هەندێک پاشخان
پیلاتۆس ئەم پرسیارەی کرد، کە لە یۆحەننا ١٨:٣٨ (NKJV) هاتووە، لە کاتی لێکۆڵینەوە لە گەورە عیسا چەند کاتژمێرێک پێش ئەوەی لە خاچ بدرێت. گەورە زوو لە بەیانیاندا هێنرابووە پرێتۆریۆم – شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی پارێزگار – بەڵام تۆمەتبارانی نەچوونە ژوورەوە «نەوەک گڵاو ببن، بەڵکو بتوانن نانی پەسخە بخۆن» (ئایەتی ٢٨). کاتێک پیلاتۆس پرسی، «'چ تۆمەتێک دژی ئەم پیاوە دەهێنن؟' ئەوان وەڵامیان دایەوە و پێیان گوت، 'ئەگەر ئەو خراپەکار نەبووایە، ئێمە نەماندەهێنایە لای تۆ'» (ئایەتەکانی ٢٩-٣٠). تۆمەتەکە، یان سکاڵاکە، دژی گەورە سێ لایەنە بوو: «ئەوان دەستیان کرد بە تۆمەتبارکردنی، وتیان، 'ئەم پیاوەمان دۆزییەوە کە نەتەوەکە گومڕا دەکات، و قەدەغەی دەکات باج بدەن بە قەیسەر، و دەڵێت خۆی مەسیحە، پاشایەکە'» (لۆقا ٢٣:٢).
پیلاتۆس پاشان پرسیاری لە گەورە عیسا کرد و «هیچ هەڵەیەکی تێدا نەدۆزییەوە» (یۆحەننا ١٨:٣٨). لە کاتی پرسیارکردنی پیلاتۆسدا، دەخوێنینەوە: «عیسا وەڵامی دایەوە، 'شانشینی من لەم جیهانە نییە. ئەگەر شانشینی من لەم جیهانە بووایە، خزمەتکارەکانم دەجەنگان، بۆ ئەوەی من نەدرێمە دەست جولەکەکان؛ بەڵام ئێستا شانشینی من لەم شوێنە نییە.' پیلاتۆس پێی گوت، 'ئەی تۆ پاشایەکیت؟' عیسا وەڵامی دایەوە، 'تۆ بە ڕاستی دەڵێیت کە من پاشایەکم. لەبەر ئەم هۆکارە لەدایک بووم، و لەبەر ئەم هۆکارە هاتوومەتە جیهان، بۆ ئەوەی شایەتی بۆ ڕاستی بدەم. هەموو ئەوانەی لە ڕاستین، گوێ لە دەنگی من دەگرن'» (ئایەتەکانی ٣٦-٣٧). بەڕاستی، گەورە وەڵامەکانی بەکارهێنا بۆ ئاشکراکردنی هەندێک ڕاستی گرنگ دەربارەی خۆی.
یەکەم، «تۆ بە ڕاستی دەڵێیت کە من پاشایەکم. لەبەر ئەم هۆکارە لەدایک بووم» (ئایەتی ٣٧) لێدوانێکە دەربارەی پیاوەتییەکەی، دەربارەی مرۆڤبوونی. پاشان دەربارەی خوداوەندییەکەیدەخوێنینەوە: «... و لەبەر ئەم هۆکارە هاتوومەتە جیهان.» ئەم دوو شتە لە سەرانسەری یۆحەننا (١:١-٣، ٩-١٠، ١٤، ٣:١٧-١٩، ٩:٣٩، ١٠:٣٦) دەدۆزرێنەوە. سێیەم ڕاستی دەربارەی خزمەتەکەیەتی، بۆچی هات: «بۆ ئەوەی شایەتی بۆ ڕاستی بدەم» (ئایەتی ٣٧).
