگەی سەرکەوتنەوە دوای زیندووبوونەوە قسە دەکات. مردنەکەی لە ئایەتەکانی ٢١-٢٢دا دێت. ئەمەیە هۆکاری ئەوەی کە لێدانی ڕمەکەی سەربازە ڕۆمانییەکە، کە دوای مردنی پەروەردگار ڕوویدا (یۆحەننا ١٩:٣٣-٣٤)، لەخۆ ناگرێت. ئێمە لە پەیمانی نوێوە دەزانین کە تووڕەیی خودا دژی گوناهی ئێمە بە تەواوی تێر کرابوو پێش مردنی مەسیح، چونکە ئەو ڕایگەیاند، «تەواو بوو!» (یۆحەننا ١٩:٣٠). ئێمە دەتوانین ئەم ڕاستییەی ئایەتی ٢١ بەرز بنرخێنین چونکە پەروەردگار لەلایەن باوکەوە وەڵام درایەوە پێش مردنی. کاتی وازلێهێنانی تەواو بوو. بە شێوەیەکی وێنەیی، ئەو «ڕزگار کرا ... لە قۆچەکانی گا کێوییەکان» لەلایەن باوکەوە. لەم خاڵەدا پەروەردگارمان ڕۆحی خۆی سپاردە دەستی باوک، پاشان مرد (لۆقا ٢٣:٤٦).
زیندووبوونەوە
ئێستا تێبینی خۆشیی زیندووبوونەوە بکە کە لە ئایەتی ٢٢دا دەست پێ دەکات. ڕزگارکەر چیتر بە تەنها نییە. ئەو ناوی باوکی ڕاگەیاند لەنێو براکانیدا (ئایەتی ٢٢). ئەوە ئێمەش دەگرێتەوە! (عیبرانییەکان ٢:١١-١٢). چ پێگەیەکمان پێ بەخشراوە وەک ئەنجامی کاری کەفارەتکردنی مەسیح لەسەر خاچ! لە ئایەتەکانی ٢٦-٣١دا، وا دیارە کە ڕۆح قسەکەرە و سەرنجمان بۆ ئەنجامەکانی مردن و زیندووبوونەوەی پەروەردگارمان ڕادەکێشرێت. مەودای ئەم ئایەتانە تەنها بە کاتی ئێستا سنووردار نییە؛ ئەوان چاوەڕوانی هاتنەوەی دووەمی مەسیحیش دەکەن. هەژاران و چەوساوەکان ئاسوودە دەبن (ئایەتی ٢٦). هەموو زەوی دان بە سەروەریی مەسیحدا دەنێت (ئایەتەکانی ٢٧-٢٩). ڕاستودروستیی مەسیح و کاری تەواوکراوی ئەو بۆ نەوەکان لە سەرانسەری مێژوودا ڕادەگەیەنرێت (ئایەتەکانی ٣٠-٣١).
بابەتی زەبووری ٢٢ تەنها بۆ هەموو وەرزەکان گونجاو نییە، بەڵکو بابەتی هەموو مێژووە! تەنها کاتێکە کە هەموو گەردوون دان بە ڕاستیی زەبووری ٢٢دا دەنێت و پەرستشی پەروەردگار دەکات.
