بەڕێوەبردنەکانی کتێبی پیرۆز
- • بۆچی مەسیحییەکان قوربانی ئاژەڵ پێشکەش ناکەن کە لە منداڵانی ئیسرائیل داوا کرابوو؟
- • بۆچی مەسیحییەکان دەتوانن هەموو جۆرە گۆشتێک بخۆن وەک لە کرداری نێردراوان ١٠:٩-١٦دا نیشان دراوە، لەوانەش ئەو ئاژەڵانەی کە لە لێڤییەکان ١١دا بۆ جولەکەکان قەدەغە کرابوون؟
- • ئایا خودا بە درێژایی مێژوو گۆڕا؟
«هەرگیز»، وەڵامی ڕەهایە بۆ ئەم پرسیارەی کۆتایی! جەیمس لەبارەی خودا وەک باوک دەڵێت، «کە لەگەڵیدا هیچ گۆڕانکاری یان سێبەرێک نییە بەهۆی گۆڕانەوە» (جەیمس ١:١٧ ESV).
وشەی «بەڕێوەبردن» لە ئەفەسۆس ١:١٠ (KJV)دا دەرکەوتووە و ئاماژە بە بەڕێوەبردنی خودا یان ڕێکخستنی ژیان و ڕووداوەکان دەکات. کاتێک کتێبی پیرۆز دەخوێنین، تێبینی دەکەین کە بەڕێوەبردنی خودا بە درێژایی کات جیاواز بووە. زۆرێک لە زانایانی کتێبی پیرۆز ٧ بەڕێوەبردن، یان ماوەی بەڕێوەبردن، لە سەرەتای دروستبوونەوە تا کۆتایی جیهان، کە مێژووی مرۆڤایەتی لە دروستبوونەوە تا هەتاهەتایە دەگرێتەوە. هەر بەڕێوەبردنێک بە وەحییەکی خودایی دەست پێدەکات سەبارەت بە ویستی خودا. وەحییە خوداییەکە بەرپرسیارێتی بۆ مرۆڤایەتی دەهێنێت، کە بەزۆری بە شکستی مرۆڤ لە گوێڕایەڵیکردنی ویستی خودا کۆتایی دێت. ئەنجامەکەی سزایە لە خوداوە، کە بەڕێوەبردنەکە کۆتایی پێدەهێنێت.
کاتێک کتێبی پیرۆز دەخوێنینەوە، گرنگە بزانین کام بەڕێوەبردن بۆ ئەو بەشە دەگونجێت کە دەیخوێنینەوە. پۆڵس ئامۆژگاری تیمۆساوسی کرد، «هەوڵ بدە خۆت بە خودا پێشکەش بکەیت وەک کەسێکی پەسەندکراو، کرێکارێک کە پێویستی بە شەرمەزاربوون نییە، بە دروستی مامەڵە لەگەڵ وشەی ڕاستیدا بکات» (٢ تیمۆساوس ٢:١٥ ESV). لێکۆڵینەوەیەکی وردی کتێبی پیرۆز یارمەتیمان دەدات بزانین کام بەڕێوەبردن بۆ دەقێکی دیاریکراو دەگونجێت، بۆ ئەوەی تێگەیشتنێکی دروستمان هەبێت.
یەکەم بەڕێوەبردن: بێتاوانی (سەرەتای دروستبوون ١:٢٨–٣:٢٤)
یەکەم بەڕێوەبردن لە باخچەی عەدەن دەستی پێکرد، کاتێک خودا ئادەم و حەوای دروست کرد. پیاو و ژنەکە هەردووکیان بێتاوان بوون، بێ گوناه، و خودا خۆی بە سەردانە بەردەوامەکانی خۆی بەوان ئاشکرا کرد. تەنها یەک فەرمانیان پێدرا: لە درەختی زانینی چاکە و خراپە مەخۆن (٢:١٦-١٧). بەڵام دەزانین کە ئەوان شکستیان هێنا لە پاراستنی ئەم فەرمانە و لەو درەختەیان خوارد. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە کەوتنە ژێر سزای خودا و بە مردن نەفرەت لێکران. بەڕێوەبردنەکە بە سزای خودا بۆ ئادەم و حەوا کۆتایی هات، و هەردووکیان لە باخچەکە دەرکران.
دووەم بەڕێوەبردن: ویژدان (سەرەتای دروستبوون ٤–٨)
دووەم بەڕێوەبردن بە یەکەم خێزانی مرۆڤ دەست پێدەکات کە لەسەر زەوی دەژین، لە دەرەوەی باخچەی عەدەن. خودا ئادەم و حەوای بە پێستی ئاژەڵ پۆشی (٣:٢١)، کە وەحییەکە بۆ پێویستی قوربانی. کوڕەکەیان هابیل گوێڕایەڵی خودای کرد و قوربانی ئاژەڵی پێشکەش کرد، بەڵام براکەی قاین و هەموو نەوەکانی خراپەیان لەبەرچاوی خودا کرد. لە ئەنجامدا، مرۆڤایەتی دیسانەوە شکستی هێنا و خراپەکاری بەسەر هەموو زەویدا بڵاوبووەوە. بەڕێوەبردنەکە بە سزای خودا بە لافاو لە ڕۆژگاری نوحدا کۆتایی هات.