بە بیستنی ئەم وەڵامانە، خاڵێکمان بیردەکەوێتەوە کە پێشتر ئاماژەی پێدابوو: «بەڵام لەبەر ئەوەی ڕاستیتان پێدەڵێم، ئێوە باوەڕم پێناکەن. کامی ئێوە من بە گوناهبار دەزانێت؟ و ئەگەر ڕاستیتان پێبڵێم، بۆچی باوەڕم پێناکەن؟ ئەوەی لە خوداوە بێت، گوێ لە قسەکانی خودا دەگرێت؛ بۆیە، ئێوە گوێ ناگرن، چونکە ئێوە لە خوداوە نین» (٨:٤٥-٤٧). هەندێک بیرۆکەی هاوشێوە کەمێک دواتر دەخوێنینەوە: «عیسا وەڵامی دانەوە، 'پێم گوتن، و ئێوە باوەڕ ناکەن. ئەو کارانەی کە من بە ناوی باوکمەوە دەیکەم، ئەوان شایەتی بۆ من دەدەن. بەڵام ئێوە باوەڕ ناکەن، چونکە ئێوە لە مەڕەکانی من نین، وەک پێم گوتن. مەڕەکانی من گوێ لە دەنگی من دەگرن، و من دەیناسم، و ئەوان دوام دەکەون'» (١٠:٢٥-٢٧).
گەڕانەوە بۆ یۆحەننا ١٨، لەسەر بیستنی وەڵامەکانی گەورە عیسا، «پیلاتۆس پێی گوت، 'ڕاستی چییە؟'» (ئایەتی ٣٨). ئێمە نازانین ئایا پیلاتۆس ئەم پرسیارەی بە گاڵتەجاڕی یان بە دڵسۆزی کردووە، بەڵام بەبێ گوێدانە شێوازەکە، پرسیارێکی زۆر جددی و گرنگی کرد! پێویستە بیری لێبکەینەوە، چونکە زۆر کەس دەڵێن ڕاستی بۆ کەسێک پێویست نییە ڕاستی بێت بۆ کەسانی تر. هەندێک دەڵێن هیچ ڕاستییەکی ڕەها نییە. بۆیە دەپرسین، «ڕاستی چییە؟»
پێناسەی ڕاستی
ڕاستی زیاترە لە زانینی ڕاستییەکان. کاتێک باسی ڕۆژانی کۆتایی دەکات، پۆڵس ئاماژەی بەوەدا کە جیهانێک کە تێیدا دەژین «هەمیشە فێردەبێت و هەرگیز ناتوانێت بگاتە زانینی ڕاستی» (٢ تیمۆساوس ٣:٧). ڕاستی لە دەرەوەی ئێمەیە و لەگەڵ بیر و ویست و کەسایەتی و شکۆ و بوونی خودا یەکدەگرێتەوە. خۆدەربڕینی خودایە. ڕاستی لە هەستەکانمان تێدەپەڕێت. ئەمەش واتای ئەوەیە کە هەستمان دەربارەی بابەتێک هیچ پەیوەندییەکی بەوەوە نییە کە ئایا ڕاستییە یان نا. ڕاستی پێوەرێکی ڕەهایە.
لە وەرگێڕانی نوێی شا جەیمسدا، وشەی «ڕاستی» ١٠٥ جار لە پەیمانی نوێدا بەکارهاتووە. بیست و سێ لەو جارانە لە کتێبی یۆحەننادان – ئەو ئینجیلەی کە گەورە عیسا وەک کوڕی خودا پێشکەش دەکات. یەکەم یۆحەننا وشەکە دە جار و ڕۆما نۆ جار بەکاردەهێنێت. وشەی یۆنانی بۆ ڕاستی ئالێتیایە، کە واتای «قایم، پتەو یان بەستنەوە» دەگەیەنێت.
نیشانەکانی ڕاستی
ڕاستی چەندین تایبەتمەندی یان نیشانەی جیاکەرەوەی هەیە. با ئێستا لێیان بڕوانین.
