ئەم جیهانە بیابانێکی فراوانە! هیچ شتێکمان نییە بۆ گەڕان یان هەڵبژاردن؛ هیچ بیرکردنەوەیەکمان نییە بۆ مانەوە لەو وێرانەیەدا؛ هیچ شتێکمان نییە بۆ پەشیمانبوونەوە یان لەدەستدان. —جۆن ن. داربی (١٨٠٠-١٨٨٢)
ئەم دێڕانە دۆخی مەسیحییەکان کورت دەکەنەوە. ئەوان لە جیهاندان بەڵام هی ئەو نین. خودا لەگەڵیانە، و ڕۆحی پیرۆز لەواندا نیشتەجێیە – جەستەیان پەرستگای ئەوە (١ کۆرنسۆس ٦:١٩). خوداوەند یەسووع بە باوەڕدارانی وت، «ئەوەتا، من هەمیشە لەگەڵتانم، تەنانەت تا کۆتایی جیهان» (مەتتا ٢٨:١٩ KJV)، و بەڵێنی دا کە «لە هەر شوێنێک دوو یان سێ کەس بە ناوی من کۆببنەوە، من لە ناوەڕاستی ئەواندام» (١٨:٢٠).
خودا دەیەوێت پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ گەلەکەیدا هەبێت. بۆ نموونە، ئەو لە باخچەی عەدەن پێش کەوتن لەگەڵ ئادەمدا ڕۆیشت و قسەی کرد. ئیبراهیم دۆستی خودا بوو. و کاتێک خودا ڕێنماییەکانی بە مووسا دا بۆ دروستکردنی خێمەی پەرستن، وتی، «با پەرستگایەکم بۆ دروست بکەن؛ بۆ ئەوەی من لە ناویاندا نیشتەجێ بم» (دەرچوون ٢٥:٨).
دوای بیستنی کارە گەورەکانی خودا بۆ گەلەکەی ئیسرائیل لە ڕزگارکردنیان لە میسر، هەندێک کەس لە نەتەوەکانی ترەوە ویستیان بێنە ژێر دەسەڵاتی خودا بە هاتن بۆ ئیسرائیل. ئەگەر کەسێکی لەو شێوەیە هاتبووایە بۆ نەتەوەکە لە بیابانی سینا دوای دامەزراندنی خێمەی پەرستن، ئەوا چوارگۆشەیەکی فراوانی دەدۆزییەوە کە بە پەردەیەکی کەتانی سپی پاک، بە بەرزی ٧ بۆ ٨ پێ دیاریکرابوو. ڕەنگە برۆنزەکەی بینیبێت کە پایەکانی هەڵگری پەردەکە تێیدا دانرابوون، بەڵام ستوونەکان و بەستەرە زیوییەکان – زیو باس لە کڕینەوە دەکات – نەدەبینران. لەبەر خۆردا برۆنز و کەتانەکە بەهۆی بریقەیانەوە سەخت دەبوون بۆ سەیرکردن. پەردەی پاکی تەواو نوێنەرایەتی ستانداردی تەواوی خودا بۆ ڕاستودروستی دەکرد، و قاپقاپە برۆنزییەکان دادگاییکردن و دادپەروەری خودایان نیشان دەدا. بە سەیرکردنی ئەم شتانە ڕەنگە کەسێک هەست بە بێبەهایەتی خۆی بکات، تەنانەت پیسی، بۆ چوونە ژوورەوەی ئەو شوێنە سەرسوڕهێنەرە. هەزاران خێمە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک دەوری چوارگۆشەکەیان دابوو.
