سەرەتا دەمەوێت بپرسم، ئایا دەزانیت دوو ڕەگەز لە جیهاندا هەن؟ - دوو گەل کە بنەچەیان تەواو جیاوازە و شێوازی ژیانیان تەواو جیاوازە. ئەو ڕاستییە گەورەیە بە ڕوونی لەسەر ڕووی ئەم ئایەتانەدا دیارە. ئادەمێکی یەکەم هەیە، و ئادەمێکی کۆتا هەیە؛ پیاوێکی یەکەم هەیە، و پیاوێکی دووەم هەیە.
ئادەم ئەو پیاوە بوو کە باوکی گەورەی ڕەگەزەکەمان بوو؛ مرۆڤایەتی لێیەوە سەرچاوە دەگرێت؛ ئەو سەرچاوە و بنچینەیە، و کاریگەرییەکەی بە ڕوونی لەسەر ڕەگەزەکە دەبینرێت. بە درێژایی سەردەمەکان ئادەم بە سادەیی خۆی ئاشکرا کردووە، خۆی لە مێژووی نەوەکانیدا بە وردی خستووەتەڕوو. بۆیە کاتێک بیر لە ئادەم دەکەینەوە، وەک سەرۆکی گەورە، ئەو سەرۆکەی کە زاڵە بەسەر ئەم ڕەگەزە کەوتووە هەژارەدا، و هەریەکێک لە ئێمە بە سروشت سەر بەو ڕەگەزەین. و کاتێک بیر لە عیسا دەکەینەوە، بیر لە ئادەمی کۆتا دەکەینەوە، کۆتا، ئاگاداربە، چونکە سێیەم نییە. زۆر دڵخۆشم کە دەڵێت کۆتا، چونکە بە ڕوونی ئەوە ئەوە دەگەیەنێت کە لە پیاوی دووەمدا کە ئادەمی کۆتایە، خودا گەیشتووەتە کۆتایی. ئەو کۆتایە، جێگرەوەی نییە، پێویستی بە جێگرەوە نییە. یەکەم سروشتی هات، پاشان ڕۆحی هات، و دەتوانین تێبینییەکی بچووک لە چوارچێوەکەی لە بەشی ١٠ی نامەی عیبرانییەکاندا دەربهێنین، «ئەو یەکەم لادەبات بۆ ئەوەی دووەم دابمەزرێنێت.»
ئەگەر زانیارییەکی گشتیت لەسەر ناوەڕۆکی پەیمانی کۆن هەبێت، لە کاتی بیرکردنەوەدا تێبینی دەکەیت کە خودا بە دووبارە و سێبارە هەڵبژاردنی نەک یەکەم بەڵکو دووەم، نەک قایین بەڵکو هابیل، نەک ئیسماعیل بەڵکو ئیسحاق، نەک عیسۆ بەڵکو یاقوب، نەک هارون هێندەی موسا، نەک مەنەشە بەڵکو ئەفرایم، ئاماژەی بەمە داوە. من تەنها چەند حاڵەتێکم پێدایت کە دەستبەجێ دێنە مێشک، و ڕەنگە تۆش بتوانیت چەند دانەیەکی تر زیاد بکەیت. دووبارە و سێبارە خودا ئەوە ئاشکرا دەکات کە بیری ئەو یەکەم سروشتی بوو، و پاشان ڕۆحی، و ئەوەی دووەم ئەوە بوو کە خودا لەبەردەمیدا بوو. و بەم شێوەیە مەسیحی خاوەن عیسا ئادەمی کۆتایە، سەرۆکی گەورەی ڕەگەزێکی نوێ، مرۆڤایەتی بە ڕاستی، بەڵام نوێ و بە تەواوی بەپێی خودا. ئەو هێندە تەواوە کە هەرگیز بۆ هەتاهەتایە پێویست ناکات سێیەمێک هەبێت، دووەم کۆتایە. قایین تەنها ئادەم بوو کە لە نەوەی یەکەمدا دووبارە کرابووەوە. من و تۆ نوێنەری ئادەمین، ڕەنگە، نزیکەی نەوەی ١٥٠هەم. تۆ بەناو ڕووباری کاتدا گەشت دەکەیت، و هەرگیز «پیاوی دووەم» نادۆزیتەوە تاوەکو دەگەیتە مەسیحی خاوەن عیسا.