نیشانەی #١. ڕاستی لە خوداوە دێت، و هەر کەسێک لە خوداوەند ڕاستییە.
لە دێوتێرۆنۆمی ٣٢:٤ دەخوێنینەوە کە خودای ئێمە «تاوێرە، کارەکەی تەواوە؛ چونکە هەموو ڕێگاکانی دادپەروەرین، خودای ڕاستی و بێ نادادپەروەری؛ ڕاست و دروستە.» لە زەبوور ٣١:٥ دەخوێنینەوە، «ڕۆحم دەسپێرمە دەست تۆ؛ تۆ منت کڕیوەتەوە، ئەی گەورە خودای ڕاستی.» بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش، گەورە عیسا نیوەی یەکەمی ئەم ئایەتەی لەسەر خاچدا کاتێک قسەی لەگەڵ باوک دەکرد (لۆقا ٢٣:٤٦). هەروەها دەربارەی باوک دەخوێنینەوە کە «خودای ڕاستی»یە دوو جار لە ئیشایا ٦٥:١٦، «بۆیە ئەوەی خۆی لەسەر زەوی پیرۆز دەکات، خۆی لە خودای ڕاستی پیرۆز دەکات؛ و ئەوەی سوێند دەخوات لەسەر زەوی، سوێند بە خودای ڕاستی دەخوات؛ چونکە کێشەکانی پێشوو لەبیر کراون، و چونکە لە چاوەکانی من شاراوەن.» لەم ئایەتانەوە تێدەگەین کە خودا باوک ڕاستییە.
لە یۆحەننا ١٤:٦ گەورە عیسا ڕایگەیاند، «من ڕێگا و ڕاستی و ژیانم. هیچ کەسێک نایەتە لای باوک تەنها لە ڕێگەی منەوە نەبێت.» ئەو بەڕاستی ئەوەیە کە دەربارەی دەخوێنینەوە: «لە سەرەتادا وشە هەبوو، و وشە لەگەڵ خودا بوو، و وشە خودا بوو. ئەو لە سەرەتادا لەگەڵ خودا بوو ... و وشە بوو بە جەستە و لە نێوانماندا نیشتەجێ بوو، و شکۆمەندییەکەی ئەومان بینی، شکۆمەندی وەک تاکە کوڕی باوک، پڕ لە نیعمەت و ڕاستی ... چونکە یاسا لە ڕێگەی موساوە درا، بەڵام نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات» (١:١-٢، ١٤، ١٧). لەم ئایەتانەدا بە ڕوونی دەبینین کە گەورە عیسا وەک ڕاستی کەسایەتیکراو ڕاگەیەندراوە.
خودا ڕۆحی پیرۆز وەک «ڕۆحی ڕاستی» لە یۆحەننا ١٤:١٧، ١٥:٢٦ و ١٦:١٣ ئاماژەی پێکراوە. کاتێک هەموو ئەمانە پێکەوە دادەنێین، تێدەگەین مەبەستی پۆڵسی نێردراو چی بوو کاتێک نووسی: «با خودا ڕاست بێت بەڵام هەموو پیاوێک درۆزن بێت» (ڕۆما ٣:٤). عیبرانییەکان ٦:١٨ پێمان دەڵێت، «مەحاڵە خودا درۆ بکات» – ڕاستییەک کە لە تیتۆس ١:٢یشدا ئاماژەی پێکراوە. خودای ئێمە ناتوانێت درۆ بکات چونکە ئەو ڕاستییە!
نیشانەی #٢. ڕاستی باڵادەستە.
ئەمەش واتای ئەوەیە کە ڕاستی ڕەهایە؛ یەکەم و کۆتا قسەی هەیە – بڕیاری کۆتایی! ڕاستی هەرگیز ڕێژەیی، هەڕەمەکی یان مەرجدار نییە. لە بەرامبەر ئەوەی کە باوکی درۆیە دەوەستێت (یۆحەننا ٨:٤٤).
