لە بەشی ١٥دا، پۆڵسی نێردراو هەموو بەشەکەی تەرخان کردووە بۆ یەک بابەت، کە ئەویش هەستانەوەیە. ئەو بە دوو شێوە مامەڵەی لەگەڵ دەکات. یەکەم، هەستانەوەی مەسیح پشتڕاست دەکاتەوە، و پاشان، وەک ئەنجامێکی هەستانەوەی، پۆڵس باسی هەستانەوەی باوەڕداران لە مەسیحدا دەکات—پشتڕاستکردنەوەی هەستانەوەی مەسیح و دەرئەنجامەکانی بۆ ئێمە. هەستانەوەی مەسیح بناغەی سەرەکیی مەسیحییەتە. لەم ڕاستییەوە هەموو شتێکی تر گەشە دەکات! وتراوە:
«هەر وەک چۆن دڵ خوێن دەگەیەنێتە هەموو بەشێکی جەستە، بە هەمان شێوە ڕاستیی هەستانەوە ژیان دەبەخشێتە هەموو بوارێکی ڕاستیی ئینجیل.»ئەمە هەستانەوەی مەسیحە کە:
- ئەوی وەک کوڕی خودا ڕادەگەیەنێت. پۆڵس لە ڕۆما ١:٣-٤ دەڵێت:
«دەربارەی کوڕەکەی، عیسای مەسیحی گەورەمان، کە بەپێی جەستە لە نەوەی داود لەدایک بوو، و بەپێی ڕۆحی پیرۆزی بە هێزەوە وەک کوڕی خودا ڕاگەیەندرا، بە هەستانەوەی لە مردووان.»
- هەموو ڕاستییەکان بۆ هەموو ئەو وشانەی کە قسەی پێکرد، پشتڕاست دەکاتەوە. فریشتەکە دەیوت:
«لێرە نییە؛ چونکە هەستاوەتەوە، وەک خۆی فەرمووی. وەرن، سەیری ئەو شوێنە بکەن کە گەورە تێیدا ڕاکشابوو» (مەتتا ٢٨:٦).
- دڵنیایی دەداتە باوەڕدار لە قبوڵکردنی خودا بۆ کەفارەتەکەی لەسەر خاچ کە ئێمە بە ڕاستودروستییەکی تەواو دەپۆشێت وەک ڕۆما ٤:٢٥ پێمان دەڵێت:
«کە لەبەر تاوانەکانمان ڕادەست کرا، و لەبەر بێتاوانکردنمان هەستێنرایەوە.»
- هێزی خودایی دەبەخشێت بۆ ژیانی ڕۆژانەی مەسیحی و خزمەت. پۆڵس ئارەزووی دەکرد
«بۆ ئەوەی ئەوم بناسم و هێزی هەستانەوەکەی، و هاوبەشیی ئازارەکانی، بەپێی مردنەکەی بگونجێم» (فیلیپی ٣:١٠).
- کە مەسیح لە ڕێگەیەوە دەبێتە سەری کەنیسە، و لە دەستی ڕاستی باوکدا لەسەر تەخت دادەنیشێت.
«کاری هێزی گەورەی ئەو کە لە مەسیحدا کاری پێکرد کاتێک لە مردووان هەڵیستاندەوە و لە دەستی ڕاستی خۆی لە شوێنە ئاسمانییەکاندا دایمەزراند، زۆر لەسەرووی هەموو سەرۆکایەتی و دەسەڵات و هێز و فەرمانڕەوایی، و هەموو ناوێک کە ناوی لێدەنرێت، نەک تەنها لەم سەردەمەدا بەڵکو لەوەی کە دێت. و هەموو شتێکی خستە ژێر پێی و ئەوی کردە سەرۆکی هەموو شتێک بۆ کەنیسە» (ئەفەسۆس ١:١٩-٢٢).
- هەستانەوەی هەموو کەسێک کە باوەڕیان بە کاری تەواوکراوی مەسیح هەیە، گەرەنتی دەکات.
«کەواتە ئێستا هیچ مەحکومکردنێک نییە بۆ ئەوانەی کە لە مەسیح عیسادان» (ڕۆما ٨:١).
