پەروەردگار عیسا بە شێوەیەکی جیاواز خۆی بە هەر یەکێک لە حەوت کەنیسەکەی بینین ٢ و ٣ دەناسێنێت، و وتارەکەی لەگەڵ باری ڕەوشتی هەر کۆبوونەوەیەکدا گونجاوە. بۆ لاودیکیا، کە بە ناپاکی بەرامبەر بە پەروەردگاری غایب و بە شانازی کردن بە خۆی لەبری شایەتیدان بۆ ئەو دیارە، کوڕی خودا دەربارەی خۆی وەک «شایەتی دڵسۆز و ڕاستەقینە» دەدوێت (بینین ٣:١٤). ئەو ئەوە بوو کە دەبوو ئەو بێت. پەروەردگار هیچ شتێکی نەبوو بە سەرزەنشتەوە بە فیلادلفیا بڵێت، بۆیە خۆی وەک «پیرۆز، ڕاستەقینە» پێشکەش کرد، کەسایەتییەک کە ئەو، تا ڕادەیەک، لە شایەتیدانیدا بۆ عیسا ڕەنگی دایەوە.
پیرۆز
هەموو هەنگاوێکی کوڕی خودا لەسەر زەوی شایەتی بۆ پیرۆزییەکەی دەدا، چونکە ئەوەی ڕێگاکانی لە خوداوەندیدا دیاریکردبوو، لە هەنگاوەکانی لە مرۆڤایەتیدا بینرا، چونکە نەیدەتوانی لەگەڵ سروشتی خۆیدا ناگونجێت، جا وەک خودا بینرابێت یان مرۆڤ. لە هەموو ڕێگاکانی خودا لەگەڵ گەلی کۆنی خۆیدا پیرۆزییەکەی دیار بوو، تەنانەت وەک لە ١ پەترۆس ١:١٦دا هاتووە، «پیرۆز بن، چونکە من پیرۆزم،» هەموو ڕێگایەکی نزیکبوونەوە لە خودا بە پێداویستییە پیرۆزەکانی پارێزراو بوو. هیچ گڵاوییەک ڕێگەی پێنەدرا لە پەیوەندیدا بە شوێنی نیشتەجێبوونی خوداوە، جا لە خێوەتگادا بێت یان لە پەرستگادا، جا لە کاهینەکاندا بێت یان لە خەڵکدا، بۆ ئەوەی شایەتی بۆ پیرۆزی خودا هەبێت.
کاتێک هاتنی کوڕی خودا بۆ جیهان ڕاگەیەندرا، پیرۆزی مرۆڤایەتییەکەی بە پەرۆشەوە لە وشەکانی جبرائیلدا پارێزرا،
ڕۆحی پیرۆز دێتە سەرت، و هێزی هەرە بەرز تۆ دادەپۆشێت: بۆیە، ئەو شتە پیرۆزەش کە لە تۆ لەدایک دەبێت، کوڕی خودا ناودەبرێت (لۆقا ١:٣٥).
بە کردەوەی ڕۆحی پیرۆز بوو کە مریەم دووگیان بوو، و ئەوەی لێی لەدایک بوو «ئەو شتە پیرۆزە» بوو. سروشتی کوڕی خودا کە جەستەی وەرگرت، سروشتی مرۆڤێکی تەواو بوو، بەڵام بێ هیچ شوێنەوارێکی گوناه تێیدا، تەنانەت وەک کتێبی پیرۆز دەڵێت، «هیچ گوناهێک تێیدا نییە» (١ یۆحەننا ٣:٥). هیچ گوناهێک لەو پیرۆزەدا نەبوو کە تاقیکردنەوە بتوانێت کاری تێبکات (عیبرانییەکان ٤:١٥).
