دادوەرییەکەی
سامسۆن لە سەردەمی دادوەرەکاندا ژیاوە. لە ڕاستیدا، ئەو دوا دادوەری ئیسرائیل بوو پێش ساموێل. زۆری نەخایاند دوای مردنی سامسۆن، ساول لەلایەن ساموێلەوە وەک یەکەم پاشای ئیسرائیل دەستنیشان کرا. سەردەمی دادوەرەکان کاتی گەشەی ڕۆحی نەبوو لە مێژووی ئیسرائیلدا. خەڵکەکە لە ڕۆژانی موسا و یەشوعەوە بەرەو خوارەوە ڕۆیشتبوون. گوێڕایەڵنەبوون هۆکارەکە بوو. هەڵوێستێکی «هەرچی خۆت دەتەوێت بیکە» تایبەتمەندی سەردەمی دادوەرەکان بوو. دادوەران ١٧:٦ و ٢١:٢٥ دەڵێن کە «هەموو پیاوێک ئەوەی دەکرد کە لە چاوی خۆیدا ڕاست بوو.» خودا ڕێگەی بە دوژمنانی ئیسرائیل دا کە چەوساندنەوە و شکستیان پێ بهێنن بەهۆی گوناهەکانیانەوە. بە شێوەیەکی خولی لەم ڕۆژە تاریکانەدا، ئیسرائیلییەکان هاواریان بۆ یارمەتی دەکرد. ئینجا خودا بە میهرەبانییەوە دادوەرێکی هەڵدەستاند بۆ ڕزگارکردنیان. بەڵام زۆری نەخایاند دوای ڕزگاربوون، پشتیان لە خودا دەکردەوە و دیسانەوە نوقم دەبوون لە بتپەرستی و بێڕەوشتیدا.
لە دژی چنینە پاشخانێک سامسۆن هاتە سەر شانۆ – لە کاتی چەوساندنەوەی فەلەستینییەکاندا. لە سەرەتاوە هەموو شتێکی لە بەرژەوەندی خۆیدا بوو. ئەگەر هەرگیز کاندیدێک هەبووبێت کە «زۆرترین ئەگەری سەرکەوتنی هەبێت»، ئەوە سامسۆنی گەنج بوو. لە دادوەران ١٣ فێر دەبین کە ئەو لە ماڵێکی پتەو هاتبوو کە دایک و باوکی باوەڕیان بە خودا هەبوو و پەرستنیان دەکرد. جگە لەوەش، ئەو لەلایەن خوداوە دەستنیشان کرابوو بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە فەلەستینییەکان (١٣:٥). سەرکەوتن گەرەنتی کرابوو. چی زیاتر دەتوانرا داوا بکرێت؟ و ئینجا جەستەی سامسۆن هەبوو. نەک تەنها خودا بە هێزی جەستەیی بەهرەمەندی کردبوو، بەڵکو بە جوانیش. سامسۆنێکی ناشرین نەیدەتوانی ئەو «سەرکەوتنەی» هەبێت کە لەگەڵ ژنانی فەلەستینیدا هەبوویەتی! لەسەرووی هەموو ئەمانەوە، خودا بەرەکەتداری کرد و ڕۆحی خودا لە ژیانیدا کارا بوو (١٣:٢٤-٢٥). بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەمانە، چەندە خەمناکە خوێندنەوەی کۆتاییە تراژیدییەکەی:
فەلەستینییەکان سامسۆنیان گرت و چاوەکانیان دەرهێنا؛ و بردیانە غەزە و بە زنجیری بڕۆنزی بەستیانەوە، و ئەو لە زینداندا ئاشەوان بوو (دادوەران ١٦:٢١ NASB).
لەبری ڕزگارکردنی ئیسرائیل، سامسۆن خۆی ڕادەستی دوژمن کرد. چۆن ئەمە دەتوانێت بەسەر ئەو کەسەدا بێت کە هەموو شتێکی لە بەرژەوەندی خۆیدا بوو؟ چی هەڵە بوو؟
ڕووخانی
زۆر تێگەیشتن ناوێت بۆ دۆزینەوەی کلیلەکە بۆ ڕووخانی سامسۆن. ئەوە دووبارە و دووبارە لە دادوەران ١٤-١٦دا دەدۆزرێتەوە. سامسۆن کۆنترۆڵی خۆی نەبوو. نەیدەتوانی ئارەزووەکانی خۆی بەڕێوە ببات. ئەوەی دەیویست، ئێستا دەیویست. «نەک ویستی تۆ بەڵکو هی من بێت» دروشمی سامسۆن بوو. بۆ نموونە، سەیری ئارەزووی بێ کۆنترۆڵی سامسۆن بکە لە دادوەران ١٤:١-٤. ئەو ژنێکی فەلەستینی بتپەرستی جوانی بینی و ویستی. وەڵامی خۆپەرستانەی ئەو بۆ ئامۆژگارییە خوداییەکەی دایک و باوکی ئەوە بوو، «بۆم بهێنە، چونکە لە چاوی مندا باش دەردەکەوێت.» بڕیارەکان کە تەنها لەسەر بنەمای جوانی و خۆشی دەدرێن، بە گشتی نیشانەی کۆنترۆڵی زۆر کەمە. سەیری لاوازیی سامسۆنیش بکە لەگەڵ دالیلا لە دادوەران ١٦. بەهۆی «خۆشەویستی» خۆپەرستانەی ئەو بۆ ئەم ژنە فەلەستینییە بێ دینە، نهێنی هێزەکەی و ڕۆحەکەشی پێدا:
هەموو ئەوەی لە دڵیدا بوو پێی وت (١٦:١٧).