سێیەم بەڕێوەبردن: حکومەت (سەرەتای دروستبوون ٩–١١)
سێیەم بەڕێوەبردن بە نوح و خێزانەکەی دەستی پێکرد کە بەرپرسیارێتی حوکمڕانیکردنی زەوییان پێدرا (٩:٥-٦). فەرمانی سەرەکی خودا بڵاوبوونەوە و زۆربوون بوو (ئایەتی ٧)، بەڵام مرۆڤایەتی خودای بەربەرەکانی کرد بە هەوڵدان بۆ بنیادنانی تاوەرێک بۆ ئاسمان. لە ئەنجامی شکستی مرۆڤ، خودا مرۆڤایەتی سزادا بە پێدانی سەرلێشێواوی زمانە جیاوازەکان.
چوارەم بەڕێوەبردن: بەڵێن (سەرەتای دروستبوون ١٢–دەرچوون ١٩)
لە چوارەم بەڕێوەبردندا، خودا ئەبرام و خێزانەکەی هەڵبژارد بۆ دامەزراندنی پەیوەندییەکی نزیک لەگەڵیان. خودا ئەمەی بە فەزڵەوە کرد، یەکێکی لە خەڵکی هەموو زەوی هەڵبژارد. ئەو بەڵێنی خاکی کەنعانی بە ئەو و خێزانەکەی دا و بەرپرسیارێتی نیشتەجێبوونی لەوێدا. ئیبراهیم، ئیسحاق و یاقوب کێشە و شکستەکانی خۆیان هەبوو، بەڵام باوەڕیان بە بەڵێنەکانی خودا هەبوو. بەڵام، بە تێپەڕبوونی کات هەموو خێزانەکە شکستیان هێنا، دیسانەوە خراپەکاری مرۆڤایەتییان سەلماند. لەبری نیشتەجێبوون لە کەنعان، ئەوان وەک کۆیلە لە میسر کۆتاییان هات.
پێنجەم بەڕێوەبردن: یاسا (دەرچوون ١٩–کرداری نێردراوان ٢)
پێنجەم بەڕێوەبردن بە ڕزگارکردنی گەلەکەی خودا لە کۆیلایەتی لە میسر دەستی پێکرد. یاسای خودایان پێدرا و ڕێنمایی کران کە گوێڕایەڵی بکەن. لە درێژایی مێژووی ئیسرائیلدا، بە درێژایی زۆربەی پەیمانی کۆن، دەخوێنینەوە کە چۆن گەلەکە یاساکەیان شکاند و چۆن لە کۆتاییدا مەسیحەکەیان ڕەتکردەوە بە خاچکردنی. ئەنجامەکەی سزای خودا بوو بۆ جولەکەکان بە ناردنی ڕۆمەکان بۆ هێرشکردنە سەر ئۆرشەلیم لە ساڵی ٧٠ی زایینی، کە بووە هۆی بڵاوبوونەوەی جولەکەکان بەسەر جیهاندا.
شەشەم بەڕێوەبردن: فەزڵ (کرداری نێردراوان ٢–وەرگێڕان ١٩)
شەشەم بەڕێوەبردن کاتی ئێستا دەگرێتەوە، کە بە سەردەمی کەنیسە ناسراوە. بە فەزڵ تایبەتمەندە، بە پێچەوانەی یاسا. خەڵک بانگ دەکرێن کە بە باوەڕ متمانە بە مەسیح بکەن، بۆ ئەوەی چێژ لە ژیانی هەتاهەتایی وەربگرن. بەداخەوە، مرۆڤایەتی لە مەسیح دوور دەکەوێتەوە، و ئەو لە هەموو جیهاندا ڕەت دەکرێتەوە. کەنیسە دەبرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ خودا بێت لە ڕفاندندا، بەڵام ئەم بەڕێوەبردنە یەکسەر دوای سزای خودا لەسەر زەوی لە کاتی تەنگانەی گەورەدا کۆتایی دێت.
حەوتەم بەڕێوەبردن: شانشین (وەرگێڕان ٢٠)
حەوتەم بەڕێوەبردن کاتێک دەست پێدەکات کە مەسیح دێت بۆ حوکمڕانیکردن بەسەر زەویدا و شانشینی هەزار ساڵەی خۆی دەست پێدەکات. ئەمە باشترین کات دەبێت بۆ جیهان. ماوەیەکی خۆشگوزەرانی و ڕاستودروستی بێ وێنە دەبێت. بەرپرسیارێتی مرۆڤایەتی گوێڕایەڵیکردن و پەرستنی مەسیح پاشا دەبێت. ئەمەش لەلایەن زۆربەی ئەو کەسانەوە دەکرێت کە دەچنە ناو شانشینەکە، چونکە ئەوانیش باوەڕدارانی لەدایکبووی نوێ دەبن کە بە تەنگانەی گەورەدا تێپەڕیون. بەڵام، زۆر کەس لە کاتی شانشینی هەزار ساڵەدا لەدایک دەبن، و هەندێکیان لە کۆتایی ١٠٠٠ ساڵەکەدا یاخیبوونێکی کۆتایی دژی مەسیح دەست پێدەکەن. تەنانەت لە شانشینی هەزار ساڵەشدا مرۆڤایەتی شکستی خۆی دەسەلمێنێت. ئەم بەڕێوەبردنەی کۆتایی بە سزای کۆتایی خودا کۆتایی دێت، کاتێک بێباوەڕان دەنێرێت بۆ دۆزەخی هەتاهەتایی.
