«ناو چییە؟» ئەم پرسیارە زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن شاعیر ویلیام شکسپیرەوە کراوە. ناوەکان بۆ وەسفکردن و ناسینەوەی یەکتر بەکاردێن. ئێمە ناوەکان بەکاردێنین بۆ ئەوەی سەرنجی یەکتر ڕابکێشین.
لە کتێبی پیرۆزدا، ناوەکان بۆ تۆمارکردنی لایەنێکی لەدایکبوونی کەسێک، بۆ دەربڕینی کاردانەوەی دایک و باوک بۆ لەدایکبوونی منداڵەکەیان، یان بۆ مسۆگەرکردنی یەکگرتوویی پەیوەندییە خێزانییەکان بەکارهێنراون. ناوەکان زۆرجار بۆ گەیاندنی پەیامی خودا، دامەزراندنی پەیوەندی لەگەڵ خودا، دامەزراندنی دەسەڵات بەسەر کەسێکی تردا، یان ئاماژەدان بە دەستپێکێکی نوێ یان ئاراستەیەک لە ژیانی کەسێکدا بەکارهێنراون.
بۆ زۆرێک لە بێباوەڕان، ناوی عیسا تەنها وشەیەکی نەفرەتییە، بەڵام بۆ ئەوانەی باوەڕیان هەیە، ئەو ناوە پیرۆزە زۆر بەنرخە. وەک نووسەری سروودەکە دەڵێت:
ناوی بەنرخ! ناوی عیسا، کوڕی خودای هەرە بەرز، کە بە خۆشەویستی بۆ گوناهبارانی تاوانبار، هات بۆ مردن. ناوی بەنرخ! چیرۆکی لەدایکبوونی سادەی ئەو دەگێڕێتەوە؛ لە ڕێگای تەنهایی ئەو، کە لێرە لەسەر زەوی پێی نا. ناوی بەنرخی ئەو ڕزگارکەرە، هات بۆ ڕزگارکردنی ونبووان؛ بە نیعمەتی خۆی، بۆ گوناهبارانی وێرانبوو هەمووی بەخشی. ناوی بەنرخی ئەو کە لەسەر دارە شەرمەزارکەرەکە ئازاری چەشت، خۆی بەخشی، قوربانییەکی ئارەزوومەندانە، بێگەرد بوو. ناوی بەنرخ! لە ئاسماندا لەسەر تەخت دانیشتووە، هێشتا ئەو ناوەی هەڵگرتووە؛ لە نێوچاوانی ئەو تاجە شکۆمەندییەکەی ئێستا لەبەر دەکات. ناوی بەنرخ، بێهاوتای عیسا، کەس ناتوانێت بەهای بڵێت؛ شیرینترین ناوە لە ئاسماندا، یان لەسەر زەوی.
بەنرخی ناوی عیسا
لە ئینجیلی لوقا ١:٢٦-٣٣ دەخوێنینەوە، «لە مانگی شەشەمدا فریشتە جبرائیل لەلایەن خوداوە نێردرا بۆ شارێکی جەلیل بە ناوی ناسرە، بۆ کچێکی پاکیزە کە دەستگیرانی پیاوێک بوو بە ناوی یوسف، لە بنەماڵەی داود. ناوی کچە پاکیزەکە مریەم بوو. کاتێک فریشتەکە هاتە ژوورەوە، پێی گوت، «شادبە، ئەی ئەوەی زۆر بەخشراوی، خودا لەگەڵتدایە؛ پیرۆزیت لە نێو ژناندا!» بەڵام کاتێک بینی، بە قسەکانی تووشی شڵەژان بوو و بیری لەوە کردەوە کە ئەم جۆرە سڵاوکردنە چییە. پاشان فریشتەکە پێی گوت، «مەترسە، مریەم، چونکە تۆ نیعمەتت لەلای خودا دۆزیوەتەوە. و سەیری بکە، تۆ لە سکتدا دووگیان دەبیت و کوڕێکت دەبێت، و ناوی لێ دەنێیت عیسا. ئەو گەورە دەبێت، و پێی دەوترێت کوڕی هەرە بەرز؛ و خودای گەورە تەختی باوکی داود دەداتێ. و ئەو بۆ هەتاهەتایە بەسەر بنەماڵەی یاقوبدا فەرمانڕەوایی دەکات، و شانشینی ئەو کۆتایی نایەت.»
