«لەلایەن ئەوەوە» یان «بەهۆی ئەوەوە»
دەستەواژە بچووکەکانی «لەلایەن ئەوەوە» و «بەهۆی ئەوەوە» (یۆنانی: di’ autou ) لە کتێبە پیرۆزە ئینگلیزییەکانماندا کۆمەڵێک بیرۆکە کورت دەکەنەوە، کە شکۆمەندی بۆ خودا و ڕزگارکەرەکەمان، عیسای مەسیح دەهێنن. تەنها بە چەند دەگمەنێک، زۆربەی کاتەکان کە ئەم دەستەواژانە بەکاردەهێنرێن، ئاماژە بەو دەکەن نەک مرۆڤەکان. پەیمانی نوێی یۆنانی ئەم دەستەواژەیە 21 جار بەکاردەهێنێت. ئەمە ژمارەیەکە کە باس لە تەواوی و کامڵی (حەوت) و هەروەها سیانەی خودایی (سێ) دەکات – نهێنی قووڵی ئەوەی کە سێ لە یەک و یەک لە سێدایە. خوێندنەوەی ئەم 21 ئاماژەیە و بیرکردنەوە لەسەریان دەبێتە هۆی تێگەیشتن و نرخاندنێکی گەورەتر بۆ کەسایەتی و کاری سەرسوڕهێنەری گەورەکەمان.
هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەوەوە دروستکرا، و بێ ئەو هیچ شتێک دروست نەکرا کە دروستکرا. (یۆحەننا 1:3 NKJV)
یەکەم ئایەتی ئەم بڕگەیەی یۆحەننا 1:1-5 نیشان دەدات کە ئەم کەسە کێیە: لۆگۆس. ئەو دروستکەری ئاسمان و زەوییە، کە ژیان تێیدایە و ئەو ڕووناکی مرۆڤەکانە. حەوت خاڵی گەورەیی ناوازەی ئەو دەخاتە ڕوو:
- بوونە هەمیشەییەکەی – «لە سەرەتادا وشەکە هەبوو»؛
- کەسایەتی جیاوازی – «وشەکە لەگەڵ خودا بوو»؛
- خودایی بنەڕەتی – «وشەکە خودا بوو» (بێ ئەلف و لام پێش «خودا»)؛
- هاوبەشی لەناو خوداییدا – «لە سەرەتادا لەگەڵ خودا»؛
- سەرچاوەی دروستکەر – «هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەوەوە دروستکرا، هیچ شتێک بێ ئەو دروست نەکرا؛»
- زیندەگی بنەڕەتی – «ژیان تێیدا بوو»؛
- «ژیانەکە ڕووناکی مرۆڤەکان بوو» – بێ ڕووناکی ئەو ژیان نییە.
ئەم پیاوە بۆ شایەتی هات، بۆ ئەوەی شایەتی بۆ ڕووناکی بدات، بۆ ئەوەی هەمووان لە ڕێگەی ئەوەوە باوەڕ بهێنن. (یۆحەننا 1:7)
یۆحەننای لەئاوباپتایزکەر گەورەترین پێغەمبەر بوو چونکە خودا ناردبووی بۆ ناساندنی مەسیح بە گەلەکەی و بۆ ناساندنی وەک «بەرخی خودا» (یۆحەننا 1:29،36). ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە ئەو، عیسای مەسیح، قوربانی باڵا و ڕزگارکەرە.
ئەو لە جیهاندا بوو، و جیهان لە ڕێگەی ئەوەوە دروستکرا، و جیهان ئەوی نەناسی. (یۆحەننا 1:10)
کەوتنی ئادەم و حەوا (پیدایشی 3) بووە هۆی دروستبوونی کەلێنێک لە نێوان خودا و دروستکراوەکەی، بۆیە هیچ ناسینێک بۆ ئەو و هیچ هاوبەشییەک لەگەڵیدا نەبوو، هەرچەندە ئەو هەموو شتێکی دروستکردبوو. تەنها عیسا دەیتوانی ئەم کەلێنە پڕ بکاتەوە، و ئەویش کردی؛ بەڵام لە لای مرۆڤەوە تۆبەکردن و باوەڕ پێویستن بۆ وەرگرتنی چاکبوونەوەی پێویست.
