«عیسای گەورەمان، کە لە پێناوی تاوانەکانماندا ڕادەست کرا و بۆ ڕەوایەتیدانمان زیندوو کرایەوە... کەواتە بە بنەمای باوەڕ ڕەوایەتی پێدراوین، لە ڕێگەی گەورەمان عیسای مەسیحەوە ئاشتی لەگەڵ خودا هەیە.» —ڕۆما 4:24-5:1 JND
کاری گەورەمان عیسا، کوڕی خودا، ئەوەندە گەورە و گشتگیرە کە وشەی خودا ژمارەیەک زاراوەی جیاواز بەکاردەهێنێت بۆ وەسفکردنی و ئەمەش دەبێتە هۆی بەرەکەت بۆ ئەوانەی باوەڕیان پێیەتی. بۆ ئێمە کە گەورەمان عیسا دەناسین، دەبێت خۆشییەکەمان ئەوە بێت کە بگەڕێین بەدوای مانای ئەم وشانەدا و فێربین کە چی فێرمان دەکەن دەربارەی گەورەمان عیسا و کاری سەرسوڕهێنەری لە خاچی گۆلگۆتادا. یەکێک لەو زاراوانەی لە کتێبی پیرۆزدا بەکارهاتووە «ڕەوایەتیدانە.»
ڕەوایەتیدان چییە؟
یارمەتیدەرە کە بزانین دوو لایەنی ڕەوایەتیدانمان هەیە. کرداری نێردراوان 13:39 لایەنێکی پێشکەش دەکات: «و بەهۆی ئەوەوە هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن لە هەموو شتێک ڕەوایەتییان پێدەدرێت، لەو شتانەی کە بە یاسای موسا ڕەوایەتیتان پێ نەدەدرا» (KJV). کاتێک ڕەوایەتیمان پێدەدرێت، بە تەواوی لە هەموو ئەو تۆمەتانە پاک دەبینەوە کە لە دژمان بوون. نێردراو پۆڵس ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمە لە ژێر یاسادا مەحاڵ بوو (لەمە زیاتر بە وردی دەڕوانین). بەڵام، ئەوەی یاسا نەیدەتوانی بیکات، کاری مەسیح ئەنجامی داوە. ئێمە «لە هەموو شتێک» ڕەوایەتیمان پێدراوە و یەک تۆمەتیش لە دژی ئەوانە نامێنێتەوە کە خودا ڕەوایەتی پێداون. «کێ دەتوانێت هیچ شتێک بخاتە سەر هەڵبژێردراوانی خودا؟ خودایە کە ڕەوایەتی دەدات» (ڕۆما 8:33).
لایەنەکەی تر بریتییە لە پێگەی ڕاستودروستی نوێمان لەبەردەم خودا. ئەمە لە 2 کۆرنسۆس 5:21 دا دەبینرێت: «چونکە ئەو کە گوناهی نەدەزانی، لە پێناوی ئێمەدا کردی بە گوناه؛ بۆ ئەوەی ئێمە لەو ڕاستودروستی خودا بین.» لە زمانی یۆنانیدا کە پەیمانی نوێ بە ڕەسەنی پێ نووسراوە، ئەو وشانەی وەرگێڕدراون بە ڕەوایەتیدان و ڕاستودروستی پەیوەندییەکی نزیکیان هەیە. کاتێک خودا ڕەوایەتیمان پێدەدات، بە ڕاستودروستمان دەژمێرێت (ڕۆما 4:3,5). مانای چییە کە بە ڕاستودروست بژمێردرێین؟ ئەوەیە کە خودا بە هاوتای هەموو ئەوەی کە ئەو لە سروشتی خۆیدا هەیە – وەک خۆشەویستی و پیرۆزییەکەی، میهرەبانی و ڕاستگۆییەکەی. ئەمە بریتییە لە ڕاستی پێگە، یان شوێنمان، لەبەردەم خودا لەسەر بنەمای کاری مەسیح. دۆخی ڕاستەقینەمان لە ژیانی ڕۆژانەماندا پرسیارێکی ترە.
