خوداوەندی مەسیح
خوداوەندی مەسیح یەکێکە لە قووڵترین ڕاستییە بنەڕەتییەکان لە نووسراوە پیرۆزەکاندا کە پەیوەندی بە کەسایەتی خوداوەند و ڕزگارکەرمان، عیسای مەسیحەوە هەیە. بابەتێکی زۆر گەورەیە. بە یارمەتی خوداوەند، هەندێک لە نووسراوەکان دەهێنینە سەر ئەم بابەتە و هیوادارین تێڕوانینێکی زیاتر بدەینە سەر ئەم ڕاستییە بەنرخە. خوداوەندی مەسیح دەبێت وا لە هەموو باوەڕدارانی ڕاستەقینە بکات کە تەنها بۆ ئەو کڕنۆش ببەن، کە شایەنی هەموو ڕێز و ستایشێکە!
پرسیارێک لە ئینجیلەکاندا
دوای ڕەتکردنەوەی گشتی خوداوەند لەلایەن سەرکردە ئایینییەکانی سەردەمی خۆیەوە (مەتتا 12:24)، خوداوەند دەستی کرد بە قسەکردن بە نموونە. ئەمە سزایەک بوو دژی سەرکردەکان بۆ ئەوەی بە بینین نەیبینن، و بە بیستن نەیبیستن و تێنەگەن (13:13). کەمێک دوای ئەمە، عیسا لە شوێنکەوتووانی پرسی کە خەڵکی چی لەبارەی ئەوەوە دەڵێن. پیتڕۆ بە وه‌حی خودایی وەڵامی دایەوە، «تۆ مەسیحیت، کوڕی خودای زیندوو» (16:16 NKJV). ئەمە وەڵامی باوەڕە!
بەڵام، ئەوانەی لە سەرکردایەتی ئایینیدا بوون بەردەوام بوون لە بێباوەڕی. لە هەفتەی کۆتایی مەسیحدا پێش ئەوەی بچێتە سەر خاچی گۆلگۆتە، چەندین پرسیاری ئاڵۆز لەلایەن دوژمنەکانییەوە لە خوداوەند کرا بۆ ئەوەی هەڵەیەک لە ئەودا بدۆزنەوە. بە شێوەیەکی زۆر سەرسوڕهێنەر، خوداوەند ئەمەی گۆڕی و پرسیارێکی کۆتایی بۆ ئەوان هەبوو. پرسی، «چی لەبارەی مەسیحەوە بیر دەکەنەوە؟ کوڕی کێیە؟» (22:42). ئەوان بە دروستی وەڵامیان دایەوە کە مەسیح، کە دەستنیشانکراو و مەسیحە، «کوڕی داود» دەبێت. خوداوەند بەدوایدا هات (ئایەتەکانی 43-44)، «کەواتە چۆن داود بە ڕۆح ناوی لێناوە، 'خوداوەند' و دەڵێت، 'خوداوەند بە خوداوەندەکەم فەرموو، «لە دەستە ڕاستم دانیشە، هەتا دوژمنەکانت دەکەمە ژێر پێیەکانت»'؟» ئەم گوتەیەی زەبوور 110:1 ئاماژە بەوە دەکات کە داود دان بەوەدا دەنێت کە کوڕەکەی، یان نەوەکەی، خوداوەند دەبێت. بەڵام ئەمە کێشەیەک بوو بۆ ئەوانەی دژی خوداوەند بوون: چۆن دەتوانن تێبگەن کە داود ناوی لێناوە «خوداوەند»، و لەگەڵ ئەوەشدا ئەو کوڕی داودە؟
سەرکردە ئایینییە بێباوەڕەکان وەڵامی پرسیارەکەی خوداوەندیان نەدایەوە. ئەوان دەزانن کە خوداوەند عیسا هەڵەکەیانی ئاشکرا دەکرد و ڕەتیان کردەوە دان بە ڕاستییەکەدا بنێن. مەسیح (مەسیح) کوڕی داود و خوداوەندی داود دەبێت. ئەم تێڕوانینە قووڵە خودایی بوونی مەسیح و خوداوەندییەکەی نیشان دا، کە لە مێژە لەلایەن ڕۆحەوە بۆ داود ئاشکرا کرابوو! خوداوەند لە داود باڵاتر بوو، وەک چۆن بەڵێن درابوو کە لە دەستە ڕاستی خودا دادەنیشێت. هەروەها دوای داود وەک نەوەکەی هات، و داود کڕنۆشی بۆ نەوەکەی دەبرد و ناوی لێنا خوداوەند!
