ترسی خودا چی بۆ ئێمە دەکات
«ترسی خودا سەرەتای زانینە: بەڵام گێلەکان حیکمەت و فێرکردن بە کەم دەزانن.» —پەندەکان 1:7 KJV
هەرچی زیاتر فێربین، زیاتر گەشە دەکەین؛ و هەرچی زیاتر گەشە بکەین، زیاتر فێردەبین. ئەمە بۆ ژیانی مەسیحییەت ڕاستە، چونکە هەرچی زیاتر دەربارەی خودا و پلانەکانی بۆ ئێمە فێربین وەک لە وشەکەیدا دەبینرێت، زیاتر سەرسام دەبین بەو، ڕێزی لێدەگرین و لێی دەترسین. ئەم ترسە تەندروست و خوداپەرستانەیە کاریگەرییەکی زۆر قووڵی هەیە لەسەر ژیانمان بۆ باشی، ڕزگارمان دەکات لە ڕەفتاری گێلانە کە دەبێتە هۆی مەترسی. نەتترسان لە خودا گێلێتییە. نیشانەی نەزانییە و دەبێتە هۆی لایەنگری، بێفەرمانی، بێباوەڕی و بێسەروبەری.
ترس وەک پرۆسەیەک
کاتێک ڕۆحی پیرۆز گوناهبارمان دەکات، لە تووڕەیی خودا دەترسین و بە تۆبەکردنەوە ڕوو لەو دەکەین. کاتێک لە ڕووی ڕۆحییەوە گەشە دەکەین، زیاتر لەم ترسە تەندروستە فێردەبین کە وامان لێدەکات لە ڕێگاکانی ئەودا بڕۆین. ئەمە پرۆسەیەکی فێربوونە. خودا فەرمانی بە موسا کرد: «گەلەکە کۆبکەرەوە، ... تا گوێ بگرن، و فێربن، و لە خودای خۆتان بترسن، و هەموو وشەکانی ئەم یاسایە جێبەجێ بکەن» (دانیال 31:12). خودا فەرمانی بە موسا کرد کە گرنگی ئەمە بۆ نەوەکانی داهاتوو ڕوون بکاتەوە. کاریگەری ژیانی نەوەیەک لە ترسی خوداپەرستانەدا کاریگەرییەکی زۆر بەهێز دەبێت: «و منداڵەکانیان، کە هیچ شتێکیان نەزانیوە، گوێ بگرن، و فێربن کە لە خودای خۆتان بترسن، هەتا لەو خاکەدا دەژین کە بەسەر ئوردوندا دەپەڕنەوە بۆ خاوەندارێتی» (دانیال 31:13).
بە زانینی ئەوەی کە خودا خۆشەویستییە، ڕەنگە بپرسین بۆچی دەبێت لێی بترسین. پرسیارکردن لە بابەتە قورسەکان سروشتییە. فێرکردنی ڕوون لەلایەن پیران و مەسیحییە بە ئەزموونترەکانەوە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ تێگەیشتنمان. بۆ ئەم مەبەستە نووسەری عیبرانییەکان هاوشێوەییەکی لە نێوان ئاسمانی و جەستەیی، و ڕۆحی و سروشتیدا کێشا. ئەو نووسی: «باوکانی جەستەمان هەبووە کە ڕاستیان دەکردینەوە، و ئێمە ڕێزمان لێدەگرتن: ئایا زۆر زیاتر نابێت ملکەچی باوکی ڕۆحەکان بین و بژین؟ چونکە ئەوان بە ڕاستی بۆ چەند ڕۆژێک بەپێی ویستی خۆیان سزایان دەداین؛ بەڵام ئەو بۆ قازانجی ئێمە، تاوەکو بەشدار بین لە پیرۆزییەکەیدا» (عیبرانییەکان 12:9-10).
