ڕۆژی یەزدان: پێشبینی زەفەنیا ڕوون کرایەوە

زەفەنیا ئاشکرای دەکات خودای ترسناک و نایاب

وشەی ئینگلیزی «terrifying» لە ڕەگی لاتینی terrere دێت، بە واتای «ترساندن، ترس یان دڵەڕاوکێ دروستکردن، زۆر ترساندن.» بەڵام لە هەمان ڕەگەوە وشەی «terrific»یشمان دەست دەکەوێت، بە واتای «زۆر باش، چڕ، نایاب». کاتێک زەفەنیا دەخوێنینەوە، باشتر وایە ئەم دوو وشە ئینگلیزییە هاوسەنگ بکەین بۆ وەسفکردنی خودا – ترسناک و نایاب. ئەو لە مامەڵەکانی لەگەڵ هیچ یەکێک لە دروستکراوەکانی خۆیدا سازش ناکات.

زەفەنیا کێ بوو؟

لە پەرتووکی پیرۆزەوە زۆر شت دەربارەی زەفەنیا نازانین جگە لە تۆمارێکی زۆر کورت لە بنەچەی (زەفەنیا 1:1). ئەوەی ئەم پێغەمبەرە وتی گرنگتر بوو لەوەی کە کێ بوو. ناوی زەفەنیا لە زمانی عیبریدا بە واتای «شاراوە یان گەنجینەی یەهۆڤا» دێت. ئەمە پێم دەڵێت کە گونجاوە کەسێک ژیانێکی خوداپەرستانەی مەسیحی بژی تەنانەت کاتێکیش کە مۆدێرن نییە. تەنها لەبەر ئەوەی ئەوانی تر هەڵە دەکەن، پێویست ناکات پەیوەندییان پێوە بکەیت. لە کاتە سەختەکاندا خودا زەفەنیای پاراست چونکە کاری پێی بوو.

«سەردەمی یۆشیا» (زەفەنیا 1:1) دەتوانرێت لە 2 پاشایان 22:1-23:30 و 2 هەواڵنامە 34:1-36:1 بخوێنرێتەوە. زەفەنیا بە دڵنیاییەوە کاریگەری لەسەر پاشا هەبوو. ئەو زۆر کەسی هاندا بۆ ئەوەی شوێن خودا «نایابەکەیان» بکەون دژی ڕەوتێکی بەهێزی دژبەر.

بوونی ناوی پاشا حەزقیا لە زەفەنیا 1:1 پێشنیار دەکات کە زەفەنیا شازادەیەکی ماڵی شاهانەی یەهودا بووە. کاتێک لە زەفەنیا 1:8 شازادەکانی ئیدانە کرد، لە نزیکەوە دەیزانی باسی چی دەکات. ئەوان خوداوەندە بیانییە مۆدێرنەکانیان پێ باشتر بوو. زەفەنیا هیچ کام لەوانەی قبوڵ نەدەکرد. و هیچ ڕێگایەکی تر نییە بۆ باوەڕدار.

یۆشیا، پاشای نوێ، گەنج و خوداپەرست، وادیارە لە ژیانی چاکسازییەکەیدا یارمەتی دراوە لەلایەن وتەبێژانی هاوچەرخی خوداوە: زەفەنیا، ناحوم و یەرمیا. بەداخەوە، زۆربەی خەڵک گوێیان گرت و پاشان پشتگوێیان خستن. هەڵبژاردنە کەسییەکانیان بە واتای ئەوە بوو کە لە کۆتاییدا بە تەنیا ڕووبەڕووی «ترسی» خودای گەورە دەبنەوە. چ بیرۆکەیەکی ترسناکە!

«من دەیکەم»

ئەم پەرتووکەی پەرتووکی پیرۆز، وەک هەموو ئەوانی تر، «وشەی یەزدانە» (زەفەنیا 1:1،10). هەرچییەک لەبارەی جوانییەکەیەوە بیر بکەینەوە، ڕاستییەکەی لە پرسیارەوە دوورە. کاتێک خودا قسە دەکات، مەبەستی هەموو وشەیەکە. ڕاستیی خودا ڕاستییەکی بێ پرسیارە.