لەدایکبوونی پاکیزە و یاسای نەگۆڕ
ئێستا لێرەدا گرنگی گەورەی ئەو ڕاستییە دەردەکەوێت کە پێشتر لەم کۆبوونەوانەدا ئاماژەی پێدرا، ڕاستیی لەدایکبوونی پاکیزەیی مەسیحی خاوەن عیسامان. خەڵک هەندێک جار بە بێ بیرکردنەوە دەڵێن، «باشە، چی گرنگە کە ئەمە قبوڵ بکەین یان نا؟ ئایا بە ڕاستی دەبێت ئەمە وەک ڕاستییەکی سەرەکی گەورەی باوەڕی مەسیحی بپارێزین؟» وەڵامی من ئەوەیە، بە ڕاستی دەبێت؛ واز لەمە بهێنە، و واز لە هەموو شتێک دەهێنیت.
بۆ ڕوونكردنەوەی مەبەستم، بۆ ساتێك بگەڕێوە بۆ یەكەمی پەیدابوون، تكایە؟ بە هیچ شێوەیەك سەرسام نیم كە سەركردە بێباوەڕەكانی ئێستا، بەتایبەتی بێباوەڕە ئایینییەكان، زۆر دژی یەكەمی پەیدابوونن، چونكە ڕاستەوخۆ درۆ لەگەڵ چوار لە باوترین بیدعەكانی ئەمڕۆدا دەكات.
پەیدابوون ١ و ڕەتکردنەوەکانی
سەرەتا، ڕاستەوخۆ درۆ لەگەڵ یەکتاپەرستی دەکات، چونکە وشەی بەکارهاتوو بۆ خودا لە سەرانسەری بەشەکەدا - ئیلۆهیم - بە کۆیە. ئێستا عیبری، بە پێچەوانەی ئینگلیزییەوە، نەک تەنها تاک، بەڵکو دووانە، و پاشان کۆیشی هەیە. واتە، ناوەکانی بە سێ شێوە دەدۆزینەوە؛ شێوەی تاک بۆ ئاماژەدان بە یەک، دووانە بۆ ئاماژەدان بە دوو، و کۆ بۆ ئاماژەدان بە سێ یان زیاتر. ڕۆحی خودا تاکەکەی بەکارنەهێناوە، دووانەکەی بەکارنەهێناوە، بەڵکو کۆی سی و دوو جار لە بەشی یەکەمی پەیدابووندا سەبارەت بە خودا بەکارهێناوە. هەروەها ئەوەی کە ئێمە بە هەڵەیەکی ڕێزمانی دەزانین لە یەکەم ئایەتی بەشەکەدا هەیە. خودامان بە کۆیە، و پاشان وشەی 'دروستکراو' بە تاکە. چۆن ئەمە ڕوون دەکەینەوە؟ زۆر بە سادەیی.
لێرەدا سێیەتی لە یەکێتیدا هەیە - یەک خودا - بۆیە کردارەکە بە ڕاستی دەکرێت بە تاک بێت. بەڵام خودی ناوی خودا بە کۆیە، لانیکەم سێ کەس دەگەیەنێت، بۆیە یەکتاپەرستی بە ڕوونی ڕەت دەکرێتەوە. شتێکی تر کە ڕەت دەکرێتەوە، بیرۆکەی زۆر باوی هەموو خوداییە، کە خودا نابێت وەک لە دەرەوەی سروشت و لەسەروویەوە بیر لێ بکرێتەوە، بەڵکو تەنها لە سروشتدا نیشتەجێیە، تا ڕادەیەک وەک شلەی کارەبایی لە کێبڵی عازلکراودا نیشتەجێیە، خودا ناوەکییە - ئەوە وشەیەکە کە بەکاری دەهێنن - و ئەوان باوەڕیان بە خودایەکی سەروو سروشت نییە، خودایەک کە لە دەرەوەی سروشت و جیاوازە لێی. دەبێت تەنها وەک مێشکێکی باڵا، هەستێک کە لە هەموو شتێکدا نیشتەجێیە، بیری لێ بکەیتەوە؛ ئەوە 'لاهوتی نوێ'یە. ئەم بیرۆکە هەموو خوداییە بە ڕوونی ڕەت دەکرێتەوە. تۆ خودات هەیە پێش دروستکردن و خودا لە دەرەوەی سروشت. یەکەمی پەیدابوون بە ڕوونی ئەوی وەک خودایەکی ناوەکی نیشان نادات، بەڵکو وەک خودایەکی سەروو سروشت، یەکێک کە لە دەرەوەی دروستکراوەکان و جیاوازە لێیان.
