نووسینی: جی. دەیڤیسۆن
لەدوای بڵاوبوونەوەی نووسینەکەی پێشومان، پرسیاری زیاتر سەبارەت بە جیاوازییەکانمان پێگەیشتووە. چەند ڕۆژێک لەمەوبەر، ئەم دەقەمان بینی کە ڕەنگە یارمەتیدەر بێت بۆ ڕوونترکردنەوەی بابەتەکە.
«مەتتا تەنها دەستەواژەی «شانشینی ئاسمان!» بەکاردەهێنێت. زۆرجار، بە گشتی، دەکرێت لەگەڵ «شانشینی خودا» بگۆڕدرێتەوە، وەک لە بەراوردکردنی لۆقا دەبینین. سەرەڕای ئەوەش، هەردوو دەستەواژەکە ناتوانن هەمیشە جێگەی یەکتر بگرنەوە، و مەتتا «شانشینی خودا» لە چەند بڕگەیەکدا بەکاردەهێنێت کە «شانشینی ئاسمان» ناتوانرێت بەکاربهێنرێت. (مەتتا ٦:٣٣؛ ١٢:٢٨؛ ٢١:٣١، ٤٣). بەم شێوەیە «شانشینی خودا» لەوێ بوو کاتێک مەسیح پاشا لەوێبوو؛ «شانشینی ئاسمان» بە ڕۆیشتنی مەسیح بۆ ئاسماندەستیپێکرد. دواتر، کاتێک شەیتان واز لە فەرمانڕەوایی دەهێنێت، «شانشینی ئاسمان» (و شانشینی خوداش، بێگومان) دەبێت، نەک بە نهێنی، بەڵکو بە ئاشکرا. «شانشینی خودا» هێزێکی ڕەوشتیشی هەیە کە «شانشینی ئاسمان» نییە؛ و بەم شێوەیە زۆرجار پۆڵس بەکاری دەهێنێت، و بە شێوەیەکی تایبەت گونجاو بوو بۆ مەبەستی ڕۆح لە لۆقا.» (ج.ن.د) بەدوای پوختەی شانشین بە فراوانترین شێوە، ئێستا دێین بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی سنووردارتر سەیری بکەین وەک لە حەوت نموونەکەی مەتتا ١٣دا پێشکەش کراوە. لێرەدا پوختەیەکی تەواوی پیشەی مەسیحییەتمان هەیە کە لە ڕۆژی پەنجا دەستیپێکرد و تا کۆتایی ئەم سەردەمە بەردەوام دەبێت. بە تەنها تۆوی باش دەستیپێکرد، بووەتە تێکەڵەیەک لە باش و خراپ، بەڵام چارەسەرکردنی هەموو ئەمانە کاتێک ڕوودەدات کە پیرۆزەکان بۆ ئاسمان دەبرێن و ئەوانی تر بۆ دادگاییکردن لەم جیهانەدا دەمێننەوە. چونکە ئەم تایبەتمەندییە تەنها دوای ئەوەی مەسیح لە ئاسمان بوو هاتە ئاراوە، شانشین وەک نهێنییەک سەیر دەکرێت، چونکە شانشینێکمان هەیە بەبێ پاشایەکی بینراو. ئەمە لایەنێکە کە تەنها ئەوانەی چاویان هەیە بۆ بینین دەتوانن لێی تێبگەن، بۆیە گەورەکەمان باسی «نهێنییەکانی شانشینی ئاسمان»ی بۆ کردن (ئایەتی ١١).
شانشین لە نموونەکانی مەتتا ١٣
دەبێت ئاماژە بەوە بدەین کە یەکەم نموونە بە لێکچوونی شانشین ناونەبرا، هەرچەندە گومانێکی کەم هەیە کە ئامادەکاری بۆ کردبێت. جووتیارەکە زیاتر بەشی دواتری خزمەتی گەورەکەمان دەگرتەوە و تەنها دوای ڕەتکردنەوەی لەلایەن ئیسرائیلەوە هاتە ئاراوە. ئەو ڕەتکردنەوەی خۆی لە بەشی ١١ قبوڵ دەکات و بە فەرمی نەتەوەکە لە بەشی ١٢ ڕەتدەکاتەوە، پاشان کارێکی نوێ وەک جووتیارەکە دەستپێدەکات – ئەمجارە ئیسرائیلی لەبەرچاو نییە بەڵکو کەنیسەی لەبەرچاوە، چونکە ئەمە پەیوەستە بەم نموونانەوە. جگە لەوەش، هیچ ئاماژەیەک بە «کێڵگە» لە نموونەکەدا نییە، کە گەورەکەمان لەم بەشەدا دەڵێت «جیهانە.» دووبارە، هۆکارەکە ئەوەیە کە کارەکەی لە سنوورەکانی فەلەستین تێنەپەڕی.