بەڵام زۆر پێش ئەوەی بتوانێت خێمە تاکەکەسییەکان و پێکهاتە گەورەکە لە ناوەڕاستیاندا بناسێتەوە، دیاردەیەکی گەورە سەرنجی ڕادەکێشا: ستوونێکی ڕەقی هەور کە لە پێکهاتەکەوە بەرەو سەرەوە تاوەکو سەرووی هەورەکان دەگەیشت. بە شەو سەرسام دەبوو بەوەی چۆن هەورەکە دەگۆڕا بۆ ستوونێکی ئاگر، وەک بڵێی، دەگەیشتە بەرزاییەکانی ئاسمان. بە سەیرکردنی ئەمە لە ڕۆژدا کەسەکە هەستێکی قووڵی ترس و دڵەڕاوکێی پێدەهات، وەک بڵێی کەسێکی زۆر بەهێز و هەموو شتزان لەوێ بوو کە هەموو شتێکی دەربارەی ئەو دەزانی. بە شەو بوونی ئەو کەسەی کە بە ئاگرەکە نیشان دەدرا، ڕووناکی دەبەخشی لە تاریکی دەوروبەردا – ئاسوودەیی و ئیلهامێک بۆ ئەو کەسانەی کە لە خێمەکانیاندا پشوو دەدەن.
بە دەوری شوێنەکەدا دەڕۆیشت، نامۆکە ئاگاداری ئەوە دەبوو کە دەرکراوە. کاتێک دەهاتە ناوەڕاستی لای ڕۆژهەڵات، سەرسوڕهێنەرێک هەبوو کە ئەوەندە گەورە بوو کە ڕەنگە هەناسەی لێ بڕیبێت: پەردەیەکی کەتانی ناسک بە بەرزی ئەوی تر بەڵام بە هەموو جۆرە ڕەنگێکی شین، سوور و مۆر نەخشێنرابوو (دەرچوون ٣٨:١٨). ئەم پەردە جوان نەخشێنراوە ڕەنگە وەک بڵێی خەڵکی بانگهێشت دەکرد بۆ چوونە ژوورەوە. بەڵام بە وەستان لەوێدا کەسێک ئاگاداری هەموو بیرکردنەوە و کردەوە هەڵەکانی دەبوو کە بە ناڕەحەتی لە ڕابردووی خۆیدا مابوونەوە. چۆن ڕەنگە پیاوێک بتوانێت لەو دەروازەیەدا بچێتە ژوورەوە؟
با وا دابنێین لە کاتێکدا نامۆکە لە دەروازەکەدا وەستابوو، گۆشەیەکی پەردە سەرسوڕهێنەرەکە بەرز بووەوە و پیاوێک لە سەر تا پێ بە کەتانی سپی پۆشراو و کڵاوێکی سپی لەسەر سەری دەرکەوت – جلوبەرگەکەی هەمان پاکی پەردەکەی نیشان دەدا. ئەو پیاوە، کە قەشە بوو، ڕەنگە پرسیاری لە نامۆکە کردبێت، «قوربانییەکەت لە کوێیە؟ ناتوانیت بێیتە ژوورەوە مەگەر قوربانییەکت هەبێت – بەرانێک، بەرخێک یان تەنانەت کۆترێک – بۆ قوربانیکردن (ژمارەکان ١٥:١٤). خودا تەنها کاتێک قبوڵت دەکات کە قوربانییەک بهێنیت.»
نامۆکە بە سەرسوڕمانەوە سەری ڕاژەند و ڕەنگە پرسیاری لە قەشەکە کردبێت دەربارەی خودا. ئەگەر وای کردبێت، قەشەکە وەڵامی دەدایەوە، «خوداکەمان یەهۆڤا ئیلۆهیمە، ئەو کە ئاسمان و زەوی دروستکرد، کە حوکمی گەردوونی فراوان دەکات، کە ئێمە گەلەکەی ئەوین و ئەمە شوێنی نیشتەجێبوونی ئەوە.» نامۆکە ڕەنگە سەری ڕاژەندبێت و وتبێتی، «چۆن خودایەکی وا سەرسوڕهێنەر دەتوانێت لێرە لەسەر زەوی لەم بیابانەدا بژی؟» قەشەکە ڕوونی دەکردەوە، «باوباپیرانی هاوبەشمان گوناهیان کرد و هەموو ڕەگەزەکە کەوت و خراپ بوو؛ زەوی پڕ بوو لە توندوتیژی. بۆیە، خودا بە ڕاستی جیهانی بە لافاوێک لەناوبرد؛ تەنها هەشت کەس ڕزگار بوون. ڕاستی خودا بە زیندوویی مایەوە، و خودا ئیبراهیمی باوباپیرانمان هەڵبژارد و ئێمەی، نەوەکانی، هێنایە ئێرە بۆ ئەوەی خودا یاساکەی پێمان بدات.» نامۆکە ڕەنگە پێشتر دەربارەی یەکەم مرۆڤەکان کە گوناهیان کردبوو و دەربارەی لافاوەکەی خودا کە بەهۆی ڕەفتاری مرۆڤەوە نێردرا، بیستبێتی. بە ئارەزوویەکی گەشەسەندوو نامۆکە ڕەنگە وتبێتی، «زۆر دەمەوێت دەربارەی خودای ڕاستەقینە و ڕاست – خوداکەی ئێوە – بزانم.» ئەمڕۆ ئێمە لەبیرمانە کە یەسووع وتی، «وەرن بۆ لام هەمووتان کە ماندوون و قورسیتان لەسەرە» (مەتتا ١١:٢٨).