شتێکی تر؛ بیرۆکەی بنەڕەتی زانستی مەسیحی لە بەشی یەکەمی پەیدابووندا ڕەت کراوەتەوە. ئەو بیرۆکەیە ئەوەیە کە ماددە خراپە. ڕۆح باشە، و ماددە، بەپێی ئەو ئایینە درۆیینەیە، تەنها خەیاڵێکە. بۆچی، دووبارە و سێبارە لە بەشی یەکەمی پەیدابووندا دەربارەی شتە ماددییەکان دەخوێنینەوە، و «خودا بینی کە باشە» - درۆیەکی ڕاستەوخۆ بۆ زانستی مەسیحی.
و لە کۆتاییدا بە تایبەتی دەمەوێت تێبینی ئەوە بکەیت کە ڕاستەوخۆ درۆ لەگەڵ ئەو بیرۆکە گەورەیەدا دەکات کە زۆر زیانی گەیاندووە، تەنانەت لە مێشکی مەسیحییەکانیشدا - پەرەسەندن. دووبارە و سێبارە، لە ڕاستیدا، دە جار، لە یەکەمی پەیدابووندا یاسای نەگۆڕی دروستکردنی خودامان هەیە کە هەموو شتێک «بەپێی جۆرەکەی» خۆی دووبارە دەکاتەوە. دە جار دەڵێت «بەپێی جۆرەکەی»، و هیچ ڕاستییەک نییە کە ئەوە ڕەت بکاتەوە.
ئێستا دەمەوێت بۆ ساتێک مێشکت لەسەر ئەوە جێگیر بکەیت. ئەوە یاسای نەگۆڕی دروستکردنی خودایە کە هەموو شتێک بەپێی جۆرەکەی خۆی دووبارە دەکاتەوە، و کاتێک ئادەم بوو بە گوناهبارێکی کەوتوو، ئەو یاسایە بە کاریگەرییەکی کوشندە لە هەموو نەوەکانیدا کاری کرد. ڕەنگە ئێمە، وەک وتم، نەوەی ١٥٠هەمین بین لە ئادەمەوە، بەڵام ئێمە تەنها: «بەپێی جۆرەکەی»ین، و دەتوانین بەردەوام بین لە دووبارەکردنەوەی خۆمان، و بەم شێوەیە پیاوی یەکەم و ڕەگەزەکەی بۆ هەتاهەتایە درێژ بکەینەوە، هێشتا تەنها پیاوی کەوتوومان دەبێت. کاتێک نەوەی هەزار و پێنج سەدەم یان سەد و پەنجا هەزارەم گەیشت، هێشتا «بەپێی جۆرەکەی» دەبێت. تۆ دەبینیت - پێم وایە - مەبەستم چییە. ئەو میراتییە ترسناکەی گوناه و مردن کە پەیوەستە بە پیاوی یەکەمەوە هەموو شتێکی وێران کردووە کە بە دەستی وێرانکەری خۆی دەستی لێداوە؛ و هەرگیز پیاوێکی دووەمی ڕاستەقینە و ڕەسەن نەبووە تاوەکو عیسا لەدایک بوو، و پاشان میراتی گوناه و مردن شکێنرا. ئەو بە هێزی ڕۆحی پیرۆز دووگیان بوو. واز لە لەدایکبوونی پاکیزە بهێنە، و تۆ ئەم ڕاستییە بنەڕەتییە گەورەیەی ئینجیلت لەدەست داوە.
پیاوی دووەم: سەرۆکی ڕەگەزێکی نوێ
کەواتە، یەکێکی تر دەرکەوتووە - پیاوی دووەم خوداوەندە لە ئاسمانەوە - و ئەو لێرەدا بە ڕاستی وەک پیاوێک دەرکەوت، بەڵام پیاوێک لە پلەیەکی تر، پیاوێک لە پلەیەکی ئاسمانی، پیاوێک نەک لە جۆری ئادەم، بەڵکو تەواو، بێگەرد و بێ خەوش. ئەو هاتە ناو گۆڕەپانەکە، و لەو، سوپاس بۆ خودا؛ ڕزگاری هەیە بۆ کەسانی وەک ئێمە. ئەو دامەزرێنەری ڕەگەزێکی نوێیە، و دەمەوێت هەمووتان ئەمە بگرن، و بەم شێوەیە فێر بن کە مەسیحی خاوەن عیسا بەم ڕووناکییە ببینن.
