جیاوازی نێوان تۆبەکردن و پەشیمانی چییە؟
بەپێی پەیمانی نوێ، جیاوازییەک هەیە لە نێوان «تۆبەکردن» و «پەشیمانی». یەهودا «پەشیمان بووەوە و سی پارچە زیوەکەی گەڕاندەوە بۆ سەرۆکی کاهینەکان و پیران» (مەتتا 27:3 NASB). تەنانەت دانی بە تاوانەکەیدا نا: «من گوناهم کردووە بە خیانەتکردن لە خوێنی بێتاوان» (ئایەتی 4). ئەم پیاوە ڕووبەڕووی دڕندەی قێزەونی خراپە لە ڕۆحیدا ببووەوە و لە ترسی و شەرمدا پاشەکشەی کرد. بەداخەوە، لەبری ئەوەی بەرەو خودا و ژیان بیبات، تاوانەکەی ڕاوی نا تا دەروازەکانی مردن. لە کۆتاییدا شەرمەکەی گۆڕا بۆ ڕق لێبوونەوەی خود و ئەوە پاڵی پێوەنا بۆ خۆکوشتن.
نێردراو پۆڵس ئەمە بە «خەم و پەژارەی جیهان» ناودەبات (2 کۆرنسۆس 7:10)، چونکە جیهان هیچ هیوایەک بۆ خەڵک پێشکەش ناکات. بەڵام خەمێکی تر هەیە کە ژیان بەرهەم دەهێنێت، وەک پۆڵس لەم بەشەدا وەسفی کردووە: «ئێستا دڵخۆشم، نەک لەبەر ئەوەی ئێوە خەمبار کران، بەڵکو لەبەر ئەوەی ئێوە خەمبار کران تا گەیشتنە خاڵی تۆبەکردن؛ چونکە ئێوە بەپێی ویستی خودا خەمبار کران، بۆ ئەوەی لە هیچ شتێکدا لە ڕێگەی ئێمەوە زیان نەکەن. چونکە ئەو خەمەی کە بەپێی ویستی خودایە، تۆبەکردنێک بەرهەم دەهێنێت بێ پەشیمانی، کە دەگەیەنێتە ڕزگاری» (ئایەتەکانی 9-10).
خەم و پەژارەی کەسێکی کحولخۆر، بۆ نموونە، دەتوانێت یان لە شەپۆلە گەورەکانی خۆبەزەییدا نوقمی بکات یان بیباتە کەنارەکانی ژیانێکی نوێ. فاکتەری دیاریکەر خەم و پەژارەکە خۆی نییە، بەڵکو ئەوەیە کە ئایا خەم و پەژارەکە گوناهبارەکە دەهێنێتە سەر تۆبەکردن.
تۆبەکردن چییە؟
تۆبەکردن سەرەتا بڕیارێکە. باوترین وشەی یۆنانی لە پەیمانی نوێدا کە وەرگێڕدراوە بۆ «تۆبە بکە» بریتییە لە metanoeo، کە لەسەر وشەی «بیرکردنەوەکان» یان «مەبەستەکان» دامەزراوە (بڕوانە کرداری نێردراوان 8:22). بە واتای وشەیی واتای «گۆڕینی بیرکردنەوەی کەسێک» کەسانی تۆبەکەر بە قووڵی سەیری ناخی خۆیان دەکەن و ڕووبەڕووی ڕاستی دەربارەی خۆیان دەبنەوە – چۆن گوناهەکانیان پاساو داوە و ئازاری خەڵکی تریان داوە. ئەوان دەگەنە خاڵێکی بڕیاردان، یان ئەوەی پۆڵس ناوی نا، «خاڵی تۆبەکردن» (2 کۆرنسۆس 7:9)، کە تێیدا بیرکردنەوەیان دەگۆڕن لە ڕازی کردنی جەستە بۆ ڕازی کردنی خودا، لە متمانەکردن بە خود بۆ متمانەکردن بە ڕزگارکەر.
ئەم بڕیاری تۆبەکردنە لە کاتی ڕزگاربوونماندا دێت، کاتێک بۆ یەکەمجار باوەڕمان بە مەسیح دەهێنین. هەروەها دەکرێت خاڵێکی نوێکردنەوەی پابەندبوون بێت کاتێک بڕیار دەدەین بە دڵێکی تەواو شوێنی مەسیح بکەوین. لە هەردوو حاڵەتەکەدا، ئەوە خاڵی دەستپێکی پرۆسەی گۆڕانکارییە.
