سەرۆکێکی ئەمریکی، گەشتیارێکی ئاسمان و زانایەکی زەریا چییان هاوبەشە؟
دوای بیرکردنەوە لە زەبوورەکان ٨، سەرۆک ئەبراهام لینکۆڵن گوتوویەتی، «دەتوانم تێبگەم چۆن دەکرێت پیاوێک سەیری زەوی بکات و بێباوەڕ بێت، بەڵام ناتوانم تێبگەم چۆن دەتوانێت سەیری ئاسمانەکان بکات و بڵێت خودا نییە.» لینکۆڵن تەواوی کتێبی پیرۆزی بە باشی دەزانی، و زۆرجار لە یادەوەرییەوە لە کۆمێنتە گشتی و تایبەتییەکانیدا دەیگوتەوە. بەڵام بە گوتەی پەرستاری کۆشکی سپی ڕیبێکا پۆمرۆی کتێبی دڵخوازی زەبوورەکان بوو. پێی وت، «زەبوورەکان باشترینن، چونکە تێیاندا شتێک بۆ هەموو ڕۆژێکی هەفتە دەدۆزمەوە.»
کاتێک ئەپۆلۆ ١١ لە ئەرکە سەرکەوتووەکەی بۆ سەر مانگ لە ساڵی ١٩٦٩ دەگەڕایەوە، فیزیازان و براوەی خەڵاتی نۆبڵ ئۆین چامبەرلین وتی، «ئەمە نیشان دەدات کە مرۆڤایەتی دەتوانێت کۆنترۆڵی چارەنووسی خۆی بکات.» گەشتیاری ئاسمان «باز» ئاڵدرین، کە بەڕاستی لەسەر مانگ ڕۆیشت، ئەو ئەرکەی بە دیدگایەکی کتێبی پیرۆزەوە پێشکەش کرد بە گوتنەوەی زەبوورەکان ٨:٣-٤: «کاتێک سەیری ئاسمانەکانت دەکەم، کارەکانی پەنجەکانت، مانگ و ئەستێرەکان، کە تۆ دیاریت کردوون، مرۆڤ چییە کە تۆ بیری لێدەکەیتەوە؟» ئەو تێگەیشت کێ گەردوون کۆنترۆڵ دەکات و شوێنی ئێمە لەوێدا چییە. ئەمڕۆ، کەس وشەکانی چامبەرلین لەبیر ناکات. هەمووان وشەکانی ئاڵدرین لەبیر دەکەن.
لە ساڵانی ١٨٥٠کاندا، ماتیو مۆری، ئەفسەرێکی هێزی دەریایی ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئەوەندە کاریگەر بوو بە دەستەواژەی «ڕێگاکانی دەریاکان» (زەبوورەکان ٨:٨) کە دەستی کرد بە لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوان و نەخشەکێشانی زۆرێک لە ڕەوتەکان یان «ڕووبارەکان» کە لە زەریاکاندا دەڕۆن. ئەو یەکەم کتێبی لەسەر زانستی زەریا نووسی و بە «ڕێدۆزەری دەریاکان» و «باوکی گەشتیاریی نوێی زەریا» ناسرا. دۆزینەوەکەی نەک تەنها شۆڕشێکی لە گەشتیاریی زەریادا دروست کرد، بەڵکو بە شێوەیەکی بەرچاو ڕاوکردنی ماسی لە زەریادا باشتر کرد، چونکە زەبوورەکان ٨:٨ ئاماژە بە «ماسی ... هەموو ئەوانەی لە ڕێگاکانی دەریاکاندا مەلە دەکەن» دەکات.
ئەمانە تەنها سێ نموونەن لەوەی چۆن وشەی خودا کاریگەری لەسەر ژیانی ئەوانە دەکات کە دەیخوێننەوە. هیوادارم وتارەکانی پەرستش و تایبەتمەندی ئەم مانگە، ئێوە بەرەو سوپاسگوزارییەکی قووڵتر بۆ گەورەمان ببات.