نامۆکە بە ناسینەوەی پێویستییەکەی، ڕەنگە وەڵامی قەشەکەی دابێتەوە، «من بەڕاستی بە باری گوناهەوە قورسم. ئێستا کە پاکی و پیرۆزی خوداکەت دەبینم، دەمەوێت ئەو ببێتە خوداکەم، ئەگەر ئەو منی بوێت.» قەشەکە وەڵامی دایەوە و بانگهێشتنامەیەکی پێدا، «کەواتە وەرە ژوورەوە و دەربارەی خوداوەندی سوپاکان فێر بە. هەموو ئەوەی لێرە دەیبینیت شتێکت دەربارەی ئەو پێدەڵێت.»
کاتێک قوربانییەکەی هێنا، نامۆکە دەیتوانی لە دەروازەکەوە ببرێتە ژوورەوە. نامۆکە، بە بینینی ئەوەی کە پشتی لە ڕۆژهەڵات و خۆری هەڵاتوو بوو، تێگەیشت کە ئەم شوێنە بە تەواوی جیاوازە لە پەرستگاکانی هەموو خوداوەندەکانی تر. ئەوان ڕوویان لە خۆری هەڵاتوو بوو وەک بڵێی دەیانپەرست، بەڵام ئەم یەکێکیان ڕووی لە ئاراستەی پێچەوانە بوو وەک بڵێی ڕووبەڕووی نهێنییەکە دەبێتەوە و لە شوێنێک لە ژێر تاریکی هەورەکەدا کە لەسەر پێکهاتەکەی بەردەمیدا وەستابوو، چارەسەر دەکرێت.
لە بەردەم پێکهاتەکەدا قوربانگایەکی گەورەی برۆنزی هەبوو، و لە تەنیشتییەوە قاپێکی گەورە هەبوو کە قەشەکان دەبوو خۆیانی تێدا بشۆن. کاتێک ئەم شتانەی پێوترا، نامۆکە تێگەیشت کە خودا ئەوەندە پیرۆز و پاکە کە تەنها ئەوانەی کە ئەو پاکی کردوونەتەوە دەتوانن لێی نزیک ببنەوە.
«لێرە خەڵک قوربانییەکانیان دەهێنن، و لێرە ئێمە بەیانیان و ئێواران قوربانی سووتێنراو دەسووتێنین بۆ ئەوەی دووکەڵی قوربانییە سووتێنراوەکە هەمیشە بەرەو خودا بەرز بێتەوە. هەرچەندە ئەو لێرە لەگەڵ گەلەکەیدا نیشتەجێیە، شوێنی ڕاستەقینەی ئەو لە ئاسمانە، بەڵام تەنانەت ئاسمانی ئاسمانەکانیش ناتوانن لە خۆیان بگرن. ئەو لە هەموو شوێنێکە، هەموو بەهێزە و هەموو شتێک دەزانێت.»