هەندێک دەڵێن هیچ ڕاستییەکی ڕەها نییە. بە پێچەوانەی قسەی خۆیان، بە ڕاگەیاندنی خۆیان لێدوانێکی ڕەها دەدەن، بەبێ هیچ گومانێک ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕاستییەکی ڕەها هەیە.
نیشانەی #٣. ڕاستی ڕاستەقینە و دروستە، واتای ئەوەیە کە بوونی هەیە و بابەتییە.
بابەتی نییە یان پشت بە بارودۆخ نابەستێت. ڕاستی شاراوە نییە، چونکە دەتوانین بزانین. گەورە عیسا بەوانەی کە باوەڕیان پێی هەبوو گوت، «ڕاستی دەزانن، و ڕاستی ئازادتان دەکات» (ئایەتی ٣٢).
نیشانەی #٤. هەموو ڕاستییەکان پێکەوە دەوەستن، واتای ئەوەیە کە ڕاستی تاکە.
گەورە عیسا باسی «ئەو» ڕاستییەی کرد (ئایەتی ٣٢، ١٤:٦، ١٨:٣٧)، نەک «ڕاستییەک» یان «یەکێک لە زۆر» ڕاستی. کتێبی پیرۆز هیچ شتێک دەربارەی ڕاستی تۆ و ڕاستی من نازانێت. تەنها دەربارەی یەک ڕاستی ، ئەو
نیشانەی #٥. ڕاستی هەرگیز ناگۆڕێت!
هەر وەک چۆن خودا «ناگۆڕێت» (مەلاخی ٣:٦)، و «عیسای مەسیح دوێنێ و ئەمڕۆ و هەتاهەتایە هەر یەکە» (عیبرانییەکان ١٣:٨)، ڕاستی ناگۆڕێت. زەبوورنووس ڕایگەیاند، «ئەی گەورە، وشەی تۆ هەتاهەتایە لە ئاسماندا جێگیرە» (زەبوور ١١٩:٨٩). ئیشایا ڕایگەیاند، «گیا وشک دەبێت، گوڵ سیس دەبێت، بەڵام وشەی خودای ئێمە هەتاهەتایە دەمێنێتەوە» (ئیشایا ٤٠:٨). گەورە عیسا، خۆی وشەی زیندوو، فێری کرد، «چونکە بە دڵنیاییەوە، پێتان دەڵێم، هەتا ئاسمان و زەوی تێدەپەڕن، یەک خاڵ یان یەک پیت بە هیچ شێوەیەک لە یاسا تێناپەڕێت هەتا هەموو شتێک جێبەجێ دەبێت» (مەتتا ٥:١٨).
نیشانەی #٦. ڕاستی داواکاری هەیە؛ دەسەڵاتدارە.
لە زەبوورەکاندا دەخوێنینەوە: «تەواوی وشەی تۆ ڕاستییە، و هەموو یەکێک لە بڕیارە ڕاستودروستەکانت هەتاهەتایە دەمێنێتەوە» (١١٩:١٦٠). نووسراوە پیرۆزەکان، کە لەلایەن خوداوە هەناسەیان پێدراوە، ئاشکراکردنێکە بە شێوەی نووسراو (٢ تیمۆساوس ٣:١٥-١٦). تەنها یەک سەرچاوەی نووسراو لە خوداوە هەیە و تەنها یەک بنەمای دەسەڵات بۆ گەلی گەورە لە کەنیسەدا: ڕاستی.
نیشانەی #٧. ڕاستی بە قووڵی دەبڕێت.
