کتێبی چیرۆکی پەرتووکی پیرۆز بۆ منداڵان بەبێ وێنەی شوانێک لە کێڵگەکاندا کە سەیری مەڕەکانی دەکات لە کاتی لەوەڕاندندا، ناتەواو دیارە. جیهانە ئاڵۆزەکەمان بە ڕووناکییەکانی شار و ژاوەژاوەکەیەوە زۆر دوور دیارە لەو دیمەنە ئارامەوە. بەڵام تەنانەت ئەمڕۆش لە فەلەستین و هەندێک وڵاتی تردا هێشتا دەکرێت شوانەکە لەگەڵ مەڕەکانی بدۆزرێتەوە، هەمان ئەو کارانە دەکات کە شوانەکان بۆ سەدان ساڵ کردوویانە. نووسینە پیرۆزەکان بە ڕوونی کارەساتی ئەو مەڕانە دەگێڕنەوە کە شوانێکیان نییە. موسا لە خودا پاڕایەوە «بۆ ئەوەی کۆمەڵی یەزدان وەک مەڕێک نەبێت کە شوانێکی نییە» (ژمارەکان ٢٧:١٧ NKJV). دواتر، میخا «هەموو ئیسرائیلی بینی کە بەسەر کێوەکاندا بڵاو بووبوونەوە، وەک مەڕێک کە شوانێکی نییە» (١ پاشایان ٢٢:١٧). لە کۆتایی پەیمانی کۆندا، زەکەریا ئارەزووی ئەو خەڵکەی دەکرد کە لە کێشەدا بوون چونکە شوانێکیان نەبوو (زەکەریا ١٠:٢). چەند مەسیحی ئەمڕۆ لە کێشەدا ماونەتەوە چونکە شوانێکی ڕاستەقینە نییە بۆ چاودێریکردنیان؟
پەرتووکی پیرۆز پڕە لە شوان
ئاماژەی زۆر بە شوانەکان لە پەرتووکی پیرۆزدا هەیە. هابیل، «شوانێکی مەڕ» و پیاوێکی ڕاستودروست یەکەم شوان بوو (پیداییش ٤:٢). ئەو وێنەی شوانێکی گەورەترە کە ئەویش ڕاستودروست بوو و مرد (عیبرانییەکان ١٢:٢٤). ڕاحێل شوانکار بوو (پیداییش ٢٩:٩). موسا مەڕەکانی خەزووری دەلەوەڕاند (دەرچوون ٣:١). داود ڕەنگە ناسراوترین شوان بووبێت لە هەموویان.
سەرنجڕاکێشە، هەردوو موسا و داود لە شوانکارەیی مەڕەوە بوون بە شوانکارەیی خەڵک. موسا چل ساڵ منداڵانی ئیسرائیلی ڕابەرایەتی کرد لە کاتێکدا داود چل ساڵ وەک پاشا-شوانەکەیان حوکمڕانی کرد. ئەم نموونانە بە دڵنیاییەوە ئاماژە بەوە دەکەن کە شوانکارەیی گەلی خودا لە لای خودا گرنگە.
چەند تێبینییەکی گشتی دەکرێت بکرێت کاتێک سەیری شوانکارەیی لە وشەی خودادا دەکەین. یەکەم، پێویست ناکات بگوترێت کە پەیوەندییەکی گرنگ لە نێوان شوان و مەڕەکانیدا هەیە. ئیسرائیل بە گشتی «مەڕەکانی لەوەڕگاکەی» بوو (زەبوور ١٠٠:٣). خودا مێگەلەکەی بە بەکارهێنانی ژێر-شوانەکان ڕابەرایەتی دەکرد. بۆ نموونە، موسا وەک «شوانەکەی مێگەلەکەی» وەسف کرا (ئیشایا ٦٣:١١). بەڵام پەیوەندییەکی تاکەکەسی لە نێوان شوان و مەڕێکی تاکیشدا دەکرێت بناسرێتەوە. یەکێک دانی نا بەوەدا، «وەک مەڕێکی ونبوو گومڕا بووم» (زەبوور ١١٩:١٧٦)، و داود دەیتوانی بە بوێرییەوە پشتڕاستی بکاتەوە، «یەزدان شوانمە» (زەبوور ٢٣:١).
