خودا لە کوێیە کاتێک کارەسات ڕوودەدات؟
بوومەلەرزە و تسونامییەکەی مانگی ئازاری 2011 کە کەناراوەکانی ژاپۆنی وێران کرد، زیاتر لە 28,000 کەسی کوشت یان بێسەروشوێن کرد، و وێستگەی ناوەکی فوکوشیمای لەکار خست. دیواری دەریای کارلێکەرەکە بەهۆی شەپۆلێکەوە کە بە 14 مەتر (46 پێ) مەزەندە دەکرا، شکێنرا.
کارەساتە سروشتییە وێرانکەرەکان وێرانکاری گەورە دەکەن و ژیانی خەڵک لەناودەبەن، زۆر کەس دەکوژن. خەڵک دەپرسن خودا لە کوێیە کاتێک خەڵکی بێتاوان ئازار دەچێژن و دەمرن؟ چۆن دەتوانێت ڕێگە بەو جۆرە کارەساتانە بدات ڕووبدەن؟ ئایا ئەو خەڵکی خۆشناوێت؟
کارەساتەکان لە کتێبی پیرۆزدا
زۆر کارەساتی سروشتی لە پەیمانی کۆندا تۆمارکراون. زۆربەیان ئامرازی سزادانی خودا بوون. کتێبی پیرۆز دەڵێت ئەوان سزای خودا بوون بۆ گوناه. بۆ نموونە، لافاوە جیهانییەکە سزای خودا بوو بۆ خراپەکاری گەورە لەسەر زەوی، و ئەو کەسانەی کە بانگەشەی نوحیان ڕەتکردەوە و بەردەوام بوون لە ڕێگا گوناهکارەکانیان (پیدایش 6:3-5). خودا سەدۆم و گۆمۆرای وێران کرد بەهۆی خراپەکارییەوە؛ کەمتر لە دە کەسی ڕاستودروست لە سەدۆمدا هەبوون (پیدایش 18:32).
خودا بەڵای بەسەر میسرییەکاندا هێنا چونکە جوولەکەکانیان وەک کۆیلە چەوساندەوە (دەرچوون 7:14–11:9). کاتێک ڕزگاریان بوو، ئەگەر جوولەکەکان گوێڕایەڵی یاساکە نەبوونایە، خودا بەڵێنی کارەساتی دا (دانیشتن 28:58-63). ئەوان سزای خودا دەبوون بۆ بتپەرستی (دانیشتن 29:16-29؛ یەشوع 24:20)؛ پێغەمبەر یەرمیا ئەمەی پشتڕاست کردەوە (یەرمیا 44:1-23). کارەسات بوو کاتێک جوولەکەکان لەلایەن بابلییەکانەوە گیران. خودا بەڵێنی کارەساتی بەسەر زۆر نەتەوەی بێدینیشدا دا (یەرمیا 46:21؛ 49:8،32؛ 51:2،64). و قاتوقڕی ڕوویدا، لەوانەش یەکێک کاتێک یوسف لە میسر بوو (پیدایش 41:53-57؛ 47:13-25)
کارەساتەکان لە پەیمانی نوێشدا ڕوویاندا. بوومەلەرزە هەبوو کاتێک مەسیح مرد، کاتێک گەڕایەوە ژیان و کاتێک پۆڵس و سیلاس لە زینداندا بوون.
لە سەردەمانی کۆندا وا بڕوا دەکرا کە کارەساتەکان تەنها بەسەر ئەوانەدا دێن کە زۆر گوناهکارن. بەڵام عیسا بە پێچەوانەوە فێری کرد کاتێک ئەمەی فەرموو: «ئێستا هەندێک کەس هەبوون... کە بە عیسایان وت دەربارەی جەلیلییەکان کە پیلاتۆس خوێنیانی لەگەڵ قوربانییەکانیاندا تێکەڵ کردبوو. عیسا وەڵامی دایەوە، 'ئایا پێتان وایە ئەم جەلیلییانە گوناهبارتر بوون لە هەموو جەلیلییەکانی تر چونکە بەم شێوەیە ئازاریان چەشت؟ پێتان دەڵێم، نەخێر! بەڵام ئەگەر تۆبە نەکەن، ئێوەش هەمووتان لەناودەچن. یان ئەو 18 کەسەی کە مردن کاتێک بورجەکەی سیلۆم بەسەریاندا ڕووخا – ئایا پێتان وایە ئەوان تاوانبارتر بوون لە هەموو ئەوانەی تر کە لە ئۆرشەلیم دەژیان؟ پێتان دەڵێم، نەخێر! بەڵام ئەگەر تۆبە نەکەن، ئێوەش هەمووتان لەناودەچن'» (لۆقا 13:1-5 TNIV). وەڵامەکە ئەوە نەبوو کە ئەوان شایستەی سزا بوون زیاتر لەوانی تر، چونکە ئازار ڕاستەوخۆ هاوتەریب نییە لەگەڵ گوناه.