لە ڕێگەی لاوازی جەستەمان و فێڵبازی شەیتانەوە، مەیلمان هەیە خۆمان گومڕا بکەین. ترسان لە خودا و ملکەچبوون بۆ ڕاستکردنەوە ژیرانەیە. ئەمە بە ڕوونی بۆ باشی ئێمەیە تەنانەت کاتێک بە تەواوی ئاگادار نین کە ئەو «باشییە» لە چاوی خودادا چییە. تەنها خودا داهاتوو و مەترسییەکانی دەوروبەرمان دەزانێت.
ترس بە لەرزینەوە
وشەی «ڕێزگرتن» وەک لەلایەن نووسەری عیبرانییەکانەوە بەکارهاتووە، یەکێکە لە لایەنەکانی ترس. لە فەرهەنگی وشەکانی پەیمانی نوێدا, W. E. Vine ڕوونی دەکاتەوە کە زاراوە ڕەسەنەکە چەندین واتای جیاوازی لە زمانی ئینگلیزیدا هەیە، وەک ڕێز، ملکەچی و بایەخدان. لە پەیمانی کۆندا وشەی ڕێزگرتنیش بە «ترس» وەرگێڕدراوە، لەگەڵ وشە پەیوەندیدارەکانی «لەرزین» و «تۆقین». ئەم جۆرە پەیوەندییە بە تەواوی گونجاوە.
ڕەنگە بە چەندین شێوە ڕووبەڕووی خودا ببینەوە. ئەزموونی خۆم وەک گەنجێک ئەوە بوو کە ڕۆژێک لە ڕێگەی گێلێتی خۆمەوە لە مەترسییەکی گەورەدا بووم. دواتر ژنێکی بەتەمەنی خۆشەویستی مەسیحی کە پێشتر دەمبرد بۆ کۆبوونەوەکانی کەنیسە، لێی پرسیم ئایا لە کاتێکی دیاریکراودا لە مەترسیدا بووم. شۆکێکی گەورە بوو کە خودا ئەو ژنە پیرە خۆشەویستە بجوڵێنێت بۆ ئەوەی لە هەر کاتێکی ڕۆژ یان شەودا بۆ من یان بۆ هەر یەکێک لە پیرۆزەکانی خۆی نوێژ بکات. بە ڕاستی پڕ بووم لە ترس کە خودا بەو شێوەیە بە وردی چاودێریم دەکات. ئەم ئەزموونە هەرگیز بۆ ماوەیەکی زۆر لە بیرم نەچووەتەوە.
ئەم لایەنەی ترس دەبینین کاتێک نێردراو یۆحەننا بینینەکەی لەسەر مەسیحی هەستاوە هەبوو کە خەریک بوو کەنیسەکانی، ئیسرائیل و جیهان دادگایی بکات. یۆحەننا نووسی، پێدەچێت بە ترس و لەرزینەوە: «و کاتێک ئەوم بینی، وەک مردوو لە پێیەکانی کەوتم. و ئەو دەستی ڕاستی خستە سەرم، و پێی وتم، مەترسە؛ من یەکەم و کۆتاییم» (وەرزی یۆحەننا 1:17). موساش، کاتێک خودا لەناو گڵۆپە سووتاوەکەوە بانگی کرد، «ڕووی خۆی شاردەوە؛ چونکە ترسا بوو سەیری خودا بکات» (دەرچوون 3:6).
دەتوانین هەندێک لەو هەستانە تێبگەین کە بەشداربووان لەم گێڕانەوە وێنەییانەی گەلی خودادا هەستیان پێکردووە. ئەمە یەکێکە لە سەرسوڕهێنەرەکانی کتێبی پیرۆز: نەک تەنها بۆ ئەوە نووسراوە کە بە سادەیی بە وشەکاندا بڕۆین؛ بەڵکو هەستەکان و هەستی ئەو کەسانەش دەبینین کە وێنا کراون.