جیاوازی نێوان لێخۆشبوون و ڕەوایەتیدان چییە؟
بە فەزڵی خودا، باوەڕدار هەردووکی ڕەوایەتی پێدەدرێت و لێی خۆش دەبێت. بەڵام، ئەم زاراوانە بە تەواوی هەمان شت ناگەیەنن. با وا دابنێین کە بانکێک 10,000 دۆلارم پێ دەدات، بەڵام کاتێک کاتی دێت ناتوانم قەرزەکە بدەمەوە. ئەگەر بانکەکە لە قەرزەکەم خۆش بێت، سزای شکستەکەم لە دانەوەی قەرزەکە لابراوە. لێم خۆش بووە. ئەگەر کەسێک بچێتە بانک و قەرزەکە لە جیاتی من بداتەوە، ئەوا من لە قەرزەکەم ڕەوایەتیم پێدراوە. نەک تەنها سزا لابراوە، بەڵکو قەرزەکە خۆی بە تەواوی جێبەجێ کراوە. ڕەوایەتیدان لە تەنها لێخۆشبوون تێپەڕ دەبێت.
لە ئینجیلدا، کاری مەسیح خودا توانادار دەکات کە بە ئازادی هەردووکیان دابین بکات. باوەڕدار لێی خۆش دەبێت چونکە مەسیح سزای ئەو گوناهانەی کە شایستەی بوو بەرگە گرت (ئەفەسۆس 1:7). و چونکە قەرزەکە بە تەواوی لەلایەن کاری گەورەمان عیساوە لەسەر خاچ دراوە، باوەڕدار لە هەموو ئەو تۆمەتانە ڕەوایەتی پێدەدرێت کە لە دژی بوون (کرداری نێردراوان 13:39).
خودا کێ ڕەوایەتی پێدەدات؟
ڕەنگە سەرسام بین بە دەوڵەمەندی فەزڵی خودا (ئەفەسۆس 1:7) کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە خودا کێ ڕەوایەتی پێدەدات. ئایا ئەو ڕەوایەتی بەو کەسانە دەدات کە «باش» یان «ڕەوشت بەرزن»؟ چی دەربارەی خەڵکی «ئایینی»؟ ئایا ئەو ڕەوایەتی بەوانە دەدات کە «کردەوە باشەکانیان لە خراپەکانیان زیاترن»؟ نەخێر. وشەی خودا پێمان دەڵێت کە خودا «ڕەوایەتی بە بێدینەکان دەدات» (ڕۆما 4:5 jnd). گوناهبارانی تاوانبار و وێرانکراو وەردەگرێت، لە هەموو تۆمەتێک پاکیان دەکاتەوە و دەیانهێنێتە پێگەیەکی ڕاستودروست لەبەردەم خۆیدا. بەڵام، بۆ ئەوەی ڕەوایەتیمان پێبدرێت، دەبێت دۆخی ونبوو و تاوانبارمان لەبەردەم خودا بناسینەوە. دەبێت دان بەوەدا بنێین کە ئێمە بێدینین و بە ڕاستی لە ژێر سزای خوداداین. بە داننان بەمەدا دەتوانین بە باوەڕەوە ڕوو بکەینە مەسیح و دان بەوەدا بنێین کە بەهۆی کارەکەیەوە – چونکە ئەو لە شوێنی سزاکەدا وەستا کە ئێمە بە ڕاستی شایستەی بووین – خودا دەتوانێت بە ڕاستودروستی ڕەوایەتیمان پێبدات. «بەڵام بۆ ئەو کە کار ناکات، بەڵکو باوەڕ بەو دەهێنێت کە ڕەوایەتی بە بێدینەکان دەدات، باوەڕەکەی بە ڕاستودروستی دەژمێردرێت» (ڕۆما 4:5 KJV).
کاتێک بیر لەوە دەکەینەوە کە گەورەمان عیسا چی کردووە، با ستایش و پەرستشی بکەین!