قەبارەی بڕوانەکراوی لاوازیی سامسۆن تەنها کاتێک دەبینرێت کە تێبگەین کە سێ هۆشداری ڕوونی هەبوو دەربارەی ئەوەی کە دێت (١٦:٨-١٤). سامسۆن چەندە کوێر دەبوو، بە تایبەتی کاتێک دالیلا بە ئاشکرا پێی وتبوو بۆچی دەیویست نهێنییەکەی بزانێت:
پێم بڵێ هێزە گەورەکەت لە کوێیە و چۆن دەتوانیت ببەسترێیتەوە بۆ ئەوەی ئازارت بدەم (١٦:٦).
چەندە گرنگە بۆ مەسیحییەک کە عاشق بە بێباوەرێک نەبێت. خۆشەویستی دەتوانێت ئەوەندە کوێر بێت کە شتانێک بکەین کە هەرگیز خەونمان پێوە نەبینیوە – شتانێک دژی هەموو ژیراییەکی باو. چەندە گێژاوێک دەتوانین تێی بکەوین ئەگەر عاشق بە «دالیلایەک» ببین. سەیر نییە کە ووشەی خودا هۆشداری دەدات لە دژی هاوسەرگیری لە نێوان باوەرداران و بێباوەراندا. (٢ کۆرنسۆس ٦:١٤).
شکاندنی سوێندەکە
هەنگاو بە هەنگاو سامسۆن ڕێگەی دا کە نەبوونی کۆنترۆڵی خۆی زاڵ بێت. ئەو وەک گەنجێک سوێندی نازریتی خواردبوو، بەڵام یەک بە یەک یاساکانی دەشکاند بەهۆی ژیانی بێ دیسیپلین و خۆپەرستانەیەوە. چەندین یاسا هەبوون کە دەبوو لەلایەن نازریتەوە بپارێزرێن: خواردنەوەی شەراب یان خواردنەوەی بەهێز قەدەغە بوو؛ خواردنی هەر شتێک کە لە ڕەزەوە بەرهەم دەهات قەدەغە بوو؛ بڕینی قژ قەدەغە بوو؛ دەستلێدانی تەرمی مردوو قەدەغە بوو؛ تێکەڵبوون لەگەڵ هەر شتێک کە کاریگەری لەسەر جیاکردنەوەی بۆ خودا هەبێت قەدەغە بوو (ژمارەکان ٦). سامسۆن هەموو یەکێک لەم یاسایانەی شکاند بەهۆی ئارەزووە خۆپەرستانە بێ کۆنترۆڵەکانیەوە. ڕەزەکانی تیمنا (١٤:٥) لە فەلەستین دوا شوێن بوو کە سامسۆن دەبوو لێی بێت، با هاوسەرگیری لەگەڵ فەلەستینییەک نەکات، کە دژی فەرمانی خودا بوو بۆ هەر عیبرانییەک (دانیشتننامە ٧:١-٦). ئینجا سامسۆن خۆی پیس کرد بە دەستلێدانی تەرمی شێرە مردووەکە (١٤:٨-٩). لەبری گرتنەبەری هەنگاوە پێویستەکان بۆ پاککردنەوە، سامسۆن سووکایەتی بە پێشێلکارییەکەی کرد بەوەی کردی بە بەشێک لە مەتەڵێک (١٤:١٤)، لە هەموو شتێک! و سامسۆن مەتەڵەکەی لە کوێ پێشکەش کرد؟ لە جەژنێک بۆ فەلەستینییەکان، کە خواردنەوەی بەهێز باو بوو (١٤:١٠). لە سەرەتای بەشی ١٦دا دەبینین سامسۆن نەک تەنها لەگەڵ فەلەستینییەک، بەڵکو لەگەڵ لەشفرۆشێکی فەلەستینیدا سێکسی دەکات. ئارەزووی بێ کۆنترۆڵ لە پێش سوێندەکانیەوە بوو. و لە کۆتاییدا دالیلا و گوێزەری فەلەستینی هەبوون! سامسۆن چۆن دەیتوانی ئەمە بکات؟
بەڵام دەربارەی کارە گەورەکانی سامسۆن لە دژی فەلەستینییەکان؟ تەنانەت لێرەشدا دەبینین کە هێزە خوداییەکەی بۆ مەبەستەکانی خۆی بەکار دەهێنێت. شوێنپێی تۆماری نمایشە بەهێزەکانی سامسۆن بگرە و دەبینیت کە لە هەموو حاڵەتێکدا هۆکارەکەی بە شێوەیەکی بنەڕەتی خۆپەرستانە بوو و نەک بۆ شکۆمەندی خودا یان ڕزگارکردنی ئیسرائیل. تەنانەت لە کۆتاییدا، کاتێک خودا دوا داواکاری سامسۆنی قبوڵ کرد (١٦:٢٨-٣٠)، هیچ تۆمارێک لە تۆبەکردنی سامسۆن نییە – تەنها داواکارییەکی تا ڕادەیەک خۆپەرستانە، «بۆ ئەوەی تۆڵە لە فەلەستینییەکان بکەمەوە بۆ دوو چاوم.»
