حەوت وشە لە خاچێکی ترەوە
«کاتێک گەیشتنە ئەو شوێنەی پێی دەوترا گۆلگۆتا، لەوێ خاچیان لێدا، و تاوانبارەکانیش، یەکێکیان لە دەستی ڕاست و ئەوی تریان لە دەستی چەپ.» لۆقا 23:33 NKJV
هەر چوار ئینجیلەکە تۆماریان کردووە کە عیسا لە نێوان دوو پیاوی تردا خاچ درا. ئەمە کردارێکی بە ئەنقەستی دەسەڵاتدارانی ڕۆما بوو، بۆ سووکایەتیکردن بە عیسا لەبەردەم جەماوەرێکی گاڵتەجاڕدا. گرنگی ئەم شایەتییە فرە و سەربەخۆیە بۆ دراماکە ناتوانرێت زۆر زیادەڕۆیی تێدا بکرێت. مەتتا و مەرقۆس ئاماژە بە دوو کەسەکەی تر دەکەن وەک «دز» و هەردووکیان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەوان لەگەڵ سەرۆک قەشەکان و نووسەرەکاندا یەکیان گرتبوو لە گاڵتەکردن بە عیسا (مەتتا 27:38,44؛ مەرقۆس 15:27,32). لۆقا وردترین لێکدانەوەی کارلێکەکانیان لەگەڵ یەکتر و عیسادا پێشکەش دەکات، کاتێک ئەو لە نێوانیاندا هەڵواسرابوو. ئەم گۆڕینە کورتانە دەتوانرێت وەک «حەوت وشە لە خاچێکی ترەوە» ناوببرێن.
1. بۆچی هیچ ناکەیت؟
یەکەم وشە ئاڕاستەی عیسا کرا: «ئەگەر تۆ مەسیحیت، خۆت و ئێمە ڕزگار بکە» (لۆقا 23:39). ئەم قسە سەیرە بە ڕوونی ڕەنگدانەوەی هەڵوێستی هەردوو پیاوەکە بوو، بەڵام لۆقا تەنها یەک دزی تۆمار کردووە کە وشە ڕاستەقینەکانی وتووە، لاساییکردنەوەی ئەوانەی سەرکردە ئایینییەکانیان، وەک لە لۆقا 23:35 تۆمار کراوە. ئەمە گاڵتەجاڕی و داواکاری بوو، بەڵام بە شێوەیەکی پێچەوانە شایەتییەکی بەهێز بوو بۆ مەسیحییەتی عیسا – ئەو مەسیح بوو، و دەیانتوانی ئەوە بکات کە داوایان لێکرد. بەڵام ڕێگەی ڕزگاری ڕاستەقینە لە کردارێکی موعجیزەیی و سەرنجڕاکێشدا نەبوو.
خۆی نەیدەتوانی ڕزگار بکات، دەبێت لەسەر خاچ بمرێت، یان میهرەبانی نەدەهات، بۆ گوناهبارانی وێرانبوو نزیک؛ بەڵێ، مەسیح، کوڕی خودا، دەبێت خوێنی بڕژێت، بۆ ئەوەی گوناهباران لە گوناه ڕزگار بن. — ئەی. میدلەین گۆرانییە ڕۆحییەکان، #257
2. ئایا لە خودا ناترسیت؟
ئەم لێدوانە و دوو لێدوانەکەی دواتر لەلایەن یەکێک لە تاوانبارەکانەوە بۆ ئەوی تر وترا. «ئایا تۆ تەنانەت لە خودا ناترسیت، لە کاتێکدا تۆش لە ژێر هەمان سزادایت» (لۆقا 23:40). هەرسێکیان بە هەمان مردنی درێژخایەن و ئازاربەخشی خاچکردن دەمردن، شێوازێکی سزا کە لەلایەن فەرمانڕەوا ڕۆماییەکانەوە داڕێژرابوو، بەڵام هیچ ڕۆمایەک هەرگیز بە یاسایی ڕێگەی پێنەدەدرا تووشی ببێت. ئەمە شێوازێکی مردن بوو کە بۆ ڕەگەزە نزمترەکان تەرخان کرابوو. بەڵام شایەتییەکەی ناو ئەم وشانە بەڵگە بوو بۆ گۆڕانکارییەکی دڵ کە دەستی پێکردبوو لە یەکێک لەو دوو پیاوەدا. چی دوای مردن دێت؟ چ حوکمێک خودایەکی ڕاستودروست بۆ تاوانبارانی وەک ئەوان تەرخان کردبوو؟ ئەم پیاوە هۆکارێکی باشی هەبوو بۆ ترس، و بۆ ئاگادارکردنەوەی هاوڕێکەی لەبارەی چارەنووسی نزیکیانەوە.