لە مانەوەیدا لەم جیهانەدا، کوڕی خودا «پیرۆز، بێ زیان، بێ گڵاوی، جیاواز لە گوناهباران» بوو (عیبرانییەکان ٧:٢٦). هەرچەندە لە ئەرکی نیعمەتیدا لەگەڵ گوناهباراندا پەیوەندی هەبوو، بەڵام بە گوناهەکانیان گڵاو نەبوو. نەیدەتوانرا ڕۆحی بە گوناه گڵاو بێت، وەک چۆن جەستەی بە دەستلێدانی گولی گڵاو نەدەبوو. بە شێوەیەکی بنەڕەتی پیرۆز بوو، هێزی دوورخەرەوەی پیرۆزی لە سروشتیدا هەبوو کە وای لێدەکرد بەرگری بێت لە گڵاوی دەوروبەری، و لەگەڵ ئەوەشدا ئەو نیعمەتە سەرسوڕهێنەرە هەبوو کە گوناهبارانی بۆ لای خۆی ڕادەکێشا. کێ جگە لە کوڕی خودا دەیتوانی بڵێت، «کێ لە ئێوە دەتوانێت من بە گوناهبار بسەلمێنێت؟» (یۆحەننا ٨:٤٦).
پاشا داود پیاوێک بوو بە دڵی خودا، بەڵام ناتانی پێغەمبەر بە گوناهباربوونی قایل کرد (٢ ساموئیل ١٢:٧). خودا فەرمووی کە ئەیوب «پیاوێکی تەواو و ڕاستگۆ» بوو، بەڵام دوای ئەوەی لە ئامادەبوونی خودادا بوو، ئەیوب دەربارەی خۆی فەرمووی، «سەیرکە من گڵاوم،» و «ڕقم لە خۆم دەبێتەوە» (ئەیوب ١:٨؛ ٢:٣؛ ٤٠:٤؛ ٤٢:٦). ئیشایا، کە نەفرەتی لە ئیسرائیل دەکرد بەهۆی خراپەکارییەکانیان، پەروەردگاری لە شکۆمەندیدا بینی و دەربارەی خۆی فەرمووی، «قوڕبەسەرم... چونکە من پیاوێکی لێوی گڵاوم» (ئیشایا ٦:٥). تەنانەت دانیال، یەکێک لە جوانترین کەسایەتییەکانی کتێبی پیرۆز، دەربارەی خۆی فەرمووی، «جوانییەکەم لە مندا گۆڕا بۆ گەندەڵی» (دانیال ١٠:٨). شیمۆن پەترۆس فەرمووی، «من پیاوێکی گوناهبارم، ئەی پەروەردگار» (لۆقا ٥:٨)، و نێردراوە گەورەکەی نەتەوەکان دەربارەی خۆی وەک سەرۆکی گوناهباران نووسی (١ تیمۆساوس ١:١٥).
تەنها قوربانییەکی پیرۆز و بێ گوناه دەتوانرا بۆ گوناه پێشکەش بکرێت. موسا دەیتوانی خۆی پێشکەش بکات بۆ ڕزگارکردنی ئیسرائیل لە دامێنی سینا، و پۆڵس دەیتوانی ئارەزوو بکات خۆی نەفرەت لێکراو بێت بۆ ڕزگارکردنی براکانی بەپێی جەستە، بەڵام هیچ کامیان نەیدەتوانی ڕزگاری بۆ ئیسرائیل مسۆگەر بکەن. عیسا بە تەنها وەڵامی داواکاری خودایی دایەوە، «بەرخێک بێ عەیب و بێ پەڵە» (١ پەترۆس ١:١٩)، و، لە چاکەی خودادا، ئەو «لە ڕێگەی ڕۆحی هەتاهەتاییەوە خۆی بێ پەڵە پێشکەش بە خودا کرد» (عیبرانییەکان ٩:١٤). ئەو پیرۆزییەی کە لە عیسادا دەرکەوت لە ڕێگای دڵسۆزییەکەیدا بۆ ویستی خودا، و ئەوەی کە وای لێکرد ببێتە قوربانییە پیرۆزەکە، خۆی لە هێزی خوداییدا دەرخست، چونکە عیسا وەک «کوڕی خودا بە هێز، بەپێی ڕۆحی پیرۆزی، بە هەستانەوە لە مردووان» ڕاگەیەندراوە (ڕۆما ١:٤).