- ئەمە خاڵی سەرەکیی نوێبوونەوەی ئێمەیە،
«پیرۆز بێت خودا و باوکی گەورەمان عیسای مەسیح، کە بەپێی بەزەیی زۆری خۆی دووبارە ئێمەی لەدایک کردووە بۆ هیوایەکی زیندوو لە ڕێگەی هەستانەوەی عیسای مەسیح لە مردووان» (١ پەترۆس ١:٣).
پاشخان بۆ ١ کۆرنسۆس ١٥
پۆڵس ئەم بەشەی نووسی چونکە خەڵک دەستیان کردبوو بە گومانکردن لەسەر فێرکردنی هەستانەوەی باوەڕداران. هەندێکیان نکۆڵییان لێدەکرد وەک لە ١٥:١٢دا هاتووە،
«چۆن هەندێک دەڵێن کە هەستانەوەی مردووان نییە؟»لە کاتێکدا ئەوانی تر لێی تێنەدەگەیشتن، وەک لە ١٥:٣٥دا هاتووە،
«کەسێک دەڵێت، چۆن مردووان هەڵدەستێنرێنەوە؟ و بە چ جەستەیەک دێن؟»پۆڵس ڕوونی دەکاتەوە کە نکۆڵیکردن لە هەستانەوەی مردووان، نکۆڵیکردنە لە هەستانەوەی مەسیح، و نکۆڵیکردن لە هەستانەوەی مەسیح، نکۆڵیکردنە لە خودی هێزی ڕزگاری.
پێداچوونەوەی بەشەکە
پۆڵس شەش بەڵگەی یەکلاکەرەوەی هەستانەوە دەخاتەڕوو کە بۆ بێدەنگکردنی مشتومڕ دژی ئەم فێرکردنە داڕێژراون.
- بەڵگەی کتێبی پیرۆز (ئایەت ١-٤)
- بەڵگەی مێژوویی (ئایەت ٥-١١)
- بەڵگەی لۆژیکی (ئایەت ١٢-١٩)
- بەڵگەی تیۆلۆژی (ئایەت ٢٠-٢٨)
- بەڵگەی ئەخلاقی (ئایەت ٢٩-٣٤)
- بەڵگەی ژینگەیی (ئایەت ٣٥-٥٧)
ئەم بەشە نایابە بە ڕاگەیاندنێکی ڕوون دەست پێدەکات دەربارەی ئەوەی کە ئینجیلی ڕزگارکەر چییە. لەوێوە، ئایەتەکان پێکەوە بەرز دەبنەوە وەک وشەکانی سروودێکی گەورە. پۆڵس بەردەوام ئەو گۆرانییە گەورەیە دەڵێتەوە: عیسای مەسیح بەڕاستی هەستاوەتەوە! پیرۆزەکان بیردەهێنرێنەوە کە چونکە عیسا دەژی، ئەوانیش دەژین. بیردەهێنرێنەوە کە تەنانەت ئەگەر مردن ئەم جەستە فانییانەشی برد، ئێمە لە جەستەیەکی نوێدا لە شوێنێکی نوێدا بە ناوی بەهەشت دەژین. چ ڕاستییەکە بۆ هاندانمان ئەمڕۆ!
ساڵانێک لەمەوبەر، بیل و گلۆریا گایسەر گۆرانیی «چونکە ئەو دەژی»یان نووسی. یەکەم ئایەت و کۆرسەکە دەڵێت:
خودا کوڕەکەی نارد، ناویان نا عیسا؛ هات بۆ خۆشەویستی، چاککردنەوە و لێخۆشبوون؛ ژیا و مرد بۆ کڕینی لێخۆشبوونم؛ گۆڕێکی بەتاڵ هەیە بۆ سەلماندنی ئەوەی ڕزگارکەرەکەم دەژی!
چونکە ئەو دەژی، دەتوانم ڕووبەڕووی سبەی ببمەوە. چونکە ئەو دەژی هەموو ترسێک نەماوە. چونکە دەزانم ئەو داهاتووی بەدەستە و ژیان شایەنی ژیانە تەنها لەبەر ئەوەی ئەو دەژی.