شانشینەکە وەک لە شەش نموونەکەی تردا باسکراوە، تا مەسیح لە شکۆمەندیدا نەبوو، دەستی پێنەکرد. ئەمە بە ڕوونی لە نموونەی دواتردا دەبینرێت کە کێڵگەکە لە دەستی پیاواندایە. بێگومان چاندنەکە لەلایەن گەورەکەمانەوە ئەو کۆمەڵەیەی بەرهەم هێنا کە ڕۆحی پیرۆزیان لە ڕۆژی پەنجا وەرگرت، و چاودێری کێڵگەکە بەوان سپێردرا، و لەو کاتەوە لە ژێر چاودێری پیاواندا بووە. لە پشتگیریکردنی ئەمەدا ئاماژە بەوە دەدەین کە «کێڵگەکە» (ئایەتی ٣٨) دەبێتە «کێڵگەکەی» (ئایەتی ٢٤) و «کێڵگەکەت» (ئایەتی ٢٧). کەی کێڵگەکە بوو بە کێڵگەکەی ئەو؟ کاتێک هەموو ئەوەی هەیبوو فرۆشت و کڕی؛ ئاماژەیە بۆ مردنی گەورەکەمان. کەواتە نموونەی دووەم باسی «کێڵگەکەی» دەکات و بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەدات کە شانشینەکە وەک لەم شەش نموونەی تردا باسکراوە، سەرەتای خۆی دوای خاچ لە هاتنی ڕۆحی پیرۆز بۆ ئەم جیهانەدا بووە. گەورەکە وەک جووتیارەکە لە نموونەی یەکەمدا ئامادەکاری بۆ ئەمە کرد، بەڵام تەنها وەک جووتیارەکە لە نموونەی دووەمدا هێنایە بوون لەم جیهانەدا.
لە یەکەم لێکچوونی شانشین، کە لە ئایەتی ٢٤ دەستپێدەکات، بینینی ناساندنی شانشین بۆ ئەم جیهانە لەلایەن گەورەکەمانەوە – جووتیارەکە – بەڵام لە ڕێگەی کۆمەڵەی نێردراوانەوە کە لێرەدا بە پیاوان ناودەبرێن. کاتێک ئەوان خەوتبوون – نەک جووتیارەکە – دوژمن گژوگیاکانی لەناو گەنمەکەدا چاند. لێرەدا نهێنی هەموو ئەو خراپەیە هەیە کە ئەمڕۆ لەناو مەسیحییەتدا دەبینرێت. هەردوو گەنم و گژوگیا پێکەوە گەشە دەکەن تا ئەو کاتەی کێڵگەکە پەیوەستە، و ئەم دۆخە تا کۆتایی سەردەمەکە بەردەوام دەبێت. لە کۆتایی ئەم سەردەمەدا فریشتەکان دەردەکەون و گژوگیاکان پێکەوە دەبەستنەوە بۆ سووتاندنیان، و گەورەکە هی خۆی کۆدەکاتەوە. ئێمە پێمان وایە ڕیزبەندییەکە بەم شێوەیەیە: یەکەم گژوگیاکان کۆدەکرێنەوە، پاشان گەنمەکە کۆدەکرێتەوە بۆ کۆگاکە، و لە کۆتاییدا گژوگیاکان دەسووتێنرێن دوای ئەوەی گەنمەکە لادەبرێت. ئەمە هەمووی ئامادەکارییە بۆ ئەوەی ڕاستودروستەکان «وەک خۆر» بریقەدار بن، بەم شێوەیە ئاماژە بە ئاسمان دەدات وەک ئەو شوێنەی کە لێوەی بریقەدار دەبن (ئایەتی ٤٣).