ئەوانەی ناویان لێنا خوداوەند
زۆر کەس هەبوون کە دانیان بە خوداوەندی مەسیحدا نا لە پەیمانی نوێدا. لە یۆحەننا 9دا چیرۆکی نایابی خوداوەندمان هەیە کە پیاوێکی کوێری لەدایکبوو چاک دەکاتەوە و توانای بینینی پێدەدات! ئەمە هەرگیز ڕووی نەدابوو – هەتا خوداوەند ئەم موعجیزەیەی ئەنجام دا. سەرکردە ئایینییەکان پیاوە بینەرەکەیان تاقیکردەوە، هەرچەندە ئەو هەرگیز بە جەستە خوداوەندی نەبینیبوو. شایەتی ئەم پیاوە چاکبووەوە گەشەی کرد و گەشەی کرد، و تێڕوانینی ڕۆحی خۆی نیشان دا. لە کۆتاییدا، لەبەردەم خوداوەند عیسادا، ناوی لێنا «خوداوەند» (یۆحەننا 9:38). پاشان کڕنۆشی برد و خوداوەند عیسای پەرست.
نموونەیەکی دیکە دەبینین لە یەکێک کە دانی بە خوداوەندی مەسیحدا نا دوای هەستانەوەی. خوداوەند هاتە لای قوتابییەکانی و خۆی بۆ ئەوان ئاشکرا کرد. ئەوان دەنگی ئەویان بیست، بینییان لەبەردەمیاندا وەستاوە و دەتوانن دەست لە جەستەی بدەن. لەبەردەمیاندا خواردی، نیشانی دا کە ڕۆح نییە بەڵکو بە ڕاستی بە جەستە لەناو مردوواندا هەستاوەتەوە. تۆماس، کە لە یەکەم سەردانی خوداوەنددا لەگەڵ قوتابییەکانی ئامادە نەبوو، کەمێک دواتر خوداوەندی بینی. کاتێک بۆ یەکەم جار خوداوەندی هەستاوەی بینی، دڵخۆشییەکی نایابی هەبوو و بۆی ڕاگەیاند، «خوداوەندەکەم و خوداکەم!» (20:28). لەم دەربڕینەدا تۆماس ڕاستییە قووڵەکەی خوداوەندی مەسیحی بە خودایی بوونی وەک کوڕی هەتاهەتایی بەستەوە!
کاتێک پۆڵسی نێردراو بۆ یەکەم جار لە ئەعمالی نێردراوان 9:1-9دا، لەسەر ڕێگای دیمەشق، خوداوەندی بینی، خوداوەند لە ئاسمانەوە قسەی کرد و لە پۆڵسی پرسی – کە ئەوکات بە شاول ناسرابوو – بۆچی ئەوی چەوساندەوە. پۆڵس لە ئایەتی 5دا وەڵامی دایەوە و گوتی، «تۆ کێیت، خوداوەند؟» دوای وەرگرتنی وەڵامەکە کە ئەمە عیسا بوو کە پۆڵس چەوساندەوە، پۆڵس پرسیارێکی دیکەی کرد، «خوداوەند، چیت دەوێت بیکەم؟» (ئایەتی 6). پۆڵس دانی بە خوداوەندی مەسیحدا نا لە یەکەم جاردا کە بینی. دواتر، کاتێک بۆ پیرۆزەکانی کۆرنسۆسی دەنووسی، پۆڵس شایەتی دا کە خوداوەند لەلایەن ئەوەوە بینرا، یەکێک کە لە کاتی خۆیدا لەدایک نەبوو بە بەراورد لەگەڵ شایەتەکانی دیکەی هەستانەوەی مەسیح (1 کۆرنسۆس 15:8).