لەگەڵ ئەم بڕیارەدا بنەمایەکی دووەم هەیە: گەڕانەوە. پێغەمبەرانی پەیمانی کۆن پەیامێکی تۆبەکردنیان بڵاوکردەوە بە بەکارهێنانی وشەیەکی عیبری تایبەت کە واتای: «بگەڕێوە، بگەڕێوە.» خودا داوا لە گەلە ڕزگارکراوەکەی دەکات کە بگەڕێنەوە لای ئەو چونکە گوناهەکانیانی لێخۆشبووە: «من سەرپێچییەکانتم وەک هەورێکی چڕ سڕیوەتەوە، و گوناهەکانتم وەک تەمێکی قورس. بگەڕێوە لای من، چونکە من تۆم ڕزگار کردووە» (ئیشایا 44:22).
خودا داوا لە گەلەکەی دەکات کە ئاراستەیەکی تەواو نوێ لە ژیاندا بگرنەبەر. ئەمە دوو بەش لەخۆدەگرێت:
- دوورکەوتنەوە لە گوناه.
- گەڕانەوە بۆ لای خودا.
لەو دۆخەدا پەیوەندییەک لە نێوان ئێمە و خودادا هەیە، زۆر وەک پەیوەندی نێوان کوڕە بەفیڕۆچووەکە و باوکی لە نموونەکەی عیسادا. دوای ئەوەی کوڕەکە لە گۆڕەپانی بەرازەکاندا هاتە سەر خۆی، لە گوناهەکەی گەڕایەوە و گەڕایەوە لای باوکی (بڕوانە لۆقا 15:11-32).
بڕیاردان و گەڕانەوە بە بەرهەمی تۆبەکردن نیشان دەدرێن – کردارگەلێک کە لە ژیانی کەسێکی گۆڕاودا سەرچاوە دەگرن. پێغەمبەران ئەم کردارانەیان بە شێوەیەکی پراکتیکی وەسف کردووە: «کەواتە، بگەڕێنەوە لای خوداتان، چاکە و دادپەروەری پەیڕەو بکەن» (هۆشەع 12:6). یۆحەننای لەئاوباپتایزەر (یان یۆحەننای لەئاوباپتایزەر) بەرهەمی تۆبەکردنی بەم شێوەیە دیاری کرد: ««ئەو پیاوەی دوو کراسی هەیە، با بەشی بدات بەوەی کە هیچی نییە؛ و ئەوەی خواردنی هەیە با هەمان شت بکات.» و هەندێک باجگر کۆبوونەوە بۆ ئەوەی لەئاوباپتایز بکرێن، و بەوێیان وت، «مامۆستا، چی بکەین؟» و ئەویش بەوێی وت، «زیاتر لەوەی کە فەرمانتان پێکراوە کۆمەڵ مەکەن.» هەندێک سەرباز پرسیاریان لێی دەکرد، دەیانوت، «و دەربارەی ئێمە، چی بکەین؟» و ئەویش بەوێی وت، «بە زۆر پارە لە هیچ کەسێک وەرنەگرن، یان بە درۆ تۆمەتی هیچ کەسێک مەدەن، و بە مووچەکەتان ڕازی بن»» (لۆقا 3:11-14).
کەواتە، تۆبەکردن تەنها هەستکردن بە خەمباری بۆ گوناه نییە. ڕەنگە کەسێک هەست بە پەشیمانییەکی قووڵ بکات بۆ ڕۆحی ڕەخنەگر، تووڕەیی یان چاوچنۆکییەکەی. قەشەیەک کە لە نائەخلاقیدا گیراوە، ڕەنگە لەبەردەم کۆمەڵگادا چۆک دابنێت و بە تاڵی بگریێت بۆ دۆخی ڕۆحی. هەرچەندە هەستکردن بە قورسایی گوناهەکەمان گرنگە، بەڵام ئەم هەستانە تۆبەکردن نین. لە ڕاستیدا، ئەگەر خۆمان ئەم فرمێسکانە وەک تۆبەکردن قبوڵ بکەین، دەتوانین کاری قورس و ڕاستەقینەی گۆڕانکاری قورس بکەین.
بە لەبەرچاوگرتنی هەموو ئەمانە، با پێناسەیەک دابنێین: تۆبەکردن پرۆسەی گەڕانەوەیە لە شێوازی ژیانی گوناهکارانەمان و گەڕانەوەیە بۆ خوداپەرستی. بە گۆڕانکاری لە بیرکردنەوە و گۆڕانکاری لە هەڵسوکەوتدا دیاری دەکرێت.