«لە کۆتاییدا، هەموو کاری دوژمن لە کۆمەڵەدا دەبەستێتەوە؛ واتە، ئەو ئامادەیان دەکات لەم جیهانەدا بۆ دادگاییکردن. ئەو پاشان کەنیسە لادەبات.» (پوختەی ج.ن.د، بەرگی ٣، لاپەڕە ٩٣.) لە کاتێکدا باسی کۆبوونەوەی پەیوەست بەم نموونانە دەکەین، ئێمە جیاوازی نێوان شانشین و کۆبوونەوەکە لەبیر ناکەین. ڕاستییەکە ئەوەیە، شانشینەکە بە هێزی ڕۆحی پیرۆز هێنراوەتە ناو جیهانەوە بە مەبەستی دڵنیابوون لە کۆبوونەوەکە. هیچ بیرۆکەیەکی باش و خراپ لە کۆبوونەوەکەدا نەبوو، بەڵام ئەمە بە ڕوونتر دەردەکەوێت کاتێک بەدوای فێرکارییەکانی گەورەکەماندا دەچین لە نموونەکانی تردا.
دواتر نموونەی دار خەردەلەکەمان هەیە، ئایەتی ٣١. ئەمە نیشانمان دەدات کە شانشینی ئاسمان دەبێتە هێزێکی گەورەی جیهانی، هەرچەندە سەرەتایەکی زۆر بچووکی هەبوو. بێگومان پەیوەندی لەگەڵ دەسەڵاتە سیاسییەکاندا ئەمەی هێناوەتە ئاراوە. کەنیسەی بانگەشەکار ئەوەندە دنیایی بووە کە شەیتان و فریشتەکانی بە توندی تێیدا جێگیر بوون. ووتەی گەورە بۆ پەرگامۆس بە ڕوونی ئەمە دەردەبڕێت: ئەوان لەو شوێنەدا دەژیان کە تەختی شەیتان لێیە (بینین ٢:١٣). بۆ ئەنجامی تەواوی ئەمە، دەبێت بگەڕێینەوە بۆ بینین ١٨:٢، «شوێنی نیشتەجێبوونی شەیتانەکان، و قەڵای هەموو ڕۆحێکی پیس، و قەفەزەی هەموو باڵندەیەکی ناپاک و قێزەون.» ئەم جۆرە بوارەی شانشین بە خێرایی دەبێت.
پاشان لە نموونەی دواتردا، ژنێک هەویرترش لە سێ پێوانەی ئارددا دەشارێتەوە، پێمان دەوترێت کە لەگەڵ گەورەیی دەرەکیدا گەندەڵی ناوخۆیی هەیە. بێگومان هەردووکیان پێکەوە دەڕۆن. بە بەراوردکردنی ئەمە لەگەڵ زەکەریا ٥:٥-١١، کە «ئیفە» هەمان پێوانەی سێ پێوانەیە (سێ سێیا)، بتپەرستی بە ڕوونی ئاماژەی پێدەکرێت، و پێمان وایە بە شێوەیەکی تەواو دەردەکەوێت کاتێک مەسیحییەتی لادەر کڕنۆش بۆ وێنەی دڕندەکە دەبات. لێکچوونی «ژنەکە» ئاماژە بە سروشتی بابلی شتەکان دەدات، و بە پێکەوە بەستنەوەی ئەم لێکچوونانە، دڕندە سوورەکە لەلایەن ژنێکەوە سواری دەبێت کە جلوبەرگی ئەرخەوانی و سووری پۆشیوە. ئەمە ئەنجامی کۆتایی گژوگیاکان دەبێت کە دوای ئەوەی گەنمەکە بە سەلامەتی لە ئاسمانە، دەمێننەوە.
جێی سەرنجە کە هەموو ئەم نموونانە لەلایەن گەورەکەمانەوە بە ئاشکرا، لە دەرەوەی ماڵەکەدا، دراون و ئاماژە بە سروشتی شانشینەکە دەدەن وەک لەم جیهانەدا بە ئاشکرا دەبینرێت. ئەو زۆر زیاتر لەم فێرکارییانەی هەیە بۆ ئەوەی پێیان بگەیەنێت، بەڵام ئەوانی تر لەناو ماڵەکەدا قسەیان بۆ دەکات؛ چونکە ئەگەر هەموو ئەم دۆخە گەندەڵییە جددییە پێویستی بە ئاماژەپێدان بوو، هێشتا زۆر شتی سروشتی زۆر پیرۆز هەیە بۆ گەیاندن، بەڵام تەنها بۆ ئەوانەی چاویان هەیە بۆ بینین و گوێیان هەیە بۆ بیستن. ڕوونکردنەوەکان لەناو ماڵەکەدا دەدرێن. ڕەنگە زۆر سوپاسگوزار بین کە ڕێگامان پێدراوە گوێ لە گەورەکەمان بگرین کە ڕوونی دەکاتەوە چی بە جەماوەرەکە وتووە، و بۆ گوێی ئەوان بە تەنها سێ نموونەی تر زیاد دەکات، کە هەموو ئەوەی بۆ دڵی گرنگ و بەنرخە بۆیان دەکرێتەوە. لەم پەیوەندییەدا باشە خۆمان بیربخەینەوە کە گەورەکەمان تەنها خاوەنی «کێڵگە» نییە؛ ئەو «خاوەن ماڵ»یشە (ئایەتی ٢٧). بە تەواوی بە پشکنینی «کێڵگە» نییە کە فێرکاری دەربارەی نهێنییەکانی شانشینەکە دەبینین، بەڵکو بە هاتن بۆ لای خاوەن ماڵەکە بۆ ڕوونکردنەوە. ئەنجامەکەی ئەوەیە کە خۆمان دەبینە خاوەن ماڵ (ئایەتی ٥٢) و بەم شێوەیە دەتوانین فێری کەسانی تریش بکەین. بەڵام ئەوانی تر دەبێت بۆ کاتێکی تر جێبهێڵین.