ئەمە لە عیبرانییەکان ٤:١٢ دەبینین، کە دەڵێت، «چونکە وشەی خودا زیندوو و بەهێزە، و لە هەر شمشێرێکی دوو دەم تیژترە، تەنانەت دەبڕێتە ناو دابەشبوونی ڕۆح و گیان، و جومگە و مۆخ، و لێکجیاکەرەوەی بیر و مەبەستەکانی دڵە.» وشەی خودا زیندووە چونکە خودا «خودای زیندوو»یە (٣:١٢). گەورە عیسا فەرمووی، «ئەو وشانەی کە من پێتان دەڵێم ڕۆحن، و ئەوان ژیانن» (یۆحەننا ٦:٦٣). لە نموونەی جووتیارەکەدا (مەتتا ١٣:١-٩، ١٨-٢٣) وشەی خودای بە تۆو بەراورد کرد. تۆو، وەک وشە، زیندەوەرێکی زیندووە کە کاتێک بڵاودەکرێتەوە و لە خاکێکی بەپیتدا دەچێنرێت، ژیانێکی زۆر بەرهەم دەهێنێت.
لە عیبرانییەکان ٤:١٢ زاراوەی «بەهێز» لە هەندێک کتێبی پیرۆزدا بە «چالاک» وەرگێڕدراوە. واتای «کاریگەر، بەرهەمهێنەر یان توانای بەرهەمهێنانی ئەنجامێکی مەبەستدار» دەگەیەنێت. وشەی خودا زیندوو، داینامیکی، وزەبەخش و بەرهەمدارە. لە ژیانی باوەڕدارانی ڕاستەقینەدا بێکار دانانیشێت. یەکەم تسالۆنیکییەکان دەڵێت وشەی خودا «بە شێوەیەکی کاریگەر لە ئێوەدا کاردەکات کە باوەڕدارن» (٢:١٣). وەک پێشتر بینیمان، عیبرانییەکان وشەی خودا وەک «لە هەر شمشێرێکی دوو دەم تیژتر» (٤:١٢) وەسف دەکات. ئەفەسۆس پێی دەڵێت «شمشێری ڕۆح، کە وشەی خودایە» (٦:١٧). وشەی خودا چەکی بەرگری یەکلاکەرەوەی ئێمەیە دژی هێرشەکانی دوژمنێکی ڕۆحی. کاتێک شەیتان گەورە عیسای لە چۆڵەوانیدا تاقیکردەوە، گەورە وشەی خودای بەکارهێنا بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشەکانی شەیتان (مەتتا ٤:١-١١).
نیشانەی #٨. ڕاستی چارەنووسەکان دیاری دەکات.
وەڵامی کەسێک بۆ ڕاستی کاریگەری لەسەر هەموو بوارەکانی ژیان لێرە و ئێستا دەبێت، و چارەنووسی هەتاهەتایی ئەوانیش دیاری دەکات! ئەمەیە بۆچی زەبوورنووس وشەی خودای بە «چرایەک بۆ پێیەکانم و ڕووناکییەک بۆ ڕێگاکەم» (زەبوور ١١٩:١٠٥) ئاماژە پێکرد.
هێزی ڕاستی
لە یۆحەننا ٨-٩ دەربارەی گەورە عیسا وەک ڕووناکییە ڕاستەقینەکە لە بەرامبەر تاریکیدا فێردەبین. فێرکەرە کە ڕووناکی و ڕاستی پێکەوە دەڕۆن، چونکە ڕووناکی تاریکی ئاشکرا دەکات، و ڕاستی ئەوەی کە درۆیە ئاشکرا دەکات. لە ڕاستیدا، چەندین جیاوازی لە یۆحەننا ٨دا ئاشکرا دەبینین: نیعمەت لە بەرامبەر یاسا (ئایەتەکانی ١-١١)، ڕووناکی لە بەرامبەر تاریکی (ئایەتەکانی ١٢-٢٠)، ژیان لە بەرامبەر مردن (ئایەتەکانی ٢١-٣٠)، ئازادی لە بەرامبەر کۆیلایەتی (ئایەتەکانی ٣١-٤٧)، و ڕێز لە بەرامبەر بێڕێزی (ئایەتەکانی ٤٨-٥٩).