یەکێک لە ڕێگاکانی فێربوون لەم پەرتووکەی پەیمانی کۆن ئەوەیە کە بیخوێنیتەوە و وشە و دەستەواژە دووبارەبووەکان تێبینی بکەیت. لە زەفەنیا من ژماردوومە کە خودا لانیکەم 20 جار دەڵێت، «من دەیکەم»؛ «ڕۆژی (یەزدان)» لانیکەم 20 جار، چوار لەوانە لەگەڵ «تووڕەیی» ئەودا.

ئەمە بە ڕوونی بزانە: پێشبینی زەفەنیا بە خەمۆکی دەست پێدەکات بەڵام بە نیعمەت کۆتایی دێت! بە خەم دەست پێدەکات بەڵام بە گۆرانی کۆتایی دێت! دوو پەیامی سەرەکی تێدایە.

• خودا فەرمووی، «من دەیکەم.» خودای سەروەر و توندڕەومان، کە هەمیشە هەڕەشەی سزای لە گوناهباری تۆبەنەکەر کردووە، بە دڵنیاییەوە ئەوە دەهێنێتە دی کاتێک کاتی گونجاو بێت. شتێکی ترسناکە (ناخۆشە) کە بکەویتە دەستی خودای زیندوو (عیبرانییەکان 10:31).
• خودا فەرمووی، «ڕۆژی یەزدان» و «تووڕەیی» ئەو. خودای سەروەر و ڕزگارکەرمان، کە لە مێژوودا گوناهبارانی هێناوەتە ڕزگاری، بە میهرەبانی خۆی ئەو دەرگایە کراوە دەهێڵێتەوە تا کۆتایی (2 پەترۆس 3:9). ڕزگارییەکی «نایاب» هەیە کە لە خودا «نایابەکەمانەوە» وەربگیرێت. ئاگری سزای خودا بۆ پاککردنەوەیە. ئەو بەدوای پیرۆزی ئێمەدا دەگەڕێت لە ڕێگەی ئاگری پاککەرەوەی خۆیەوە.
• تێبینی ئەو هەوڵە سەرسوڕهێنەرانە بکە کە خودا دەیدات بۆ ئەوەی گوناه بە تەواوی لە ئامادەبوونی خۆی و لە زەوییەکەی خۆی لابەرێت. «من دەیکەم» نۆ جار لە بەشی یەکەمدا دووبارە کراوەتەوە (زەفەنیا 1:2-4،8،9،12،17) و بەمە کۆتایی دێت، «ئەو (خودا) کۆتاییەکی لەناکاو بە هەموو ئەوانە دەهێنێت کە لەسەر زەوی دەژین» (زەفەنیا 1:18). خەڵکەکە سزا دران بۆ پەرستنی درۆ (4-5)؛ بۆ بێباکی بەرامبەر بە پەرستنی ڕاستەقینە (6)؛ بۆ خۆبەگەورەزانین، شانازی، خراپەکاری ئابووری (8-11)؛ و بۆ متمانەکردن بە دەستکەوتەکانی خۆیان (12-13). ناتوانین خودا فریو بدەین.

«ڕۆژەکە»