چونکە خودا کوڕەکەی نەناردە جیهان بۆ مەحکومکردنی جیهان، بەڵکو بۆ ئەوەی جیهان لە ڕێگەی ئەوەوە ڕزگار بکرێت. (یۆحەننا 3:17)
قسەکردن لەگەڵ «مامۆستای ئیسرائیل» (ئایەتی 10) – نیکۆدیمۆس، عیسای مەسیح ڕوونی کردەوە کە ئەو کێیە و مەبەستی هاتنی بۆ جیهان و بۆ ئیسرائیل چییە: بۆ ڕزگارکردن و گەڕاندنەوە.
پیاوانی ئیسرائیل، گوێ لەم وشانە بگرن: عیسای ناسری، پیاوێک کە خودا بە موعجیزە و سەرسوڕهێنەر و نیشانەکان کە خودا لە ڕێگەی ئەوەوە لە ناوتاندا کردی، شایەتی بۆ داوە، وەک خۆشتان دەزانن. (کردارەکان 2:22)
لە ڕۆژی پەنجا، ڕۆحی پیرۆز لە ئاسمانەوە هات، کە لەلایەن پیاوە سووککراوەکەی ناسرییەوە نێردرابوو (یۆحەننا 16:7) کە خودا «بە شکۆ و ڕێزەوە تاجی لەسەر نابوو» (عیبرانییەکان 2:9). کەنیسە لەو ڕۆژەدا لەدایک بوو (بڕوانە مەتتا 16:18).
و ناوی ئەو، لە ڕێگەی باوەڕ بە ناوی ئەوەوە، ئەم پیاوەی بەهێز کردووە، کە ئێوە دەیبینن و دەیناسن. بەڵێ، ئەو باوەڕەی کە لە ڕێگەی ئەوەوە دێت، ئەم تەندروستییە تەواوەتییەی پێبەخشیوە لەبەردەم هەمووتاندا. (کردارەکان 3:16)
لە ئاسمانەوە، عیسای مەسیح موعجیزەی گەورەی ئەنجامدا وەک چۆن پێشتر لەسەر زەوی کردبووی. لە ڕێگەی باوەڕ بە ناوی ئەوەوە، گوناهبارە هەژارەکان تۆبەیان کرد، خۆیان لەگەڵیدا ناساند و چاکبوونەوە و بەرەکەت وەرگرت. چ ناوێک!
زۆر زیاتر لەوە، ئێستا کە بە خوێنی ئەو ڕاستکراوینەتەوە، لە ڕێگەی ئەوەوە لە تووڕەیی ڕزگار دەبین. (ڕۆماکان 5:9)
ڕزگارکەری گەورە دادوەرێکی باڵا دەبێت (کردارەکان 17:31). ئەو کەسەیە کە دڵنیایی دەدات لە سەلامەتی هەمیشەیی باوەڕداران، کاتێک تووڕەیی خودا تووشی بێباوەڕان دەبێت (بڕوانە 1 تەسەلۆنیکی 1:10).
چونکە هەموو شتێک لەو و لە ڕێگەی ئەو و بۆ ئەوە، کە شکۆمەندی بۆ هەمیشە بۆ ئەو بێت. ئامین. (ڕۆماکان 11:36)
کتێبی ڕۆماکان باس لە ڕاستودروستی خودا دەکات وەک چۆن لە ڕزگاریدا، لە ژیانی ئێستای باوەڕداران، و لە جیهانی داهاتوودا نیشاندراوە. هەموو شتێک لەو، لە ڕێگەی ئەو، و بۆ ئەوە؛ هەموو ستایش و شکۆمەندییەک بۆ ئەو دەگەڕێتەوە و دەبێت بۆ هەمیشە پێی بدرێت.