لەو بەشەدا، ئەو ژنەی کە لە کاتی زیناکردندا گیرا، بنەمای بابەتەکەی لەسەر ڕاستی دانا. ئەگەر سەرکردە ئایینییەکانی ئەو کاتە بەڕاستی نیگەرانی یاساکە بوونایە، دەبوو پیاوەکەیان ئامادە بکردایە، بەپێی لێڤییەکان ٢٠:١٠. لەوانەیە لە سەرەتادا سەیر بێت کە گەورەمان لە کۆتایی ئەم ڕووبەڕووبوونەوەیەدا ڕایدەگەیەنێت، «من ڕووناکی جیهانم. ئەوەی دوام بکەوێت، لە تاریکیدا ناڕوات، بەڵکو ڕووناکی ژیانی دەبێت» (یۆحەننا ٨:١٢). ئەو ئەمەی گوت چونکە باری ڕاستەقینەی دڵەکانیانی ئاشکرا دەکرد.
بەشی داهاتووی بەشەکە (ئایەتەکانی ١٣-٣٢) مامەڵە لەگەڵ فێرکردنی گەورە عیسا وەک ڕووناکی جیهان دەکات، کە پێویستی خەڵک ئاشکرا دەکات و ئاماژە بە چارەسەرەکە دەکات. «فەریسییەکان ... پێیان گوت، 'تۆ شایەتی بۆ خۆت دەدەیت؛ شایەتی تۆ ڕاست نییە.' عیسا وەڵامی دانەوە و پێی گوتن، 'تەنانەت ئەگەر من شایەتی بۆ خۆم بدەم، شایەتی من ڕاستە، چونکە من دەزانم لە کوێوە هاتووم و بۆ کوێ دەڕۆم؛ بەڵام ئێوە نازانن من لە کوێوە هاتووم و بۆ کوێ دەڕۆم. ئێوە بەپێی جەستە دادوەری دەکەن؛ من دادوەری هیچ کەسێک ناکەم. و هێشتا ئەگەر دادوەری بکەم، دادوەری من ڕاستە؛ چونکە من بە تەنیا نیم، بەڵکو لەگەڵ باوکم کە منی ناردووە. هەروەها لە یاساکەتاندا نووسراوە کە شایەتی دوو پیاو ڕاستە. من یەکێکم کە شایەتی بۆ خۆم دەدەم، و باوکم کە منی ناردووە شایەتی بۆ من دەدات'» (ئایەتەکانی ١٣-١٨). ئەمە ڕاستەوخۆ پەیوەندی بەوەوە هەیە کە گەورەمان لە ئایەتی ٣١-٣٢دا فەرمووی: «ئەگەر لە وشەی مندا بمێننەوە، ئێوە بەڕاستی قوتابییەکانی منن. و ڕاستی دەزانن، و ڕاستی ئازادتان دەکات.» ئەوان بە نەزانی کۆیلە کرابوون، و ئەو پێشکەشی ئازادییەکەی کرد کە لە ڕاستییەوە دێت.
دواتر لەم ڕووبەڕووبوونەوەیەدا گەورە ڕایگەیاند، «من دەڕۆم، و ئێوە بەدوامدا دەگەڕێن، و لە گوناهەکەتاندا دەمرن. بۆ ئەو شوێنەی من دەڕۆم ئێوە ناتوانن بێن» (ئایەتی ٢١). جولەکەکان بەم قسەیە سەرلێشێواو بوون، وتیان، «ئایا خۆی دەکوژێت، چونکە دەڵێت، 'بۆ ئەو شوێنەی من دەڕۆم ئێوە ناتوانن بێن'؟» بەڵام دواتر ئاماژەی بەوەدا، «بە دڵنیاییەوە، پێتان دەڵێم، هەر کەسێک گوناه بکات، کۆیلەی گوناهە. و کۆیلە هەتاهەتایە لە ماڵەکەدا نامێنێتەوە، بەڵام کوڕ هەتاهەتایە دەمێنێتەوە» (ئایەتی ٣٤). لەمەدا گەورە عیسا باسی ئەوانەی کرد کە بە گوناه کۆیلە کراون – بەڵام ئەو پێشکەشی ئازادی لە گوناه
پاشان گەورە پێی گوتن، «ئێوە لە خوارەوەن؛ من لە سەرەوەم. ئێوە لەم جیهانەن؛ من لەم جیهانە نیم. بۆیە، پێم گوتن کە لە گوناهەکانتاندا دەمرن؛ چونکە ئەگەر باوەڕ بەوە نەکەن کە من ئەوم، لە گوناهەکانتاندا دەمرن» (ئایەتەکانی ٢٣-٢٤). گەورە عیسا هەوڵی دەدا کاریگەری لەسەریان دابنێت کە ئەوان بە مردن کۆیلە کراون و ئەو پێشکەشی ئازادی لە مردنی کرد، «بۆیە ئەگەر کوڕ ئازادتان بکات، ئێوە بەڕاستی ئازاد دەبن» (ئایەتی ٣٦).