ئەم گۆرانییە خودی ڕاستیی هەستانەوە لەخۆدەگرێت و هیوایەکی زۆر و دڵنیایی دەبەخشێت!
ڕاگەیاندنی بەهێز (١٥:٢٠)
«بەڵام ئێستا مەسیح لە مردووان هەستاوەتەوە و بووەتە یەکەم بەرهەمی ئەوانەی کە خەوتوون.»سەیری «بەڵام ئێستا» بکەن، ئەمە وشەیەکی سەرەکییە کە ئایەتەکانی ١٢-١٩ بەیەکەوە دەبەستێتەوە و بەراوردیان دەکات. لەو ئایەتانەدا پۆڵس حەوت «ئەگەر»ی دا (ئایەت ١٢، ١٣، ١٤، ١٥، ١٦، ١٧، ١٩). لە ئایەتی ٢٠دا بە شێوەیەکی قورس ڕایدەگەیەنێت، «بەڵام ئێستا مەسیح لە مردووان هەستاوەتەوە!» چیتر هیچ ئەگەرێک نییە. ئەمە بەشێکی سەرەکیی ئینجیلە وەک ئەو لە یازدە ئایەتی یەکەمدا فێری کرد، کە لایەنە کتێبی پیرۆزی و مێژووییەکانی ئینجیلی دا.
لێرەدا پۆڵس بەردەوام دەبێت لە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە دوای هەستانەوەی لە نێو مردوواندا، گەورە عیسا بووەتە یەکەم بەرهەمی ئەوانەی کە خەوتوون. ئەم بیرۆکەیەی یەکەم بەرهەم دەمانباتەوە بۆ لێڤییەکان ٢٣:٩-١٤، کە جووتیارەکە کە تۆوەکەی دەچاند، کاتێک پێگەیشت، مشتێک تۆوی دەگرت و ئەو یەکەم بەرهەمانەی پێشکەش بە گەورە دەکرد. ئەمە ئاماژە بوو بەوەی کە هەموو شتێک لە خوداوەیە بە هێزی ئەو و بۆ شکۆمەندیی ئەو! پێشبینیی باقی بەرهەمەکەی دەکرد کە لە دروێنەیەکی تەواودا دەهات! مەسیح وەک یەکەم بەرهەمی ئێمە هەستانەوەمان گەرەنتی دەکات. لەبەر ئەوەی مەسیح هەستاوەتەوە، ئێمەش هەڵدەستینەوە!
بەراوردێکی هاوتەریب (١٥:٢١-٢٢)
«چونکە لەبەر ئەوەی مردن بە دەستی مرۆڤ هات، بە دەستی مرۆڤیش هەستانەوەی مردووان هات. چونکە وەک لە ئادەمدا هەمووان دەمرن، بە هەمان شێوە لە مەسیحدا هەمووان زیندوو دەکرێنەوە.»پۆڵس بەردەوام دەبێت لە وەسفکردنی لێکەوتە فێرکارییەکانی هەستانەوەی مەسیح، و ئەمەش بە بەکارهێنانی دوو حاڵەتی ڕوونکردنەوەیی دەکات، یەکێکیان لە ئایەتی ٢١ و ئەوی تریش لە ئایەتی ٢٢. سەیری وشەی «چونکە» بکەن لە هەردوو ئایەتەکەدا؛ ئەمە ئاماژەیە بۆ ڕوونکردنەوەیەکی دووانەیی بۆ ئایەتی ٢٠. پۆڵس بیرمان دەهێنێتەوە کە دوو پیاو لە مێژووی مرۆڤدا هەن. خودا دوو پیاو، دوو سەر، ئادەم و مەسیح دەبینێت. هەموو جیهان یان لە ئادەمدایە یان لە مەسیحدایە. هەموو ئەوانەی کە هێشتا لە ئادەمدان مردن ئەزموون دەکەن، بەڵام لە مەسیحدا، هەمووان زیندوو دەکرێنەوە. ئەمە بە ڕوونی لە ڕۆما ٥:١٢-١٩دا دەبینرێت.