بە خێرایی دەچینە سەر دەستەواژەی دووەمی زۆر دووبارەبووەوە لە پێشبینی زەفەنیادا: «ڕۆژەکە» – هەروەها وەک «ڕۆژی یەزدان» (زەفەنیا 1:7،14)؛ و «ڕۆژی تووڕەیی یەزدان» (زەفەنیا 1:18؛ 2:2؛ 3:8) دۆزراوەتەوە. لە ساڵی 597 پ.ز، 30 ساڵ دوای ئەوەی زەفەنیا دەستی بە بانگەشەکردنی هۆشدارییەکانی خودا کرد، یەکەم شەپۆلی وێرانکاری هاتە سەر ئۆرشەلیم. خودا بابلییەکانی وەک خزمەتکارەکانی خۆی بەکارهێنا. تا ساڵی 587 نزیکەی هەموو جیهانی ناسراو لەلایەن ئەوانەوە داگیر کرا – و جێبەجێکردنێکی دووەم هێشتا ماوە بێت. لە کاتەکانی کۆتاییدا خودا ڕۆژێکی کۆتایی سزای جیهان دەهێنێتە دی. عیسای مەسیحی گەورەمان باسی لێوە کرد (مەتتا 24:3-25:46). بە ناخۆشییەکی بێ وێنە دەست پێدەکات (24:21)؛ بە گەڕانەوەی کوڕی مرۆڤ (عیسا) بە شکۆمەندییەکی گەورەدا تێدەپەڕێت (24:30)؛ و بەوە کۆتایی دێت کە هەندێک کەس دەچنە سزای هەتاهەتایی لە کاتێکدا ئەوانی تر دەچنە ژیانی هەتاهەتایی (25:46). مەسیحییە سەرەتاییەکان باوەڕیان وابوو «ڕۆژی یەزدان» بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو وەک «دزێک لە شەودا» دێت (1 تەسەلۆنیکی 5:2؛ 2 پەترۆس 3:10). دەبێت چاوەڕێی شتی چاوەڕواننەکراو بین.

لێرەدا «ڕۆژ» بە واتای زیاتر لە 24 کاتژمێر دێت، زیاتر وەک ماوەیەکی درێژخایەن. بەڵام لە یەک ڕۆژی داهاتووی سەرسوڕهێنەردا، «ڕۆژی تووڕەیی خودا» (زەفەنیا 1:18)، سزای ترسناک دەست پێدەکات. کاتەکەی بۆ هیچ کەسێک جگە لە خودا خۆی نەزانراوە. بەڵام، ئەو ڕۆژە داهاتووە بە تەواوی دڵنیایە، و هیچ ڕێگایەک نییە بۆ هەڵهاتن لێی. خودا ڕێگەی پێنادات، بەڵام بە میهرەبانییەوە پەناگە پێشکەش دەکات:

داوای یەزدان بکەن ... لە ڕۆژی تووڕەیی یەزداندا پەناتان دەدرێت (زەفەنیا 2:3).

تووڕەیی توند

تووڕەیی خودا لە زەفەنیا 1:15، 1:18، 2:2 و 3:8 باس کراوە. بۆ ئەوەی دەست بکەیت بە تێگەیشتن لە واتای ترسناکی «تووڕەیی» زەفەنیا دووبارە بخوێنەرەوە، و تێبینی بکە هەموو کاتێک «هەموو شتێک» یان «هەموو» سزا دەدرێت یان وێران دەکرێت. لە زەفەنیا 2:5 و 3:6 دەخوێنینەوە کە «هیچ کەسێک نامێنێتەوە.» تووڕەیی خودا ئامانجدارە، جێبەجێ کراوە و تەواوە. پیرۆزی خودا ناتوانێت لەگەڵ گوناهدا بە هیچ شێوەیەک پێکەوە بژی – گوناه دەبێت وێران بکرێت. هاوکارەکەی زەفەنیا، پێغەمبەر ناحوم، بە شێوەیەکی وێنەیی باسی ئەمەی کرد:

یەزدان خودایەکی ئیرەیی و تۆڵەسێنەرە؛ یەزدان تۆڵە دەکاتەوە و پڕە لە تووڕەیی. یەزدان تۆڵە لە دوژمنەکانی دەکاتەوە و تووڕەیی خۆی بەرامبەر بە نەیارەکانی دەپارێزێت (ناحوم 1:2). ئەم ئایەتە ئاسانی دەکات بۆ ڕێککەوتن لەگەڵ فەرهەنگی ڕوونکردنەوەی ڤاین پێناسەی تووڕەیی خودا: «گەرمی، تووڕەیی، دۆخێکی تووڕەیی و توندی ... خودا وەک پاشای گەورە تووڕە دەبێت لە گوناه و شانازی گەلەکەی، چونکە ئەوان سووکایەتین بە پیرۆزی ئەو.»