لەو چەند نموونەیەدا خوداوەند عیسا وەک خوداوەند ناسراوە. هەموو باوەڕدارێکی ڕاستەقینە بە مەسیح دانی بە خوداوەندی ئەودا دەنێت لە کاتی ڕزگاربووندا، وەک لە ڕۆما 10:9-10دا دەبینین: «ئەگەر بە دەمت دان بە خوداوەند عیسادا بنێیت و لە دڵتدا باوەڕ بکەیت کە خودا لە مردووان هەڵیگرتەوە، ڕزگارت دەبێت. چونکە بە دڵ باوەڕ دەکرێت بۆ ڕاستودروستی، و بە دەم دانپێدانان دەکرێت بۆ ڕزگاربوون.» ئەم ڕاگەیاندنە – کە عیسای مەسیح خوداوەندە – لەلایەن باوەڕدارەوە تەنها دەکرێت بەهۆی کاری ڕۆحی پیرۆزەوە لەو کەسەدا. ئەمە لە نیوەی دووەمی 1 کۆرنسۆس 12:3دا دەبینین، کە دەڵێت، «کەس ناتوانێت بڵێت عیسا خوداوەندە جگە بە ڕۆحی پیرۆز.»
زۆر گرنگە کە هەرگیز لە نووسراوەکاندا نایخوێنینەوە کە یەهودا ئەسخەریوتی، کە خوداوەندی ناپاک کرد، هەرگیز ناوی لە خوداوەند عیسا ناوە «خوداوەند.» لە ژووری سەرەوە لە دوا نانخواردنەکەدا خوداوەند ئاشکرای کرد کە یەکێک لە قوتابییەکانی ناپاکیی دەکات (مەتتا 26:21-25). «زۆر خەمبار بوون، و هەر یەکێکیان دەستی کرد بە گوتن بەو، 'خوداوەند، ئایا منم؟'» (ئایەتی 22). بەڵام کاتێک یەهودا ئەسخەریوتی هەمان پرسیاری لە ئایەتی 25دا کرد، گوتی، «ڕابی، ئایا منم؟» تەنانەت لەو ساتەشدا یەهودا ڕەتی کردەوە ناوی لە خوداوەند عیسا بنێت خوداوەندەکەی. یەهودا تەنها لە دەرەوە شوێنکەوتوو بوو؛ لە دڵیدا باوەڕدارێکی ڕاستەقینە نەبوو.