ڕیزبەندییەکی گونجاو (١٥:٢٣-٢٤)
«بەڵام هەر یەکێک بەپێی ڕیزبەندیی خۆی: مەسیح یەکەم بەرهەمەکان، پاشان ئەوانەی کە هی مەسیحن لە کاتی هاتنیدا. پاشان کۆتایی دێت، کاتێک پاشایەتی دەداتە خودای باوک کاتێک کۆتایی بە هەموو فەرمانڕەوایی و هەموو دەسەڵات و هێزێک دەهێنێت.»لەو ئایەتانەدا، پۆڵس خشتەیەکی کاتی یان ڕیزبەندیی ڕووداوەکان لە هەستانەوەدا دەخاتەڕوو. یەکەم، مەسیح یەکەم بەرهەمەکان، پاشان ئەوانەی کە هی مەسیحن لە کاتی هاتنیدا. ئەمە لە ڕۆما ٨:٢٣-٢٤دا باس کراوە،
«ئێمەش کە یەکەم بەرهەمەکانی ڕۆحمان هەیە، تەنانەت خۆمان لە ناخماندا دەناڵێنین، بە پەرۆشەوە چاوەڕێی وەرگرتن، ڕزگارکردنی جەستەمان دەکەین. چونکە ئێمە بەم هیواوە ڕزگار کراین، بەڵام هیوایەک کە دەبینرێت هیوا نییە؛ چونکە بۆچی کەسێک هێشتا هیوای بەوە هەیە کە دەیبینێت؟»و بە وردی بۆمان باسکراوە لە ١ تەسەلۆنیکی ٤:١٣-١٨،
«بەڵام نامەوێت ئێوە نەزان بن، برایان، دەربارەی ئەوانەی کە خەوتوون، بۆ ئەوەی خەمبار نەبن وەک ئەوانی تر کە هیچ هیوایەکیان نییە. چونکە ئەگەر باوەڕمان بەوە بێت کە عیسا مرد و هەستایەوە، بە هەمان شێوە، خودا ئەوانەی کە لە عیسادا خەوتوون لەگەڵ خۆی دەهێنێت. چونکە ئەمە بە وشەی گەورەمان پێتان دەڵێین، کە ئێمە کە زیندووین و دەمێنینەوە تا هاتنی گەورەمان بە هیچ شێوەیەک پێش ئەوانەی کە خەوتوون ناکەوین. چونکە گەورەمان خۆی لە ئاسمانەوە دادەبەزێت بە هاوارێک، بە دەنگی سەرۆک فریشتەیەک، و بە کەڕەنای خودا. و مردووان لە مەسیحدا یەکەم جار هەڵدەستنەوە. پاشان ئێمە کە زیندووین و دەمێنینەوە پێکەوە لەگەڵیان لە هەورەکاندا هەڵدەگیرێین بۆ بینینی گەورەمان لە ئاسماندا. و بەم شێوەیە، ئێمە هەمیشە لەگەڵ گەورەمان دەبین. کەواتە یەکتر دڵنەوایی بکەن بەم وشانە.»ئەم ئاسۆیە چاوەڕێی هەموو ئەوانە دەکات کە لە مەسیحدان، هەموو ئەوانەی کە هی ئەون لە کاتی هاتنیدا!
«پاشان کۆتایی دێت، کاتێک پاشایەتی دەداتە خودای باوک کاتێک کۆتایی بە هەموو فەرمانڕەوایی و هەموو دەسەڵات و هێزێک دەهێنێت.»ئەمە دەمانباتە کۆتایی ڕیزبەندیی جیهان، سەرکەوتنی کۆتایی مەسیح بەسەر هەموو خراپەیەکدا. ئەمە لە دەرەوەی ماوەی تەنگانە و پاشایەتیی هەزار ساڵە دەڕوانێت بۆ ئەو کاتەی کە هەموو دەسەڵاتێک (ئەوانەی کە فەرمانڕەوایی دەکەن) و هەموو هێزێک (چۆن فەرمانڕەوایی دەکەن) دادوەرییان لەسەر دەکرێت. مەسیح هەستاوەتەوە بۆ ئەوەی کۆتایی بە هەموو دەسەڵات و هێزێک بهێنێت!