نموونەکان لە ماڵەکەدا وتراون
یەکەم شت کە دەبێت ئاماژەی پێبدەین سەبارەت بە سێ نموونەکەی کۆتایی ئەم بەشە ئەوەیە کە لە ماڵەکەدا وتراون؛ ئێستا دەتوانین چاوەڕێی شتێک بکەین کە لە جیهاندا ئەوەندە ئاشکرا نییە و تەنها لەلایەن ئەوانەوە تێدەگەیەنرێت کە چاویان هەیە بۆ بینین و دڵیان هەیە بۆ تێگەیشتن (ئایەتی ٥١). سێ نموونەکەی یەکەم (کە پێشتر بە کورتی تاوتوێ کراون) سروشتی خۆبەزلزانینی شانشین لەم جیهانەدا نیشان دەدەن وەک لەلایەن هەمووانەوە دەبینرێت؛ ئەم شتانە ئەنجامی ڕاستەوخۆی گژوگیاکانن کە لەناو گەنمەکەدا چێنراون. بەڵام ئێستا، لە دەمی گەورەکەمانەوە دەبیستین کە، سەرەڕای هەموو ئەم دەرکەوتنە درۆیینەیە، شتێک لە شانشینەکەدا هەیە کە بۆ ئەو بەنرخە – بێگومان ئەنجامی گەنمەکە.
هەندێک پێیان وایە کە ئیسرائیل، کەنیسە، و نەتەوەکان لێرەدا پێشوەختە وێنا کراون، بەڵام ئەگەر ئەوان لەبەرچاویان بگرتایە کە ئەوە «نهێنییەکانی» شانشینە لە «ئەم سەردەمەدا» (ئایەتی ٤٩) تووشی ئەم هەڵەیە نەدەبوون. جگە لەوەش، گەنجینەکە پێش مروارییەکە دێت، ئەمە قەدەغە دەکات، چونکە بێگومان «کۆمەڵەکە» لە شانشینەکەدا لە جیهانی داهاتوودا پێش ئیسرائیل دەکەوێت. بەڵام ئەوە شانشینەکە نییە لە جیهانی داهاتوودا، بەڵکو شانشینی ئەمڕۆیە کە کاتێک ڕۆحی پیرۆز لە ئاسمانەوە هاتە خوارەوە دامەزرا؛ کە تێیدا نە ئیسرائیل و نە نەتەوەکان وەک خۆیان هیچ بەشێکیان نییە. ئەم بەشە بە ڕوونی فێرمان دەکات کە هەموو ئەوەی ساختەیە لەم شانشینەدا دەسووتێنرێت، و هەموو ئەوەی باشە لە ئاسمان دەبێت (ئایەتەکانی ٣٠، ٤٣)، شوێنێک کە نە ئیسرائیل و نە نەتەوەکان تێیدا نابن.