گەلی خودا

بێگومان چاوەڕێ دەکەین خودا سزای بێخودا بدات، بەڵام بە دڵنیاییەوە گەلی خودا خۆیان لێ بەدەرن. وانییە! زەفەنیا 3:1-4 بخوێنەرەوە. گەلی بێباکی خودا، گەلی بێ بەرهەمی، گەلی شانازی، گەلی یاخیبووی، بە ڕوونی «یەهودا و ... هەموو ئەوانەی لە ئۆرشەلیم دەژین» (زەفەنیا 1:4) – ئەو کەسانەی کە زۆر نزیکن لە دڵیەوە – ئەو هەموویان لە کاتی خۆیدا سزا دەدات. بەڵام لێرەدا وشەکانی بۆ گەلی هەڵبژێردراوی خۆی بوو.

گەلی خودا خوداوەندەکانی تریان دەپەرست. ئۆرشەلیم وەک شارێک وەسف کراوە کە تێیدا یاخیبوون هەبوو: خەڵک گوێیان لە هیچ کەسێک نەدەگرت جگە لە خۆیان؛ خۆیان لە پەرستنی ڕاستەقینەی خودا دوورخستەوە؛ سەرکردە مەدەنی و ئایینییەکانیان بە شانازییەوە پێیان وابوو کە خودایان لەژێر کۆنترۆڵدایە (زەفەنیا 3:2). خودا بانگی کردن بەڵام «هێشتا بە پەرۆش بوون بۆ ئەوەی گەندەڵی بکەن لە هەموو ئەوەی کە دەیانکرد» (زەفەنیا 3:7). خودا خەریک بوو هەموو ڕاستییە نەویستراو و ناخۆشەکانیان پێ نیشان بدات. لاساییکەرەوەکانی گەلی خودا ئاشکرا دەکران بۆ ئەوەی کە بە ڕاستی کێ بوون. لەگەڵ نەتەوە بتپەرست و کافرەکاندا، سزای ترسناکی خودا بە نزیکەیی چاوەڕێی هەموو ئەوانە بوو کە هێشتا بە ئاشکرا گوناهیان دەکرد.

بە خوێندنەوەی گێڕانەوە مێژووییە هاوکاتەکانی یۆشیا لە 2 پاشایان و 2 هەواڵنامە، سەرسام بووم بە 2 پاشایان 23:25:

نە پێش یۆشیا و نە دوای یۆشیا پاشایەکی وەک ئەو نەبوو کە وەک ئەو ڕووی لە یەزدان کردبێت – بە هەموو دڵی و بە هەموو گیانی و بە هەموو هێزی، بەپێی هەموو یاسای موسا. بیرم کردەوە، بە دڵنیاییەوە ئێستا خودا تووڕەیی پیرۆزی خۆی لادەبات. بەڵام هەڵە بووم. زیاتر بخوێنەرەوە.سەرەڕای ئەوەش، یەزدان لە گەرمی تووڕەیی توندی خۆی پاشگەز نەبووەوە، کە لە دژی یەهودا دەسووتاند لەبەر هەموو ئەوەی کە مەنەشە کردبووی بۆ تووڕەکردنی. بۆیە یەزدان فەرمووی، «من یەهوداش لە ئامادەبوونی خۆم لادەبەم» (26-27).

