پرسیار:
پێویستم بە ڕوونکردنەوەی زیاترە لەسەر گرنگی سزای کەنیسە. ڕێگای کتێبی پیرۆز بۆ سزا چییە؟ بۆچی هەندێک کەس لە کۆبوونەوەیەکەوە بۆ کۆبوونەوەیەکی تر ڕادەکەن بۆ ئەوەی سزا نەدرێن لەسەر ئەو هەڵەیەی کە کردوویانە؟
وەڵام:
زۆر شت لەسەر ئەم بابەتە نووسراوە. دەمانەوێت هەوڵ بدەین کورت بین بۆ ئەوەی وەڵامی پرسیارەکان بدەینەوە، بەڵام بۆ ئەوەی ئەمە بکەین، گرنگە تێبگەین کە کتێبی پیرۆز چی دەربارەی کۆبوونەوە دەڵێت، و کۆبوونەوە ناوخۆییەکان دەبێت چۆن بن بە لەبەرچاوگرتنی ئەمە. کاتێک دەست پێدەکەین، با بیرمان بێت کە ئێمە کۆبوونەوە (یان کەنیسە) کە هەموو باوەڕداران سەر بەوێین بە گەورەکردنی پیتی یەکەم جیا دەکەینەوە، لە کاتێکدا پیتی بچووک "ک" یان "ک" بەکاردەهێنین کاتێک ئاماژە بە کۆبوونەوە (یان کەنیسە) لە هەر شوێنێک دەکەین.
سەرەتا، گرنگە تێبینی ئەوە بکەین کە کۆبوونەوە لە کاتێکدا دەستی پێکرد کە لە کرداری نێردراوان 2 ڕۆحی پیرۆز هاتە خوارەوە بۆ سەر 120 شوێنکەوتووی گەورەمان عیسا و ئەوانی کرد بە یەک جەستە. ئەمە ئەوەیە کە کتێبی پیرۆز ئاماژەی پێدەدات وەک لەئاوهەڵکێشانی ڕۆح، زاراوەیەک کە زۆرجار ئەمڕۆ بە هەڵە بەکاردەهێنرێت. گەورەمان عیسا، کە دە ڕۆژ پێشتر سەرکەوتبووە ئاسمان، سەرۆکی ئەم جەستەیە. سێ هەزار لەم جولەکانە، کە گوێیان لە وتارەکەی پەترۆس گرت دەربارەی ئەوەی چۆن خودا عیسای لە مردووان هەستاند و بەرزیکردەوە بۆ دەستی ڕاستی خۆی، ئەم قسەیەیان قبوڵ کرد و لەئاوهەڵکێشران و بەم شێوەیە "زیاد کران" بۆ کۆبوونەوە (ئایەتی 41 NKJV). بە تێپەڕبوونی کات، گەورەمان ئەوانەی کە ڕزگار دەبوون بۆ کۆبوونەوە زیاد دەکرد. ئەوان نەچوونە ناوی: گەورەمان ئەوانی زیاد دەکرد. لەمەدا کۆبوونەوە وەک زیندەوەرێکی زیندوو گەشەی دەکرد، نەک وەک ڕێکخراوێک، بە خێرایی لە سەردەمی کرداری نێردراواندا زیاد دەکرد، گەشەی کرد بۆ ئەوەی سامەرییەکان و پاشان ناجولەکەکان بگرێتەوە.
کەمێک دوای دەستپێکی وەک یەک جەستە لە ئۆرشەلیم، کۆبوونەوە بەهۆی چەوساندنەوە و مزگێنیدانەوە بڵاو بووەوە، بۆیە کۆبوونەوەکان لە زۆر شوێن سەریان هەڵدا. بەڵام، کتێبی پیرۆز کۆبوونەوە وەک یەک جەستە نیشان دەدات، نەک وەک چەندین جەستە. کۆبوونەوە ناوخۆییەکان دەبێت هەمیشە لەبیر بکەن کە ئەوان کۆمەڵگەی سەربەخۆ نین کە تەنها بەرپرسیارن لەبەردەم گەورەمان، بەڵکو ئەوان تەنها نوێنەرایەتی ناوخۆیی یەک کۆبوونەوەن کە گەورەمان هێشتا خەڵکی بۆ زیاد دەکات کاتێک وەک ڕزگارکەر متمانەی پێدەکەن. مەزهەبەکان و کۆبوونەوە مەزهەبییەکان (کەنیسەکان) بەپێی ئەوەی 1 کۆرنسۆس 1:10-13، ئەفەسۆس 4:1-6 و زۆر ئایەتی تری وشەی خودا فێرمان دەکەن، کتێبی پیرۆز نین. خودا ڕێکخراوەکان پەسەند ناکات، یان ڕەزامەندی نادات، کە لەسەر بنەمای هەندێک فێرکردن یان ڕاهێنان دروست دەکرێن کە مەسیحییەکان لە یەکتر جیا دەکەنەوە.