بۆ ئێمە یەک خودا هەیە، باوک، کە هەموو شتێک لەو و ئێمە بۆ ئەو؛ و یەک گەورە عیسای مەسیح، کە هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەو و لە ڕێگەی ئەوەوە دەژین. (1 کۆرنسۆس 8:6)
پۆڵسی نێردراو، بە نیشاندانی جیاوازییەکانی نێوان خودای ڕاستەقینە و بتە زۆرەکان، بە چەند وشەیەک گەورەیی خودای دروستکەر و پەیوەندییەکەی لەگەڵ باوەڕداران ڕاگەیاند. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە ئەوان پشت بەو دەبەستن، کە هەرگیز ناوەستێت، وەک چۆن عیسای مەسیح بە قوتابییەکانی وت، «بێ من ناتوانن هیچ شتێک بکەن» (یۆحەننا 15:5 ESV).
«چونکە هەموو بەڵێنەکانی خودا «بەڵێ»یان تێیدا دەدۆزنەوە. هەر بۆیە لە ڕێگەی ئەوەوە ئێمە «ئامین» بۆ خودا دەڵێین بۆ شکۆمەندی ئەو» (2 کۆرنسۆس 1:20)
هەموو بەڵێنەکانی خودا لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە پشتڕاست دەکرێنەوە و جێبەجێ دەکرێن، بۆیە وەڵامێک کە باوەڕداران دەتوانن بیدەن لە ڕێگەی ئەوەوەیە، وەک چۆن لە عیبرانییەکان 13:15دا هاتووە. خاڵی گرنگ کە پۆڵس لە 2 کۆرنسۆسدا زیادی کردووە لە هەموو وەرگێڕانێکدا نابینرێت، کە ئەو وەڵامە بە خزمەتەکەیەوە بەستراوەتەوە. ئامانجی کۆتایی پۆڵس ئەوە بوو کە خودا شکۆمەندی لە دروستکراوە ڕزگارکراوەکانی وەرگرێت، ئێستا و بۆ هەمیشە. تۆ چی؟ ئایا تۆ شکۆمەندی بە خودا دەدەیت وەک کەسێک کە ڕزگارکراوە؟
ئایا من سوودم لێ وەرگرتن لە ڕێگەی یەکێک لەوانەی کە بۆ تۆم ناردن؟ (2 کۆرنسۆس 12:17 NKJV)
ئەمە پرسیارێکی ڕەوانبێژییە، واتە پرسیارەکە خۆی وەڵام دەداتەوە. وەڵامەکە ئەوەیە: «بێگومان نا.» پۆڵس سەرقاڵی ڕێکخستنی کۆکردنەوەیەک بوو بۆ هەژارانی ئۆرشەلیم، بەتایبەتی بۆ باوەڕداران لە ناویاندا. زۆرێک لە باوەڕدارانی جولەکە بە مەسیح هەموو موڵک و ماڵیان بەخشیوە یان هەموو شتێکیان لەدەست دابوو بەهۆی چەوساندنەوە یان خراپ مامەڵەکردن (یاقوب 5:1-7). پۆڵس هیچ هەوڵێکی نەدۆڕاند لە ڕێکخستنی ئەم کۆکردنەوەیە، دڵنیا بوو کە هەموو شتێک بە تەواوی ڕاستگۆیانە و بە دڵێکی ئارەزوومەندانە ئەنجام دراوە.
هێشتا هەندێک کەس هەبوون کە پۆڵسیان بە هەموو جۆرە شتێک تۆمەتبار دەکرد. پۆڵس، بۆیە، ئەم پرسیارە ڕەوانبێژییەی وروژاند بۆ بێدەنگکردنی نەیاران. نێردراو لە هەموو کارەکانیدا شەفاف بوو و دەیویست باوەڕداران لەم هەوڵە ڕاستگۆیانەیەدا وەک ئەو بن. ئەم ئاستەنگە بۆ ئێمە ئەمڕۆش هەر ماوە.