لە نموونەی گەنجینەی شاراوە لە کێڵگەکەدا، چەند شتێک پێویستیان بە ڕەچاوکردن هەیە. یەکەم، شاردرابووەوە، پاشان دۆزرایەوە، پاشان دووبارە شاردرایەوە؛ و تەنها لەلایەن ئەو کەسەوە زانرا کە کێڵگەکەی کڕی. هیچ خەیاڵێک ناتوانێت ئەمە بکاتە ئیسرائیل لەسەر زەوی، کە لەلایەن هەموو نەتەوەکانەوە وەک گەلی خودا ناسراوە. ئایا هیچ ڕووناکییەکمان هەیە دەربارەی ئەم گەنجینە شاراوەیە؟ بێگومان هەیە، نەک لە دەرچوون ١٩:٥، بەڵکو لەم بەشەدا (ئایەتی ٣٥). ئەوە نهێنی خوداوەند بوو کە مەسیح هاتبوو بۆ ئەنجامدانی؛ نهێنییەک کە پێشتر لەم جیهانەدا ئاشکرا نەکرابوو. بڕیاری خۆمان ئەوەیە کە ئەم نموونەیە لە کۆمەڵەکە زیاتر دەڕوات و هەموو پیرۆزەکانی پەیمانی کۆن دەگرێتەوە کە کۆمەڵەی ئاسمانی عیبرانییەکان ١٢:٢٢ پێکدەهێنن؛ کە لە بینین ٤:٤دا بە بیست و چوار پیر ناودەبرێن. هەموو باوەڕدارێکی فێرکراو دەزانێت کە پیرۆزەکان کە لە سەردەمێکی پێشوودا مردوون، کاتێک گەورەکە بۆ هی خۆی دێت، زیندوو دەکرێنەوە، و ئێمە ماوەیەکی زۆرە پێمان وایە کە گەنجینەکە ئەوانیش دەگرێتەوە وەک پێکهێنانی هەموو ئەو خێزانەی کە کاهینییەت لە ئاسماندا وەردەگرن. ئێمە پێمان وایە هەموویان «وەک خۆر بریقەدار دەبن» (ئایەتی ٤٣).
بەڵام نموونەی دواتر، کە زۆر باش دەیناسین، کۆمەڵەکە بە تایبەتمەندی خۆیەوە وەک «یەک مرواریی بەنرخ» دەردەخات (ئایەتی ٤٦). ئەگەر گومانێک لەم بارەیەوە دروست بێت، یەک بڕگە لە بینین ٢١:٢١ – کە تێیدا هەموو دەروازەیەک لە «یەک مرواری»یە – بەهای و گرانبەهاییەکەی بۆ ئەو کەسە نیشان دەدات کە کڕیویەتی. ئێمە ماوەیەکی زۆرە تێگەیشتووین کە بیست و چوار پیرەکە لە هەموو کۆمەڵەی ئاسمانی پێکدێن، و ئەمە پێشنیار دەکەین کە وەڵامی گەنجینەکەیە؛ بەڵام کاتێک دێینە سەر «هاوسەرگیری بەرخەکە» (بەشی ١٩:٧)، کۆمەڵەکە لەوێدا بە تایبەتمەندی خۆیەوە دەبینرێت و ئەوانی تری کۆمەڵەی ئاسمانی بانگێشت دەکرێن بۆ ئەوەی هاوبەشی لە ڕووداوەکەدا بکەن. دوای ئەم ڕێوڕەسمە بیست و چوار پیرەکە هەرگیز جارێکی تر نابینرێنەوە. ئەمە، بە بڕوای من، هۆکاری ئەوەیە کە ئەم دوو نموونەیەمان هەیە: گەنجینەکە، هەموو کۆمەڵەی ئاسمانی؛ مروارییەکە، کۆمەڵەکە کە مەسیح خۆشی ویست و خۆی لە پێناویدا بەخشی. شایەنی ڕەچاوکردنە کە ئەو گەنجینەکەی دۆزییەوە و کێڵگەکەی کڕی بۆ بەدەستهێنانی. بە پێچەوانەوە، ئەو «بەدوای» مروارییە جوانەکاندا دەگەڕا و یەکێکی کڕی، نەک کێڵگەکە؛ نە ئەو بەدوای گەنجینەدا دەگەڕا وەک چۆن بەدوای مروارییەکەدا دەگەڕا، ئەم ڕاستیانە پێمان وایە پشتگیری لەوە دەکەن کە ئێمە پێشنیارمان کردووە سەبارەت بە واتاکانیان.
لە کۆتاییدا نموونەی تۆڕەکەمان هەیە، کە بە ڕوونی ئامرازەکانی بەکارهاتوو بۆ هێنانە کایەی شانشینەکە نیشان دەدات. دووبارە دەگەڕێینەوە بۆ پیاوان، چونکە لە ڕێگەی پیاوانەوە گەورەکە مزگێنییەکەی نارد کە هەموو ئەو کۆمەڵەیەی ئەمڕۆ بە مەسیحییەت ناودەبرێت، باش و خراپ، کۆکردووەتەوە. ڕەنگە ئاماژە بەوە بدەین کە لە نموونەی پێشووی گژوگیا و گەنمدا «پیاوان» هێنراونەتە ناوەوە. بەم شێوەیە لە «تۆڕەکە»دا هەیە، بەڵام لەگەڵ «گەنجینە» و «مرواری»دا هیچ پیاوێک ئاماژەی پێنەکراوە کە بەشداری لەم بابەتەدا بکات؛ ئەمە هەمووی هی خۆی بوو، و دەتوانین سوپاسی خودا بکەین کە هەموو ئەوەی ئەو خۆی دەیکات، باشە، و بۆ خۆشحاڵی هەتاهەتایی ئەو و بەرەکەتداربوونی هەتاهەتایی ئێمە دەمێنێتەوە.