پێویستی قوربانییەکان بۆ گوناه و بۆ سەرپێچییەکان (گوناهە تایبەتەکان) کە بە بەردەوامی پێشکەش بکرێن، بۆ نامۆکە مانای هەبوو کە ئاگاداری گوناه بوو لە ژیانیدا. ئاژەڵەکانی ئەم قوربانییانە لەلای قوربانگاکە دەکوژران و پاشان لە دەرەوەی کەمپەکە دەسووتێنران، چونکە ئەوان، وەک بڵێی، بوونە گوناه. قوربانییەکانی تر، قوربانییە سووتێنراوە تەواوەکان و قوربانییەکانی ئاشتی، لەسەر قوربانگاکە دەسووتێنران. بە نامۆکە وترا کە هیچ پیاوێک ناتوانێت بە ڕاستی دیاری پێشکەش بە خودا بکات. ئەوەی خودا دەیویست، سوپاسگوزاری مرۆڤ بوو بۆ ئەو قوربانیکارەی کە دەهات – یەکێک کە خۆی بە تەواوی پێشکەش بە خودا دەکرد هەمیشە، بە دڵخۆشی ویستی ئەو جێبەجێ دەکرد.
نامۆکە ڕەنگە پرسیاری کردبێت: «کێ بە تەواوی پاکە و خۆی پێشکەش دەکات وەک بڵێی قوربانی سووتێنراو و قوربانی گوناه بێت، بەمەش ئاشتی لەگەڵ خودا دروست دەکات؟» هەرچەندە ڕەنگە سەری لێ شێوابێت، بەڵام ڕۆحی لە ناخیدا بەرز دەبووەوە، بە تێگەیشتن لەوەی کە نهێنییەکی گەورە و سەرسوڕهێنەر نزیک بوو لە ئاشکراکردن.
«ئەوە مەسیحە، یەکێکە کە دێت و وەک مووسای سەرکردەمان و هێنەری یاسای خودا بۆ ئێمە دەبێت. ئەو هەردوو قوربانی و ڕزگارکەر دەبێت. ئێمە نازانین چۆن، بەڵام وا دەبێت، چونکە ئەوە خودا بڕیاری داوە.» ڕەنگە نیگایەکی دوور لەسەر ڕووی قەشەکەدا هەبووبێت کاتێک ئەمەی ڕوون دەکردەوە، بە ئارەزوویەوە سەیری ئاسمانەکانی دەکرد و تامەزرۆی هاتنی مەسیح بوو.
نامۆکە چاوەکانی لە قوربانگاکە و حەوزەکە لادەدا و سەیری دەروازەی شوێنە پیرۆزەکە دەکرد. وەک دەروازەی شوێنەکە، بە پێنج ستوون کە لە قاپقاپە برۆنزییەکاندا دانرابوون، پاڵپشتی دەکرا. ستوونەکان لە داری ئەکاسیا دروستکرابوون و بە زێڕ داپۆشرابوون. پرسیارەکانی نامۆکە بە خێرایی و بە پەرۆشییەوە دەهاتن سەبارەت بەوەی چی لە پشت ئەو پەردەیەدا بوو کە بە داوی زێڕین و نەخشاندنی شین و مۆر و سوور لەسەر کەتانی سپی ناسک نەخشێنرابوو.
قەشەکە ڕوونی دەکردەوە، «ئەمانە ڕەنگەکانی ئاسمانن، ڕەنگەکانی پاشایەتی و مرۆڤایەتی لەگەڵ زێڕی خوداوەندی. مەسیح – تەنها ئەو هەموو ئەمانەیە لە یەک کەسدا.» بە دۆزینەوەی ئەمە بە سەختی بۆ تێگەیشتن، نامۆکە ڕەنگە بە گۆشەگیرییەوە وتبێتی، «چۆن خودا دەتوانێت هەردوو یەک و زیاتر لە یەک بێت؟»
قەشەکەش بە تەواوی تێناگەیشت، بەڵام بۆ میوانەکەی ڕوونی دەکردەوە کە یەکەم وشەکانی یاساکە «لە سەرەتادا خودا دروستی کرد» بوون. پاشان درێژەی دەدا بە ڕوونکردنەوەی ئەوەی کە وشەی «خودا» کۆ بوو و کاری «دروستکرد» تاک بوو، بەو ئەنجامە دەگەیشت کە ئەمە سروشتی خوداوەند بوو: یەک خودا بەڵام سێ کەس.