چونکە لە ڕێگەی ئەوەوە هەردوکمان بە یەک ڕۆح دەتوانین بگەیەنە باوک. (ئەفەسۆس 2:18)
ئەم لێدوانە جوانە لە چوارچێوەی وەسفێکدا هاتووە کە خودا چی کردووە (ئایەتی 10) لە ڕزگارکردنی ئەوانەی کە لەو دوور بوون – نەتەوەکان – و ئەوانەی کە نزیک بوون – جولەکەکان. ئەو جیاوازییە ئاشتینەکراوەکانی نێوانیانی لابرد. موعجیزەیەک کە خودا کردی، و هێشتاش دەیکات، ئەوەیە کە ئەو لە نێوان نەتەوەکان و لە نێوان گەلی جولەکەدا ئەوانە هەڵدەبژێرێت کە تۆبە دەکەن و دەبنە باوەڕدار بە عیسای مەسیح (ڕۆماکان 10:9-10). پاشان ئەوان پێکەوە لە یەکێتییەکی هارمۆنی سەرسوڕهێنەر و پەیوەندییەک لەگەڵیدا دادەنێت، کە بە حەوت شێوازی جیاواز وەسف کراوە (ئەفەسۆس 2:19-22 بخوێنەرەوە). بەداخەوە، ئەمە هەمیشە جێبەجێ ناکرێت بەهۆی لایەنگری یان هۆکارەکانی ترەوە. بڕگەکەمان نیشان دەدات کە باوک و کوڕ تێیدا بەشدارن – و ڕۆحی پیرۆز – کاتێک باوەڕداران ئەم فێرکارییانە جێبەجێ دەکەن.
چونکە بەهۆی ئەوەوە هەموو شتێک دروستکرا کە لە ئاسمان و لەسەر زەوین، بینراو و نەبینراو، جا تەخت بێت یان دەسەڵات یان سەرۆکایەتی یان هێز. هەموو شتێک لە ڕێگەی ئەوەوە و بۆ ئەوە دروستکرا. (کۆلۆسییەکان 1:16)
ئەم ئایەتە بە سێ شێواز گەورەیی عیسای مەسیح وەک خودای دروستکەر نیشان دەدات، بە بەکارهێنانی سێ پیتگرێدانی جیاواز: «لە»، «لەلایەن» و «بۆ». دەقەکە کە وەرگێڕدراوە «بەهۆی ئەوەوە» بە واتای وشەیی «تێیدا» دێت، و واتای ئەوەیە کە هەموو شتێک لە هێزی کەسایەتی ئەودا دروستکراوە، لەژێر کۆنترۆڵی تەواوی ئەودا، نەک لە ڕێگەی هیچ «هێزێکی باڵاترەوە». «لەلایەن ئەوەوە» ئەو زاراوەیە کە لەم لێکۆڵینەوەیەدا باسی دەکەین. ئەو کوڕەکە وەک جێبەجێکاری سەرەکی نیشان دەدات کە هەموو شتێکی لە شوێنی خۆی دانا و هەموو شتێکی دروستکرد. «بۆ ئەوە» ڕادەگەیەنێت کە هەموو شتێک بۆ ئەو، خۆشی و ڕێزی ئەو دروستکراوە، چونکە ئەو خودای دروستکەری گەورەیە. دەستەواژەکە ئەوەش نیشان دەدات کە ئەو بۆ هەمیشە شکۆمەندی وەردەگرێت (بینین 4:11).
... و بەهۆی ئەوەوە هەموو شتێک لەگەڵ خۆیدا ئاشت بکاتەوە. (کۆلۆسییەکان 1:20)
دروستکەری گەورە هەروەها ڕزگارکەرە، وەک چۆن نێردراو لە وتارەکەیدا بۆ ئەسیناییەکان ڕوونی کردەوە (کردارەکان 17). لە کۆلۆسییەکاندا، پۆڵس جەختی لەسەر گەورەیی عیسای مەسیح، باڵادەستی ڕەهای ئەو کردەوە، و هەوڵەکانی مامۆستا درۆزنە جیاوازەکانی ڕەتکردەوە کە هەوڵیان دەدا نیشانی بدەن کە ئەو سەر بە پلەیەکی نزمترە. نەخێر، ئەو نەک تەنها خودای دروستکەری گەورە و ناوازەیە، بەڵکو ئەو کەسەشە کە هەموو شتێک لەگەڵ خۆیدا ئاشت دەکاتەوە، وەک چۆن لە جیهانی داهاتوودا دەبینرێت، و کە پێشتر ئێمەی ئاشت کردووەتەوە (ڕۆماکان 5:10-11).