مردنی مەسیح، هەستانەوە و بەرزکردنەوەی وەک خوداوەند
هۆکارێکی گرنگ هەیە بۆچی مردنی قوربانیدانی خوداوەند و هەستانەوەی بە خوداوەندییەکەیەوە دەبەسترێتەوە: ئەوان بۆ ڕزگاربوونمان پێویست بوون. دەزانین ژیانی قوربانی دەبوو بدرێت، هەروەها خوێنی ڕژاوی بۆ ڕزگاربوونمان پێشکەش بکرێت. خوداوەند ئەمەی بە مردن لەسەر خاچی گۆلگۆتە و ڕژاندنی خوێنی لە کاتی هەڵواسینیدا ئەنجام دا. کاتێک خوداوەند عیسا چووە ناو مردنەوە بە واتای ئەوە بوو کە ئەو خوداوەندی مردووانە، و کاتێک دووبارە هەستایەوە بە واتای ئەوە بوو کە ئەو خوداوەندی زیندووانیشە. لە ڕۆما 14:8-9دا دەخوێنینەوە: «چونکە ئەگەر بژین، بۆ خوداوەند دەژین؛ و ئەگەر بمرین، بۆ خوداوەند دەمرین. کەواتە، جا بژین یان بمرین، ئێمە هی خوداوەندین. چونکە بۆ ئەم مەبەستە مەسیح مرد و هەستایەوە و دووبارە ژیا، بۆ ئەوەی خوداوەندی هەردوو مردووان و زیندووان بێت.» کەواتە خوداوەند خوداوەندمان دەمێنێتەوە لەو ساتەوەی ڕزگار دەبین (خوداوەندی زیندووان) و بەردەوام دەبێت تەنانەت دوای ئەوەی بە جەستە دەمرین (خوداوەندی مردووان)، دوای ئەوەی چوویتە ئاسمان. ستایشی ناوی شایستەی ئەو!
خودا و باوکمان ڕێزی لە خوداوەند عیسا گرت بە هەڵگرتنەوەی لە مردووان (6:4؛ ئەعمالی نێردراوان 2:32) و دانیشتنی لەسەر تەختی خۆی لە دەستە ڕاستی لە شکۆمەندیدا (ئایەتەکانی 30-36). دوای ئەنجامدانی هەموو ویستی خودا، خوداوەند عیسا وەک مرۆڤ لەلایەن خوداوە بەرز کرایەوە و کرا بە خوداوەند و مەسیح.
سەرباری ئەوەش، لە فلیپی 2:5-11دا دەخوێنینەوە، بە تایبەتی ئایەتی 9، کە خوداوەند عیسا «زۆر بەرز کرایەوە»! نەک تەنها خوداوەند لە بەرزترین شوێنی هەموو دروستکراوەکاندا دانرا، دەستە ڕاستی تەختی خودا، بەڵکو ناوێکیشی پێدراوە لەسەرووی هەموو ناوێکەوە. «عیسا» ئەو ناوەیە! ئەمە هەڵسەنگاندنی خودایە بۆ ئەو کەسەی کە دڵی خۆش کرد لە کاتێکدا لێرە لەسەر زەوی بوو بۆ ئەوەی ناوی گەورە بکات. ئەو بۆ هەموومان کە باوەڕ دەکەین بەنرخە.
خودا وا فەرمانی داوە کە لە ڕۆژێکی داهاتوودا هەموو ئەژنۆیەک دەبێت کڕنۆش ببات و هەموو زمانێک دان بەوەدا بنێت کە «عیسای مەسیح خوداوەندە، بۆ شکۆمەندی خودای باوک» (ئایەتی 11). ئێمە کە باوەڕ دەکەین ئێستا ئەمە بە باوەڕ دەکەین. لە ڕۆژێکی داهاتوودا، بێباوەڕانیش دەبێت ئەژنۆیان کڕنۆش ببەن و بە زمانەکانیان دان بەوەدا بنێن کە عیسای مەسیح خوداوەندە! هەموو گیانێک کە هەرگیز ژیاوە دەبێت دان بە خوداوەندی عیسای مەسیحدا بنێت.