چۆن ڕەوایەتیمان پێدەدرێت؟
لە وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارەدا یارمەتیدەرە کە بزانین سێ لایەن بۆ ڕەوایەتیدانمان هەیە. یەکەم، کتێبی پیرۆز دەڵێت کە ئێمە «بە خۆڕایی بە فەزڵی ئەو [خودا] ڕەوایەتیمان پێدەدرێت لە ڕێگەی ئەو ڕزگاربوونەی کە لە مەسیح عیسادایە» (ڕۆما 3:24). وەک بینیمان، خودایە کە ڕەوایەتی دەدات. ئەو سەرچاوەی ڕەوایەتیدانمانە. ئێمە بە فەزڵی ئەو ڕەوایەتیمان پێدەدرێت – فەزڵی بێ شایستەیی ئەو. هیچ شتێک نییە کە کردبێتمان یان بتوانین بیکەین بۆ ئەوەی شایستەی بین. ئەو بە خۆڕایی بە هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن دەبەخشێت، بەبێ هیچ تێچوویەک بۆ ئێمە، بەڵام بە تێچوویەکی زۆر بۆ خۆی و بۆ کوڕە پیرۆزەکەی.
دووەم، دەخوێنینەوە کە ئێمە «بە خوێنی ئەو [مەسیح] ڕەوایەتیمان پێدەدرێت» (ڕۆما 5:9). ئەمە بنەمایە (بناغە)ی ڕەوایەتیدانمانە. لە پەیمانی کۆندا دەخوێنینەوە کە «ژیانی جەستە لە خوێندایە» (لێڤییەکان 17:11). خوێنی ڕژاو باس لە ژیانێک دەکات کە لە مردندا بەخشراوە. بەم شێوەیە، لە ڕێگەی مردنی گەورەمان عیسای مەسیحەوە، ئێمە ڕەوایەتیمان پێدەدرێت. ئەو لە پێناوی تاوانەکانماندا ڕادەست کرا، سزای خودای بۆ گوناهەکانمان بەرگە گرت، و پاشان خودا دووبارە زیندووی کردەوە بۆ ڕەوایەتیدانمان وەک بەڵگەی ئەوەی کە هەموو گوناهەکانمان بە تەواوی چارەسەر کراون (ڕۆما 4:25). ئەو کارەکەی کردووە بۆ ئەوەی خودا بتوانێت «دادپەروەر بێت، و ڕەوایەتیدەر» بێت بۆ هەموو ئەوانەی باوەڕ بە عیسا دەهێنن (ڕۆما 3:26)!
سێیەم، دەخوێنینەوە کە ئێمە «بە باوەڕ ڕەوایەتیمان پێدەدرێت» (ڕۆما 5:1). ئەمە لایەنی ئێمەیە و بنەمایە (پێویستی) ڕەوایەتیدانمانە. ئیبراهیم نموونەیە بۆ ئێمە: «ئیبراهیم باوەڕی بە خودا هێنا و بە ڕاستودروستی بۆی ژمێردرا» (ڕۆما 4:3). بەم شێوەیە بۆ ئێمە: «بۆ ئەو کە ... باوەڕ بەو دەهێنێت کە ڕەوایەتی بە بێدینەکان دەدات، باوەڕەکەی بە ڕاستودروستی دەژمێردرێت» (ڕۆما 4:5). بەشی ئێمە تەنها ئەوەیە کە باوەڕ بکەین گەورەمان عیسای مەسیح «لە پێناوی گوناهەکانماندا مردووە بەپێی کتێبی پیرۆز، کە نێژراوە، و لە ڕۆژی سێیەمدا بەپێی کتێبی پیرۆز زیندوو کراوەتەوە» (1 کۆرنسۆس 15:3-4). لەبەر ئەوەی کوڕی خودا خۆی لە کۆتایی ئازارەکانی لەسەر خاچ ڕایگەیاند کە «تەواو بوو» (یۆحەننا 19:30)، چی زیاتر دەتوانین بکەین؟ بەشی ئێمە تەنها ئەوەیە کە باوەڕ بکەین هەموو شتێک کراوە.