بۆ وەڵامدانەوەی کۆتا پرسیارەکان کە ئەم وتارەی هێنایە ئاراوە، کاتێک کۆبوونەوە ناوخۆییەکان بە سەربەخۆیی لە یەکترەوە کار دەکەن نەک ڕێز لە بڕیارەکانی یەکتر بگرن کە بە پشت بەستن بە گەورەمان، سەرۆکی کۆبوونەوە، دروست کراون، ئەمە دەرگا دەکاتەوە بۆ خەڵک بۆ ئەوەی لە کۆبوونەوەیەکەوە بۆ کۆبوونەوەیەکی تر ڕابکەن بۆ ئەوەی لە سزای ئەگەری بۆ هەڵەیەک کە دەیکەن یان فێرکردنی هەڵەیەک کە هەیانە ڕزگاریان بێت. ئێمە لە سەردەمێکدا دەژین وەک سەردەمی دادوەرانی ئیسرائیل کاتێک هیچ پاشایەک لە ئیسرائیلدا نەبوو و «هەموو کەسێک ئەوەی دەکرد کە لە چاوی خۆیدا ڕاست بوو» (دادوەران 21:25)، بە تەواوی پشتگوێخستنی ویستی خودا وەک لە وشەکەیدا دەربڕدراوە. هەمووان هێشتا «هی خۆیان دەگەڕێن، نەک ئەوانەی کە هی مەسیح عیسان» (فیلیپییەکان 2:21). هۆکارەکانی گواستنەوەی ئاسانتری ئێمەش، ئاسانتری دەکەن بۆ ئێمە وەک لە باوباپیرانمان بۆ ئەوەی ئارەزووەکانمان جێبەجێ بکەین و بچینە شوێنێکی تر.
ئەگەر مەڕەکان بە باشی خۆراک بدرێن و بە دروستی چاودێری بکرێن و دابین بکرێن لەلایەن شوانکارە چاودێر و خۆشەویستەکانەوە، کەمتر مەیلیان دەبێت بۆ ئەوەی بگەڕێن. پەترۆس ڕێنمایی پیرانی هاوڕێی دەکات کە «مەڕەکانی خودا کە لەنێوتاندان، شوانکاری بکەن، وەک چاودێر خزمەت بکەن، نەک بە زۆر بەڵکو بە ئارەزوومەندانە، نەک بۆ قازانجی ناڕاست بەڵکو بە پەرۆشەوە؛ نە وەک گەورە بەسەر ئەوانەی کە سپێردراون بە ئێوە، بەڵکو وەک نموونە بۆ مەڕەکان» (1 پەترۆس 5:2-3). بەڵام، وەک گەورەمان لە نموونەکەیدا لە لۆقا 15 ئاماژەی پێدا، تەنانەت کاتێک 99 بە خۆشحاڵییەوە ناگەڕێن، هەمیشە یەکێک هەیە کە گومڕا دەبێت. کتێبی پیرۆز باس لە جۆرە جیاوازەکانی هەویرترش دەکات – هەمیشە جۆرێکە لە خراپە. نامەکان بە تایبەتی مەسیحییەکان لە دژی هەویرترشی فێرکردنی درۆ لە گالاتییەکان 5 و هەویرترشی ڕەفتاری ناڕەوشتی لە 1 کۆرنسۆس 5 ئاگادار دەکەنەوە. ئەگەر کۆنترۆڵ نەکرێت، هەر یەکێک لەوان زۆرجار دەبێتە هۆی ئەوی تر.
لەناو زۆرێک لە وەسفەکانی، کتێبی پیرۆز کۆبوونەوە وەک جەستەی مەسیح (1 کۆرنسۆس 12)، بووکی مەسیح (ئەفەسۆس 5)، پەرستگایەکی پیرۆز و شوێنی نیشتەجێبوونی خودا لە ڕۆحدا (ئەفەسۆس 2)، و مروارییەکی بەنرخ (مەتتا 13) نیشان دەدات. لە هەموو ئەمانەدا، پاکی زۆر گرنگە. چۆن دەتوانین گەورەمان عیسا یان ڕۆحی پیرۆز بە خراپە ببەستینەوە؟ گەورەمان کۆبوونەوەکەی پیرۆز دەکات و پاکی دەکاتەوە بە شوشتنی ئاو بە وشەکە بۆ ئەوەی کۆبوونەوەیەکی شکۆدار، بێگەرد، بێ چرچ، پیرۆز و بێ عەیب پێشکەش بە خۆی بکات.