پێشبینی دەکرێت هەر شوانێک ویژدانی بێت. چەند دڵسۆز و جێی متمانە بوو یەزدان لە ڕابەرایەتیکردنی گەلەکەی لە کۆندا: «گەلەکەی خۆی وەک مەڕ دەرباز کرد، و لە چۆڵەوانیدا وەک مێگەلێک ڕابەرایەتی کردن؛ و بە سەلامەتی ڕابەرایەتی کردن، بۆیە نەترسان» (زەبوور ٧٨:٥٢-٥٣).
هەرچەندە زۆر دوور بوون لە تەواوی، موسا و داود دڵسۆزییان نیشاندا لە چاودێریکردنی گەلی خودا. بەداخەوە، هەموو شوانەکان جێی متمانە نەبوون. هەردوو یەرمیا و یەحزەقیل کەموکوڕییەکانی هەندێک لە شوانە قێزەونەکانی سەردەمی خۆیان ئاشکرا دەکەن (یەرمیا ٢٣:١-٤؛ یەحزەقیل ٣٤:٢-١٠).
بە شێوەیەکی بەرچاو، ئەم وێنەی شوان و مەڕە تەنها سنووردار نییە بە ڕابردوو. هەروەها لە وەسفەکانی هەزارەی داهاتوودا دەدۆزرێتەوە کە ئیسرائیلی کۆکراوە، لە ژێر دەسەڵاتی یەزداندا، «هەموویان یەک شوانێکیان دەبێت» (یەحزەقیل ٣٧:٢٤). بەڵام تەنانەت ئەوکاتیش ئەو ژێر-شوانەکان بەکار دەهێنێت بۆ «خۆراکدانیان» و چاودێریکردنیان (یەرمیا ٢٣:٤).
شوانە ناوازەکە
گەورەترین نموونەی هەموو شوانەکان یەزدان عیسایە. هەرچەندە «نێردرا ... بۆ مەڕە ونبووەکانی ماڵی ئیسرائیل»، ئەو نیگەرانییەکی گەورەی هەبوو بۆ «مەڕەکانی تر» کە سەر بە مێگەلی ئیسرائیل نەبوون (مەتتا ١٥:٢٤؛ یۆحەننا ١٠:١٦). کاتێک سەیری ئەو خەڵکەی دەکرد کە دەهاتن بۆ لای، «بەزەیی پێیاندا هاتەوە چونکە ئەوان ... وەک مەڕێک بوون کە شوانێکیان نەبوو» (مەتتا ٩:٣٦). لە کۆتاییدا خۆشەویستییە گەورەکەی وای لێکرد ئەو خاچە ترسناکە بۆ گۆلگۆتا هەڵبگرێت کە لەوێ، وەک شوانە چاکەکە، ژیانی خۆی لە پێناوی مەڕەکاندا دانا (یۆحەننا ١٠:١١).
چەند نایابە، وەک باوەڕداران، چێژوەرگرتن لە چاودێری شوانکارەیی ئێستای. وەک مەڕەکانی، هەرگیز لەناو ناچین (یۆحەننا ١٠:٢٨). ئەو ناوی هەریەکێک لە ئێمە دەزانێت، بە شێوەیەکی کەسی قسەمان لەگەڵ دەکات و ژیانمان بەپێی ویستی تەواوی خۆی ئاراستە دەکات (یۆحەننا ١٠:٣-٤). ئەم شوانە گەورەیە دەتوانێت وامان لێبکات «لەبەرچاوی ئەو پەسەند بین» (عیبرانییەکان ١٣:٢٠-٢١). ئەو هەرگیز شکستمان ناهێنێت، بەڵکو بە سەلامەتی دەمانگەیەنێتە ماڵە هەتاهەتاییەکەمان. دەتوانین بە متمانەوە هاوار بکەین، «هەتاهەتایە لە ماڵی یەزداندا نیشتەجێ دەبم» (زەبوور ٢٣:٦).
بەڵام، شوانە سەرەکییەکە هێشتا بەدوای ژێر-شوانەکاندا دەگەڕێت کە چاودێری مەڕەکانی بکەن. ئەو بەدوای ئەوانەدا دەگەڕێت کە بەزەیی خۆی نیشان دەدەن. کاتێک لەگەڵ پەترۆس لە کەناری دەریای جەلیل وەستابوو، سێ جار پرسیارە گەڕانەکەی لێکرد، «ئایا منت خۆش دەوێت؟» لە وەڵامی وەڵامە ڕاستگۆیانەکانی پەترۆسدا بەم شێوەیە ئەرکی پێسپارد: «بەرخەکانی من بخۆن ... مەڕەکانی من بپارێزن ... مەڕەکانی من بخۆن» (یۆحەننا ٢١:١٥-١٧).
