ئایا یەهودا ئەسخەریوتی ڕزگار کرا؟
یەهودا ئەسخەریوتی هەندێک جار سەیر دەکرێت لە لایەن جیهانەوە بە شێوەیەکی هاوسۆزانە: وەک کەسێکی گومڕا، وەک جۆرێک لە کەسایەتی شۆڕشگێڕ، یان تەنانەت وەک پاڵەوانێک! بۆ نموونە، نمایشێکی ناسراو چەند ساڵێک لەمەوبەر یەهودای بە شێوەیەکی ئاشکرا هاوسۆزانە نیشاندا، و ئەمەش کاریگەرییەکی قووڵی لەسەر خەیاڵی جەماوەر جێهێشت.
کەواتە چۆن دەبێت لە ژیان و کردارەکانی یەهودا تێبگەین؟ ئایا ئەو ڕزگار کرا و پاشان ڕزگاربوونی لەدەستدا دوای خیانەتەکەی لە مەسیح؟ ئەگەر ڕزگار نەکرابوو، چۆن دەتوانرا بە قوتابی ناوببرێت و لەگەڵ قوتابییەکانی تردا موعجیزە بکات؟ چی بەڕاستی هانی خیانەتەکەی دژی یەزدان عیسای دا؟ ئەمە چەند پرسیارێکن کە هەندێک جار سەبارەت بەم قوتابییە نهێنییە سەرهەڵدەدەن. هەندێک کەس حاڵەتی یەهودایان بەکارهێناوە بۆ سەلماندنی ئەوەی کە منداڵێکی ڕاستەقینەی خودا دەتوانێت ڕزگاربوونی لەدەست بدات – بەڵام ئایا ئەمە لێکدانەوەیەکی دروستە بۆ ئەوەی کتێبی پیرۆز سەبارەت بە یەهودا و ڕزگاربوون فێری دەکات؟
پرسیارەکە زۆرجار دەوروژێنرێت: «بۆچی یەهودا خیانەتی لە مەسیح کرد؟» وەڵامی ئەمە زۆر یارمەتیدەر دەبێت لە وەڵامدانەوەی پرسیارە گەورەکە، «ئایا یەهودا ڕزگار کرا؟» زۆر تیۆری پێشکەش کراون بۆ ڕوونکردنەوەی ڕەفتارەکەی. یەکێک لە تیۆرییە دووبارەبووەکان ئەوەیە کە، وەک نیشتمانپەروەرێکی جوولەکە، ئەو نائومێد بوو کاتێک لە فێرکردنەکانی عیساوە تێگەیشت کە شانشینەکە دەستبەجێ دەرناکەوێت، و ڕۆمەکان وەک ئەوەی هیوای خواستبوو ڕووخێنرێن. دەگوترێت، نائومێدی تاڵی ئەو لەم گۆڕانکارییەدا، وای لێکرد دژی یەزدان عیسا بوەستێتەوە. کێشەی ئەم تیۆرییە ئەوەیە کە تەنانەت ئاماژەیەکیشی لە پەیمانی نوێدا نییە. جگە لەمەش، ڕاستییەکی سەرنجڕاکێش هەیە کە هەموو قوتابییەکانی تر لە ژێر هەمان تێگەیشتنی هەڵەدا بوون سەبارەت بە دەرکەوتنی دەستبەجێی شانشینەکە. ڕاستکردنەوەی هەڵەکانیان لەلایەن یەزدانەوە نەبووە هۆی ئەوەی ئەوان خیانەتی لێبکەن (لۆقا 19:11؛ لۆقا 24:21). بۆچی ئەمە تەنها یەهودا تووشی گومان دەکات و نەک قوتابییەکانی تر؟ بەڵام دووبارە هیچ ئاماژەیەک لە کتێبی پیرۆزدا نییە کە ئەمە هۆکار یان پاڵنەر بووبێت بۆ ڕەفتاری یەهودا.