ترسی خوداپەرستانە و گوێڕایەڵی
لەم خاڵەدا دەتوانین تێبینی بکەین کە چۆن ترسی خوداپەرستانە دەتوانێت هانی گوێڕایەڵی بدات لە سەختترین بارودۆخەکاندا. ئیبراهیم «دۆستی خودا» بوو (یاقوب 2:23)، بەڵام خودا چەندین تاقیکردنەوە و تاقیکردنەوەی زۆر جددی و ئاڵۆزی پێدا. یەکێک لە نموونەکانی ئەمە ئەوەیە کاتێک خودا فەرمانی پێکرد کە ئیسحاق، تاکە کوڕی، بباتە کێوی مۆریا و لەوێ وەک قوربانی سووتاندن پێشکەشی بکات. کاتێک فریشتەی خودا دەستی ڕاگرت و ئاراستەی بەرخەکەی کرد کە لەناو دارستانێکدا گیرابوو، بە ئیبراهیمی وت: «چونکە ئێستا دەزانم کە تۆ لە خودا دەترسیت» (پەیدابوون 22:12).
لە چیرۆکی ئیبراهیم و ئیسحاقدا، سزادان و تاقیکردنەوە دەبینین کە خودا بەسەرماندا دەهێنێت تاوەکو گەشە بکەین و وەک کوڕەکەی، مەسیحی خاوەنمان، لێمان بێت. کاتێک گەشە دەکەین، بەرپرسیارێتی زیاترمان پێدەدرێت، و پاشان تاقیدەکرێینەوە. بەردەوام دەبین لە زانینی ئەوەی کە حیکمەتی ڕاستەقینە شوێنکەوتنی ڕێنماییەکانی خودایە – بە باوەڕەوە ڕۆیشتن نەک بە بینین، چونکە «باوەڕ بە بیستن دێت، و بیستنیش بە وشەی خودا» (ڕۆما 10:17). بۆیە دەگەینە تێگەیشتنێکی ڕوونتر لە گەورەیی سەرسوڕهێنەر و ترسناکی هێز، دادپەروەری، سزادان و ڕاستودروستی خودا.
کاتێک تێگەیشتنمان گەشە دەکات، ئاڵنگاریمان دەکرێت کە ئەوەی فێربووین جێبەجێی بکەین. بە ڕاستی ناتوانین فێربین مەگەر ئامادەیی مێشکمان هەبێت. «ئەگەر هەر کەسێک ویستی ئەو بکات، ئەوا لە فێرکردنەکە دەزانێت» (یۆحەننا 7:17). حیکمەتی ڕاستەقینە کاتێک دەدۆزرێتەوە کە ئازایەتی بدۆزینەوە و هاندەرمان هەبێت بۆ جێبەجێکردنی ویستی خودا بۆ ئێمە. زۆرجار لەمەدا شکست دەهێنین، بەڵام خودا بەخشندەیە و بە پشوودرێژییەوە لەگەڵماندا دەبێت، تۆبەکردن و دەرفەتی زیاترمان پێدەبەخشێت بۆ خزمەتکردنی.
پرسیارەکە ئەوەیە: «لە کێ دەترسین – خودا یان جیهان؟» بێگومان «ترسی مرۆڤ داوێک دەهێنێت» (پەندەکان 29:25). ئیشایا ئامۆژگارییەکی باشی پێداین کاتێک نووسی: «خودای سوپاکان خۆی پیرۆز بکەن؛ و با ئەو ترسی ئێوە بێت، و با ئەو تۆقاندنی ئێوە بێت» (ئیشایا 8:13).
ترسی خودا و جیهان
دەربارەی ترسی خودا بە شێوەیەکی سەرەکی لە چوارچێوەی مەسیحییەتدا بیرمان کردووەتەوە. بوارێکی زۆر فراوانتر هەیە بۆ چاودێریکردنی ئەوەی چۆن ئەمە دەتوانێت بۆ سوودی جیهان کار بکات. هەروەها، نەبوونی ترسی خودا زیان بە جیهان دەگەیەنێت، لە کۆتاییدا دەبێتە هۆی وێرانبوونی ئەم سیستەمی جیهانە کە شەیتان حوکمڕانی دەکات.