بە هەمان شێوە، 2 هەواڵنامە 34:23-25 دەڵێت:

ئەمە ئەوەیە کە یەزدان، خودای ئیسرائیل دەڵێت: بە (پاشا) بڵێ من خەریکم کارەسات دەهێنمە سەر ئەم شوێنە و خەڵکەکەی ... چونکە ئەوان منیان جێهێشتووە و بخووریان بۆ خوداوەندەکانی تر سووتاندووە و منیان تووڕە کردووە بە هەموو ئەوەی کە دەستەکانیان دروستی کردووە، تووڕەیی من بەسەر ئەم شوێنەدا دەڕژێت و دانامرکێتەوە. هەرچەندە ترسناکە، دەبێت دەربارەی توندی خودای خۆشەویستمان فێر بین کە ڕقی لە گوناهە. ئەگەر ئەم سیفەتە سەرسوڕهێنەرانەی خودا پشتگوێ بخەین، لە کۆتاییدا خودایەکی کەمئەندام، شێواو دەپەرستین.

نیعمەتی شکۆمەند

لە ناوەڕاستی هەموو ئەم خەمۆکییەدا نیعمەت هەیە. لە 2 هەواڵنامە 34:27 خودا پەیامێکی تایبەت دەدات بە پاشا یۆشیا کە هەوڵی خۆی دەدا بۆ ئەوەی دڵی خۆش بکات. یۆشیا باوەڕدارێکی «ویژدانپاک»ی سەرەتایی بوو.

چونکە دڵت وەڵامدەرەوە بوو و خۆت لەبەردەم خودا بچووک کردەوە کاتێک گوێت لەوە بوو کە ئەو لە دژی ئەم شوێنە و خەڵکەکەی قسەی کرد، و چونکە خۆت لەبەردەم من بچووک کردەوە و جلەکانت دڕاند و لە ئامادەبوونی مندا گریایت، من گوێم لێت بوو، یەزدان ڕایدەگەیەنێت. یۆشیا بە ئاشتی دەمرد پێش ئەوەی ئەم سزایە لە خودا تووڕەکەیەوە بێت.

تا کاتێک هەوڵ دەدەین ڕێز لە خودا بگرین، ئەو ڕێگایەکمان بۆ دەکاتەوە بۆ ئەوەی لەبەرچاوی ئەو ئەوە بکەین! ئەم زنجیرە بیرکردنەوەیە لە زەفەنیادا ببینە.

• «لەبەردەم یەزدانی سەروەر بێدەنگ بن» (زەفەنیا 1:7).
• «ڕۆژی گەورەی یەزدان نزیکە» (زەفەنیا 1:14).
• «لە ئاگری ئیرەیی ئەودا هەموو جیهان دەسووتێت» (زەفەنیا 1:18).
• «داوای یەزدان بکەن، هەموو ئێوەی بێفیز ... پەناتان دەدرێت» (زەفەنیا 2:3).
• «نەتەوەکانی سەر هەموو کەنارێک ئەویان دەپەرستن» (زەفەنیا 2:11).
• «یەزدان ... ڕاستودروستە ... دادپەروەری خۆی دابەش دەکات» (زەفەنیا 3:5).
• «هەموو جیهان بە ئاگری تووڕەیی ئیرەیی من دەسووتێت» (زەفەنیا 3:8).
• «یەزدان سزاکەی لێ سەندیتەوە ... هەرگیز جارێکی تر لە هیچ زیانێک ناترسیت» (زەفەنیا 3:15).
• «یەزدان ... بەهێزە بۆ ڕزگارکردن. ئەو زۆر دڵخۆش دەبێت پێت، بە خۆشەویستی خۆی بێدەنگت دەکات، بە گۆرانی بەسەرتدا دڵخۆش دەبێت» (زەفەنیا 3:17).
• «لەو کاتەدا من (خودا) دەتانهێنمەوە ماڵەوە» (زەفەنیا 3:20).
• یەک دەستەواژە لە زەفەنیا 3:17 واتایەکی تایبەتی بۆ من هەیە. لەسەر کارتێک نووسرابوو کە بۆم نێردرا کاتێک لە ساڵی 2006 چوومە نەخۆشخانە بۆ لابردنی شێرپەنجەیەکی توند لە گەروومدا. پزیشکی نەشتەرگەر دەبوو سندووقی دەنگم لابەرێت. ئیتر نەمدەتوانی بە سروشتی قسە بکەم و بانگەشە بکەم. بیرم لە وشەکان دەکردەوە، «ئەو بە خۆشەویستی خۆی بێدەنگت دەکات» (زەفەنیا 3:17). بیرم کردەوە، «خودا بێدەنگی کردم!» من بەو ئازارەدا تێپەڕیم و ئێستا چێژ لە لایەکی تر وەردەگرم. من سنوورەکانی خۆم فێر دەبم و لەناو ئەواندا دەژیم. لەو شێرپەنجە کوشندەیەدا توندی خودام بینی. دوای ئەوەی بە نەشتەرگەرییەکەدا ژیام، دەتوانم باشتر ڕەفتاری سەروەری خودا لە بەدیهێنانی خێر لە ڕێگەی هەموو ڕووداوە مرۆییەکانەوە، تەنانەت خراپەکانیش، بەرز بنرخێنم. کاتێک منداڵ بووم، هەمیشە گۆرانی دەوتم کاتێک خۆم دەشوشت. براکەم هەمیشە لێدوانی لەسەر دەدا. ئیتر ناتوانم گۆرانی بڵێم، بۆیە گوێ لە خودا دەگرم کاتێک ئەو «بە گۆرانی بەسەرمدا دڵخۆش دەبێت.» ئەوە نایابە!