کتێبی پیرۆز چی دەربارەی یەهودا دەڵێت؟
گێڕانەوەی کتێبی پیرۆز لەسەر ئەوەی چی ڕوویدا سادە و ڕوونە. تەنها پێش پەیمانی خیانەتکارەکە لەگەڵ سەرۆک کاهینەکان، مریەمی بێتانی سەری یەزدانی بە زەیتێکی گرانبەها چەور کردبوو (مەتتا 26:8-13). قوتابییەکان ناڕەزاییان دەربڕی، بە سەرۆکایەتی یەهودا, کە کردەوەکەی مریەم بەفیڕۆدان بوو و دەبوو بوتڵە ئەلەباستەرەکەی زەیتەکە بفرۆشرایە و بە هەژاران بدرایە (یۆحەننا 12:4-5). بە بەراوردکردنی گێڕانەوەکانی مەتتا 27 و یۆحەننا 12 دەبینین کە هەموو قوتابییەکان لەمەدا بەشدار بوون بەڵام یەهودا وتەبێژ بوو لەم بابەتەدا. هەروەها دەخوێنینەوە کە یەهودا «خەزنەدار» بوو بۆ قوتابییەکان، بەڵام پارەکەی لە جانتاکە دەدزی (یۆحەننا 12:6). یەهودا دز بوو!
دەستبەجێ دوای کردەوەی دڵسۆزی مریەم دەخوێنینەوە: «کەواتە لەو کاتەوە ئەو [یەهودا] بەدوای دەرفەتێکدا دەگەڕا بۆ ئەوەی خیانەتی لێبکات» (مەتتا 26:16 NKJV). لێرەدا بەڵگەیەکی ڕوون هەیە بۆ ئەوەی چی بەڕاستی هانی یەهودای دا. سەرنج بدە لە پەیوەندی نێوان شکاندنی سندوقی ئەلەباستەر و خیانەتکردن لە مەسیح. یەهودا هیوای خواستبوو کە زەیتەکە بفرۆشرایە و پارەکە بخرایەتە ناو جانتاکە – کە ئەو لە کاتێکی گونجاودا دەیدزی. ئەو هیچ بیرێکی بۆ هەژاران نەبوو، یان ڕەنگە لە بیرکردنەوەی خۆڕاگری خۆیدا خۆی بە گونجاو زانیبێت بۆ ئەو پۆلە: «هەژاران.» بەڵام ڕاستییەکە ئەوە بوو کە دڵە چاوچنۆکەکەی نائومێد بوو لە لەدەستدانی ئەم خەڵاتە کە ڕەنگە بۆ ماوەیەکی زۆر چاوچنۆکی بۆ کردبێت؛ ئەو خیانەتی لە یەزدان کرد لە پێناو پارەدا بۆ ئەوەی چاوچنۆکییەکەی تێر بکات. شەیتان چووبووە ناوی بۆ ئەنجامدانی ئەم کارە خراپە (یۆحەننا 13:27)، بەکاری هێنا وەک ئامرازەکەی و پاشان فڕێیدا (مەتتا 27:40). تەنها گێڕانەوەی سەرەوە دەبێت بەس بێت بۆ ئەوەی نیشان بدات کە نیشتمانپەروەری یان نائومێدی ئایینی نەبوو کە هانی یەهودای دا. ڕاستییەکە ئەوەیە کە ئەو هەرگیز باوەڕدار نەبوو، بەڵکو کەسێک بوو کە گوناهی چاوچنۆکیی نەحوکمدراوی پەروەردە دەکرد. ئەو دز بوو و لە ژێر دەسەڵاتی شەیتاندا بوو.
هەمووتان پاک نین
دەتوانین بە دڵنیاییەوە بڵێین لەوەی کە پێشتر بینیمان کە پاڵنەری یەهودا لە خیانەتکردن لە مەسیح خۆشەویستی پارە بوو. هۆکارەکەی چاوچنۆکییەکەی بوو، سادە و ساکار. هۆکاری هەموو نادڵنیایی زۆرێک لەبارەی حاڵەتی یەهودا تەنها دەگەڕێتەوە بۆ لایەنگرییەکی تیۆلۆژی یان تەنها بە وریاییەوە نەخوێندنەوەی گێڕانەوەی کتێبی پیرۆز.
