«بەڵام خودای ئاشتی، کە گەورەمان عیسای لەناو مردووانەوە زیندوو کردەوە، شوانە گەورەکەی مەڕەکان، بە هێزی پەیمانی هەتاهەتایی خوێن، ئێوە لە هەموو کارێکی باشدا تەواو دەکات بۆ جێبەجێکردنی ویستی خۆی، ئەوەی لە ئێوەدا دەکات کە لەبەردەمیدا خۆشەویستە لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە؛ کە شکۆمەندی بۆ هەتاهەتایە. ئامین. بەڵام داواتان لێدەکەم، برایان، وشەی ئامۆژگاری قبوڵ بکەن، چونکە بە چەند وشەیەک بۆتان نووسیومە» (عیبرانییەکان 13:20–22). «تەواو» یان «تەواوکردن» یەکێکە لە وشە سەرەکییەکانی عیبرانییەکان. 12 جار لە نامەکەدا هاتووە (لە وەرگێڕانی JND) و واتای 'گونجاندن بۆ پۆستێک یان خزمەتێک' دەگەیەنێت.
چوار جار لە پەیوەندیدا بە گەورە عیساوە بەکارهاتووە، هەمیشە بە واتایەکی ئەرێنی (عیبرانییەکان 2:10؛ عیبرانییەکان 5:9؛ عیبرانییەکان 7:28؛ عیبرانییەکان 9:11—ئەو تەواو کراوە [یان 'گونجێنراوە']، بۆ نموونە، بۆ جێبەجێکردنی کاهینییەتی خۆی بەو شتانەی کە ئازاری چەشتووە)؛
- چوار جار لە پەیوەندیدا بە یاساوە بەکارهاتووە، هەمیشە بە واتایەکی نەرێنی (عیبرانییەکان 7:11، 19؛ عیبرانییەکان 9:9؛ عیبرانییەکان 10:2—بۆ نموونە، نەیتوانی ئیسرائیل بۆ ئامادەبوونی خودا بگونجێنێت)؛ و
- چوار جار بۆ باوەڕداران بەکارهاتووە، هەمیشە بە واتایەکی ئەرێنی (عیبرانییەکان 10:14، عیبرانییەکان 11:40؛ عیبرانییەکان 12:23؛ عیبرانییەکان 13:21).
- دواین جار کە لە نامەکەدا بەکارهاتووە لە پەیوەندیدا بە کارە باشەکانی باوەڕدارانەوەیە، بەڵام لێرەدا ناڵێت کە باوەڕدارانی عیبرانی بۆ هەموو کارێکی باش گونجێنراون، بەڵکو لە شێوەی نوێژێکدایە کە خودا ئەوان لە هەموو کارێکی باشدا بگونجێنێت. ئەمە چۆن دەکرێت، و لەلایەن کێوە؟
تەنها خودا—خودای ئاشتی—دەیتوانی ئەمە بکات. هەر بۆیە نووسەر نوێژەکەی ئاراستەی ئەو دەکات. هێز و ویستی ئەو بۆ ئەنجامدانی ئەمە لەوەدا دەبینرێت کە گەورە عیسای لە مردووان زیندوو کردەوە، لێرەدا وەک شوانە گەورەکەی مەڕەکان وەسف کراوە، ئەو کەسەی کە ئەم عیبرانییانە بۆ هەمیشە لە کۆمەڵگەی جوولەکە دەرباز دەکات بۆ «لەوڕگەی سەوز» و «ئاوە هێمنەکان»ی زەبوور 23 و خوێنەکەی ئەوانی بۆ شکۆمەندی ئاسمانی گونجاندبوو.
بەڵام باوەڕدارانی عیبرانیش بەرپرسیارێتییان هەبوو، ئەوان دەبوو «وشەی ئامۆژگاری قبوڵ بکەن.» ئەمە ئەوەی لەخۆگرتبوو کە ئەوان هەموو فێرکارییەکانی نامەکە، ئەو «چەند وشەیەی» کە بۆیان نووسرابوو، لەبەرچاو بگرن و بە باوەڕەوە کاری پێبکەن.