وەک لە نموونەی خوانە گەورەکەدا، بانگەوازەکە ئەمڕۆ دەردەچێت، «وەرن؛ چونکە هەموو شتێک ئێستا ئامادەیە» (لۆقا 14:17). لە نموونەکەدا هەموو ئەوەی پێویست بوو وەڵامێک بوو لەوانەی بانگهێشت کرابوون. ئەوانەی پەیامەکەیان ڕەتکردەوە یان پشتگوێ خست، مانەوە بۆ ئەوەی سزای ڕەتکردنەوەکەیان بچێژن. بەڵام ئەوانەی باوەڕیان هێنا و هاتنە سەر خوانەکە، چێژیان لە هەموو ئەو بەرەکەتانە وەرگرت کە ئامادە کرابوون. بەم شێوەیەشە لە ئینجیلدا. هەموو شتێک ئامادە کراوە: چونکە کاتێک ئێمە هێشتا بێ هێز بووین، کاتێک هیچ شتێک نەبوو بتوانین بیکەین بۆ یارمەتیدانی خۆمان، مەسیح لە پێناوی ئێمەدا مرد – بێدینەکان (ڕۆما 5:6). «و بەهۆی ئەوەوە هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن لە هەموو شتێک ڕەوایەتییان پێدەدرێت، لەو شتانەی کە بە یاسای موسا ڕەوایەتیتان پێ نەدەدرا» (کرداری نێردراوان 13:39).
چی دەربارەی یاسا؟
لە ڕۆما 3-4 پرسیارەکە دەوروژێنرێت دەربارەی ئەوەی ئایا دەتوانین بە یاسا، کردەوە یان خەتەنەکردن ڕەوایەتیمان پێبدرێت. لەبەر ئەوەی زۆر کەس ئەمڕۆ هەمان پرسیاریان هەیە، با سەیری ئەوە بکەین کە کتێبی پیرۆز چی فێرمان دەکات.
سەبارەت بە ئەگەری ڕەوایەتیدانمان بە یاسا، وشەی خودا دەڵێت، «کەواتە بە کردەوەکانی یاسا هیچ جەستەیەک لەبەرچاوی ئەو [خودا] ڕەوایەتی پێ نادرێت» (ڕۆما 3:20). ئەم ئایەتە بە ڕوونی دەڵێت کە ناتوانین بە یاسا ڕەوایەتیمان پێبدرێت. کەواتە مەبەستی یاسا چییە؟ تەنها ئەوەیە کە بۆ نەوەی ئیسرائیل، و هەروەها بۆ هەمووان، ئاشکرای بکات کە ئەوان گوناهبارن. «چونکە بە یاسا زانینی گوناهە» (ڕۆما 3:20). پێویستە تێبگەین کە یاسا هەرگیز نەدراوە بۆ ئەوەی کەسێک بباتە بەهەشت. ئەگەر کەسێک یاساکەی ڕاگرتبا، تەنها لەسەر زەوی بەردەوام دەبوو لە ژیان (بڕوانە دواوتار 8:1 و لۆقا 10:28). ئەوەی کە هەموو ئەوانەی لە ژێر یاسادا ژیان مردن (تەنها ئیلیا کە بردرایە بەهەشت، هەرچەندە بە ڕوونی ئەویش گوناهبار بوو) نیشان دەدات کە «هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندی خودا کەمترن» (ڕۆما 3:23).
