ئەوەی باوک لە کەسایەتی کوڕدا ئاشکرا کراوە، ئەوەی کەسایەتییەکی خودایی لەسەر زەوی هەیە، ڕۆحی پیرۆز، و ئەوەی پیاوێک لە ئاسماندا هەیە، خوداوەند عیسای مەسیح، بنەمای مەسیحییەتە. هەموو بەرەکەتێک بۆ مەسیحی لەسەر کاری گەورەی ڕزگارکردن وەستاوە کە لەلایەن خوداوەند عیساوە لەسەر خاچ ئەنجام درا، بەڵام هەرگیز نەماندەتوانی بەرەکەتی خودایی بەدەست بهێنین کە لە ڕێگەی مردنی عیساوە بۆمان دابین کرا بەبێ هەستانەوەی لە نێو مردوواندا. یەکێک لە ڕاستییە گەورەکانی مەسیحییەت ئەوەیە کە هەموو ئەوانەی مردوون هەڵدەستێنرێنەوە. بنەماخوازەکانی جولەکە باوەڕیان بە هەستانەوەی مردووان هەبوو، بەڵام تا کاتێک کوڕی خودا هاتە جیهان، ڕاستییەکانی پەیوەست بە هەستانەوە ئاشکرا نەکران.
دۆڵی ئێسکە وشکەکان
یەحزەقیل لە دۆڵی ئێسکە وشکەکاندا بینینێکی سەرسوڕهێنەری بینی، و پێی وترا کە پەیوەندی بە
«هەموو ماڵی ئیسرائیل» (یەحزەقیل 37:11) ەوە هەیە.
ئێسکە وشکەکان نوێنەرایەتی نەتەوەی ئیسرائیلیان دەکرد کە لە نێو ئەو نەتەوانەدا نێژرابوون کە بە دیلی گرتبوویانن، بەڵام خوداوەند دڵنیایی بە پێغەمبەرەکە دا کە کاتێک دێت کە نەتەوەکە بۆ خاکی ئیسرائیل دەگەڕێنرێتەوە. ئەمە پێشکەشکردنی هەستانەوەی تاکەکان نییە لە مردووان، ڕاستییەک کە بە ڕوونی لە شوێنەکانی تردا فێر کراوە، بەڵکو هەستانەوەی نەتەوەیی گەلی خودا ئیسرائیلە، کە بەهۆی گوناهەکانیانەوە، بڵاوکرابوونەوە و لە نێو نەتەوەکانی زەویدا نێژرابوون.
لە ئیشایا 18 لایەنێکی تری گەڕانەوەی ئیسرائیل بۆ خاکی بەڵێندراو دراوە: لەوێدا هەموو ماڵی ئیسرائیل نییە، بەڵکو تەنها بەشێکی بچووکە. بەڕاستی، ئەمە ڕەنگە ئەوە بێت کە لە ڕۆژگاری ئێمەدا ڕوویداوە، کاتێک ئیسرائیلییەکان وەک نەتەوەیەک دامەزرێنران بە یارمەتی بەریتانیا و ئەمریکا. سەبارەت بە گەڕانەوەی نەتەوەکە، پێشبینی کراوە سەبارەت بە تاکەکان،
«و زۆرێک لەوانەی کە لە خۆڵی زەویدا خەوتوون، بەخەبەر دێنەوە، هەندێکیان بۆ ژیانی هەتاهەتایی، و هەندێکیان بۆ شەرمەزاری و سووکایەتی هەتاهەتایی» (دانیال 12:2).
هەموو ئەوانەی کە لە دیلێتی نێو نەتەوەکان دەگەڕێنەوە، بەرەکەتی خوداییان نابێت؛ بۆ هەندێکیان حوکمی خودا دەبێت، وەک لە زەکەریا 13:8 دا دەبینرێت، کە تەنها یەک لەسەر سێ دەمێنێتەوە.