... بەهۆی ئەوەوە، جا شتەکانی سەر زەوی بێت یان شتەکانی ئاسمان، بە دروستکردنی ئاشتی لە ڕێگەی خوێنی خاچەکەیەوە. (کۆلۆسییەکان 1:20)
ئاشتکردنەوەی «هەموو شتێک» هەموو شتێک لە ئاسمان و لەسەر زەوی دەگرێتەوە، وەک چۆن لە داهاتوودا دەبینرێت، لەسەر بنەمای خوێنی مەسیح. ئەم ئاشتکردنەوە کۆتاییە، بەڵام، شتەکانی «ژێر زەوی» ناگرێتەوە (فیلیپییەکان 2:10)، هەرچەندە هەموو ئەوانەی کە لەو زاراوەیەدا جێگەیان دەبێتەوە چۆک بۆ عیسای مەسیح دادەنێن و دان بەوەدا دەنێن کە ئەو گەورەیە، بۆ شکۆمەندی خودای باوک (ئایەتی 11).
هەرچییەک دەکەن بە قسە یان کردار، هەمووی بە ناوی عیسای مەسیحەوە بکەن، سوپاسگوزاری خودای باوک بن لە ڕێگەی ئەوەوە. (کۆلۆسییەکان 3:17)
وەک باوەڕداران ئێمە لە شانشینی خوداداین. دەتوانین ڕێزی لێ بگرین، وەک قوتابییانی عیسای مەسیح، لە ڕێگەی کارێکی ڕۆحی پیرۆزەوە (ئایەتی 15) و وشەیەک کە بە دەوڵەمەندی لە ئێمەدا نیشتەجێیە (ئایەتی 16).
بۆیە ئەویش دەتوانێت ئەوانەی کە لە ڕێگەی ئەوەوە دێنە لای خودا، بە تەواوی ڕزگار بکات، چونکە ئەو هەمیشە دەژی بۆ ئەوەی داوایان بۆ بکات. (عیبرانییەکان 7:25)
نزیکبوونەوەمان لە خودا لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوەیە. عیبرانییەکان جەخت لەسەر گەورەیی عیسای مەسیح دەکاتەوە وەک دروستکەر – ڕزگارکەر، کوڕی مرۆڤ، سەرۆک کاهینی گەورە، خزمەتکاری پیرۆزگا، و ئەو کەسەی کە ڕێنماییمان دەکات لە وەڵامدانەوەمان بۆ خودا. ئەو ڕێنماییمان دەکات بۆ ناو پەردەکە (عیبرانییەکان 10:19-22) و، تا کاتێک لەسەر زەوین، لە ڕێگەی ئەم جیهانەوە، بەڵام هەروەها «لە دەرەوەی کەمپەکە» و «بۆ لای ئەو» (عیبرانییەکان 13:13) بۆ ئەوەی ئێمە وەک پەرستکارانی ڕاستەقینەمان هەبێت. ئەمە «بەهۆی ئەوەوەیە»، وەک چۆن لە ئایەتی داهاتووماندا دەبینین.
بۆیە بەهۆی ئەوەوە با بەردەوام قوربانی ستایش پێشکەش بە خودا بکەین، واتە بەرهەمی لێوەکانمان، سوپاسگوزاری ناوی ئەو بین. (عیبرانییەکان 13:15)
وەک چۆن لە خاڵی ڕابردوودا بینیمان، لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە، «بەهۆی ئەوەوە»، ئێمە لە پەرستندا نزیک دەبینەوە لە خودا. هان دەدرێین کە ئەمە بەردەوام بکەین. کاتێک ستایش و شکۆمەندی بۆ خودا دەهێنین، سوپاسگوزاری ناوی ئەو دەبین، ئێمە ئەمە «لە ڕێگەی ئەوەوە» دەکەین، واتە لە ڕێگەی عیسای مەسیحی پیرۆزکراومانەوە.