ناوی بەنرخ – لە ئاسمانەوە بەخشراوە:
ئەم ناوە بەنرخە چونکە پێی بەخشراوە، نەک لەلایەن مریەم یان یوسفەوە. ناوی خێزانێک نەبوو کە بە میرات مابێتەوە. ناوی عیسا لە ئاسمانەوە پێی بەخشرا! فریشتەکە سەرەتا ناوی «عیسا»ی بە مریەم دا، پاشان لە مەتتا ١:٢١ بە یوسف. زۆر جار، لە ڕێگەی ئینجیلی یۆحەنناوە، دەخوێنینەوە کە عیسای مەسیح دەڵێت لە ئاسمانەوە هاتووەتە خوارەوە (یۆحەننا ٣:١٣، ٤:٣٤، ٦:٤١، ٥١، ٥٨). ئەو لە ئاسمانەوە لەلای باوکەوە هاتە خوارەوە، و ناوی بەنرخی ئەویش بە هەمان شێوە، و باوک بەهای ئەو ناوە دەزانێت!
ناوی بەنرخ – گەورە لە مێژوودا:
عیسا شێوەی یۆنانی وشەی عیبری یەشوعە. هەمان ناوی یەشوعە لە پەیمانی کۆندا، کە بە واتای «یەهۆڤا ڕزگارییە» دێت. لانیکەم دوو پیاو لە پەیمانی کۆندا بە ناوی یەشوعەوە دیارن. ئەوان دیارن چونکە بیرمان دەخەنەوە لە نیعمەتێک کە لە عیسای مەسیحی گەورەماندا دەدۆزرێتەوە. یەکەم، یەشوع، کوڕی نون، گەلی خودای بردە ناو خاکی بەڵێندراو. ئەو شوێنی موسا، یاسادانەر، کەوت. یەشوع بە چەندین شێوە وێنەی نیعمەتی خودایە بە هێزەوە. موسا نەیتوانی بچێتە ناو خاکی حەوانەوە. بە هەمان شێوە، یاسا ناتوانێت حەوانەوە دابین بکات. عیسای مەسیح بانگهێشتی هەریەکێک لە ئێمە دەکات، دەڵێت، «وەرن بۆ لام، هەموو ئەوانەی ماندوون و بارتان قورسە، و من حەوانەوەتان پێ دەدەم. نیرەی من بخەنە سەر خۆتان و لە منەوە فێر بن، چونکە من دڵنەرم و دڵفڕۆشم، و حەوانەوە بۆ ڕۆحەکانتان دەدۆزنەوە» (مەتتا ١١:٢٨-٢٩). ئەو دەیانتوانی ئەمە بکات چونکە ئەو پڕ بوو لە نیعمەت و ڕاستی (یۆحەننا ١:١٤)، «چونکە یاسا لە ڕێگەی موساوە درا، بەڵام نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات» (یۆحەننا ١:١٧).
دووەم یەشوع لە زەکەریا ٣ دەدۆزرێتەوە. ئەو قەشە بوو. ئەم یەشوعە کەم بوو لەوەی کە دەبوو بێت و بیرمان دەخاتەوە لە دۆخی خۆمان. ئەو هەروەها بیرمان دەخاتەوە لە قەشەی باڵای گەورەمان (عیبرانییەکان ٤:١٤) و ئەوەی کە لە دەستی ڕاستی شکۆمەندی لە بەرزاییدا دەیبینین. «ئێمە عیسا دەبینین، کە کەمێک لە فریشتەکان کەمتر کرا، بۆ ئازارچەشتنی مردن بە تاج و شکۆمەندی و ڕێزەوە، بۆ ئەوەی ئەو، بە نیعمەتی خودا، مردن بۆ هەمووان بچێژێت» (عیبرانییەکان ٢:٩).