شتێکی تر شایەنی ئاماژەپێدانە. کاری فریشتەکانە کە مامەڵە لەگەڵ خراپەدا بکەن (ئایەتی ٤٩) و کاری پیاوانە کە مامەڵە لەگەڵ باشەدا بکەن. با نەبین بەو کەسانەی کاری فریشتەکان دەکەین و کاتمان بە فیڕۆ دەدەین بۆ گۆڕینی خراپ بۆ باش. بەڵکو با چالاک بین بۆ دڵنیابوون و یارمەتیدانی ئەوەی بە ڕوونی باشە، و بەم شێوەیە «هاوکار بۆ شانشینی خودا» بین (کۆلۆسییەکان ٤:١١). ئەگەر بە دروستی لە گەورەکەمانەوە تێگەیشتبین لە واتای ئەم نموونانە – و تەنها لە ماڵەکەدا دەتوانین بە دروستی فێر بین – ئەوا دەبینە خاوەن ماڵ کە توانای دەرهێنانی «شتە نوێ و کۆنەکان»مان هەیە لە گەنجینەکانمانەوە. نەک شتە نوێ و داهاتووەکان، بەڵکو شتە نوێ و کۆنەکان؛ ئەو شتانەی شانشینی ئاسمان بە شێوەی نهێنییەکەی (وەک ئەمڕۆ تێیداین)، بەڵام هەموو پیرۆزەکان دڵنیا دەکاتەوە کە لە ئاسمان دەبن لە کاتی هاتنی گەورەکەمان. ئایا پێویستە زیاد بکەین کە هاتنی ئەو ئەم سەردەمە کۆتایی پێدەهێنێت تا ئەو شوێنەی کە پەیوەندی بە ئێمەوە هەیە؟ دوای ئەوە، هەموو ئەوەی پەیوەندی بەم سەردەمەوە هەیە لە ئاگردا دەسووتێنرێت، پێش ئەوەی وەک خۆر لە شانشینی باوکماندا بریقەدار بین (ئایەتی ٤٣).
شانشین لە یۆحەننا ٣: لایەنی زیندوو و ڕۆحی
بە کۆتاییهێنانی ئەم نووسینانە لەسەر شانشین، ئێستا دێینە سەر لایەنی سێیەم و سنووردارترین لایەنی. پێشتر لە فراوانترین لایەنیدا تاوتوێمان کردووە وەک لە پێشبینی دانیالدا فێرکراوە. دووەم، لە لایەنی سەردەمییەکەیدا وەک لە ئینجیلی مەتتادا فێرکراوە. لەم نووسینەدا لایەنی زیندوو و ڕۆحییەکەی لەبەردەمماندایە وەک لە ئینجیلی یۆحەننادا فێرکراوە. لە یۆحەننا ٣، بە ڕوونی لە وتارەکەی گەورەکەمان بۆ نیکۆدیمۆسدا باسکراوە. لە دانیالدا ئاماژەمان بەوە داوە کە، تا ڕادەیەک، ڕێگە بە پیاوان دەدرێت بە ئارەزووی خۆیان کار بکەن، هەرچەندە خودا فەرمانڕەوای گەردوونە. پاشان، لە مەتتا ١٣دا ئاماژەمان بەوە داوە کە ڕێگە بە گژوگیا دەدرێت لە پاڵ گەنمەکەدا گەشە بکەن؛ ڕێگە بە منداڵانی خراپەکار دەدرێت لە سنوورەکانی شانشیندا بژین وەک شایەتی. لە شانشینەکەدا وەک ئێستا لە یۆحەننا ٣دا هەیە، تەنها باوەڕدارانی زیندوو و ڕۆحی کە لە خوداوە لەدایک بوون دەتوانن بچنە ناوی. لە سێ ئینجیلەکەی تردا شانشین وەک بوارێکی پیشە پێشکەش کراوە، و ئەمە ڕەنگە ڕاست یان درۆ بێت؛ بەڵام لێرە لە یۆحەننا ٣دا تەنها ئەوانەی لە خوداوە لەدایک بوون دەچنە ناوی، و منداڵانی خراپەکار هەرگیز ناتوانن ڕێگەی چوونە ژوورەوەی تێدا بدۆزنەوە.