بوون بە بەشێک لە ڕەگەزەکەی
ڕەنگە بپرسیت چۆن دەبینە بەشێک لە ڕەگەزەکەی؟ باشە، لەو ئایەتانەی کە خوێندمەوە پێمان دەوترێت، «یەکەم پیاو ئادەم بوو بە گیانێکی زیندوو.» لە ڕاستیدا ئەو ڕۆحێکی هەبوو بە هەناسەی لووتەکانی خودایی، وەک لە بەشی دووەمی پەیدابووندا دەخوێنینەوە؛ بەڵام ئەوەی کە تایبەتمەندییەکەی بوو ئەوە بوو کە ئەو گیانێکی زیندوو بوو، هەرچەندە ڕۆحی هەبوو، کە بەهۆیەوە خرایە ناو پەیوەندییەکی ژیرانە و کەسی لەگەڵ خودا. کاتێک دەگەڕێینەوە بۆ ئادەمی کۆتا، ناخوێنینەوە کە ئەو گیانێکی زیندووە، بەڵکو ئەو ڕۆحێکی زیندووکەرەوە یان ژیانبەخشە. مەسیحی خاوەن عیسا دێتە ناو گۆڕەپانەکە، ڕۆحێکی ژیانبەخش، و ئەگەر من و تۆ لەگەڵیدا پەیوەندیمان هەبێت، سوپاس بۆ خودا کە ئێمە بەهۆی ئەوەوە زیندوو کراوینەتەوە. ئێمە بەهۆی خۆیەوە و لە خۆیدا کراوینەتە زیندوو وەک ئەو کەسەی کە ئازاری چەشتووە و مردووە و دووبارە هەستاوەتەوە. لە هەستانەوەدا ئەو بووەتە سەرۆکی ژیانبەخشی ڕەگەزێکی نوێ. ئۆه، بۆ ئەوەی ئەمە وەک ڕاستییەک بەدی بهێنین! ئێمە گەشت ناکەین بۆ خەونستان؛ ئێمە باسی شتگەلێک دەکەین کە بە ڕاستی ڕوویانداوە لەسەر بنەمای مردن و هەستانەوەی مەسیح، و بە وزەی ڕۆحی خودا. چەند کەم دەزانین دەربارەی هێزی گواستنەوەیان لە ڕۆحەکانماندا!کەواتە، من و تۆ، کە وەک ڕزگارکەر هاتووینەتە لای، هاتووینەتە ژێر هێزی ژیانبەخشی مەسیحی خاوەن عیسا، کە ئادەمی کۆتایە، و ئێستا لەو دەژین و سەر بە ڕەگەزەکەی و پلەکەی ئەوین. ڕاستە هێشتا لەسەر ڕووی زەوی دەرناکەوێت. هیچ هێڵێکی شکۆمەندی دەوری سەری تۆ نادات، و دەوری سەری منیش نادات. ئێمە بە شەقامەکانی ئێدینبۆرگدا دەڕۆین بەبێ هیچ شتێکی جیاواز لەسەرمان بۆ ئەوەی لە ئێستادا دەربخەین کە ئێمە منداڵانی خوداین. نێردراو یۆحەننا خۆی پێمان دەڵێت کە ئێستا ئێمە منداڵانی خوداین، بەڵام ئەوەی کە دەبین چییە هێشتا دەرنەکەوتووە. ئێمە وەک کرمۆکەین کە بەسەر لێواری گەڵاکەدا دەخزێت و دەیخوات. پەپولەیەکی جوان دێت و لە تەنیشت کرمۆکەکە دادەنیشێت. ئەگەر بتوانێت بە گوێی کرمۆکەکەدا بڵێت کە چۆن ئەویش ڕۆژێک بەسەر گەڵایەکی سەوزدا دەخزا، کرمۆکەکە بە زەحمەت باوەڕی پێ دەکات، بەڵام ڕاستە. لێرەدا کرمۆکەکەت هەیە، و لێرەدا پەپولەکەت هەیە. ڕەنگە ئێمە لە قۆناغی کرمۆکەدا بین، بەڵام ژیانێکمان هەیە کە لە ڕۆژێکی داهاتوودا بە ڕەنگەکانی پەپولە دەردەکەوێت. هێشتا دەرنەکەوتووە کە دەبین چی؛ ئەوەی کە دەیزانین ئەوەیە کە دەبینین وەک خۆی، و پاشان وەک ئەو دەبین. ئێمە ژیانی مەسیحمان هەیە کە ئادەمی یەکەمە، و بەم شێوەیە لەم ئایەتانەدا پێمان دەوترێت کە لە کۆتاییدا وێنەی ئاسمانی هەڵدەگرین.