لە ئینجیلی یۆحەننادا دەخوێنینەوە کە عیسا بە پەترۆسی گوت، «ئەوەی خۆی شوشتووە تەنها پێویستە قاچەکانی بشوات، بەڵام بە تەواوی پاکە؛ و ئێوە پاکن، بەڵام نەک هەمووتان. چونکە ئەو دەیزانی کێ خیانەتی لێدەکات؛ بۆیە گوتی، «هەمووتان پاک نین» (یۆحەننا 13:10-11).
لە ئاماژەدان بەوەی کە یەکێک لە قوتابییەکان «پاک» نەبوو، یەزدان بە ڕوونی ئاماژەی بە یەهودا دەکرد چونکە زیاتر لەسەر ئەوە زیاد دەکات، «من سەبارەت بە هەمووتان قسە ناکەم. من دەزانم کێم هەڵبژاردووە؛ بەڵام بۆ ئەوەی نووسینەکە بەدی بێت، «ئەوەی نان لەگەڵ من دەخوات، پاژنەی پێی خۆی لە دژم بەرز کردووەتەوە»» (ئایەتی 18). یەزدان گوتی یەکێک لە نێوانیاندا هەیە کە پاک نییە. کردەوەی هێمایی کە یەزدان عیسا بە میهرەبانییەوە ئەنجامی دا لە شوشتنی قاچەکانی قوتابییەکاندا، کلیلە بۆ تێگەیشتن لەم لێدوانە. ئەوەی «شوشتن»ی لەدایکبوونەوەی نوێی ئەزموون کردووە، هێشتا پێویستە ڕۆژانە قاچەکانی بشوات لە پیسییەکانی کە لە تێپەڕین بەم جیهانە گوناهبارەدا هەڵیگرتووە. ئێمە پێویستمان بە پارێزگاری ڕۆژانەی ئەوە بۆ ئەوەی بە شوشتنی وشەکە بگەڕێینەوە – بەڵام لەدایکبوونەوەی نوێ هەرگیز پێویست ناکات دووبارە بکرێتەوە، ئێمە تەنها یەک جار «دەشۆردرێین». کەچی بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش یەزدان دەڵێت یەکێک لە نێوانیاندا هەیە کە هێشتا پاک نییە، کە «نەشۆردرابوو» (لەدایکبوونەوەی نوێی نەبوو). و زیاتر، ئەم کەسە بۆ ئێمە ناسێنراوە: یەهودا بوو. یەزدان هەڵی نەبژاردبوو، چونکە ئەو دەیزانی کێی هەڵبژاردووە. ئەمە بە توندی پشتڕاست دەکرێتەوە چەند بەشێک دواتر کاتێک یەزدان نوێژی کرد، «ئەوانەی تۆ پێم دایت، من پاراستوومن؛ و هیچ کامیان ون نەبوون جگە لە کوڕی لەناوچوون» (یۆحەننا 17:12). یەهودا لە نێو ئەوانەدا نەبوو کە لەلایەن باوکەوە پێی درابوون. ئەو لە هەڵبژێردراوان نەبوو، و لە ڕاستیدا، ئەو لەلایەن یەزدانمانەوە وەک «کوڕی لەناوچوون» وەسف کرابوو. ئەو «پاشگەزبووەوە» نەبوو وەک چۆن هاوڕێ قوتابییەکەی پەترۆس بوو. بەڵکو، یەهودا کافر بوو.2 بەم شێوەیە «کوڕی لەناوچوون» چوو بۆ «شوێنی خۆی» (کردارەکان 1:25). چەند جدییە!
قوتابی بەڵام بێباوەڕ
ئەگەر خوێنەر پێویستی بە بەڵگەی زیاتر بێت کە یەهودا بێباوەڕ بوو، بەشێکی تر هەیە کە ئەمە بە شێوەیەکی بێ گومان پێشکەش دەکات. کاتێک هەندێک لە قوتابییەکان دەنگەدەنگیان دەکرد و هەڕەشەی ئەوەیان دەکرد کە چیتر لەگەڵ عیسا ناڕۆن، یەزدان بە شێوەیەکی ڕوون و بێ گومان پێیانی گوت، «بەڵام هەندێکتان باوەڕتان نییە. چونکە عیسا لە سەرەتاوە دەیزانی کێ باوەڕی نەبوو، و کێ خیانەتی لێدەکات» (یۆحەننا 6:64). هەندێک لە قوتابییە بانگەشەکارەکان پێشتر لە مەسیح دوورکەوتبوونەوە بەهۆی «قسە سەختەکانی»؛ و یەهوداش لە کاتی دیاریکراودا دوور دەکەوێتەوە کاتێک چاوچنۆکییەکەی کە پەروەردەی دەکرد لە کۆتاییدا دەگاتە تەواوی ناشرینییەکەی. ئەو لە یۆحەننا 6دا لەگەڵ ئەوانەدا ژمێردراوە کە باوەڕیان نەبوو، بەڵام ئەو وەک ئەوەی کە «خیانەتی لێدەکات» جیا کراوەتەوە.