تێبینییەکانی کۆتایی
هەندێک لە بەڕێوەبردنەکان سروشتی زەمینییان هەیە، لەگەڵ یاسای دیاریکراو سەبارەت بەوەی چی بخۆن، چۆن ژیان لەسەر زەوی بەڕێوە ببەن و هی تر. ماوەکانی تری کات سروشتی ئاسمانییان هەیە، زیاتر پەیوەندی بە پەیوەندی ڕۆحیمانەوە لەگەڵ خودا. ئەگەر بەدواداچوون بۆ بەڕێوەبردنەکان بکەین، تێبینی دەکەین کە بە شێوەی زەمینی و ئاسمانی بەم شێوەیە یەک لە دوای یەک دێن:
١ بێتاوانی زەمینی
٢ ویژدان ئاسمانی
٣ حکومەت زەمینی
٤ بەڵێن ئاسمانی
٥ یاسا زەمینی
٦ فەزڵ ئاسمانی
٧ شانشین زەمینی
ئەمە ڕەنگە وای لێبکات پرسیار لەسەر بنەمای ڕزگاری لە هەر بەڕێوەبردنێکدا بکەین. خودا وەحییەکی بە ئادەم و حەوا دا کە دەبێت ئاژەڵێک بکوژرێت، خوێن بڕژێت، بۆ داپۆشینیان بەهۆی گوناهەکانیانەوە (سەرەتای دروستبوون ٣:٢١). هابیل قوربانی ئاژەڵی پێشکەش کرد، وەک ئیبراهیم، ئیسحاق، یاقوب و ئەوانی تر. یاساکە زۆر ڕێنمایی لەبارەی جۆرە جیاوازەکانی قوربانییەکانەوە لەخۆگرتبوو. هەرچەندە بەڕێوەبردنەکان وێنەی جیاوازی بیرۆکەی ڕزگارکردنیان هەیە، بەڵام هەموویان ئاماژە بە خاچی خودا عیسای مەسیح دەکەن. خاچ بنەمای ڕزگاری و ڕزگارکردنە لە هەموو بەڕێوەبردنەکاندا. لە ڕابردوودا قوربانییەکانی ئاژەڵ وێنەیان دابین دەکرد بۆ یارمەتیدانمان لە تێگەیشتن لە تایبەتمەندییە جیاوازەکانی خاچەکەی. لە ئێستادا خوانەکەی خودا یادخەرەوەی کارەکەیەتی بۆمان. ئەو ناوەندی مێژووە و جەوهەری هەموو کتێبی پیرۆزە!
ڕۆژی دواتر، کاتێک ئەوان [خزمەتکارانی کۆرنێلیۆس] بە ڕێگادا دەڕۆیشتن و نزیک دەبوونەوە لە شارەکە، پەترۆس نزیکەی کاتژمێر شەش چووە سەر سەربان بۆ نوێژکردن. پاشان زۆر برسی بوو و ویستی نان بخوات؛ بەڵام کاتێک ئەوان ئامادەیان دەکرد، کەوتە حاڵەتێکی بێهۆشییەوە و بینی ئاسمان کرایەوە و شتێک وەک پارچە قوماشێکی گەورە کە لە چوار گۆشەکەیەوە بەسترابوو، بەرەو ئەو دابەزی و خرایە سەر زەوی. تێیدا هەموو جۆرە ئاژەڵێکی چوارپێی زەوی، دڕندە، خشۆک، و باڵندەی ئاسمان هەبوون. و دەنگێک هات بۆی، «هەستە، پەترۆس؛ بکوژە و بخۆ.» بەڵام پەترۆس وتی، «نا، خودایە! چونکە هەرگیز هیچ شتێکی گشتی یان پیسم نەخواردووە.» و دەنگێک دیسانەوە بۆ جاری دووەم قسەی لەگەڵدا کرد، «ئەوەی خودا پاکی کردووەتەوە نابێت تۆ بە گشتی ناوی ببەیت.» ئەمە سێ جار کرا. و شتەکە دیسانەوە بۆ ئاسمان بەرز کرایەوە. ... «خودا پێی نیشان داوم کە نابێت هیچ پیاوێک بە گشتی یان پیس ناوببەم.» (کرداری نێردراوان ١٠:٩-١٦، ٢٨ NKJV)