لە ناوەڕاستی ئەم گفتوگۆیەدا جولەکەکان پرسیان، «'تۆ کێیت؟' و عیسا پێی گوتن، 'هەر ئەوەی کە لە سەرەتاوە پێتان دەڵێم. زۆر شتم هەیە کە دەربارەی ئێوە بیڵێم و دادوەری بکەم، بەڵام ئەوەی کە منی ناردووە ڕاستە؛ و من ئەو شتانە بە جیهان دەڵێم کە لەوەوە بیستوومە'» (ئایەتەکانی ٢٥-٢٦). بە وریاییەوە بەدواداچوون بۆ ئەم بەشە دەکەین، بە ڕوونی دەبینین کە گەورە عیسا بانگەشەی خوداوەندی کرد (ئایەتەکانی ١٢، ١٨، ٢٣-٢٤، ٢٨، ٣٦).
سەرنجی پەیوەندی نێوان ڕاستی و کوڕ بدە. لە ئایەتەکانی ٣١-٣٢ گەورە عیسا ڕایگەیاند، «ئەگەر لە وشەی مندا بمێننەوە، ئێوە بەڕاستی قوتابییەکانی منن. و ڕاستی دەزانن، و ڕاستی ئازادتان دەکات.» لە ئایەتی ٣٦دا فەرمووی، «بۆیە ئەگەر کوڕ ئازادتان بکات، ئێوە بەڕاستی ئازاد دەبن.» لانیکەم حەوت جار لەم بەشەدا گەورەمان ڕایگەیاند کە قسەکانی ڕاستن (١٣-١٤، ١٦-١٨، ٢٦، ٣١-٣٢، ٤٠، ٤٥، ٤٦).
لە شوێنێکی تر لەم کتێبەدا دەخوێنینەوە کە وەک وشەی جەستەدار – «وشە بوو بە جەستە» – ئەو «پڕ بوو لە نیعمەت و ڕاستی» (١:١٤). ڕاستی لە ڕێگەی ئەوەوە هات، «چونکە یاسا لە ڕێگەی موساوە درا، بەڵام نیعمەت و ڕاستی لە ڕێگەی عیسای مەسیحەوە هات» (ئایەتی ١٧). ئەو ڕاستییە، وەک فەرمووی، «من ڕێگا و ڕاستی و ژیانم. هیچ کەسێک نایەتە لای باوک تەنها لە ڕێگەی منەوە نەبێت» (١٤:٦). وەک ڕاستی، ئەو دەتوانێت ئازادمان بکات (٨:٣٢-٣٦؛ غەڵاتییەکان ٥:١). ڕاستی جیاوازمان دەکاتەوە: «بە ڕاستی خۆت پیرۆزیان بکە. وشەی تۆ ڕاستییە» (یۆحەننا ١٧:١٧).