وەک نوێنەرایەتییەکی ناوخۆیی کۆبوونەوە، هەموو کۆبوونەوەیەک شایەتی گەورەمانە لە دەوروبەری تایبەتی خۆیدا. وەک ئەوە، بەرپرسیارە لە هەوڵدان بۆ پاراستنی پاکی لە هەردوو فێرکردن و ڕەوشتدا. جیهان زۆرجار زیاتر ئاگادارە لەوەی کە ئێمە پێمان وایە لە کۆبوونەوەیەکدا چی ڕوودەدات. ئەمە یەکەم هۆکارە بۆ پێویستی سزا: کۆبوونەوەیەکی مەسیحی نوێنەرایەتی گەورەمان عیسا دەکات لە کۆمەڵگاکەیدا. بەرژەوەندییەکانی و پیرۆزی ناوی دەبێت لە پلەی یەکەمدا بن، یان گرنگی سەرەکی، لە هەر کردارێکی سزاداندا. زەبوور 93:5 دەڵێت کە پیرۆزی بۆ ماڵی گەورەمان بۆ هەتاهەتایە گونجاوە.
بەڵام وەک چۆن گەورەمان، شوانکارە باشەکە، پێداویستییەکانی مەڕەکانی هەیە، کە هەریەکەیان وەک تاک لە یەکتر جیاوازن، لە دڵی خۆشەویستیدا، بە هەمان شێوە سزا لەناو کۆبوونەوەیەکدا بەپێی هەر دۆخێک دەگۆڕێت. ئامانجی ئەوە دەبێت کە تاکەکەسی لەوە بپارێزێت کە زیانی پێدەگەیەنێت؛ یان ئەگەر کەوتنێک هەبووبێت، هەوڵی گەڕاندنەوە بدات. سزادان یان ئاشکراکردنی گشتی خراپە ئامانجی سزا نییە، هەرچەندە ڕەنگە بەو کەسەی کە سزا دەدرێت وا دەربکەوێت. هەوڵدان بۆ خۆدزینەوە لێی ڕەنگە هۆکارێک بێت بۆ هەوڵەکانی بۆ چوونە شوێنێکی تر.
دەرکردن – دەرکردنی کەسێک لە هاوبەشی – لە یەک مانادا دانپێدانانێکە کە هەموو هەوڵەکان بۆ یارمەتیدانی کەسەکە سەرکەوتوو نەبوون، کە کەسەکە نیشانی داوە کە کەسێکی خراپەکارە. بۆیە ئەمە هەنگاوێکی سەرەتایی نییە و نابێت یەکەم شت بێت کە لە کاتی سەرهەڵدانی کێشەیەکدا لەبەرچاو بگیرێت. لەو شوێنەی کە پێویست دەبێت، کۆبوونەوە دەبێت هەست بە شکستەکەی بکات لەوەی کە نەیتوانیوە دڵ و ویژدانی کەسەکە بەدەست بهێنێت، و دەبێت بە شێوەیەکی قووڵ لەبەردەم گەورەماندا چۆک دابنێت و شیوەن بکات.
کتێب نووسراون دەربارەی سزا لە کۆبوونەوە ناوخۆییەکەدا. پلە جیاوازەکانی سزا پێشنیار کراون بەپێی سروشتی تاوانەکە و هەڵوێستی کەسەکە. ئەوان بریتین لە:
- پەیڕەوی هەنگاوەکانی گەورەمان بکە لە حاڵەتی سەرپێچییەکی کەسیدا (مەتتا 18)؛
- خۆت بەدوور بگرە لەو کەسانەی کە دەبنە هۆی دابەشبوون و سەرپێچی دژی فێرکردنی دروست کە لە وشەی خودادا فێرمان دەکرێت (ڕۆما 16)؛
- ئاگاداری ئەوانە بکە کە سەرکێشن (1 تسالۆنیکی 5)؛
- خۆت لێ دوور بخەرەوە و هاوڕێیەتی ئەو کەسە مەکە کە گوێڕایەڵی ڕێنماییەکانی کتێبی پیرۆز ناکات (2 تسالۆنیکی 3)؛
- بە ئاشکرا لەبەردەم کۆبوونەوەدا سەرزەنشتی ئەو پیرانە بکە کە بە گوناهباربوون سزا دراون (1 تیمۆتێوس 5)؛
- خۆت بە شێوەیەکی کەسی لە دەفرەکانی بێڕێزی پاک بکەرەوە بە دوورکەوتنەوە لێیان لەو شوێنەی کە کۆبوونەوەیەک کار ناکات (2 تیمۆتێوس 2:19-21)؛
- مامەڵە لەگەڵ ئەو کەسانەدا بکە «کە دەبێت دەمیان دابخرێت» (تیتۆس 1:11)؛
- کەسێک ڕەت بکەرەوە کە دوای یەکەم و دووەم ئامۆژگاری سوورە لەسەر سەپاندنی بیروڕای خۆی (تیتۆس 3).