تەنها لەوانە پێکدێت کە لە خوداوە لەدایک بوون و باوەڕیان بە کوڕەکە هەیە، و لە ئەنجامدا ڕزگاری و ژیانی هەتاهەتایی وەردەگرن (ئایەتی ١٦). لەدایکبوونی خودا پێشتر لەم ئینجیلەدا باسکراوە، لە بەشی ١:١٢-١٣. دەخوێنینەوە کە دوو شت ئەوانەیان دیاری کردووە کە کوڕەکەیان وەرگرتووە: ئەوان «باوەڕیان بە ناوی ئەو هێنا» (ئایەتی ١٢) و ئەوان «لە خوداوە لەدایک بوون» (ئایەتی ١٣). کاری «لەدایک بوون» کە لێرە بەکارهاتووە لە ڕابردوودایە، فێرمان دەکات کە ئەوان باوەڕیان بە ناوی ئەو هێنا چونکە ئەوان «لە خوداوە لەدایک بوون». هەمان ڕیزبەندی لە بەشی ٣دا دەبینرێت، کە پێمان دەوترێت هەر کەسێک بچێتە ناو شانشینەکە یەکەمجار دووبارە لەدایک دەبێت (ئایەتەکانی ٣-٥)، پاشان باوەڕ بە کوڕەکە دەهێنێت (ئایەتی ١٦). بەم شێوەیە باوەڕدارانی زیندوو و ڕۆحی پێکدەهێنرێن و دەهێنرێنە ناو شانشینەکە.
چوار لێدوان لەم ئایەتەدا هەیە (ئایەتی ١٣)؛ یەکێکیان ئەرێنییە و سێیانیان نەرێنییە. لێدوانە ئەرێنییەکە ئەوەیە: «کە لە خوداوە لەدایک بوون.» سێ نەرێنییەکە ئەمانەن: «نەک لە خوێنەوە،» «نەک لە ئارەزووی جەستەوە،» و «نەک لە ئارەزووی مرۆڤەوە.» ئەم سێ شتە بەشە پێکهێنەرەکانی لەدایکبوونی مرۆڤایەتیمانن بۆ ئەم جیهانە. «خوێن» ئاماژە بە سروشتی ئەو لەدایکبوونە دەکات، «جەستە» بۆ بریکارەکە، و «مرۆڤ» وەک سەرچاوە. ئەمە ئەوەیە کە گەورەکەمان ئاماژەی پێدەدات لە بەشی ٣: «ئەوەی لە جەستەوە لەدایک دەبێت جەستەیە.» فێر دەبین کە لەدایکبوونی نوێ بەرهەمی سروشت نییە، نە لەلایەن جەستەوە دێتە ئاراوە، نە لە مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێت، بەڵکو بە تەواوی هی خودایە («کە لە خوداوە لەدایک بوون.»). وردەکاری زیاتر لە بەشی ٣دا دراوە سەبارەت بەو بریکارانەی خودا بەکاریان دەهێنێت بۆ هێنانە کایەی ئەمە. لە بەشی ١، جەخت لەسەر ئەوە دەکرێتەوە کە لەدایکبوونی نوێ چی نییە، لە کاتێکدا لە بەشی ٣، جەخت لەسەر ئەوە دەکرێتەوە کە چییە و چۆن لە لایەن خوداوە دێتە ئاراوە.