ناوی بەنرخ – شکۆمەند لە ڕێزدا:
پۆڵس ئەمەی بە شێوەیەکی ڕوون ڕاگەیاند:
«عیسای مەسیح، کە لە شێوەی خودادا بوو، بە دزی نەیزانی کە یەکسان بێت لەگەڵ خودا، بەڵام خۆی بێ ناوبانگ کرد، شێوەی خزمەتکارێکی وەرگرت، و بە شێوەی مرۆڤ هات. و کاتێک بە شێوەی پیاوێک دۆزرایەوە، خۆی بچووک کردەوە و گوێڕایەڵ بوو تا مردن، تەنانەت مردنی خاچ. بۆیە، خودا ئەویشی زۆر بەرز کردەوە و ئەو ناوەی پێ بەخشی کە لەسەر هەموو ناوێکە، بۆ ئەوەی لە ناوی عیسادا هەموو ئەژنۆیەک چەمێتەوە، ئەوانەی لە ئاسماندان، و ئەوانەی لەسەر زەوین، و ئەوانەی لە ژێر زەوین، و بۆ ئەوەی هەموو زمانێک دان بەوەدا بنێت کە عیسای مەسیح خوداوەندە، بۆ شکۆمەندی خودای باوک.» (فیلیپییەکان ٢:٥-١١)
ناوی عیسا ڕەنگە لەو کاتەدا لە کولتووردا باو بووبێت، بەڵام بەهۆی ئەوەی کە ئەو کێیە و چی بەدەست هێناوە، ناوی عیسا هەرگیز وەک خۆی نەبووە! خودای باوک بە گونجاوی زانیوە کە ناوی عیسا بەرز بکاتەوە، ستایشی بکات و شکۆمەندی پێ ببەخشێت!
ناوی بەنرخ – یارمەتی بەخشندە:
بارتیمای کوێر ئەو ناوەی بە یارمەتییەکی بەخشندە زانی کاتێک هاواری کرد، «عیسا، کوڕی داود، بەزەییت پێمدا بێتەوە» (مەرقۆس ١٠:٤٧)! ئەمڕۆ، من و تۆ دەتوانین هاوار بکەین بۆ عیسای مەسیح، و یارمەتی لە کاتی پێویستیدا دەدۆزینەوە! هەمان بەزەیی (خۆشەویستی) کە بارتیمای کوێر دۆزییەوە، ئێمە لەسەر تەختی بەزەیی مەسیح دەیدۆزینەوە.
«چونکە ئێمە قەشەیەکی باڵامان نییە کە نەتوانێت هاوسۆزی لاوازییەکانمان بێت، بەڵام لە هەموو خاڵەکاندا وەک ئێمە تاقیکرایەوە، بەڵام بێ گوناه. با، بۆیە، بە بوێرییەوە بێینە سەر تەختی نیعمەت، بۆ ئەوەی بەزەیی بەدەست بهێنین و نیعمەت بدۆزینەوە بۆ یارمەتی لە کاتی پێویستیدا.» (عیبرانییەکان ٤:١٥-١٦)
لێخۆشبوون لە ناوی عیسادا
دەگەڕێینەوە بۆ مەتتا ١:٢١، فریشتەکە یوسفی لەبارەی مریەمەوە ئاگادار کردەوە، «و ئەو کوڕێک دەهێنێتە دنیاوە، و تۆ ناوی لێ دەنێیت عیسا، چونکە ئەو گەلەکەی لە گوناهەکانیان ڕزگار دەکات.» خودای باوک ناوی عیسای بۆ تاکە کوڕی خۆی هەڵبژارد چونکە ئەو بە سەرکەوتوویی ئێمەی لە هێزی گوناه و شانشینی تاریکی ڕزگار دەکرد.