گرنگە لە ئینجیلدا ببینین کە خودا ڕاستودروستییەکی یاسایی پێشکەش بە مرۆڤ ناکات – واتە، ڕاستودروستییەک لەسەر بنەمای یاسا. بەڵکو ئەو ڕاستودروستی خۆی پێشکەش دەکات، ڕاستودروستی خودا کە «بێ» یان دوورە لە یاسا (ڕۆما 3:21). وەک گوناهباران بە ڕاستی بیرمان دەکردەوە کە ڕاستودروستی خودا دەبێت بۆ هەمیشە ئێمەی لە ئامادەبوونی پیرۆزی خۆی دوورخستبێتەوە. بە بینینی تەنها پیرۆزی و دادپەروەری خودا، کۆتایی ئێمە چی دەبێت جگە لە دوورخستنەوەی هەمیشەیی؟ هێشتا، کاری گەورەمان عیسای مەسیح لەسەر خاچ ئەوەندە گەورەیە کە ڕاستودروستی خودا ئێستا بۆ و لەسەر هەموو ئەوانەیە کە باوەڕ دەهێنن. لەسەر ئێمەیە (ڕۆما 3:22) وەک چۆن زێڕەکە لەسەر تەختەکان بوو کە لە ئامادەبوونی خودادا وەستابوون و خێمەی پەرستنیان لە پەیمانی کۆندا دروست دەکرد (دەرچوون 26:29). «ئێستا دەزانین کە هەر شتێک یاسا بیڵێت، بەوانە دەڵێت کە لە ژێر یاسادان: بۆ ئەوەی هەموو دەمێک بێدەنگ بکرێت، و هەموو جیهان لەبەردەم خودا تاوانبار بێت. کەواتە بە کردەوەکانی یاسا هیچ جەستەیەک لەبەرچاوی ئەو ڕەوایەتی پێ نادرێت: چونکە بە یاسا زانینی گوناهە. بەڵام ئێستا ڕاستودروستی خودا بەبێ یاسا ئاشکرا کراوە، کە یاسا و پێغەمبەران شایەتی بۆ دەدەن؛ تەنانەت ڕاستودروستی خودا کە بە باوەڕی عیسای مەسیحە بۆ هەمووان و لەسەر هەموو ئەوانەی باوەڕ دەهێنن» (ڕۆما 3:19-22).
چی دەربارەی کردەوەکان؟
ڕوونە کە ئێمە بە یاسا ڕەوایەتیمان پێ نادرێت، بەڵام ڕەنگە کەسێک بپرسێت، «چی دەربارەی کردەوەکان؟» هەندێک پێیان وایە کە تا کاتێک کردەوە باشەکانمان لە کردەوە خراپەکانمان زیاتر بن، هەموو شتێک باش دەبێت بۆمان کاتێک دەبێت لەبەردەم خودایەکی پیرۆزدا بوەستین. ئایا ئەم باوەڕە لەگەڵ وشەی خودادا دەگونجێت؟
یەکەم، شایەتی پەیمانی کۆنمان هەیە. پێغەمبەر ئیشایا نووسیویەتی، نەک تەنها بۆ خەڵکی سەردەمی خۆی بەڵکو بۆ ئێمەش، کە «هەموو ڕاستودروستییەکانمان وەک پارچە قوماشی پیسن» (ئیشایا 64:6). بە واتایەکی تر، هەموو ئەو کردەوە باشانەی کە پێمان وایە ڕاستودروستمان دەکەن یان قبوڵکراومان دەکەن لەبەردەم خودا، لە ڕاستیدا تەنها وەک پارچە قوماشی پیسن لەبەرچاوی ئەو. ئەمە هاوشێوەی نموونەکەی لۆقا 15 ی کوڕە بەفیڕۆچووەکەیە کە باوکی بەجێهێشت بۆ وڵاتێکی دوور. کاتێک گەڕایەوە، جلوبەرگی پیسی لەبەردا بوو. ئایا هیچ شتێک هەبوو کە بتوانێت بیکات بۆ ئەوەی خۆی گونجاو بکات بۆ ماڵی باوکی؟ نەخێر. تەنها دەیتوانی دان بە باوکی دابنێت کە لەبەردەم ئاسمان و لەبەرچاوی باوکی گوناهی کردووە. پاشان باوکەکە هەموو شتێکی بۆ کرد، و باشترین جلوبەرگ جێگەی پارچە قوماشە پیسەکانی گرتەوە.
بە هەمان شێوە بۆ گوناهبار ئەمڕۆ، هیچ کردەوەی باش یان کردەوەی ڕاستودروست نییە کە بتوانێت بیکات بۆ ئەوەی خۆی لەگەڵ خودا ڕاست بکاتەوە. خودا دەبێت هەموو شتێک بکات. و، ستایش بۆ ناوی ئەو، ئەو هەموو شتێکی کردووە لە ڕێگەی ئەوەی کە کوڕە شکۆمەندەکەی خۆی لەو یەک کردەوەی گوێڕایەڵی و ڕاستودروستیدا لە خاچی گۆلگۆتادا ئەنجامی دا (ڕۆما 5:18-19)! وەک چۆن باشترین جلوبەرگ لەبەر کوڕە گەڕاوەکە کرا، بە هەمان شێوە «ڕاستودروستی خودا» ئێستا لەسەر هەموو ئەوانەیە کە باوەڕ بە مەسیح دەهێنن.