لە ئایەتی ٤٧دا پیاوی یەکەم و سروشتییەکەی دەبینین - ئەو لە زەوییە 'خاکییە' یان 'لە خۆڵ دروستکراوە'. پاشان دەڵێت، وەک چۆن خاکییەکانن، ئەوانەش کە خاکین بە هەمان شێوەن. ئێمە بەشدارین لە ژیانی ئادەم و دۆخی کەوتووی. تایبەتمەندییە ناشرینەکان کە لە سروشتی ئادەمیدا شاراوەن، لە هەندێک کەسدا بەهێزتر دەردەکەون وەک لەوانی تر، بەڵام هەموویان خەوتوون، بۆ ئەوەی گەشە بکەن بۆ کۆمەڵێک تایبەتمەندی ناشرین لە کەسێکدا و کۆمەڵێکی تر لە کەسانی تردا؛ بەڵام هەموومان ئەو ژیانە مەحکومکراوە و سروشتە مەحکومکراوەمان هەیە. بەڵام پاشان دەڵێت، «پیاوی دووەم خوداوەندە لە ئاسمانەوە،» و زیاد دەکات کە، «وەک چۆن ئاسمانییەکانن، ئەوانەش کە ئاسمانیین بە هەمان شێوەن.» ئەوانەی کە لە ڕەگەزی ئاسمانیین بەشدارن لە سروشتی سەرۆکی گەورەیان. پاشان زیاتر زیاد دەکرێت کە «وەک چۆن وێنەی خاکیمان هەڵگرتووە، وێنەی ئاسمانیش هەڵدەگرین.» نیعمەتی بێسنووری خودا شوێن و بەشێکی لە پیاوی ئاسمانیدا پێداوین. ڕۆژێک دێت کە بە سروشتی ڕاستەقینەمان دەردەکەوین، کاتێک ئەم قۆناغی کرمۆکەیە لە پشت خۆمان بەجێ دەهێڵین، و دەبینە پەپولە بە هەموو ڕەنگە شکۆمەندەکانییەوە. کرمۆکە بە بنەڕەت بوونەوەرێکی خاکییە؛ سەر بە زەوییە؛ بەسەر زەویدا دەخزێت؛ گەڵا دەخوات، و ڕەنگە خۆی لە زەویدا بشارێتەوە، بەڵام وەک مێروویەکی تەواو دەردەکەوێت و هەوا گۆڕەپانەکەیەتی. ئەوە تەنها وێنەیەکی خەمڵێنراوە، ئاگاداربە؛ نابێت هەوڵ بدەیت بە تەواوی لێکی بدەیتەوە؛ بەڵام لێرەدا ئەو ڕاستییە گەورەیەمان هەیە کە ئێمە مەسیحییەکان کە خۆشەویستی ئەومان دەناسین، و هەموو گوناهەکانمان لادراوە، ژیانی ئەومان هەیە؛ ئێمە لە ژیانی هەستاوەی ئەودا دەوەستین؛ ئەو سەرۆکی شکۆمەند و بەرزکراوەی ئێمەیە.
ئەگەر دەتەوێت بزانیت مەسیحی چی دەبێت، سەیری مەسیح بکە، هەستاوە، بەرزکراوەتەوە، و پێشتر شکۆمەند کراوە وەک پیاوی ئاسمانی. وەک چۆن وێنەی خاکیمان هەڵگرتووە، بە هەمان شێوە وێنەی ئاسمانیش هەڵدەگرین. دەبێت ئێستا کاریگەری سروشتی ئەومان هەبێت. پاشان بە تەواوی هەڵی دەگرین، تەنانەت لەسەر جەستەمان. لەمەدا، وەک لە هەموو شتێکی تردا، مەسیح هەموو شتێکە.