«چونکە کوڕی مرۆڤ نەهات بۆ لەناوبردنی ژیانی مرۆڤەکان بەڵکو بۆ ڕزگارکردنیان.» (لوقا ٩:٥٦)
«ئەمە قسەیەکی دڵسۆزانەیە و شایەنی هەموو قبوڵکردنێکە، کە عیسای مەسیح هاتە دنیاوە بۆ ڕزگارکردنی گوناهباران، کە من سەرەکیم.» (١ تیمۆساوس ١:١٥)
«و ئێمە بینیومانە و شایەتی دەدەین کە باوک کوڕەکەی وەک ڕزگارکەری جیهان ناردووە.» (١ یۆحەننا ٤:١٤)
لەسەر خاچ، نووسراوێکیان لەسەر سەری عیسای مەسیح هەڵواسی. کەسێک وتوویەتی کە یەکەم بڵاوکراوەی ئینجیل بووە کە تا ئێستا نووسراوە، و ئەگەر هەموو گێڕانەوەکانی ئینجیل کۆبکەینەوە، دەخوێنرێتەوە، «ئەمە عیسای ناسرەیە، پاشای جولەکەکان.» بە عیبری بۆ جولەکەکان (جیهانی ئایینی)، بە یۆنانی (جیهانی بازرگانی و ڕۆشنبیر)، و بە لاتینی (جیهانی سیاسی) نووسرابوو. مرۆڤ بە گاڵتەجاڕی ناوی عیسای بەرز کردەوە، بەڵام لەو ساتەدا، خودا ئەو ناوی وەک ڕزگارکەری جیهان بەرز کردەوە!
لە ڕۆژی پەنجا، پەترۆس ڕایگەیاند، «کە هەرکەسێک ناوی خوداوەند بانگ بکات، ڕزگار دەبێت» (کردارەکان ٢:٢١). ئەو بە بوێرییەوە بەردەوام بوو لە ڕاگەیاندن، «بۆیە با هەموو بنەماڵەی ئیسرائیل بە دڵنیاییەوە بزانن کە خودا ئەم عیسایەی، کە ئێوە خاچتان لێدا، کردووە بە خوداوەند و مەسیح» (کردارەکان ٢:٣٦). پۆڵس هەمان پەیامی ڕزگاری ڕاگەیاند کە پەترۆس کردی، «چونکە «هەرکەسێک ناوی خوداوەند بانگ بکات، ڕزگار دەبێت.» (ڕۆما ١٠:١٣).
عیسا خوداوەندە، و لێخۆشبوون دەدۆزرێتەوە «ئەگەر بە دەمت دان بە عیسای مەسیحدا بنێیت و لە دڵتدا باوەڕت بەوە هەبێت کە خودا ئەو لە مردووان هەستاندووەتەوە، ڕزگار دەبیت. چونکە بە دڵ مرۆڤ باوەڕ دەکات بۆ ڕاستودروستی، و بە دەم دانپێدانان دەکرێت بۆ ڕزگاری» (ڕۆما ١٠:٩-١٠). کردارەکان ٤:١٢ زۆر ڕوونی دەکاتەوە، «و ڕزگاری لە هیچ کەسێکی تردا نییە، چونکە هیچ ناوێکی تر لە ژێر ئاسماندا لە نێو مرۆڤەکاندا نەدراوە کە بەهۆیەوە دەبێت ڕزگار بین.» ناوی عیسا ناوێکی لێخۆشبوونە!
هێز لە ناوی عیسادا
ئێمە پێشتر هێزی ڕزگاریمان لەو ناوەدا بینیوە، بەڵام لە چەند بەشی یەکەمی مێژووی کەنیسەی سەرەتایی لە کردارەکاندا، سەرچاوەی ئەم هێزە دەبینین.
