پرسیاری کریسمس
کانوونی یەکەم ئەو مانگەیە کە چیرۆکی کریسمس تێیدا یاد دەکرێتەوە. بازرگانی کارت، پیشەسازی کات بەسەربردن و مەسیحییە دڵسۆزەکان گێڕانەوەیەکی لەدایکبوونێکیان دابین کردووە کە وردەکارییەکانی دەوروبەری ئەم ڕووداوە پیرۆزەیان ڕازاندووەتەوە. بەڵام ڕاستییە ڕاستەقینەکان پەیوەست بە چیرۆکی جەستەبوون چین؟
لێرەدا چەند لێدوانێک بۆ ڕەچاوکردنی ئێوە هەیە بۆ تاقیکردنەوەی زانیارییەکانتان دەربارەی لەدایکبوونی عیسای مەسیح. تکایە، ئەمە بۆ بڵاوکەرەوە مەگەڕێننەوە چونکە بۆ ئەو مەبەستە نییە. کام لێدوانانەی خوارەوە ڕاستن و کامەیان هەڵەن؟
مریەم سواری گوێدرێژێک بوو بۆ بەیتلەحم لە کاتێکدا یوسف ئاژەڵەکەی دەبرد.
- عیسای مەسیح لە ٢٥ی کانوونی یەکەم لەدایکبووە.
- لەدایکبوونی مەسیح لە ئەشکەوتێک یان ئەستێرەیەکی حەوشەدا ڕوویدا.
- فریشتەکان وەک کۆرسێکی ئاسمانی لەسەر کێڵگەکانی بەیتلەحم گۆرانییان دەوت.
- مریەم منداڵەکەی لە قوماش پێچا و خستییە ناو ئاخوڕێکی ئاژەڵان.
- ئەستێرەکە پیاوە ژیرەکانی بەرەو ئەستێرەکە برد کە مەسیح تێیدا لەدایکبوو.
- سێ پیاوی ژیر هەبوون کە دیاری زێڕ و موور و بخووریان هێنابوو.
- وەڵامەکان و چەند بیرۆکەیەک پەیوەست بەم حەوت لێدوانە لە خوارەوەن.
ناوەڕۆکی چیرۆکی کریسمس
جا کاتێک ئەوان لەوێ بوون [لە بەیتلەحم]، ڕۆژەکان تەواو بوون بۆ ئەوەی ئەو منداڵی ببێت. و کوڕە نۆبەرەکەی هێنایە دنیا، و بە قوماشی پێچایەوە، و خستییە ناو ئاخوڕێک، چونکە شوێنێک بۆ ئەوان لە میوانخانەکەدا نەبوو. —لۆقا ٢:٦-٧ NKJV
وەڵامی لێدوانەکانمان لە لاپەڕەی پێشوو لە لۆقا ٢:٦-٢٠ و مەتتا ٢:١-١١ وەرگیراون. ئێوە هان دەدەین کە ئەو بەشانە بخوێننەوە.
- ئەمە پرسیارێکی فێڵاوی بوو، چونکە ڕەنگە ڕاست بێت یان ڕەنگە هەڵە بێت. هەرچەندە دیمەنێکی لەو شێوەیە لە زۆرێک لە کارتەکان و دووبارە نواندنەوەکاندا وێنا کراوە، بەڵام هیچ ئاماژەیەکمان لە کتێبی پیرۆزدا نییە سەبارەت بەوەی چۆن یوسف و مریەم گەشتیان بۆ بەیتلەحم کردووە.
- هەڵە. کتێبی پیرۆز هیچ بەروارێک نادات. ئاهەنگەکانی لەدایکبوونی مەسیح لە ئینجیلەکان، کردەوەکان یان هیچ کام لە نامەکاندا باس نەکراون، و بەرواری لەدایکبوونی نەدراوە.1 ئاماژەی کتێبی پیرۆز بۆ شوانەکان کە شەوانە مێگەلەکانیان دەلەوەڕێنن، بە ئەگەری زۆرەوە ئاماژەیە بۆ بەروارێک لە وەرزی پاییز یان ڕەنگە وەرزی بەچکەدانی بەهار. لە مانگی ساردی کانوونی یەکەمدا ڕەنگە مەڕەکان لەناو قەفەسدا ڕاگیرابن نەک لە دەرەوەی کێڵگەکان.
- بە ئەگەری زۆرەوە هەڵەیە. وشەی «میوانخانە» لە وشەی یۆنانییەوە هاتووە کەتالیما.2 ئەم وشەیە یەک جار لە پەیمانی نوێدا وەک «میوانخانە» (لۆقا ٢:٧) و دوو جار وەک «ژووری میوان» (مەرقۆس ١٤:١٤؛ لۆقا ٢٢:١١) وەرگێڕدراوە. لە هیچ شوێنێکدا ئاماژە بەوە ناکات کە ئەو ژن و مێردە چەندین میوانخانەیان پشکنیوە، چونکە «ئەو میوانخانەیە» لە ئایەتەکەدا تەنها یەکێکی پێشنیار دەکات.