ڕێگای تۆبەکردن زۆرجار بەناو قۆناغە تاریکەکانی خۆپشکنین و خۆبەدەستەوەدانی ئازاربەخشی خۆپەرستی و لووتبەرزی تێدەپەڕێت. تۆبەکردن بریتییە لە وازهێنان لە چێژە گوناهکارە خۆشەویستەکان و بەرپرسیاربوون لەبەردەم ئەوانی تردا کە یارمەتیمان دەدەن تایەکانی ئۆتۆمبێلەکەمان لە چاڵەکە دەربهێنین کاتێک ڕێگایەکی نوێ لە ژیاندا دەبڕین. ئەوە پەیوەندییەکی نوێکراوە لەگەڵ خودا لەسەر بنەمای باوەڕێکی نوێکراوە کە ڕێگای ئەو بەڕاستی باشترینە و ڕاستودروستییەکەی گەورەترین گەنجینەی ژیانە.
نیشانە پراکتیکییەکانی تۆبەکردن چین؟
چۆن دەزانیت کە لەسەر ڕێگای تۆبەکردنی؟ ژیانی تۆبەکەر چۆن دەردەکەوێت؟ چۆن دەتوانیت بزانیت کەسێک کە خۆشت دەوێت بەڕاستی دەگۆڕێت؟ ئەو کەسانەی کە بە جددی دەیانەوێت بگۆڕێن، مەیلیان هەیە هەڵسوکەوتی هاوشێوە نیشان بدەن کە پێت دەڵێن لەسەر ڕێگای ڕاستن. لێرەدا چەند نیشانەیەک هەن کە لە کەسێکی بەڕاستی تۆبەکەردا دەیدۆزیتەوە:
- کەسانی تۆبەکەر ئامادەن هەموو گوناهەکانیان دان پێدا بنێن، نەک تەنها ئەو گوناهانەی کە تووشی کێشەیان کردوون. ماڵێک پاک نابێتەوە تا هەموو قاپێک نەکەیتەوە و هەموو گۆشەیەک پاک نەکەیتەوە. ئەو کەسانەی کە بەڕاستی دەیانەوێت پاک بن، بە تەواوی ڕاستگۆن دەربارەی ژیانیان. چیتر نهێنی نییە.
- کەسانی تۆبەکەر ڕووبەڕووی ئەو ئازارە دەبنەوە کە گوناهەکانیان بە ئەوانی تر گەیاندووە. ئەوان قوربانییەکانی گوناهەکانیان، واتە هەر کەسێک کە بە کردارەکانیان ئازاری پێگەیشتووە، بانگهێشت دەکەن بۆ دەربڕینی توندی ئەو هەستانەی کە هەستیان پێدەکەن – تووڕەیی، ئازار، خەم و نائومێدی. کەسانی تۆبەکەر پاساو نادۆزنەوە یان تاوانەکە ناخەنە سەر کەسێکی تر. ئەوان بڕیاریان داوە ئازاری ئەوانی تر بدەن، و دەبێت بە تەواوی بەرپرسیارێتی هەڵسوکەوتەکانیان بگرنە ئەستۆ.
- کەسانی تۆبەکەر داوای لێخۆشبوون لەوانە دەکەن کە ئازاریان داون. ئەوان تێدەگەن کە هەرگیز ناتوانن بە تەواوی قەرزەکەیان بە قوربانییەکانیان «بدەنەوە». کەسانی تۆبەکەر فشار ناخەنە سەر ئەوانی تر بۆ ئەوەی بڵێن، «لێت خۆش دەبم.» لێخۆشبوون گەشتێکە، و کەسەکەی تر پێویستی بە کات هەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئازارەکە پێش ئەوەی بتوانێت لێخۆش بێت. هەموو ئەوەی کەسانی تۆبەکەر دەتوانن بیکەن ئەوەیە کە دان بە قەرزارییەکەیاندا بنێن و بە کزی داوای دیاری لێخۆشبوونی بێ شایستە بکەن.