3. ئێمە شایستەی ئەوەین کە وەریدەگرین.
ئەمە بەدوایدا هات بە دانپێدانان بە دادپەروەری سزای خۆی و سزای هاوتاوانبارەکەی. «ئێمە بە ڕاستی... پاداشتی شایستەی کردارەکانمان وەردەگرین» (لۆقا 23:41). مەتتا و مەرقۆس ئەوانیان وەک «دز» یان «جەردە» وەسف کرد. بەڵام لۆقا ئەوانی وەک «تاوانبار» وەسف کرد (لۆقا 23:39)، وشەیەکی یۆنانی بەهێزتر. ئەوان زیاتر لە دزی بچووک بوون. لەوانەیە جەردەی ئاسایی بووبن، لە گرد و ڕێگاکانی دەوروبەری ئۆرشەلیمدا خۆیان حەشاردابێت، کە ڕێگەی گەشتیارانیان دەگرت و لێیان دەدان بۆ پارەکانیان. تاوانەکانیان ئەوەندە جددی بوون کە سزای مەرگ لەلایەن ڕۆماییەکانەوە دیاری کرابوو. ئێستا نزیک بوون لە مردن، دوایین کاتژمێرەکانی ژیانیان لە تاریکییەکی سەروو سروشتیدا لەسەر گردی سەرکاسەیی کە پێی دەوترا گۆلگۆتا یان کەلڤاری، تەنها لە دەرەوەی ئۆرشەلیم، بەسەر دەبرد. و یەکێکیان ئامادە بوو دان بە تاوانبارێتی خۆیدا بنێت. سەرەتای تۆبەکردن دانپێدانانە بە تاوان و پاشان گۆڕانکارییەکی دڵ لەبارەی خۆ و لەبارەی ڕزگارکەر، عیسای مەسیح.
4. ئەم پیاوە بێ تاوانە.
چۆن تاوانبارە تۆبەکەرەکە گەیشتە ئەم دەرئەنجامە نازانین. لەوانەیە شتێکی لە موعجیزە و فێرکردنەکانی عیسا بینیبێت یان بیستبێت؛ لەوانەیە زانیبێتی کە هەردوو پیلاتۆس و هێرۆدس عیسایان بە بێ تاوان زانیوە؛ ئەو گوێی لە وتەکانی عیسا دەبوو کاتێک لە نێوانیاندا هەڵواسرابوو، بە تایبەتی وتە میهرەبانەکانی: «باوکە لێیان خۆش بە، چونکە نازانن چی دەکەن» (لۆقا 23:34). لەوانەیە ئەم وشانە بووبن کە لە کۆتاییدا قایلیان کرد. لێخۆشبوونێکی بێ وێنە و داوانەکراو سەرسوڕهێنەرە، و ناتوانێت یارمەتی نەدات دڵەکان لە تاڵییەوە بگۆڕێت بۆ سەرسامی و ڕێزگرتن.
5. تۆ دەبێت بە ڕاستی مەسیح بیت.
لەو خاڵەوە تاوانبارە تۆبەکەرەکە لە گفتوگۆدا بوو لەگەڵ خودی عیسادا. دوو دزەکە چیتر بۆچوونێکی یەکگرتوویان لەسەر مەسیح نەبوو – لە بۆچوونەکانیاندا جیابوونەوە. یەکێکیان وەک «گەورە» ئاڕاستەی کرد (لۆقا 23:42). هەرچەندە هەندێک وەرگێڕان وشەی «عیسا» لێرەدا لە جێگەی «گەورە» بەکاردەهێنن، بەڵام هیچ گومانێک نییە کە ئەم پیاوە ناسینی ئەوەی کە پیاوەکەی سەر خاچی ناوەڕاست بە ڕاستی کێ بوو. وەڵامی گوماناوی دوو تاوانبارەکە لە سەرەتادا «ئەگەر تۆ مەسیحیت، خۆت و ئێمە ڕزگار بکە» بە وەڵامی باوەڕدارانی یەکێکیان وەڵام درابووەوە. لەبارەی ئەوی ترەوە هیچ نازانین. هیچ وشەیەکی تری تۆمار نەکرا. لەوانەیە بێهۆش بووبێت یان مردبێت. بەڵام هیچ شتێک جگە لە وەحی خودایی دەبێت ئەم تاوانبارە قایل کردبێت کە پیاوەکەی تەنیشتی، کە لە بارودۆخێکی ترسناکدا دەمرد، بە ڕاستی خودا بوو، ڕزگارکەری چاوەڕوانکراوی جولەکەکان. تەنها لۆژیکی مرۆڤ نەیدەهێنایە ئەم تێگەیشتنە.