چونکە بەیتلەحم بەهۆی سەرژمێرییەوە زۆر قەرەباڵغ بوو، هیچ شوێنێک لە میوانخانە یان ژووری میواندا نەبوو. بۆیە، ئەو ژن و مێردە شوێنی نیشتەجێبوونیان لەو بەشەی ماڵەکەدا پێدرا کە ئاژەڵەکان بە شێوەیەکی ئاسایی تێیدا دەپارێزران، بە ئەگەری زۆرەوە لەو شوێنەی کە کرێکارانی کێڵگە تێیدا دەخەوتن. ئەمە بەشێک بوو لە پێکهاتەی ماڵەکە، زۆرجار پەنجەرەیەکی لە نێوان ژوورەکانی ژیان و ناوچەی ئاژەڵداریدا هەبوو. ئەم جۆرە شوێنی نیشتەجێبوونە فرە مەبەستەکان پێیان دەوترێت «ماڵ-ئەستێرەخانە»، کە لەو ڕۆژگارەدا باو بوو و هێشتا لە هەندێک شوێنی جیهاندا بەکاردەهێنرێت.3
- هەڵە. فریشتەکان ستایشی خودایان دەکرد و دەیانوت، «شکۆ بۆ خودا لە بەرزترین شوێن» (٢:١٤). لە کاتێکدا ڕەنگە فریشتەکان لە کاتی دروستکردنی گەردووندا گۆرانییان وتبێت (لێبڕوانە ئەیوب ٣٨:٧)، هیچ ئاماژەیەک لە کتێبی پیرۆزدا نییە کە ئەوان جارێکی تر گۆرانییان وتبێت. لە وشەی خودادا، گۆرانیوتن چالاکییەکی ڕزگاربووانە.
- ڕاستە. ئاخوڕ ئاخوڕێکی خواردنەوەیە.
- هەڵە. پیاوە ژیرەکان، کە بە مەجوسیش ناسراون، بەرەو «ماڵەکە» بران کە «منداڵە بچووکەکەیان بینی» ماوەیەک دوای لەدایکبوونی (مەتتا ٢:١١). سەرنجی وشەکانی ئەو ئایەتە بدە: «ماڵ» و «منداڵی بچووک»، نەک «میوانخانە» و «منداڵ». سەردانەکەیان بە ئاسانی دەیتوانی چەند مانگێک یان ساڵێک دوای لەدایکبوونی مەسیح بێت. هەر بۆیە هێرۆدس هەموو منداڵە نێرینەکانی، دوو ساڵ و کەمتر، لە ناوچەی بەیتلەحم کوشت، بەپێی ئەو کاتەی کە لە پیاوە ژیرەکانی پرسیبوو سەبارەت بەوەی کەی ئەستێرەکە یەکەم جار دەرکەوت (ئایەتی ١٦).
- هەڵە. هیچ تۆمارێکی کتێبی پیرۆز بۆ ژمارەکە نییە. هەندێک لە نەریتەکانی کەنیسەی سەرەتایی دەڵێن ١٢ کەس بوون، و زۆر کەس ئەمڕۆ پێیان وایە سێ کەس بوون، بەهۆی ژمارەی دیارییە پێشکەشکراوەکان. زۆر ناڕوونە کە تەنها سێ کەس بە دیاری بەنرخەوە هەزار میل یان زیاتر بەناو ناوچە پڕ لە دزەکاندا گەشتیان کردبێت.
ئەم بیرۆکانە تەنها بۆ ئەوە پێشکەش دەکرێن کە بیرمان بخەنەوە کە دەبێت وریابین کە زیاد نەکەین – یان کەم نەکەینەوە – لە وشەی خودا. نابێت کەس نیگەران بێت لە زیادکردنە نا-کتێبی پیرۆزییەکان یان ڕازاندنەوەکان؛ دەبێت تەنها ئەو ڕەچاو بکەین. ئەو ئیمانوێلە، واتە «خودا لەگەڵمانە.» ناوی عیسایە، واتە «ڕزگارکەر.»
لە لایەکی ترەوە، کتێبی پیرۆز پێشنیار ناکات کە دەبێت لەدایکبوونی مەسیح لە هیچ ڕۆژێکی دیاریکراودا ئاهەنگ بگێڕین، بەڵام دەبێت یادی مردنی بکەینەوە (١ کۆرنسۆس ١١:٢٣-٢٦). بەڵام، لە کاتێکدا جیهان هەوڵ دەدات مەسیح لە کریسمس لابەرێت، دەبێت سوپاسگوزار بین کە دەتوانێت کاتێکی نموونەیی بێت بۆ ڕاگەیاندنی ئینجیلی ڕاستەقینە. با ئەو دەرفەتانە بەکاربهێنین کە هەیە، بۆ شکۆمەندی ئەو!
تێبینییەکان
- کریسمس بۆ کەنیسەی سەرەتایی نەناسراو بوو. جەژنی لەدایکبوونی مەسیح تا ساڵی ٣١٢ی زایینی دروست نەکرا، و نەک لەلایەن شوێنکەوتوویەکی مەسیحەوە بەڵکو لەلایەن سەرکردەیەکی سەربازییەوە، ئیمپراتۆری ڕۆمانی قوستەنتین.
- وشەی «میوانخانە» کە لە لۆقا ١٠:٣٤دا بەکارهاتووە (کە سامەرییە باشەکە جوولەکە بریندارەکەی هێنا) لە وشەی یۆنانییەوە هاتووە پاندۆخیۆن وەک «شوێنی نیشتەجێبوونی گشتی» وەرگێڕدراوە.
- خانوبارەکان لە سەردەمی پێش مێژووەوە دەستیان بە دروستکردن کرد دوای ئەوەی خەڵک بۆیان دەرکەوت کە گەرمی جەستەی ئاژەڵەکان یارمەتی گەرمکردنی شوێنی ژیانی مرۆڤ دەدات. یەکێک لە شێوازەکان بینایەکە کە بەشی کاوڵەکە دیوارێک لەگەڵ بەشی ماڵەکەدا هاوبەش دەکات. هەندێک جار بەشی ماڵەکە درێژ دەبێتەوە بۆ ناو بەشێک لە ژووری سەرەوە لە نهۆمی دووەمی بەشی کاوڵەکە.