لێرەدا دەبێت ئاماژە بەوە بکرێت کە هەموو قوتابییەکان باوەڕدار نین. خەڵک لەوانەیە بە شێوەیەکی دەرەکی شوێن مەسیح بکەون و وەک قوتابی لەوانەیە ملکەچبوونی خۆیان بۆ ئەو ڕابگەیەنن، بەڵام لەوانەیە هیچ ژیانێکی خودایی ناوەکی نەبێت – ئەمە ڕاستییەکە بوو لەگەڵ یەهودا. تەنانەت لەوانەیە موعجیزەکان لە ڕێگەی یەهوداوە ئەنجام درابن کاتێک لەگەڵ نێردراوەکانی تردا نێردرابوو. ئەمە هەندێک کەسی سەرسام کردووە بەڵام نابێت وای لێبکات، چونکە لە ڕاستیدا ئەو نموونەیەکی تەواوی «کافرەکانە» کە لە عیبرانییەکان 6:4-9دا وەسف کراون. لەوانەیە ئەو «تامی دیاری ئاسمانی» کردبێت و «هێزەکانی سەردەمی داهاتووی» ئەزموون کردبێت، بەڵام مەحاڵ بوو بۆی کە بگەینرێتە شوێنی «تۆبە کردن».
پەترۆس باوەڕدارێکی ڕاستەقینە بوو، بەڵام بەهۆی بێ ئاگایی و متمانە بەخۆبوونییەوە پاشگەز بووبووەوە. کەچی پەترۆس دواتر تۆبەی کرد و لەلایەن یەزدانەوە گەڕێنرایەوە. یەهودا «پڕ بوو لە پەشیمانی»، کەچی تۆبەیەکی ڕاستەقینە نەبوو چونکە لە ڕاستیدا بێباوەڕ بوو. کتێبی پیرۆز ڕوونە: هیچ باوەڕدارێکی ڕاستەقینە ناتوانێت ون بێت، وەک لە یۆحەننا 10:27-28، ئەفەسۆس 4:30 و زۆر بەشی تردا دەبینین. بۆ باوەڕدارێک دەکرێت تووشی گوناه بێت و پێویستی بە گەڕاندنەوەی ڕۆحی بێت (غەلاتییەکان 6:1). بەڵام ئەمە حاڵەتی یەهودا نەبوو – ئەو بێباوەڕ بوو.
تێبینییەکانی کۆتایی
- بۆ ڕوونکردنەوە، یەزدان عیسا یەهودای وەک قوتابی هەڵبژاردبوو چونکە لە بۆنەیەکی تردا (کاتێک باسی بابەتی قوتابی بوونی دەکرد) گوتبووی، «ئایا من ئێوەم هەڵنەبژارد، دوازدە کەسەکە، و یەکێکتان شەیتانە؟» (یۆحەننا 6:70). بەڵام یەهودا وەک باوەڕدار هەڵنەبژێردرابوو؛ ئەمە بە ڕوونی دەبینرێت کاتێک مەسیح باسی لەدایکبوونەوەی نوێی دەکرد لە یۆحەننا 13:18، «من سەبارەت بە هەمووتان قسە ناکەم. من دەزانم کێم هەڵبژاردووە.»
- کافر کەسێکە کە بانگەشەی مەسیح دەکات پاشان ڕەتی دەکاتەوە چونکە هەرگیز بەڕاستی باوەڕدار نەبووە. ئەمە جیاوازە لە مەسیحییەکی ڕاستەقینە کە پاشگەز دەبێتەوە و دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ هاوبەشی لەگەڵ یەزداندا.