لە کاتی حوکمڕانی 1000 ساڵەی مەسیح بەسەر زەویدا (بڕوانە وه‌حی 20:4)، کە پێی دەڵێین «هەزار ساڵە»، مەسیح بە «پاشای پاشاکان و خوداوەندی خوداوەندەکان» ناسراو دەبێت (1 تیمۆساوس 6:15؛ بڕوانە وه‌حی 17:14، 19:16). ئەم نازناوە باڵادەستی ئەوی بەسەر هەموو ئەوانی تردا ڕادەگەیەنێت. ئەو بە دادپەروەرییەکی تەواو حوکمڕانی دەکات و خوداوەندییەکەی لەلایەن هەموو ئەوانەی لەسەر زەوی دەژین لە کاتی حوکمڕانییەکەیدا دەناسرێت. هەموو دەسەڵاتێک ملکەچی ئەو دەبێت. ئەمە هەرگیز لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ڕووی نەداوە. بە زەحمەت دەتوانین تێبگەین چۆن دەبێت. کاتێکی پڕ لە بەرەکەت دەبێت بۆ هەسارەکە. خوداوەند عیسای مەسیح نیشان دەدات کە خودا لە سەرەتای دروستکردنەوە چ ویستوویەتی بۆ مرۆڤ، و شکۆمەندی بۆ خودا دەهێنێت. ستایشی خوداوەند!
کاریگەری خوداوەندی مەسیح
وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، هەموومان دانی بە خوداوەند عیسادا دەنێین وەک خوداوەندمان کاتێک دەبینە باوەڕدار. کاتێک مەسیح لە پێناوی ئێمەدا مرد، ئێمەی کڕییەوە، یان کڕی. لە ئەنجامی ئەم مامەڵەیەدا، ئێمە چیتر هی خۆمان نین. لەبەر ئەوەی ئەو خوداوەندمانە، ئەو خاوەندارێتی ئێمەی هەیە. خاوەندارێتی ئێمە. ئێمە بە نرخێک کڕدراوین. لە 1 کۆرنسۆس 6:19-20دا دەخوێنینەوە: «ئایا نازانن کە جەستەتان پەرستگای ڕۆحی پیرۆزە کە لە ئێوەدایە، کە لە خوداوەرتان هەیە، و ئێوە هی خۆتان نین؟ چونکە بە نرخێک کڕدراون.» لە 2 پیتڕۆ 2:1دا، بیرۆکەیەکی هاوشێوەمان هەیە لە دەربڕینی، «خوداوەند کە ئەوانی کڕی.» ئەم ڕاستییە بە واتای ئەوە دێت کە باوەڕداران نابێت چیتر وەک ئەوە بژین کە خۆیان خاوەنی ژیانی خۆیانن و دەتوانن بە هەر شێوەیەک بیانەوێت بژین. لەبری ئەوە، ژیانمان دەبێت ملکەچی خاوەنەکەمان، خوداوەند، بێت.
دەسەڵات و هێز بە خوداوەندییەوە بەستراونەتەوە. لە مەتتا 28:18دا فێر دەبین کە دوای هەستانەوەی مەسیح، خودای باوک دەسەڵاتی پێدا: «هەموو دەسەڵاتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی بە من دراوە.» «هەموو» بە واتای هەموو دێت، لەوانەش هەموو شتێک کە دەتوانین بیری لێبکەینەوە و زیاتر. ئێمە لەژێر دەسەڵاتی خوداوەندداین. خوداوەند ئێمەی ڕاسپاردووە بۆ بڵاوکردنەوەی هەواڵی ئینجیل، قوتابی دروستکردن و لە ئاو هەڵکێشان بە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆزەوە. (ئایەتی 19). فێر کراوین کە فێری ئەوانی تر بکەین هەموو ئەوەی کە ئەو گوتوویەتی جێبەجێ بکەن (ئایەتی 20). ئەمە بە دەسەڵات، یان بە ناوی، خوداوەند عیسای مەسیحەوە دەکەین (بڕوانە ئەعمالی نێردراوان 8:16، 10:48، 19:5).
خوداوەند عیسا، وەک خوداوەندمان، دەبێت گوێڕایەڵی بکرێت و خزمەت بکرێت. گوێڕایەڵی پێویستە و چاوەڕوانکراوە؛ هەڵبژاردە نییە. لە لوقا 6:46دا خوداوەند لە خەڵکەکەی پرسی، «بۆچی ناوم لێدەنێن 'خوداوەند، خوداوەند،' و ئەو شتانە ناکەن کە من دەڵێم؟» خوداوەند سەرسام بوو کە تاکەکان بە قسەکانیان ڕێزی لێدەگرن بەڵام فەرمانەکانی پشتگوێ دەخەن و گوێڕایەڵی ناکەن. ناتوانین بڵێین ئەو خوداوەندە و پاشان ئەوە نەکەین کە ئەو داوای کردووە.