کاری شوان
ڕەنگە بتوانین ئەرکی شوان بە ڕوونی زیاتر تێبگەین بە ئاماژەدان بە ئەرکی یەحزەقیل بۆ ئەو شوانانەی کە لە ئەرکەکانیاندا شکستیان هێنابوو: «ئایا شوانەکان نابێت مێگەلەکان بخۆن؟» ئەو دەپرسێت (یەحزەقیل ٣٤:٢). ئەو بەردەوام دەبێت بە لیستکردنی شەش بواری نیگەرانی کە شایانی سەرنجی وردی ئێمەن (یەحزەقیل ٣٤:٤):
- لاوازەکان دەبێت بەهێز بکرێن. زۆرجار مەسیحییە لاوازەکان بە سیستەمی ڕەقی یاساییەتی تووشی کێشە بوون. شوانە ڕاستەقینەکە لەگەڵ بەرخەکاندا نەرمونیانە.
- نەخۆشەکان پێویستیان بە چاکبوونەوە هەیە. ئەمڕۆ زۆر کەسی نەخۆشی ڕۆحی هەن. شوانە چاودێرەکە بە دروستی کێشەکە دەستنیشان دەکات و چارەسەری چاکبوونەوە دابین دەکات.
- شکاوەکان پێویستیان بە بەستنەوە هەیە. چەند باوەڕدار ئەمڕۆ ژیانیان بە ئەزموونە ئازاربەخشەکان شکاوە؟ زۆرجار ئێمە لە توندوتیژییەکانیان تێناگەین، و بە هەڵوێستی بێباکانەمان برینداریان دەکەین نەک بەستنەوەیان.
- ئەوانەی دوورخراونەتەوە دەبێت بگەڕێنرێنەوە. ئاسانە کەموکوڕی لەوانەدا بدۆزینەوە کە کۆمەڵگای مەسیحییەکان جێدەهێڵن، بەڵام هەندێکیان بە بێڕەوشتی دوورخراونەتەوە. ئەوان پێویستیان بە شوانێکی خۆشەویست و تێگەیشتوو هەیە بۆ گەڕاندنەوەیان.
- ونبووەکان دەبێت بدۆزرێنەوە. تەنانەت مەسیحییەکانیش دەتوانن بۆ ڕاستییە ڕۆحییەکان ون ببن. شوانە چاودێرەکە بەدوایاندا دەگەڕێت و دەیاندۆزێتەوە.
- مەڕەکان نابێت بە زۆر حوکمڕانی بکرێن. پەترۆس ئاگاداری پیران دەکاتەوە کە «گەورە نەبن بەسەر ئەوانەی سپێردراون بە ئێوە، بەڵکو نموونە بن بۆ مێگەلەکە» (١ پەترۆس ٥:٣). دیۆترێفیس نموونەیەکی کلاسیکی کەسێکە کە هەرگیز نابێت پیر بووبێت چونکە «حەزی لە پێشەنگی بوو» (٣ یۆحەننا ٩-١٠).
- شوانە ڕاستەقینەکە وەک یەزدان دەبێت، بە ویستی خۆی خزمەت دەکات و بەبێ پاڵنەری قازانجی کەسی. ئەو نموونەیەک دەبێت بۆ ئەوانی تر، وەک ڕزگارکەرەکەی خۆی.
پێویستی بە یارمەتی
شوانە نایابەکەمان مێگەلەکەی دەخوات، بەرخەکان کۆدەکاتەوە و هەڵیان دەگرێت، و بە نەرمی ئەوانە ڕابەرایەتی دەکات کە گەنجیان هەیە (ئیشایا ٤٠:١١). ئەمڕۆ ئەو هێشتا بەدوای ژێر-شوانەکاندا دەگەڕێت کە وەڵامی ئامۆژگارییەکەی پەترۆس دەدەنەوە و بەرپرسیارێتی بە کزی خواردن و ڕابەرایەتیکردنی مێگەلی خودا لە هەر کۆبوونەوەیەکدا قبوڵ دەکەن. پێویستە نوێژ بکەین کە خودا پیاوانی وا بەرز بکاتەوە. و نابێت ئەرکەکەیان قورستر بکەین، بەڵکو هانیان بدەین لەم خزمەتە گرنگەدا کە زۆرجار پشتگوێ دەخرێت.