کەواتە، چی بۆیان نووسرابوو؟ ڕەنگە شایەنی ئەوە بێت خاڵە سەرەکییەکانی نامەکە کورت بکەینەوە بەوەی کە چۆن گەورە عیسا پێشکەشمان دەکرێت:
پێشکەشکردنی گەورە عیسا
>شوێنی تایبەتمەندی ئەو دانیشتنە لە شکۆمەندیدا لە دەستی ڕاستی باوکدا وەک لە زەبوور 110دا پێشبینی کراوە (عیبرانییەکان 1:3؛ عیبرانییەکان 8:1؛ عیبرانییەکان 10:12؛ عیبرانییەکان 12:2، هەرچەندە لە هەر حاڵەتێکدا جەختکردنەوە و وشەکان کەمێک جیاوازن و شایەنی لێکۆڵینەوەی وردن بۆ ئەوەی بزانرێت بۆچی وایە).
ئەو لەوێ وەک «عیسا»یە، ناوی تایبەتمەندی ئەو لە نامەکەدا، واتە، هەمان ئەو پیاوەی کە لێرە لەسەر زەوی بوو (عیبرانییەکان 2:9؛ عیبرانییەکان 3:1؛ عیبرانییەکان 4:8، عیبرانییەکان 6:20، عیبرانییەکان 7:22؛ عیبرانییەکان 10:19؛ عیبرانییەکان 12:2، 24؛ عیبرانییەکان 13:12). کاهینییەتی ئەو تایبەتمەندی سەرەکی نامەکەیە («کاهین/کاهینییەت»، «پێشکەشکردن/قوربانی»، «قوربانی»، «خوێن»، و «پەرستگا» هەموویان وشەی زۆر دیارن لە نامەکەدا، زیاتر لە عیبرانییەکاندا بەکارهاتوون وەک لە هەر کتێبێکی تری پەیمانی نوێدا). ئەم کاهینییەتە دوو لایەنی سەرەکی هەیە: 1. ئەو لە کەوتن دەمانپارێزێت کاتێک لە ڕێگەی بیابانداین (بەشەکانی 1–7)، و 2. ئەو لە پەرستگادا لە ستایش و پەرستندا ڕێنوێنیمان دەکات (بەشەکانی 8–10).
- ئەم سێ تایبەتمەندییە کە پەیوەندییان بە گەورە عیساوە هەیە، کاراکتەری هەموو نامەکە دەدەن، چاوەڕوانی و هیوای باوەڕدارانی عیبرانی لە زەوییەوە بۆ ئاسمان دەگوازنەوە. فێرکارییەکانی نامەکە جەخت لە گەورەیی و باڵادەستی ئەو دەکاتەوە بەسەر هەموو شتێکدا کە ئەوان لەژێر یاسادا زانیبوویان.
توخمە بنەڕەتییەکان و زاراوە سەرەکییەکان
بنەماکانی پەیمانی کۆن
نامەکە لەسەر سێ بەشی سەرەکی پەیمانی کۆن دامەزراوە، هەرچەندە نزیکەی 40 گوتەی ڕاستەوخۆ لە پەیمانی کۆنەوە هەیە لەگەڵ زۆر ئاماژەی تر:
زەبوور 110،
- قوربانییەکانی لێڤییەکان، و
- ڕۆژی کەفارەت.