«کە لە ڕێگەی ئەوەوە باوەڕ بە خودا دەهێنن، کە ئەو لە مردووان هەڵیگرتەوە و شکۆمەندی پێبەخشی، بۆ ئەوەی باوەڕ و هیوای ئێوە لە خودادا بێت.» (1 پەترۆس 1:21)
باوەڕهێنان بە خودا، هاتنە لای ئەو، لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوەیە (یۆحەننا 14:6). هیچ دروستکراوێک ناتوانێت خودای نەبینراو ببینێت، بەڵام دەتوانین باوەڕ بەو بهێنین، متمانەمان پێی بسپێرین بەهۆی ئەوەی کە ئەو کردوویەتی، بە هەڵگرتنەوەی عیسای مەسیح لە نێو مردووان. ئەو بناغەیەکی پتەوی بۆ باوەڕ داناوە. هیوامان بەمە بەستراوەتەوە و جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە ئەم باوەڕە بۆ ئێستا و داهاتووش باشە. ستایش بۆ خودا!
یان بۆ حاکمەکان، وەک ئەوانەی کە لەلایەن ئەوەوە نێردراون بۆ سزادانی خراپەکاران و بۆ ستایشکردنی ئەوانەی کە چاکە دەکەن. (1 پەترۆس 2:14)
دەسەڵاتەکان کە لەلایەن خوداوە دامەزراون (ڕۆماکان 13) لەژێر کۆنترۆڵی ئەودان. ئەمە هەموو فەرمانڕەوا زەمینییەکان دەگرێتەوە، تەنانەت ئەوانەش کە دژی ئەون و باوەڕداران دەچەوسێننەوە. لە جیهانی داهاتوودا، هەموو شتێک بە دروستی کار دەکات چونکە ڕاستودروستی ڕاستەقینە بە ویستی خودا جێبەجێ دەکرێت. ئەمڕۆ ئێمە لەژێر حکومەتێکی ناڕاستەوخۆدا دەژین، واتە خراپە هەمیشە دەستبەجێ سەرزەنشت ناکرێت؛ و چاکەش پاداشت ناکرێت، یان خەڵات ناکرێت، دەستبەجێ.
لەمەدا خۆشەویستی خودا بەرامبەر بە ئێمە دەرکەوت، کە خودا کوڕە تاقانەکەی خۆی ناردە جیهان، بۆ ئەوەی ئێمە لە ڕێگەی ئەوەوە بژین. (1 یۆحەننا 4:9)
چەند سەرسوڕهێنەرە کوڕە تاقانەکە! ئەو ناوازەیە، و زاراوەکە تەنها لەلایەن یۆحەنناوە بەکارهاتووە (یۆحەننا 1:14،18، 3:16،18؛ 1 یۆحەننا 4:9). خودا خۆشەویستی خۆی بۆ ئێمە نیشاندا و ئێستا لە ئێمەدا کار دەکات. خۆشەویستی ئەو لەگەڵ ئێمەدا دەبینرێت، بۆ هەمیشە، لە پەیوەندییەکی سەرسوڕهێنەردا لەگەڵ باوک، کوڕ و ڕۆحی پیرۆز (ئایەتەکانی 9-17).
دەرئەنجام
21 جار کە پەیمانی نوێ زاراوەی «بەهۆی ئەوەوە» یان «لەلایەن ئەوەوە» بەکاردەهێنێت، لەلایەن ڕۆحی خوداوە نووسراون بۆ ئەوەی یارمەتیمان بدەن تێبگەین چۆن پشت بە عیسای مەسیح دەبەستین. بێ ئەو ناتوانین هیچ شتێک بۆ شکۆمەندی خودا بکەین. ئەمە ئەوەیە کە شاولسی تەرسوسی فێربوو دوای ئەوەی لەسەر ڕێگای دیمەشق چاوی بە عیسای مەسیح کەوت (فیلیپییەکان 3:7-15). ئەمڕۆ ئێمە لە قوتابخانەی خوداداین بۆ فێربوونی هەمان وانە. با زیاتر و زیاتر تێبگەین کە ئێمە چین و چی لە عیسای مەسیحدا هەیە و ئامرازێک بین کە گونجاو بێت بۆ بەکارهێنانی ئەو (2 تیمۆساوس 2:21). بەم شێوەیە، ئەو دەتوانێت لە ڕێگەی ئێمەوە کار بکات، بۆ ڕێزی خۆی و بۆ شکۆمەندی خودا.