هەندێک لەم هەنگاوانە گونجاو دەبن بۆ هەوڵدان پێش ئەوەی پەنا ببرێتە بەر هەنگاوی کۆتایی دەرکردن وەک کەسێکی خراپەکار.
باشە تێبینی ئەوە بکەین کە، لە کاتێکدا ڕەنگە برا یان خوشکێک بکەوێتە ژێر سزای دەرکردن، ئەوان وەک خوشک یان برا دەرناکرێن بەڵکو وەک کەسێکی خراپەکار. دەرکردن کردارێکی زۆر جدییە، کردارێک کە دەبێت هەر کۆبوونەوەیەک کە دەبێت بە گوێڕایەڵی وشەی خودا جێبەجێ بکرێت، نزم بکاتەوە. لە 2 کۆرنسۆس 7 دەبینین کە چەند گرنگە بۆ کۆبوونەوەیەک کە خۆی پاک بکاتەوە دوای ئەوەی کردارێکی وا جددی ئەنجام داوە. دەبێت بە پەرۆشەوە نوێژ بۆ گەڕاندنەوەی تاکەکەسی بکرێت، بەڵام ڕۆحی پیرۆز دەبێت کاری خودایی خۆی بۆ گەڕاندنەوە بکات، و ئەمەش ڕەنگە کات ببات.
ڕێنماییەکە لە 1 کۆرنسۆس 5:11 کە نابێت لەگەڵ کەسێکدا نان بخورێت کە دەبێت دەرکرابێت، ڕوون دەکاتەوە کە کارلێکی کۆمەڵایەتی ئاسایی لەگەڵ کەسێکی وادا ناتوانێت بەردەوام بێت. ئەگەر دەرکردن بە دروستی جێبەجێ بکرێت، باوەش و ماچ، تەنانەت دەستلەقاندنیش، لە شوێنی خۆیان نین، هەروەها بانگکردنی بە برا یان خوشک. بەڵام دەرکردن، پەیوەندییە خێزانییەکان و بەرپرسیارێتییە پەیوەندیدارەکانیان هەڵناوەشێنێتەوە، هەرچەندە ڕەنگە ببێتە هۆی گرژی لەمانەدا. مێرد هێشتا بەرپرسیارە لە خۆشویستنی ژنەکەی، و ژنیش لە ملکەچبوون بۆ مێردەکەی، و منداڵانیش لە گوێڕایەڵیکردنی دایک و باوکیان.
لە کۆتاییدا، چەند باشتر دەبوو ئەگەر ئەوانەی ڕۆحیین لە کۆبوونەوەیەکدا بە ڕۆحێکی نەرمونیان، بە خۆشەویستییەوە کار بکەن بۆ گەڕاندنەوەی پیرۆزێک کە تووشی سەرپێچییەک بووە، وەک گالاتییەکان 6:1 ئامۆژگاریمان دەکات کە بیکەین، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە خۆشیان توانای کەوتنیان هەیە. و چەند باشترە بۆ کەسێک کە تووشی شتێکی گوناهبار بووە بە سوپاسگوزارییەوە ملکەچی هەوڵەکانی ئەوانە بێت کە هەوڵی یارمەتیدانی دەدەن نەک ڕاکردن لە ڕاستکردنەوە، بە نیازی بەردەوامبوون لە ڕێگای هەڵەی خۆیدا! لەبەر ئەوەی هەموو باوەڕدارێکی ڕاستەقینە ئەندامێکی گرنگی کۆبوونەوەیە، کۆبوونەوە ناوخۆییەکان دەبێت ڕێز لە کردارەکانی کۆبوونەوەکانی تر بگرن کە لەژێر ڕێنمایی سەرۆکی کۆبوونەوە، گەورەمان عیسای مەسیح، ئەنجام دراون، و پەناگەیەک نەبن بۆ ئەوانەی کە هەوڵ دەدەن لە دەرئەنجامەکانی فێرکردنی درۆ یان ڕەفتاری خراپەیان ڕزگاریان بێت.