کاتێک نیکۆدیمۆس هاتە لای گەورەکەمان بۆ گەڕان بەدوای ڕووناکیدا، دەستبەجێ پێی وترا کە پێش ئەوەی کەسێک بتوانێت شانشینی خودا ببینێت، دەبێت دووبارە لەدایک بێت – بە شێوەیەکی نوێ، یان لە سەرەتاوە. لەدایکبوونی نوێ پێویست نەبوو بۆ بینینی پیاوێک کە موعجیزە ئەنجام دەدات؛ بەڵام بۆ بینینی شانشینی خودا کە بەم شێوە ڕۆحییە لەلایەن عیساوە ناسێنرا، کارێکی تەواو نوێ لە ڕۆحدا پێویست بوو. جگە لەوەش، کاتێک زیاتر بەدوای ڕووناکیدا گەڕا سەبارەت بەوەی چۆن ئەم شتانە دەکرێت، دڵنیا کرایەوە کە ئەم کارە تەنها لە ڕێگەی ووتەی خودا و ڕۆحەوە دەکرێت. ئەمانە بریکارن کە خودا بەکاریان دەهێنێت بۆ ئەنجامدانی کارێک، کە نەک تەنها چاوەکانی پیاوان دەکاتەوە، بەڵکو سروشتێکی نوێی ڕەوشتی و ڕۆحی لە ناویاندا دروست دەکات کە گونجاویان دەکات بۆ چوونە ناو شانشینەکە. خزمەتکارانی تر بەکاردەهێنرێن بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئەم شتانە. یاقوب لە نامەکەیدا پێمان دەڵێت، «بە ئارەزووی خۆی ئێمەی بە ووتەی ڕاستی لەدایک کرد» (یاقوب ١:١٨). پەترۆسیش پێمان دەڵێت، «دووبارە لەدایک بوون… بە ووتەی خودا» (١ پەترۆس ١:٢٣). یاقوب زیاتر سەرچاوەکەی لەبەرچاوە؛ پەترۆس زیاتر جەخت لەسەر بریکارەکان دەکاتەوە؛ و یۆحەننا خاڵێکی تر زیاد دەکات، کە چییە لە سروشتیدا – ڕۆح.
ئەنجامی ئەم کارە لە تەواوبوونیدا لە یۆحەننا ٣:١٦ نیشان دراوە. ئەوانەی بە ووتە و ڕۆح دووبارە لەدایک دەبن، باوەڕ بە کوڕەکە دەهێنن، و بەم شێوەیە دەچنە ناو شانشینەکە کە تێیدا ڕزگاری و ژیانی هەتاهەتایی لە ڕێگەی کوڕەکەوە بەدەست دەهێنن. ڕەنگە ئایەتی ٣ سەرەتای ئەم کارە و ئایەتی ٥ بەردەوامبوونی نیشان بدات، چونکە بە زەحمەت دەتوانین بیر لەوە بکەینەوە کە کەسێک دووبارە لەدایک بێت و شانشینەکە ببینێت و نەچێتە ناوی. بەڵام، دڵنیایە کە تەنها کاتێک کەسێک بە ووتە و ڕۆح دووبارە لەدایک دەبێت دەتوانێت بچێتە ناوی؛ هیچ کەسێکی تر شوێنێک لەم شانشینەدا نادۆزێتەوە کە بەم شێوەیە لەلایەن خوداوە کاری لەسەر نەکرا بێت. ئەمە شانشینی ڕاستەقینەیە و هەموو ئەوانەی تێیدان هی خودان: یۆحەننا شانشینەکە بە شێوەیەکی سەردەمیی وەک بوارێکی پیشە پێشکەش ناکات، جا ڕاست بێت یان درۆ. وەک وتمان، ئەمە شانشینەکەیە بە شێوە زیندوو و ڕۆحییەکەی؛ و تەنها ئەوانەی لە خوداوە لەدایک بوون و باوەڕیان بە مزگێنییەکە هێناوە لەلایەن ڕۆحەوە مۆر کراون و بەشدارن تێیدا. ئەوە بوارەکە نییە بەڵکو خودی شانشینەکەیە کە لەم بەشەدا لەبەرچاوە.
ئەمە ئەو لایەنەی شانشینەکەیە کە لە ڕۆما ١٤:١٧ ئاماژەی پێکراوە، «چونکە شانشینی خودا خواردن و خواردنەوە نییە؛ بەڵکو ڕاستودروستی، و ئاشتی، و خۆشییە لە ڕۆحی پیرۆزدا.» خودا ئێمەی هێناوەتە ناو ئەم شانشینەوە بە دووبارە لەدایککردنمان و پێدانی ڕۆحی خۆی بە ئێمە. ئەگەر لەم نێوەندەدا ئێمە لە دەرەوە پەیوەست بین بە زۆر شتی ساختە لە بواری شانشینی ئاسماندا، ڕاستییەکە ئەوەیە کە ئێمە منداڵانی ڕاستەقینەی شانشینەکەین، کە بە هێزی ڕۆحی خودا دەژین و دەجووڵێین. ئەمە مافی ئێمەیە کە بەپێی ویستی ئەو بڕۆین، بە ڕوونی نیشان بدەین کە ئێمە واین، بە ڕاستودروستی، ئاشتی، و خۆشی لە ڕۆحی پیرۆزدا دیار بین.