وانەیەک بۆ فێربوون
وانەیەکی بەهێز بۆ مەسیحییەکان لە هەموو ئەمانەدا هەیە. ئێمەش ڕەنگە زۆر توانای خودایی دراوەمان هەبێت، بەڵام ڕەنگە هەمووی فڕێ بدەین بەهۆی نەبوونی کۆنترۆڵی خۆمانەوە. وەک سامسۆن، ڕەنگە لە پاشخانێکی مەسیحی پتەو هاتبێتین کە تێیدا فێر کرابووین بنەما و پرەنسیپەکانی ووشەی خودا. بەڵام وەک سامسۆن، ڕەنگە پشت لەو فێرکردنە ڕوونە بکەین چونکە دەمانەوێت کاری خۆمان بکەین و بە ڕێگای خۆمان بڕۆین. وەک سامسۆن، ڕەنگە هەموو شتێکمان بە شێوەیەکی جەستەیی پێکەوە بێت – هێز، جوانی، بەهرە، هتد. بەڵام وەک سامسۆن، ڕەنگە جوانی و تواناکانی خودایی دراوەمان بەکار بهێنین بۆ خۆشگوزەرانی و ئارەزووی خۆپەرستانە. تەنانەت دیارییە ڕۆحییەکانمان دەتوانرێت بە هەڵە بەکار بهێنرێن بەهۆی بەرژەوەندی و ئارەزووی خۆپەرستانەوە. بەبێ کۆنترۆڵی خۆ، مەسیحییەک کە هێزێکی گەورەی شاراوەی هەیە، وەک سامسۆن لاواز دەبێت. کۆنترۆڵکردنی ئارەزووە خۆپەرستانەکانمان زۆر گرنگ و پێویستە لە ژیانی مەسیحیدا. پیتەر پێمان دەڵێت کە هەموو پەرۆشییەک بەکار بهێنین بۆ زیادکردنی کۆنترۆڵی خۆمان بۆ باوەڕەکەمان (٢ پیتەر ١:٥-٧). گالاتییەکان ٥:١٦-٢٣ دڵنیامان دەکاتەوە کە کۆنترۆڵی خۆی زیاتر بۆمان بەردەستە و دەدرێت بەوانەی کە شتەکانی خودا دەکەنە یەکەمایەتی سەرەکییان. ئایا پێویستت بە کۆنترۆڵی خۆی زیاترە؟ یەکەمایەتییەکانت چۆنن؟
سەرەڕای نەبوونی کۆنترۆڵی سامسۆن بەسەر خۆیدا، خودا هێشتا بەکاری هێنا (دادوەران ١٤:٤،١٩؛ ١٥:١٤). و عیبرانییەکان ١١:٣٢ دڵنیامان دەکاتەوە کە سامسۆن باوەڕی هەبوو. هەموو ئەمانە دەبێت هاندانێک بێت بۆ ئێمە کە زۆرجار وەک سامسۆن بە خۆپەرستی مامەڵە دەکەین. خودا هێشتا دەتوانێت مەبەستەکانی خۆی لە ڕێگەی ئێمەوە بەدی بهێنێت، بەڵام چەندە گەورەترە کە خۆمان ڕادەستی کۆنترۆڵی ئەو بکەین و توانای تەواوی خۆمان بەدی بهێنین.