ئەمە ئەو کەسەیە کە لە وتارەکەدا بۆ فیلادلفیا بە «پیرۆز» ناودەبرێت، ئەو کەسەی کە ئێستا لەگەڵیدا کارمان هەیە، چونکە ئەمە کەسایەتی کوڕی خودایە لە پەیوەندیدا بە کەنیسەوە، و وەک لە دڵی ئەوانەدا ناسراوە کە دەیانەوێت لە کاتی غیابیدا دڵسۆزی ئەو بن. دەبێت وەک ئەو بین، پیرۆز وەک ئەو پیرۆزە، پاک «وەک ئەو پاکە.» ئەمە تەنها کاتێک دەبێت کە ئێمە سەرقاڵی ئەو بین لەو شوێنەی کە لە شکۆمەندیدایە، و ئەم جیهانە و شتەکانی ڕەتبکەینەوە، تەنانەت ڕقمان لەو جلە بێت کە بە گۆشت گڵاو بووە (یاقوب ١:٢٧؛ یەهودا ٢٣).
ڕاستەقینە
پەروەردگاری پیرۆزمان دەربارەی خۆی بە فیلادلفیا وەک «ڕاستەقینە» قسەی کرد. لەسەر زەوی دەربارەی خۆی وەک «ڕاستی» قسەی کرد (یۆحەننا ١٤:٦)، چونکە لەوێدا هەموو ئەوەی خودا لە سروشتی خۆیدا لە خۆشەویستیدا و لە ڕەفتاری خۆیدا لە نیعمەتدا بەرامبەر بە مرۆڤەکاندا هەیبوو، باس کرا. عیسا هەروەها «خودای ڕاستەقینە» بوو، چونکە ئەو خودایە و هەروەها مرۆڤێکی تەواویشە (١ یۆحەننا ٥:٢٠). کوڕی خودا خودای ڕاستەقینەیە بە پێچەوانەی هەموو خودا درۆینەکان کە کاری دەستی مرۆڤن، بەڵام ئەو هەروەها خودای ڕاستەقینەیە چونکە خودای بە تەواوی ڕووناک کردووەتەوە، چونکە خودا ئێستا لە کوڕەکەدا وەک خۆی ڕاستەقینە دەبینرێت، و بەهۆی ئەمەشەوە لە یۆحەننا ١٧:٣دا دەربارەی باوکیش دەوترێت کە ئەو «تەنها خودای ڕاستەقینەیە.» کوڕی خودا بە باشی فەرمووی، «من و باوکم یەکین» (یۆحەننا ١٠:٣٠).
دەتوانین بە تەواوی پشت بە کوڕی خودا ببەستین وەک «ڕاستەقینە»، چونکە ئەو هەمیشە هەمان شتە، «دوێنێ، و ئەمڕۆ، و بۆ هەتاهەتایە» (عیبرانییەکان ١٣:٨). ئەوەی کە ئەو لە مرۆڤایەتیدا لێرە لە خوارەوە بوو، ئێستا لەو شوێنەدایە کە لەسەر تەختی باوک لە سەرەوە دانیشتووە: نیعمەتەکەی، خۆشەویستییەکەی، میهرەبانییەکەی، دڵسۆزییەکەی، دڵسۆزییەکەی بۆ خۆی، هەمان شتە. قوتابییەکانی بە متمانەیەکی منداڵانە پشتیان پێی دەبەست، چونکە ئەو هەمیشە لەوێ بوو بۆ چاودێریکردنیان، سەرچاوەی بێ کۆتاییان لە هەموو کاتێکدا. ئەم هۆشیارییە بوو کە وای لە شیمۆن پەترۆس کرد کاتێک لەلایەن پەروەردگارەوە پرسیاری لێکرا، بڵێت، «پەروەردگار بۆ لای کێ بچین؟» (یۆحەننا ٦:٦٨): هیچ کەسێکیان نەبوو کە بتوانن پشتی پێ ببەستن جگە لە عیسا.