ڕۆما 4:5 پێمان دەڵێت کە ئەو کەسەی «کار ناکات، بەڵکو باوەڕ دەهێنێت» ڕەوایەتی پێدەدرێت و باوەڕەکەی بە ڕاستودروستی دەژمێردرێت. ئیبراهیم دووبارە وەک نموونە دەهێنرێتەوە (ڕۆما 4:1-5). و لە ئەفەسۆس 2:8-9 دەخوێنینەوە: «چونکە بە فەزڵ ڕزگار کراون لە ڕێگەی باوەڕەوە... نەک بە کردەوە، بۆ ئەوەی هیچ کەسێک شانازی نەکات.» کتێبی پیرۆز بە ڕوونی فێرمان دەکات کە نە ڕزگاربوونمان و نە ڕەوایەتیدانمان لە ڕێگەی هیچ کام لە کردەوەکانی خۆمانەوە نییە. ئەگەر وا بێت، ئەوا شتێکمان دەبێت بۆ شانازی کردن پێی. لەبری ئەوە، خودا دەیەوێت شانازی بە کوڕە خۆشەویستەکەی بکەین. تەنها ئەو شایستەی هەموو پەرستش و ستایشێکە!
چی دەربارەی خەتەنەکردن؟
پاشان، ڕەنگە هەندێک بپرسن ئایا خەتەنەکردن ڕۆڵێکی هەیە لە ڕەوایەتیداندا؟ دەتوانین ئەمە فراوان بکەین بۆ ئەوەی هەر ڕێوڕەسمێکی ئایینی یان قوربانییەک بگرێتەوە. ئایا ئەوان هیچ بەشێکیان هەیە لە ڕاستکردنەوەمان لەگەڵ خودا؟ وەڵامەکەی کە کتێبی پیرۆز دەیداتەوە بە توندی «نەخێر»ە.
دووبارە، ئیبراهیم وەک نموونە دەهێنرێتەوە (ڕۆما 4:9-12). ئایا بەرەکەتی لێخۆشبوون و ڕەوایەتیدان دوای خەتەنەکردنی ئیبراهیم هات یان پێشتر؟ بە ڕوونی وەڵامەکە ئەوەیە کە پێشتر هات. باوەڕەکەی بە ڕاستودروستی ژمێردرا بەپێی پەیدابوون 15 لە کاتێکدا تا پەیدابوون 17 خەتەنە نەکرا بوو.
مێژووی نەوەی ئیسرائیل لە 1 کۆرنسۆس 10 وەک هۆشدارییەک دراوە. زۆر کەس لە میسرەوە هاتنە دەرەوە و لە مەننا (خواردنی ڕۆحی) خواردن و لە ئاوی بەردەکە (خواردنەوەی ڕۆحی) خواردنەوە، و هێشتا لە بیاباندا لەناو چوون. کەواتە دەبینین کە ئەمڕۆش کەسێک دەتوانێت بەشداری لە ئاوەشۆر و خوانەکەی گەورەدا بکات و هێشتا، ئەگەر باوەڕی بەو نەهێنابێت کە ڕەوایەتی بە بێدینەکان دەدات، هێشتا ونبووە.
پوختە
ئێمە تەنها بە باوەڕ ڕەوایەتیمان پێدەدرێت. هیچ شتێک نییە کە بتوانین بیکەین بۆ ئەوەی خۆمان لەگەڵ خودا ڕاست بکەینەوە. دڵخۆشین کە مەسیح هەموو شتێکی کردووە! ئەو لە پێناوی تاوانەکانماندا ڕادەست کرا و دووبارە زیندوو کرایەوە بۆ ڕەوایەتیدانمان؛ کەواتە هەموو شانازیمان بەووە. با ئێمە، وەک باوەڕداران و لە وەڵامی ئەوەی کە ئەو کردوویەتی، هەوڵ بدەین بۆ ئەو بژین لە کاتێکدا چاوەڕێی گەڕانەوەی نزیکی ئەو دەکەین.