توانای بێ گومان لەو ناوەدا:
لە کردارەکان ٣:١-١٠ ڕووداوێک دەبینین کە بەشەکانی ٣ و ٤ داگیر دەکات. ئەم پیاوە لە لەدایکبوونەوە ئیفلیج بوو. دەبوو پەنا بباتە بەر سواڵکردن لە دەرەوەی پەرستگا بۆ ئەوەی بژی. کاتێک پەترۆس و یۆحەننای بینی کە دێن، داوای هەندێک پارەی کرد. پەترۆس باوەڕی بە هێزی ناوی عیسای مەسیح هەبوو و بانگی ئەو سەرچاوە سەرسوڕهێنەرەی کرد، ناوی بەهێزی عیسای مەسیح! پیاوەکە کە لە لەدایکبوونەوە ئیفلیج بوو، هێزی لە قولەپێیەکانی وەرگرت و هەستا، ڕۆیشت، و ستایشی خودای کرد!
پەترۆس دەیزانی کاتێک وتی، «بە ناوی عیسای ناسرە هەستە و بڕۆ،» کە ئەو ناوە نوێنەرایەتی کەسایەتی، هێز، و دەسەڵاتی عیسای مەسیح دەکات. ئەمە بوێری پێ بەخشی. بوێری لانیکەم ٤٢ جار لە کتێبی کردارەکاندا باس کراوە. بوێری بە واتای متمانەی کراوە دێت. باوەڕیان ئازایانە بوو، باوەڕیان متمانەپێکراو بوو، و باوەڕیان گواستراوە بوو چونکە هێز لە ناوی عیسادایە!
چەوساندنەوەی ناچاری بەهۆی ناوی عیساوە:
لە کردارەکان ٤، دەبینین کە نێردراوان بەرگری لە ناوی عیسا دەکەن (٤:٥-١٤)، ئەنجومەن دژی ناوی عیسا دەوەستێتەوە (٤:١٥-٢٢)، و کۆمەڵەکە بانگی ناوی عیسا دەکەن (٤:٢٣-٣١). ئەم پیاوانە لە ئەرکێکدا بوون بۆ بانگەشەکردن بۆ ناوی عیسای مەسیح! ئەوان خۆیان نەدەدا بە دەست چەوساندنەوەی ئەوانەی کە داوای بێدەنگییان دەکرد. لە جیاتی بێدەنگی، ئێمە ڕاگەیاندنی بێ سنوور و هێزی داینامیکی نادیاریان دەبینین.
زۆر ئاماژەی تر هەیە بۆ هێزی ناوی عیسا: کردارەکان ٥:٤٠، ٩:٢٧، ١٥:٢٦، ١٦:١٨، و ١٩:١٧.
باوەڕداران دەستڕاگەیشتنی بێ کۆتاییان بەم هێزە هەیە لە ڕێگەی نوێژکردنەوە بە ناوی عیساوە.
«و هەرچییەک داوا بکەن بە ناوی من، من ئەوە دەکەم، بۆ ئەوەی باوک لە کوڕدا شکۆمەند بێت. ئەگەر هەرچییەک داوا بکەن بە ناوی من, من دەیکەم» (یۆحەننا ١٤:١٣-١٤).
«بەڵام یارمەتیدەرەکە، ڕۆحی پیرۆز، کە باوک دەینێرێت بە ناوی من, ئەو هەموو شتێکتان فێر دەکات، و هەموو ئەو شتانەتان بیر دەخاتەوە کە من پێم گوتن» (یۆحەننا ١٤:٢٦).
«ئێوە منتان هەڵنەبژارد، بەڵام من ئێوەم هەڵبژارد و دامنا بۆ ئەوەی بڕۆن و بەرهەم بێنن، و بۆ ئەوەی بەرهەمەکەتان بمێنێتەوە، بۆ ئەوەی هەرچییەک لە باوک داوا بکەن بە ناوی من ئەو پێتان دەدات» (یۆحەننا ١٥:١٦).
«و لەو ڕۆژەدا، ئێوە هیچ شتێک لە من ناپرسن. بە دڵنیاییەوە، پێتان دەڵێم، هەرچییەک لە باوک داوا بکەن بە ناوی من ئەو پێتان دەدات. تا ئێستا ئێوە هیچ شتێکتان داوا نەکردووە بە ناوی من. داوا بکەن، و وەردەگرن، بۆ ئەوەی خۆشییەکەتان پڕ بێت» (یۆحەننا ١٦:٢٣-٢٤).