ئەگەر عیسا «ڕاستەقینە» بوو، ئەو کەسەی کە قوتابییەکان دەتوانن پشتی پێ ببەستن، ئەوا ئەو کوڕی پیرۆزی خودا بوو کە باوک پشتی پێی دەبەست، چونکە «باوک کوڕی خۆش دەوێت، و هەموو شتێکی خستووەتە دەستی» (یۆحەننا ٣:٣٥). هەموو سەرچاوەکانی خوداوەندی بە کوڕ سپێردرابوون بۆ جێبەجێکردنی ویستی خودا و بۆ مسۆگەرکردنی ڕاوێژە هەتاهەتاییەکانی باوک، و لە کۆتایی ڕێگاکەیدا لەسەر زەوی، کوڕ دەیتوانی بە باوک بڵێت، «من تۆم لەسەر زەوی شکۆمەند کرد: من ئەو کارەم تەواو کرد کە تۆ پێم دابوو بیکەم» (یۆحەننا ١٧:٤). کوڕی خودا بەڕاستی ڕاستەقینەیە، تەنها ئەو کەسەیە کە خودا بە تەواوی جێی متمانە زانیوە لە هەموو شتێکدا کە پێی سپێردراوە.
هەموو پیاوێکی تر جگە لە عیسا شکستی هێناوە. ئادەم لە سەرۆکایەتییەکەیدا لە عەدەن شکستی هێنا؛ نوح نەیتوانی خۆی بەڕێوە ببات کاتێک حوکومڕانی زەوی پێی سپێردرابوو؛ موسا شکستی هێنا و نەیتوانی بچێتە خاکی بەڵێندراو؛ هارون لە بەڕێوەبردنی ڕێبازی کاهینیدا شکستی هێنا؛ داود وەک پاشای ئیسرائیل شکستی هێنا؛ و نەبووخەدنەسار، کە شانشینەکانی جیهانی پێدرابوو، دەبوو بۆ ئاستی ئاژەڵێک دابەزێنرێت. چی دەربارەی هەموو پیاوێکی تر، گەورە یان بچووک؟ بڕیاری خودایی بریتییە لە،
نەفرەت لەو پیاوەی کە متمانە بە پیاوێک دەکات، و گۆشت دەکاتە قۆڵی (یەرمیا ١٧:٥).
پیاوان، تا ڕادەیەک، متمانە بە هاوڕێکانیان دەکەن کاتێک پێویستە وای بکەن، بەڵام زۆرجار بە خەم و زیانەوە بۆیان دەردەکەوێت کە هاوڕێکانیان بە هەمان شێوە بێ متمانەن وەک خۆیان.
چەند پیرۆزە کە لە هەموو شکست و بێ متمانەیی پیاوانەوە ڕوو بکەینە کوڕی خودا کە باوەڕدار متمانەی پێی هەیە، کە خۆی لە هەموو شتێکدا بە جێی متمانە سەلماندووە. دڵ بە عیسا دڵخۆش دەبێت کاتێک دەیبینین لە ڕێگاکەیدا لێرەدا ڕووبەڕووی هەموو سەختییەک دەبێتەوە، جا ناکۆکی گوناهباران بەرامبەر بە خۆی بێت، یان پیلانەکانی شەیتان بۆ تەڵەکەبازیکردنی، یان لاوازییەکانی قوتابییەکانی. بە هەنگاوێکی نەگۆڕ کوڕی خودا بەردەوام بەرەو خاچ ڕۆیشت، ڕووی وەک بەردێک لەسەر ڕێگاکەی بۆ ئۆرشەلیم دانابوو، لەوێدا ڕووبەڕووی دوژمن بێتەوە لە هێزیدا بۆ زاڵبوون بەسەریدا، لەوێدا بکرێتە گوناه و گوناهەکانی ئێمە هەڵبگرێت، و دوای ئەوەی هەموو شتێکی بۆ شکۆمەندی خودا و بەرەکەتەکانی ئێمە کرد، شوێنی خۆی لە سەرەوە لە دەستی ڕاستی خودا بگرێت، «پیرۆز، ڕاستەقینە،» لەوێدا دڵەکانمان دەتوانن بە سەلامەتی متمانەی پێی بکەن.