- ### وشە سەرەکییەکانی تر
وشە یان دەربڕینە سەرەکییەکانی تر بریتین لە:
«باشتر» (14 جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 1:4؛ عیبرانییەکان 6:9؛ عیبرانییەکان 7:7، 19؛ عیبرانییەکان 8:6 (x2)؛ عیبرانییەکان 9:11، 23؛ عیبرانییەکان 10:34؛ عیبرانییەکان 11:16، 35، 40؛ عیبرانییەکان 12:24)،
- «نایابتر» (چوار جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 1:4؛ عیبرانییەکان 3:3 [هەرچەندە لەوێ بەم وشانە وەرنەگێڕدراوە]؛ عیبرانییەکان 8:6؛ عیبرانییەکان 11:4)،
- «گەورە» (16 جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 1:3؛ عیبرانییەکان 2:3؛ عیبرانییەکان 3:3؛ عیبرانییەکان 4:14؛ عیبرانییەکان 6:13، 16؛ عیبرانییەکان 7:4؛ عیبرانییەکان 8:1، 11؛ عیبرانییەکان 10:21، 35؛ عیبرانییەکان 11:24، 26؛ عیبرانییەکان 12:1، 3؛ عیبرانییەکان 13:20)،
- «ئێمە هەیە…» (نۆ جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 4:15؛ عیبرانییەکان 6:19؛ عیبرانییەکان 8:1؛ عیبرانییەکان 10:10؛ عیبرانییەکان 12:9؛ عیبرانییەکان 13:10، 14، 18)،
- «هەتاهەتایی» (شەش جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 5:9؛ عیبرانییەکان 6:2؛ عیبرانییەکان 9:12، 14، 15؛ عیبرانییەکان 13:20)،
- «یەکجار» (11 جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 6:4؛ عیبرانییەکان 7:27؛ عیبرانییەکان 9:7، 12، 26، 27، 28؛ عیبرانییەکان 10:2، 10؛ عیبرانییەکان 12:26، 27)،
- «ئیتر نا» (شەش جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 8:12؛ عیبرانییەکان 10:2، 17، 18، 26؛ عیبرانییەکان 12:19)، هەروەها
- «تەواو» یان «تەواوکردن» (12 جار بەکارهاتووە—عیبرانییەکان 2:10، عیبرانییەکان 5:9 (عیبرانییەکان 5:14)؛ (عیبرانییەکان 6:1)؛ عیبرانییەکان 7:11، 19، 28؛ عیبرانییەکان 9:9، 11؛ عیبرانییەکان 10:1، 14؛ عیبرانییەکان 11:40؛ (عیبرانییەکان 12:2)، عیبرانییەکان 12:23؛ عیبرانییەکان 13:21).
- بەدواداچوون بۆ ئەم ئاماژانە دەردەکەوێت کە فێرکارییەکە بە شێوەیەکی سەرەکی بە بەراوردکردن ئەنجام دەدرێت، چونکە هەموو شتێک کە گەورە هێناویەتی باشتر و بەرزترە لەوەی کە ئەوان لەژێر یاسادا ڕاهاتبوون.
ئەگەر باوەڕدارانی عیبرانی ئەم فێرکارییانەیان لەبەرچاو بگرتایە و کاریان پێبکردایە، ئەوا بۆ هەموو کارێکی باش گونجێنرابوون، کارگەلێک کە یاسا داوای دەکرد بەڵام هیچ هێزێکی بۆ ئەنجامدانی نەدەدا، کارگەلێک کە تەنها بە باوەڕ دەکرێت، لەسەر بنەمای نیعمەت (ڕەنگە وشەیەکی تری سەرەکی بێت، هەشت جار باس کراوە—عیبرانییەکان 2:9؛ عیبرانییەکان 4:16 (x2)؛ عیبرانییەکان 10:29؛ عیبرانییەکان 12:15، 28؛ عیبرانییەکان 13:9، 25)—نەک یاسا.
تەنها باوەڕدارانی عیبرانی نین کە پێویستیان بە وشەی ئامۆژگاری لەم شێوەیە هەبوو، چونکە ئێمەش مەیلمان هەیە کارەکان لەسەر بنەمای یاسا ئەنجام بدەین، کارگەلێک کە نەک لە ڕێگەی ڕۆحەوە بەڵکو لە ڕێگەی جەستەوە دەکرێن، بە هێزی خۆمان (ئەگەر هیچمان هەبووایە!). ئێمەش پێویستە لەسەر فێرکارییەکانی ئەم نامە بەنرخە بیر بکەینەوە و نوێژ بۆ خودا بکەین کە ویستی خۆی لە ئێمەدا جێبەجێ بکات، بۆ ئەوەی ئێمەش لە هەموو کارێکی باشدا گونجێنراو بین، خودا «ئەوەی لە [ئێمەدا] دەکات کە لەبەردەمیدا خۆشەویستە لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە؛ کە شکۆمەندی بۆ هەتاهەتایە.»