نوێژکردن بە ناوی عیساوە تەنها شتێک نییە کە لە کۆتایی نوێژەکانماندا زیادمان کردبێت. ئەو دەسەڵات و هێزەیە کە بەهۆیەوە دەتوانین دەستمان بە تەختی نیعمەت ڕابگات! ئەو کەسایەتییەیە کە بەهۆیەوە نزیک دەبینەوە، بەپێی مەبەستە خوداییەکانی ئەو! کاتێک بە ناوی ئەودا نوێژ دەکەین، دان بە هەژاری خۆماندا دەنێین، و خۆمان لەگەڵ هەموو ئەوەی کە خوداوەندمانە دەناسینەوە. نوێژکردن بە ناوی ئەودا بە واتای ئەوە دێت کە ئامادەین ملکەچی ویستی ئەو بین، نوێنەرایەتی ئەو بکەین، و بە چاوەڕوانییەوە چاوەڕێی وەڵامدانەوەی ئەو بین لە کاتی خۆیدا.
- ئێمە لە ناوی باوک و کوڕ و ڕۆحی پیرۆزدا لە ئاو هەڵدەکێشرێین – مەتتا ٢٨:١٩
- ئێمە بە باوەڕ بە ناوی ئەو ڕاستودروست دەکرێین – ١ کۆرنسۆس ٦:١١
- هەموو شتێک کە دەیکەین دەبێت بە ناوی عیسای مەسیحەوە بکرێت – کۆلۆسییەکان ٣:١٧
- ئێمە پێکەوە کۆدەبینەوە بەو ناوە پیرۆزە – مەتتا ١٨:٢٠؛ ١ کۆرنسۆس ٥:٤
- ئێمە چێژ لە دەربڕینی یەکگرتوویی لەو ناوی سەرسوڕهێنەری عیسادا وەردەگرین – ١ کۆرنسۆس ١:١٠
با دڵەکانمان بۆ ئەو ڕابکێشرێت کە ئەو ناوە بەنرخەی هەڵگرتووە، و با بتوانین لەگەڵ نووسەری سروودەکەدا گۆرانی بڵێین:
خوداوەند عیسا، خۆشمان دەوێیت، و بە خۆشییەوە دەڕێژین ستایشەکانی دڵە پەرستراوەکان لە پێی تۆ؛ خوداوەند عیسا، خۆشمان دەوێیت؛ خۆشمان دەوێیت و دەپەرستین ئەو ناوەی کە بۆ خودا و بۆ ئێمە زۆر شیرینە.
ناوی تۆ، خوداوەندی پیرۆز، وەک زەیتێکی ڕژاوە؛ و، تەنانەت کاتێک دەری دەبڕین، بۆنێکی خۆش بەرز دەبێتەوە بۆ باوک، کە تەنها بەهای نایابی ئەو، کەم و کوڕییە بێهاوتاکەی، بە تەواوی دەتوانێت بەهای بزانێت.
ئۆه، ناوی بۆنخۆش، بۆنێکی حەوانەوە، ناوی قوربانییەکە، بەرخەکە کە سەربڕدرا! ئۆه، ناوی خۆشەویستی خودا کە ئێمە تێیدا پیرۆزین! ئۆه، ناوێک کە هەمیشە شایەنی هەموو ڕێزێکە!
خوداوەندی پیرۆز، بە ناوی تۆوە هەموو ڕۆژێک شانازی دەکەین، و ستایش دەکەین تا دەگەینە تۆ لە کەناری گەشاوەی ئاسمان؛ تۆ بۆ هەتاهەتایە خۆشی و گۆرانی ئێمە دەبیت؛ خوداوەند عیسا، خۆشمان دەوێیت، خۆشمان دەوێیت و دەپەرستین.