گوێڕایەڵی، کە خزمەتکردنمان دەگرێتەوە، بەشی ئێمەیە وەک باوەڕداران. دەبێت وشەکەی بخوێنینەوە و فەرمانەکانی جێبەجێ بکەین. ئەمە کاریگەری لەسەر هەموو بوارەکانی ژیانمان هەیە. لە هاوسەرگیریدا، دەبێت لە خوداوەنددا هاوسەرگیری بکەین (1 کۆرنسۆس 7:39) یان دەبێت لە خوداوەنددا سینگڵ بمێنینەوە (ئایەتی 32). جەستەمان «بۆ خوداوەندە» (6:13)، و پەیوەندییە خێزانییەکانمان دەبێت لە گوێڕایەڵیدا بن بۆ خوداوەند (ئەفەسۆس 6:1,4). لە ڕاستیدا، هەموو لایەنێکی ژیانمان دەبێت بە گوێڕایەڵی بژین. کۆلۆسی 3:23-24 دەڵێت، «هەرچییەک دەکەن، بە دڵەوە بیکەن، وەک بۆ خوداوەند نەک بۆ مرۆڤ، بە زانینی ئەوەی کە لە خوداوەندەوە پاداشتی میرات وەردەگرن؛ چونکە خزمەتی خوداوەند مەسیح دەکەن.» ویستی خوداوەند دەبێت ئارەزوومان بێت بۆ هەر شتێک کە دەیکەین یان دەڵێین.
لە کۆتاییدا، ڕاستیی خوداوەندی مەسیح دەبێت وا لە باوەڕدار بکات کە خوداوەند بپەرستێت . وەک پێشتر ئاماژەی پێکرا، ئێمە ئەژنۆمان کڕنۆش دەبەین و بە زمانەکانمان دەردەبڕین «کە عیسای مەسیح خوداوەندە، بۆ شکۆمەندی خودای باوک» (فلیپی 2:10-11). هەموو باوەڕدارێکی ڕاستەقینە دەبێت ئارەزووی ئەوەی هەبێت کە قوربانی ڕۆحی پێشکەش بکات بە «لێوەکانمان، سوپاسگوزاری بۆ ناوی» (عیبرانییەکان 13:15). پەرستنمان لەوانەیە خزمەتێکی دڵسۆزانە و بەخشینی دارایی بۆ خوداوەند بگرێتەوە – «بۆ ئەوەی چاکە بکەین و هاوبەشی بکەین» – وەک لە عیبرانییەکان 13:16دا دەخوێنینەوە.
دەزانین پەرستن لە ئاسماندا بۆ هەتاهەتایە بەردەوام دەبێت. وه‌حی 4:10-11 نیشان دەدات «بیست و چوار پیرەکە لەبەردەم ئەو کە لەسەر تەختەکە دانیشتووە دەکەونە خوارەوە و پەرستشی ئەو دەکەن کە بۆ هەتاهەتایە دەژی، و تاجەکانیان لەبەردەم تەختەکەدا فڕێ دەدەن، و دەڵێن، 'تۆ شایەنی، ئەی خوداوەند، بۆ وەرگرتنی شکۆمەندی و ڕێز و هێز؛ چونکە تۆ هەموو شتێکت دروست کرد، و بە ویستی تۆ ئەوان بوونیان هەیە و دروست کراون.'»