پێشبینییەکانی هەستانەوەی مەسیح
زۆر جۆر، شێوە، و پێشبینی لە پەیمانی کۆندا هەن کە مردن و هەستانەوەی مەسیحمان بۆ دەهێننە پێش چاو: ئادەم خرایە خەوێکی قووڵەوە پێش ئەوەی یارمەتیدەرەکەی وەربگرێت؛ ئیسحاق خرایە سەر قوربانگا پێش ئەوەی وەک لە هەستانەوەدا بگەڕێنرێتەوە؛ یوسف چووە ناو چاڵ و ناو زیندان پێش ئەوەی بێتە دەرەوە بۆ ئەوەی ببێتە ڕزگارکەری جیهان؛ سامسۆن لە شاری غەزەدا گیرابوو پێش ئەوەی لە نیوەشەودا هەڵبستێت بۆ ئەوەی سەرکەوێت بۆ سەر گردەکە پێش حەبرۆن لەگەڵ دەروازەکانی شاری لەسەر شانی؛ داود چووە ناو دۆڵی ئیلا و زەبەلاحەکەی بەزاند، سەری و شمشێرەکەی هێنایەوە؛ بەنایا چووە ناو چاڵێک لە ڕۆژێکی بەفراویدا، شێرەکەی کوشت، و بە سەرکەوتوویی هاتە دەرەوە؛ ئیلیا لە ئوردون پەڕییەوە و چووە ئاسمان؛ ئەلیشە لەگەڵی پەڕییەوە، پاشان گەڕایەوە بۆ ئەنجامدانی کارە گەورەکانی؛ و یۆنا سێ ڕۆژ و سێ شەو لە سکی ماسییە گەورەکەدا بوو پێش ئەوەی دەست بە ئەرکەکەی بکات. ئەم وێنە و زۆر وێنەی تریش لە نووسینەکانی پەیمانی کۆنەوە، ئەم ڕاستییە گەورەیەمان بۆ دەهێننە پێش چاو.
لە ڕۆژی پەنجا، پەترۆس پێشبینییەکەی سەبارەت بە هەستانەوەی مەسیح لە زەبوور 16 دا بیرهێنایەوە:
«تۆ ڕۆحی من لە دۆزەخدا بەجێناهێڵیت، نە ڕێگە بە پیرۆزەکەت دەدەیت گەندەڵی ببینێت. تۆ ڕێگاکانی ژیانت پێ ناساندووم» (کردارەکان 2:27–28).
زەبوور 110، ئیشایا 52 و 53، لەگەڵ زۆر نووسینی تریش، بیرکردنەوەکانمان ئاراستەی هەستانەوەی کوڕی خودا دەکەن. زۆرێک لە پێشبینییەکانی پەیمانی کۆن نەیاندەتوانی جێبەجێ ببن ئەگەر مەسیح هەڵنەستابایەتەوە. هەموو پێشبینییە شکۆمەندەکانی مەسیحی لەسەر مەسیحی هەستاوە لە مردووانەوە دامەزراون.
کاتێک لەسەر زەوی بوو، خوداوەند بە ڕوونی پێشبینی هەستانەوەی خۆی کرد، و سێ ڕۆژەکەی یۆنای لە سکی ماسییە گەورەکەدا بیرهێنایەوە، و بە گوێگرەکانی وت کە ئەو سێ ڕۆژ و سێ شەو لە دڵی زەویدا دەبێت. هەروەها ئەوەشی بیرهێنایەوە کە لە زەبوور 110 دا لەسەر خۆی وتراوە،
«لە دەستە ڕاستی من دانیشە، تا دوژمنەکانت دەکەمە ژێر پێی خۆت،»
و بە جولەکەکانی وت کاتێک داوای نیشانەیەکیان لێکرد،
«ئەم پەرستگایە وێران بکەن، و لە سێ ڕۆژدا هەڵی دەستێنمەوە» (یۆحەننا 2:19).
زۆر جار بە قوتابییەکانی دەوت کە خاچ دەدرێت و لە ڕۆژی سێیەمدا هەڵدەستێتەوە (مەتتا 16:21؛ 17:23؛ 20:19). تەنانەت دوژمنانی خوداوەندیش ئەوەیان بیرهێنایەوە کە ئەو لەسەر هەستانەوەی خۆی وتبووی (مەتتا 27:63).
شایەتحاڵی هەستانەوە
چەند بێ کەم و کوڕین بەڵگەکانی هەستانەوە کە نێردراو پۆڵس لە سەرەتای 1 کۆرنسۆس 15 دا پێشکەشی دەکات. جگە لە نێردراوان،
«زیاتر لە پێنج سەد برا لە یەک کاتدا»
خوداوەندیان بینیبوو، زۆربەیان زیندوو بوون کاتێک نێردراو نووسی. سەبارەت بە دەرکەوتنی عیسا لە هەستانەوەدا بۆ نێردراوان، لۆقا نووسی،
«کە خۆی نیشان دان دوای ئازارچەشتنی بە زۆر بەڵگەی بێ گومان، بۆ ماوەی چل ڕۆژ بینرا» (کردارەکان 1:1).
لە نێو ئەو نێردراوانەی کە خوداوەندیان بە زیندوویی بینی، مەتتا و یۆحەننا بوون، کە لەسەر هەستانەوە لە ئینجیلەکانیان نووسیویانە کە ناوی ئەوان هەڵدەگرن. شیمۆن پەترۆسیش، لە نامەی یەکەمی خۆیدا، لەسەر
«هەستانەوەی عیسای مەسیح: کە چووەتە ئاسمان، و لە دەستە ڕاستی خودادایە» (1 پەترۆس 3:21–22) دەنووسێت.