فەرمانڕەواییەکی بەڵێندراو (١٥:٢٥-٢٨)
لە مەتتا ٢٨:١٨دا، گەورە عیسا فەرمووی، «هەموو دەسەڵاتێک دراوە بە من…» لە عیبرانییەکان ٢:٩دا، دەخوێنینەوە،
«چونکە ئەو جیهانی داهاتووی، کە ئێمە باسی دەکەین، نەخستووەتە ژێر دەسەڵاتی فریشتەکان. بەڵام یەکێک لە شوێنێکدا شایەتی داوە، و دەڵێت: «مرۆڤ چییە کە تۆ بیری لێدەکەیتەوە، یان کوڕی مرۆڤ چییە کە تۆ گرنگی پێدەدەیت؟ تۆ کەمێک لە فریشتەکان نزمترت کردووە؛ تۆ تاجی شکۆمەندی و ڕێزت لەسەر ناوە، و لەسەر کارەکانی دەستەکانت داتناوە. تۆ هەموو شتێکت خستووەتە ژێر پێی.» چونکە لەوەدا کە هەموو شتێکی خستە ژێر دەسەڵاتی، هیچ شتێکی نەهێشت کە نەخرابێتە ژێر دەسەڵاتی. بەڵام ئێستا هێشتا هەموو شتێکمان نەبینیوە کە خراوەتە ژێر دەسەڵاتی. بەڵام عیسا دەبینین، کە کەمێک لە فریشتەکان نزمتر کرا، بۆ ئازارکێشانی مردن بە تاجی شکۆمەندی و ڕێزەوە، بۆ ئەوەی ئەو، بە نیعمەتی خودا، مردن بۆ هەمووان بچێژێت.»لەبەر مردن، ناشتن، و هەستانەوەی گەورە عیسای مەسیح، خودا ئەم عیسایەی کردووە بە گەورە و مەسیح (کردارەکان ٢:٣٦). باش دەبێت سەیری وتارەکەی پەترۆس لە کردارەکان ٢دا بکەین بۆ ئەوەی بزانین کە ئەم یەکێک کە خاچ درا، خودا هەڵیستاندەوە، بەرز و شکۆمەندی پێبەخشی (ئایەت ٢٤، ٢٩-٣٦). خاڵەکە ئەوەیە کە گەورە عیسا ئێستا فەرمانڕەوایی دەکات و وەک پاشای پاشاکان و گەورەی گەورەکان فەرمانڕەوایی دەکات. ئەمڕۆ ئەو لە دڵی ئەوانەدا فەرمانڕەوایی دەکات کە متمانەیان پێی هەیە. بەپێی ڕۆما ٥:٢٠-٢١، نیعمەت لە ڕێگەی ڕاستودروستییەوە فەرمانڕەوایی دەکات، و ئەوانەی لە مەسیحدان، نیعمەت بەسەریاندا فەرمانڕەوایی دەکات (ڕۆما ٦:١٤). بەڵام وەک لە عیبرانییەکان ٢دا دەخوێنینەوە، هێشتا هەموو شتێکمان لەژێر دەسەڵاتی ئەودا نەبینیوە. بەڵام ئایەتەکانمان لە ١ کۆرنسۆس ١٥دا سەیری ئەو ڕۆژە دەکەن! ئەو هەستێنرایەوە بۆ فەرمانڕەوایی! ڕزگارکەرێکی مردوو ناتوانێت فەرمانڕەوایی بکات! بەڵام ئەو هەستێنراوەتەوە و فەرمانڕەوایی دەکات. هەردوو پەترۆس لە کردارەکان ٢ و پۆڵس لێرەدا ئاماژە بە کاتێک دەکەن کە هەموو دوژمنەکانی دەکرێنە پێخۆری پێی. ئەمە لە زەبوور ١١٠ەوە هاتووە، و چاوەڕێی ڕۆژی داهاتوو دەکات!