- کەسانی تۆبەکەر بەرپرسیار دەمێننەوە لەبەردەم گرووپێکی بچووکی مەسیحییە پێگەیشتووەکاندا. ئەوان گرووپێک لە هاوڕێیان لە دەوری خۆیان کۆدەکەنەوە کە بەرپرسیاریان دەکەن لەسەر پلانێک بۆ ژیانێکی پاک. ئەوان گرووپەکە بانگهێشت دەکەن بۆ پرسیارکردن لێیان دەربارەی هەڵسوکەوتەکانیان، و ئەوان ڕاسپاردەکانی گرووپەکە پەیڕەو دەکەن دەربارەی چۆنیەتی دوورکەوتنەوە لە تاقیکردنەوە.
- کەسانی تۆبەکەر سنووردارکردنەکانیان قبوڵ دەکەن. ئەوان تێدەگەن کە دەرئەنجامەکانی گوناهەکانیان، لەوانەش بێمتمانەیی، بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێننەوە، ڕەنگە بۆ تەواوی ژیانیان. ئەوانەی کە تۆبەکەرن تێدەگەن کە ڕەنگە هەرگیز نەتوانن هەمان ئازادی بەدەست بهێنن کە کەسانی تر بەدەستی دەهێنن. تاوانبارانی سێکسی یان دەستدرێژیکەرانی منداڵان، بۆ نموونە، هەرگیز نابێت بە تەنیا لەگەڵ منداڵاندا بن. کحولخۆرەکان پێویستە واز لە خواردنەوە بهێنن. داوێنپیسەکان دەبێت مەرجی توند لەسەر کاتەکانیان دابنێن لەگەڵ ئەوانەی کە ڕەنگە لەگەڵیاندا گوناه بکەن. ئەوە ڕاستی دۆخی کەسێکی تۆبەکەرە، و ئەوان بە ویستی خۆیان سنوورەکانیان قبوڵ دەکەن.
- کەسانی تۆبەکەر دڵسۆزن بۆ ئەرکە ڕۆژانەییەکان کە خودا پێیانی داون. ئێمە خزمەتی خودایەکی بە بەزەیی دەکەین کە چێژ لە پێدانی دەرفەتی دووەم وەردەگرێت. خودا پەیوەندییەکی نوێکراوە لەگەڵ خۆی و پلانێکی نوێ بۆ ژیان پێشکەش بە کەسانی تۆبەکەر دەکات. گوێ لە بەڵێنی هۆشەع بگرە بۆ ئیسرائیلی یاخیبوو: «وەرن، با بگەڕێینەوە لای خودا. ئەو پارچە پارچەی کردووین بەڵام چاکمان دەکاتەوە؛ ئەو برینداری کردووین، بەڵام دەرمان دەکات. ئەو دوای دوو ڕۆژ زیندوومان دەکاتەوە؛ لە ڕۆژی سێیەمدا هەڵمان دەستێنێتەوە، بۆ ئەوەی لەبەردەمیدا بژین» (هۆشەع 6:1-2).
بەرەو پێشەوەچوون
دوای چاکبوونەوە ژیان دێت. کەسانی تۆبەکەر بەرپرسیارێتی شکستەکانی ڕابردوو قبوڵ دەکەن بەڵام خۆیان لە تاواندا نوقم ناکەن. ئەوان سەرنجیان دەخەنە سەر بەرپرسیارێتییەکانی ئێستا، کە بریتییە لە هەوڵدان بۆ ئەنجامدانی ئەو شتانەی کە خودا پێیانی داون بۆ ئەنجامدانی.
بیرکردنەوەیەکی کۆتایی. تۆبەکردن هەوڵێکی تاکەکەسی نییە. خودا چاوەڕێمان لێناکات کە خۆمان بە تەنیا بەرز بکەینەوە، یان خۆمان یان دۆخەکەمان بە هەوڵەکانی خۆمان باشتر بکەین. لە ڕێگەی ڕۆحی نیشتەجێبوویەوە، خودا شێوەمان دەدات و دروستمان دەکات بۆ ئەوەی لە مەسیحدا پاک و بێگەرد بین. گوێ لە وشە پڕ هیواکانی پۆڵس بگرە: «خودا کە لە ئێوەدا کار دەکات، هەم بۆ ویستن و هەم بۆ کارکردن بۆ خۆشحاڵییە باشەکەی» (فیلیپی 2:13 ESV). بۆ زۆر کەس، یەکەم هاواری تۆبەکردن بریتییە لە، «ناتوانم بە تەنیا بگۆڕێم؛ من پێویستم بە تۆیە، خودا.» بە خۆشحاڵییەوە، ئەوانە وشەی شیرینن بۆ گوێی خودا.