جێی سەرنجە کە یەهودا ئەسخەریوتی، کە خوداوەندی ناپاک کرد و باوەڕدارێکی ڕاستەقینە نەبوو، دژی ئەوانە بوو کە خوداوەندیان دەپەرست. لە یۆحەننا 12:1-8دا دەخوێنینەوە لەبارەی چەورکردنی پێیەکانی عیسا لەلایەن مریەمەوە و سڕینەوەی پێیەکانی بە قژی. ئەم کردەی پەرستنە لەلایەن یەهوداوە سەرزەنشت کرا. باوەڕدارێکی ڕاستەقینە هەرگیز دژی پەرستنی خوداوەند نابێت.
ڕاستیی خوداوەندی مەسیح کاریگەری لەسەر هەموو لایەنێکی ژیانی باوەڕدار هەیە، بەڵام لەوانەیە کاتێک بۆ یەکەم جار باوەڕ دەکەین، ئەمە تێبینینەکەین. وەک چۆن بە ڕۆحی گەشە دەکەین لە تێگەیشتنماندا لە ڕێگەی خوێندنی وشەی خودا و ئەزموونەکانمانەوە، تێگەیشتنمان لە خوداوەندی مەسیح لە ژیانماندا زیاد دەکات. ئەگەر ڕێز لە خوداوەندی مەسیح نەگرین و گوێڕایەڵی نەکەین، وانەی زۆری سەختی ڕاستکردنەوەی لێوە ئەزموون دەکەین. ئارەزووی ئەوەیە کە بەرەکەتمان پێبدات؛ بەڵام، بەرەکەتەکانی تەنها کاتێک دەکرێت کە ملکەچی خوداوەندییەکەی بین و ژیانمان بە تەواوی پێبدەین. ئەو دەزانێت چی باشترینە!
گوتەیەک هەیە کە دەدرێتە پاڵ جیم ئێلیۆت (1927-1956)، یەکێک لە پێنج میسیۆنێرەکە کە لە کاتی خزمەتکردنی خوداوەنددا لە دارستانەکانی ئیکوادۆر کوژران، کە دەڵێت، «خودا هەمیشە باشترین شتی خۆی دەدات بەوانەی کە هەڵبژاردنەکە بە ئەو دەسپێرن.» با بەرەکەتدار بین و فەرمانەکانی پەندەکان 3:5-6 جێبەجێ بکەین، «پشت بە خوداوەند ببەستە بە هەموو دڵتەوە، و پشت بە تێگەیشتنی خۆت مەبەستە؛ لە هەموو ڕێگاکانتدا دانی پێدا بنێ، و ئەو ڕێگاکانت ڕاست دەکاتەوە.» ئامین!
بەردەوام دەڵێین کە عیسا خوداوەندە و قسە لەبارەی «خوداوەند عیسای مەسیح» دەکەین. بەڵام ئایا دەچینە ناو ڕاستییە قووڵەکەی ئەوەی کە دەڵێین؟ خودا داوامان لێدەکات بوەستین و لە خۆمان بپرسین ئایا بە تەواوی لە گرنگی «خوداوەند» تێدەگەین. جەستە دژی خوداوەندی ئەوە بەسەرماندا یاخی دەبێت. دڵمان هەیە کە بە ئارەزوومەندانە ملکەچی دەسەڵاتی ئەو نین. زیاتر حەزمان لە هەڵبژاردنی ڕێگای خۆمانە وەک لە ڕۆیشتن لەو ڕێگایەی کە ئەو بۆی دیاری کردووین. ئایا ئێمە منداڵی گوێڕایەڵ نین؟ بەڵام خودا دەیەوێت بیرمان بخاتەوە کە عیسا خوداوەندمانە. ئێمە دەتوانین دان بەوەدا بنێین کە ئەو وایە، نەک بە دڵی سروشتی بەڵکو بە ڕۆحی پیرۆز و تەنها بە ئەو. —جۆن ئەی. ترێنچ (وەرگیراو لە خزمەتێک کە لە ساڵی 1865دا دراوە)»