پۆڵس خوداوەندی لەسەر زەوی نەناسیبوو، بەڵام ئەو بە هەستاوەیی لە مردووانەوە بینی، لە ئاسماندا دانیشتبوو، وەک چۆن دەنووسێت،
«و لە کۆتاییدا منیش بینیم، وەک کەسێک کە لە کاتی خۆی نەهاتبێتە دنیا» (1 کۆرنسۆس 15:8).
مەسیحی هەستاوە تەنها بۆ شایەتحاڵە هەڵبژێردراوەکان دەرکەوت، بەڵام هێشتا بۆ هەموو نەتەوەکە دەردەکەوێت. پۆڵس چاوەڕێی ئەو ڕۆژەی دەکرد، چونکە ئەویش هەڵبژێردرابوو بۆ ئەوەی ببێتە شایەتحاڵی مەسیحی هەستاوە.
هێزی خودایی لە هەستانەوەدا دەرکەوت
دەسەڵاتی خودایی لە کوڕی مرۆڤدا دەردەکەوێت کە حوکمی پێ سپێردراوە؛ بەڵام هێزی خودایی لە هەستانەوەدا دەردەکەوێت، جا وەک لە مەسیحدا دەبینرێت کە مردووان لەسەر زەوی هەڵدەستێنێتەوە، لە هەستانەوەی خۆیدا، یان لە هەڵستانەوەی هەموو مردووان لە یەکەم و کۆتا کردارەکانی هەڵستانەوەی مردووان. پۆڵس پێمان دەڵێت کە عیسا
«بە هێزەوە بە کوڕی خودا ڕاگەیەندرا… بە هەستانەوە لە مردووانەوە» (ڕۆما 1:4)؛
و ئەوەی کە
«گەورەیی بێ سنوور»
ی هێزی خودا ئاشکرا کرا
«کاتێک ئەو لە مردووان هەڵی ستاندەوە» (ئەفەسۆس 1:19–20).
ئەمە ئەو هێزە بوو کە لە هەڵستانەوەی کچی یایرۆس، کوڕی بێوەژنەکەی ناعین، و لازارۆس لە مردن و گەندەڵیدا بینرا.
ئەنجامەکانی هەستانەوەی مەسیح
دوای ئەوەی چووە ناو مردنەوە، کوڕی خودا وەک سەرکەوتوو دەرچوو، و
«دیلیی بە دیل گرت»
و سەرکەوت
«بۆ سەرەوەی هەموو ئاسمانەکان، بۆ ئەوەی هەموو شتێک پڕ بکاتەوە» (ئەفەسۆس 4:8–10؛ کۆلۆسی 2:15).
لە ڕێگەی مردنەوە، مەسیحی هەستاوە هەڵوەشاندەوە
«ئەوەی دەسەڵاتی مردنی هەبوو» (عیبرانییەکان 2:14)،
و
«مردنی نەهێشت، و ژیان و نەمریی بە ڕووناکی هێناوەتە دەرەوە لە ڕێگەی ئینجیلەوە» (2 تیمۆساوس 1:10).
کوڕی مرۆڤی هەستاوە وتوویەتی،
«من ئەوەم کە دەژیم، و مردووم؛ و سەیری بکەن، من بۆ هەتاهەتایە زیندووم، ئامین؛ و کلیلەکانی دۆزەخ و مردنم هەیە» (وه‌حی 1:18).
هەموو ئەو بەرەکەتانەی کە بۆ پیرۆزەکانی خودا هاتوون، پشت بە مردن و هەستانەوەی مەسیح دەبەستن، جا ڕەواییدان بێت یان ڕزگاربوون (ڕۆما 4:25؛ 10:9)، یان هەموو ئەوەی کە چێژی لێ وەردەگرین
«لە مەسیحدا»
لە شوێنە ئاسمانییەکاندا. هەرچەندە ئەم بەرەکەتانە لە ڕاوێژی خودادا بۆ ئێمە بوون، بەڵام لە ڕێگەی مەسیحەوە بۆمان دابین کراون کە چووە ناو مردنەوە و دووبارە هەستایەوە. نێردراو پەترۆسیش ئەمەمان بۆ دەهێنێتە پێش چاو کە دەنووسێت،
«ستایش بۆ خودا و باوکی خوداوەندمان عیسای مەسیح، کە بەپێی میهرەبانی زۆری خۆی دووبارە ئێمەی لەدایک کردووە بۆ هیوایەکی زیندوو بە هەستانەوەی عیسای مەسیح لە مردووانەوە» (1 پەترۆس 1:3).