لەسەر خاچ، گەورە عیسا ئەوی تێکشکاند، کە هێزی مردنی هەیە (عیبرانییەکان ٢:١٤-١٥)، بەڵام لە ڕۆژێکی داهاتوودا، دوژمنی کۆتایی، مردن، لەناو دەبرێت چونکە ئەو دەژی! ئەوەی ئادەمی یەکەم دەستی لێهەڵگرت، گەورە عیسا، ئادەمی پێشوو، دووبارە بەدەستی هێنایەوە! ئەوەی پیاوی یەکەم لەدەستی دا، لە ڕێگەی پیاوی دووەمەوە بەدەست هاتەوە! ئەمە هێزی ئایەتی ٢٧ە، کە دەتوانرێت بەراورد بکرێت بە زەبوور ٨ و ئەو ئایەتەی کە لە عیبرانییەکان ٢دا خوێندمانەوە. هیچ هەستانەوەیەک نییە، هیچ بەرزبوونەوەیەک نییە؛ هیچ بەرزبوونەوەیەک نییە، هیچ بەرزکردنەوەیەک نییە؛ هیچ بەرزکردنەوەیەک نییە، هیچ لەسەر تەخت دانیشتنێک نییە!
ئایەتی ٢٨ سەیری حاڵەتی هەتاهەتایی دەکات کە پاشایەتی چیتر پاشایەتیی کوڕی مرۆڤ نابێت، بەڵکو پاشایەتیی خودا دەبێت کە بە شێوەیەکی هەتاهەتایی بوونی هەیە!کوڕەکە، گەورە عیسای مەسیح، کە هەموو شتێک دەخرێتە ژێر دەسەڵاتی، پاشان خۆییش دەخرێتە ژێر دەسەڵاتی ئەوەی کە هەموو شتێکی خستە ژێر دەسەڵاتی بۆ ئەوەی خودا هەموو شتێک بێت لە هەموو شتێکدا! هەموو ئەمە لەبەر هەستانەوەی مەسیح!
ئەمە جێبەجێکردنی کۆتایی ڕۆما ١١:٣٦ە،
«چونکە هەموو شتێک لە ئەو و لە ڕێگەی ئەو و بۆ ئەوە، شکۆمەندی بۆ ئەو بێت بۆ هەتاهەتایە. ئامین.»
ڕۆژێک کە ئاسمان پڕ بوو لە ستایشەکانی، ڕۆژێک کە گوناه ڕەشترین بوو، عیسا هات بۆ ئەوەی لە کچێکی پاکیزە لەدایک بێت، لە نێو مرۆڤەکاندا ژیا، ئەو نموونەی منە!
بە زیندوویی، خۆشی ویستم؛ بە مردن، ڕزگاری کردم؛ بە ناشتن، گوناهەکانی منی دوور خستەوە؛ بە هەستانەوە، بە ئازادی بۆ هەتاهەتایە بێتاوانی کردم: ڕۆژێک دێت – ئۆه ڕۆژێکی شکۆمەند!
ڕۆژێک بردیانە سەر کێوی گۆلگۆتا، ڕۆژێک بە بزمار لەسەر دارەکە کوتیان بۆ مردن؛ ئازار و ناخۆشی کێشا، ڕیسوا و ڕەتکرایەوە: گوناهەکانی ئێمەی هەڵگرت، ئەو ڕزگارکەری منە!
ڕۆژێک بە تەنیا لە باخچەکەدا بەجێیان هێشت، ڕۆژێک پشووی دا، لە ئازار ئازاد بوو؛ فریشتەکان هاتنە خوارەوە بۆ سەر گۆڕەکەی بۆ پاسەوانی؛ هیوای بێهیواکان، ئەو ڕزگارکەری منە!
ڕۆژێک گۆڕەکە نەیتوانی چیتر بیشارێتەوە، ڕۆژێک بەردەکە لەسەر دەرگاکە لادرا؛ پاشان ئەو هەستایەوە، بەسەر مردندا سەرکەوت؛ ئێستا بەرز بووەتەوە، گەورەی من بۆ هەتاهەتایە!
ڕۆژێک کەڕەنا بۆ هاتنی ئەو دەژەنرێت، ڕۆژێک ئاسمان بە شکۆمەندیی ئەو دەدرەوشێتەوە؛ ڕۆژێکی سەرسوڕهێنەر، خۆشەویستەکەم دەهێنێت؛ ڕزگارکەری شکۆمەند، ئەم عیسایە هی منە! — «ڕۆژێک» لەلایەن جۆن ویلبەر چاپمان (١٩١٠)