دەرئەنجام
نهێنی نییە کە ئەمڕۆ، وەک هەمیشە، جەنگێک لەسەر ڕاستی هەیە! شەیتان تاکتیکەکانی نەگۆڕیوە. بەڵام پۆڵس بیرهێنانەوەیەکی پێداین «نەوەک شەیتان سوودمان لێ وەرگرێت؛ چونکە ئێمە لە پیلانەکانی بێئاگا نین» (٢ کۆرنسۆس ٢:١١). لە سەرەتاوە هەوڵی داوە گومان بخاتە دڵی مرۆڤەوە دەربارەی وشەی خودا، بە پرسیارکردن، «ئایا خودا فەرموویەتی ...؟» (پیدایشی ٣:١).
شەیتان هەوڵدەدات وشەی خودا بشێوێنێت. ئەمە لە کاتی بەراوردکردنی وریایانەی قسەکانی شەیتان لە پیدایشی ٣:١-٤ لەگەڵ قسەکانی خودا لە پیدایشی ٢:١٦-١٧ دەبینین. شێواندنەکە دەرگای بۆ حەوا کردەوە بۆ ئەوەی پەیوەندییەکەی لەگەڵ خودا لەبیر بکات. ئەو لە فەرمانەکانی خودا کەم کردەوە، وشەی «هەموو»ی لابرد و «دەست لێ نەدان»ی زیاد کرد. حەوا هەروەها قسەکانی خودای نەرم کردەوە بە لابردنی وشەی «بە دڵنیاییەوە». کاتێک دەگەینە پیدایشی ٣:٤، ئەو بە تەواوی ڕاستییەکەی پشتگوێ خستبوو.
بۆیە پۆڵس بە تیمۆساوسی گوت «هەوڵ بدە خۆت بە پەسەندکراو بە خودا پێشکەش بکەیت، کرێکارێک کە پێویستی بە شەرمەزاری نییە، وشەی ڕاستی بە دروستی دابەش بکات» (٢ تیمۆساوس ٢:١٥). لەم ڕۆژە کۆتایی و سەختانەدا دەبێت «شێوازی وشە دروستەکان کە لە منەوە بیستووتە، بە باوەڕ و خۆشەویستی کە لە مەسیح عیسادایە، بە توندی بگرین» (١:١٣). ئەوانە دەبن کە نایانەوێت گوێ لە ڕاستی بگرن. پۆڵس ئاگاداری داین، وتی، «چونکە کاتێک دێت کە ئەوان وانەی دروست قبوڵ ناکەن، بەڵکو بەپێی ئارەزووەکانی خۆیان، چونکە گوێیان خوروویەتی، مامۆستا بۆ خۆیان کۆدەکەنەوە؛ و گوێیان لە ڕاستی وەرگێڕن، و لادەدەن بۆ چیرۆکی خەیاڵی» (٤:٣-٤). ئەو کاتە لێرەیە، و ڕاستی گرنگە. بۆیە دەبێت «وشەکە ڕابگەیەنین! لە کاتی خۆی و لە دەرەوەی کاتی خۆی ئامادە بین. قەناعەت پێ بکە، سەرزەنشت بکە، هان بدە، بە هەموو خۆڕاگری و فێرکردنەوە» و «لە هەموو شتێکدا وریابە، ناخۆشییەکان بەرگە بگرە، کاری مزگێنیدەر بکە، خزمەتەکەت جێبەجێ بکە» (ئایەتەکانی ٢، ٥). دەبێت ڕاستی بڵێین، وەڵامی ئەو پرسیارە بدەینەوە کە مرۆڤ هێشتا دەپرسێت، «ڕاستی چییە؟» GT
تێبینی کۆتایی نووسەر سوپاسی ئەو خاڵانە دەکات کە ستیڤن ج. لۆسۆن لە کتێبەکەیدا پێشکەشی کردوون ساتەوەختی ڕاستی ، کە هەندێکیان وەک ڕێبەرێک بۆ بەشێک لەم وتارە بەکارهێنراون.