ئەوەی خودا دەیەوێت

سێ شت لە زەفەنیاوە فێر دەبین:

• توندی خودا ڕاستییەکی ترسناکی نایابە.
• سەروەری خودا ڕاستییەکی ترسناک و نایابە.
• خودای ڕزگارکەر دەتوانرێت بە تەواوی متمانەی پێ بکرێت بۆ ڕزگاری. ئەو هەموو ئەو کەسانە دەهێنێتەوە ماڵەوە بۆ بەهەشت کە نیعمەتی میهرەبانی ئەو ڕاستودروست، بێفیز، بچووک و دڵسۆزی کردوون. گەلەکەی لاساییکەرەوەی کوڕەکەی، عیسای مەسیحن (ڕۆما 8:29؛ 2 کۆرنسۆس 3:18).
• لە کۆتاییدا، لە زەفەنیا 3:9-20 تێبینی دە «من دەیکەم» بکە کە خودا دەیکات. هەریەکەیان بەشداری دەکەن لە گۆڕینی ئێمە بۆ گەلێکی پیرۆزی خودای گەورە. هەریەکێک لە ئێمە لە ئێستادا لە ماڵی ڕاستەقینەی خۆمان لە بەهەشت دوور دەژین. هەموو ڕۆژێک یەک هەنگاو نزیکترمان دەکاتەوە لەو ماڵە. هەموو ئاستەنگێک کە ڕووبەڕووی دەبینەوە دەرفەتمان پێدەدات زیاتر دەربارەی نیعمەت فێر بین، بۆ ئەوەی لێوارە تیژەکانی ژیانمان نەرم بکرێنەوە بۆ ئەوەی گونجاو بین بۆ شوێنەکەمان لە بەهەشت. پاشان، یەزدان دەڵێت، «لەو کاتەدا من دەتانهێنمەوە ماڵەوە» (زەفەنیا 3:20). خودا هەرگیز زوو یان درەنگ نییە. خودا هەمیشە لە کاتی خۆیدایە. لە هاتنی پاشای جەنگاوەر (لێکدانەوەی وێلوین)، دانیال وێبەر نووسیویەتی، «لە پشت هەموو بەڵێنێکەوە کە پەرتووکی پیرۆز دەیدات، خودایەکی سەروەر هەیە کە سوورە لەسەر ئەوەی ویستی ئەو جێبەجێ بکرێت.» چ بیرۆکەیەکی نایابە!