نامۆکە ڕەنگە بە ئارەزوویەوە سەیری پەردەکەی کردبێت و پرسیاری کردبێت چی لە ژوورەوەیە، بەڵام پڕ بوو لە ترس چونکە ئەم خودایە پیرۆز بوو، بە پاکییەک کە لە تێگەیشتنی مرۆڤ بەدەر بوو. ڕەنگە پرسیارەکانی وەڵام درابنەوە کاتێک پیاوەکە بە سپی پۆشراو بەردەوام بوو: «قەشەیەک هەموو ڕۆژێک دەچێتە ژوورەوە بۆ سووتاندنی بخوور لەسەر قوربانگای زێڕین. لە یەک لای قوربانگاکەدا چرادانێکی زێڕین هەیە بە حەوت لق و حەوت چرا کە ڕووناکی دەدەن لە تاریکیدا. لە لایەکی تردا مێزێک هەیە کە بە زێڕ داپۆشراوە، کە نان لەسەریەتی. خودا ڕووناکییە و ئەو ڕووناکی ئێمەیە، ڕێگامان ڕووناک دەکاتەوە لەم بیابانەدا. ئەویش دابینمان دەکات، مێزێک ئامادە دەکات بە نان لە ئاسمانەوە، مەننا کە دەیخۆین. وەک چۆن خوداوەندمان سەرچاوەی هەموو ژیانە، بە هەمان شێوە بە ژیانی خۆی پشتگیریمان دەکات. بخوورەکە لەسەر قوربانگای زێڕین باس لە دڵخۆشی باوک دەکات بە کوڕەکەی، مەسیح.»
«و لەوە زیاتر؟» پرسیارکەرەکە ڕەنگە وەڵامێکی ویستبێت بە چاوەڕوانی ئەوەی کە هیچ شتێک نەبێت جگە لە تاریکی. بەڵام، بە وەڵامەکە زیاتر سەرسام دەبوو: «لەوە زیاتر پەردەیەکی تر هەیە کە بە شین، مۆر، سوور و زێڕ نەخشێنراوە. لەسەری، وەک لەسەر پەردە ناوخۆییەکان کە بەسەر خێمەی خودادا بڵاوکراونەتەوە، کەرووبیمەکان نەخشێنراون، فریشتە بەهێزەکان کە بە بەردەوامی لە دەوری تەختی خودا ئامادەن.»
بۆ پرسیاری نامۆکە، «و ئەو تەختە لە کوێیە؟»، قەشەکە وەڵامی دەدایەوە، «ئەوە لە ئاسمانی سێیەمە، بەڵام لەم شوێنە پیرۆزترین شوێنەشدا کە سندوقی پەیمان تێیدا دانراوە. کەرووبیمە زێڕینەکان، بە باڵەکانیان کە درێژکراونەتەوە، سەیری کورسیی میهرەبانی دەکەن، کە تەختی خودایە و ئەو لەوێ لە نێو گەلەکەیدا نیشتەجێیە.»
نامۆکە یان دڵ و مێشکی خۆی ڕادەستی ئەو دەکات کە پێغەمبەر، قەشە، پاشا، دادوەر، قوربانی و ڕزگارکەری بەهێزە، یان بە ناڕەزایی و ناخۆشییەوە دەڕوات، لە ترسی مرۆڤدا گیرۆدە دەبێت. کامیان دەکەین، خۆمان ڕادەست دەکەین یان دەڕۆین؟ چی دەتوانین بکەین بۆ بەدەستهێنانی ڕزگاری؟ هیچ شتێک!
هیچ شتێک نە گەورە نە بچووک؛ هیچ گوناهکارێک نا! یەسووع کردی؛ هەمووی کردی، زۆر، زۆر لەمێژە. —جەیمس پرۆکتۆر
کتێبی پیرۆز بە سادەیی دەڵێت، «باوەڕ بە خوداوەند یەسووع بهێنە، و ڕزگارت دەبێت» (کردارەکان ١٦:٣١).