6. دەزانم تۆ دیسان زیندوو دەبیتەوە.
هەرچەندە ئەم وشانە بە ڕاستی لەلایەن تاوانبارەکەوە نەوتران، بەڵام لەوەدا شاراوە بوون کە ئەو دەستی پێکردبوو بیڵێت. لەوانەیە عیسا لە خاڵی مردندا بووبێت، بەڵام ئەو دەبوو شانشینەکەی بگرێتە دەست و لە داهاتوودا حوکمڕانی بکات. بۆ ئەو، مردن نەیدەتوانی کۆتایی بێت. لەوانەیە پیاوە مردووەکە هەستێکی هەبووبێت کە بە ڕاستی جیهانێکی تر دێت، کاتێک تۆبەکەر پاداشت دەکرێت و بێ تۆبەکەر حوکم دەدرێت و سزا دەدرێت. نازانین چی لە مێشکیدا ڕوودەدا. بەڵام لەمە دڵنیاین: تەنها قبوڵکردنی ناسنامەی ڕاستەقینەی کەسێک تێپەڕێنرابوو، باوەڕ ڕەگی داکوتابوو؛ باوەڕ گۆڕابوو بۆ متمانە.
7. منت بیر بێت کاتێک دێیت بۆ حوکمڕانی.
دوای ئەوەی هاوتاوانبارەکەی سەرزەنشت کرد، ئەم پیاوە تۆبەکەرە، لەوانەیە لە دوایین هەناسەیدا، دوایین دەرفەتی قۆستەوە. لەوانەیە بە تەواوی لە واتاکانی گەورەیی عیسا تێنەگەیشتبێت، بەڵام ئەوەندەی دەزانی کە ئەو کەسێکە کە دەیتوانی دوایین هیوای خۆی ئاڕاستەی بکات: «گەورە، منت بیر بێت کاتێک دێیتە ناو شانشینەکەت» (لۆقا 23:42). ئەو ناسینی ئەوەی کە لە تەنیشت پاشایەتی خوداییدا هەڵواسرابوو. عیسا پاشا بوو، بە تەواوی وەک ئەو نووسینە گاڵتەجاڕییەی کە سەربازەکانی پیلاتۆس لەسەر خاچەکە لەسەر سەری کوتابوویان – «ئەمە پاشای جولەکەکانە» (لۆقا 23:38). و ئەو دەبوو لە ڕێگەی مردنەوە بچێتە ناو شانشینەکەی. ئەم پیاوە بێ هیوا نەبوو. عیسا پێی فەرموو کە لەو ڕۆژەدا، نەک لە کاتێکی دووری داهاتوودا، ئەو لە بەهەشتدا دەبێت لەگەڵیدا. وشەی «بەهەشت» وشەیەکی فارسییە بە واتای «باخچەیەکی پڕ لە چێژ کە بە دیوار دەورەدراوە.» گەورە نەک تەنها بەڵێنی نەمری دا، بەڵکو چوونە ژوورەوەی ڕاستەوخۆ بۆ «ئاسمانی سێیەم» وەک هاوڕێی نزیکی، ڕۆیشتن لە باخچەی دڵخۆشی هەتاهەتایی دڵنیادا لەگەڵ پاشادا.
دوو چارەنووس هەیە.
دوو تاوانبارەکە بەرەو دوو چارەنووسی جیاواز دەڕۆیشتن – چارەنووسێک کە ئێمەش ڕووبەڕووی دەبینەوە. ئایا ئێمە وەک ئەوەین کە هیچ شوێنێکی بۆ خودا لە ژیانیدا نەبوو، جگە لەوەی کە لەو دادپەروەرییەی کە شایستەی بوو ڕزگاری بکات کاتێک لە کێشەیەکی ڕاستەقینەدا بوو؟ یان ئایا ئێمە وەک ئەوەین کە بە هەمان هەڵوێستی خۆپەرستی دەستی پێکرد، بەڵام گۆڕا بۆ هەڵوێستێکی تۆبەکردنی بێ فیزی، خۆی بە تەواوی خستە سەر نیعمەتی لێخۆشبوونی ئەوەی کە خاچەکەی بۆ هەڵگرت؟
شایانی بیرکردنەوەیە، وانییە؟