هەموو جیهان لە دەستی خراپەکارەکەدایە (بڕوانە 1 یۆحەننا 5:19). بەم شێوەیە، ئەگەری زیاترە کە دانیشتووانی ئەم جیهانە و سیستەمی جیهان ڕقیان لە خودا بێت نەک لێی بترسن. مەسیحی خاوەنمان بە براکانی وت: «جیهان ناتوانێت ڕقی لێتان بێت؛ بەڵام ڕقی لە منە، چونکە من شایەتی دەدەم لەسەری، کە کارەکانی خراپن» (یۆحەننا 7:7). ئیبراهیم ئەمەی بینی دوای ڕووداوە قێزەونەکە کاتێک نکۆڵی لەوە کرد کە سارا ژنیەتی. خۆی پاساو دا و وتی: «چونکە وام بیردەکردەوە، بێگومان ترسی خودا لەم شوێنەدا نییە؛ و ئەوان بۆ خاتری ژنەکەم دەمکوژن» (پەیدابوون 20:11). دەتوانین لە گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزدا لە سەردەمی ئیبراهیمەوە ببینین کە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دۆخێکی بێسەروبەری و بێیاساییدا بوو. شەڕە بەردەوامەکانی نێوان نەتەوەکان بە باشی لە کتێبی پیرۆز و گێڕانەوە عەلمانییەکاندا تۆمارکراون.
دەتوانین بە دڵنیاییەوە بڵێین کە ترسی خودا کۆمەڵگایەکی جێگیر و ئاشتی دروست دەکات. نەبوونی دەبێتە هۆی تێکچوون، بێسەروبەری و بێیاسایی – بە تەواوی دۆخی جیهان لەم کاتەدا، تەنها بە چاوەڕوانی ئەوەی کە بارودۆخەکە خراپتر دەبێت. کەسایەتیکردنی حیکمەت هۆشداری دا کە «ترسی خودا ڕق لێبوونەوەی خراپەیە.» پاشان بەردەوام بوو لە ڕاگەیاندن، «بە من پاشاکان حوکمڕانی دەکەن، و میرەکان دادپەروەری بڕیار دەدەن» (پەندەکان 8:13،15). لێرەدا دووبارە دەبینین کە حیکمەت پەیوەستە بە ترسی خوداوە.
بۆ نیشاندانی ئەوەی چۆن ترسی خودا دەتوانێت لە کۆمەڵگادا چاکسازی بکات، دەبینین کە نەهەمیا سەرزەنشتی گەورەپیاوان و ئەوانی تری کرد بۆ وەرگرتنی سوو لە خەڵک و بە شێوەیەکی تر چەوساندنەوەیان. کاتێک خەڵک سکاڵایان لێکرد دەربارەی نادادپەروەری دەوڵەمەند و بەهێزەکان، ئەو تۆماری کرد: «و زۆر تووڕە بووم کاتێک هاوار و ئەم وشانەم بیست. ئینجا لەگەڵ خۆمدا ڕاوێژم کرد، و سەرزەنشتی گەورەپیاوان و فەرمانڕەوام کرد، و پێم وتن، ئێوە سوو وەردەگرن، هەر یەکێک لە براکەی. و کۆبوونەوەیەکی گەورەم لە دژیان ڕێکخست ... هەروەها وتم، باش نییە کە ئێوە دەیکەن: ئایا نابێت لە ترسی خوداماندا بڕۆن ... بەڵام من وام نەکرد، بەهۆی ترسی خوداوە» (نەهەمیا 5:6-9،15).
بە ڕوونی ئەوەی پێویست بوو حاکمێکی بەهێز و پشتیوانی جەماوەری بوو بۆ یاسادانانێکی دادپەروەرانە، لەگەڵ جێبەجێکردنی توندی یاساکە. بێیاسایی گەشە دەکات، بەڵام کاتێک خەڵک بە ترسی خودا هاندەدرێن، شتەکان ڕەنگە بگۆڕێن. ترسی خودا چاکسازییەکی بەهێزە لە دژی بێسەروبەری و ڕێگری لە گەشەکردنی خراپە دەکات – چ لە دڵماندا بێت، چ لە کۆبوونەوەکانمان یان نەتەوەکانماندا.