کارەساتەکان بەسەر هەمووماندا دێن. هەموومان گوناهکارین کە دەبێت ڕوو بکەینە خودا یان لە دۆزەخدا لەناوبچین. کۆمەڵکوژی جەلیلییەکان کە بۆ پەرستن هاتبوونە ئۆرشەلیم، و ڕووخانی بورجەکە سزای خودا نەبوون بۆ گوناهکارییان؛ ئەوان هۆشداری بوون بۆ هەمووان کە ئەگەر تۆبە لە گوناه نەکەن، ئەوا مەحکومن بە سزای هەتاهەتایی لە دۆزەخدا. کارەساتەکان بە پێویست سزای خودا نین، بەڵام ئەوان هۆشداری سزای داهاتووی ئەون مەگەر لەگەڵ خودا ڕێک بکەوین.
عیسا ئەوەشی فەرموو کە کەشوهەوا جیاوازی ناکات. کاتێک فێری قوتابییەکانی کرد کە دوژمنەکانیان خۆشبوێت، فەرمووی کە خودا «خۆری خۆی بەسەر خراپەکار و چاکەکاردا هەڵدێنێت، و باران بەسەر ڕاستودروست و ناڕاستودروستدا دەنێرێت» (مەتتا 5:45). خودا خۆشەویستی خۆی بۆ هەموو خەڵک بەبێ جیاوازی نیشان دەدات.
کارەساتەکان شوێنی گوناه دەکەون
دوای ئەوەی خودا گەردوونی دروست کرد، کتێبی پیرۆز دەڵێت: «خودا هەموو ئەوەی کە دروستی کردبوو بینی، و زۆر باش بوو» (پیدایش 1:31). هیچ کارەسات، ئازار یان ژانێک لە دروستکردنی سەرەتاییدا نەبوو. بەڵام دوای ئەوەی ئادەم و حەوا گوناهیان کرد، خودا بە ئادەمی فەرموو: «چونکە گوێت لە ژنەکەت گرت و میوەت لەو درەختە خوارد کە فەرمانم پێکردبووی، 'نابێت لێی بخۆیت،' زەوی بەهۆی تۆوە نەفرەت لێکراوە؛ بە ڕەنجێکی ئازاربەخشەوە خواردن لەسەری دەخۆیت هەموو ڕۆژانی ژیانت. دڕک و داڵت بۆ بەرهەم دەهێنێت... بە ئارەقی نێوچەوانت خواردنت دەخۆیت تا دەگەڕێیتەوە سەر زەوی... چونکە تۆ خۆڵیت و بۆ خۆڵ دەگەڕێیتەوە» (پیدایش 3:17-19). گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی ڕوویدا: دروستکراوەکەی خودا خرایە ژێر نەفرەت. گژوگیا گەشەی کرد، و سروشت لە هاوسەنگی دەرچوو. ئادەم دەبوو بۆ خواردن کار بکات. مردن هاتە ناوەوە. ئاژەڵ و خەڵک پیر بوون و مردن. بەهۆی ئەم نەفرەتەوە ئەمڕۆ بوومەلەرزە، تسونامی، لافاو، ئاگری دارستان و وشکەساڵیمان هەیە. جیهان پڕە لە کارەساتی سروشتی چونکە گوناه جیهانە جارێک تەواوەکەمان پیس کردووە. ئەوە پلانەکەی خودا نەبوو، بەڵام ئەوە دەرئەنجامی یاخیبوون و گوناهکاری ئێمەیە.
پۆڵس بەم شێوەیە وەسفی کرد: «پێم وایە ئازارەکانی ئێستامان شایانی بەراوردکردن نین لەگەڵ ئەو شکۆمەندییەی کە لە ئێمەدا ئاشکرا دەبێت. چونکە دروستکراوەکە بە پەرۆشەوە چاوەڕێی ئاشکراکردنی منداڵانی خودایە. چونکە دروستکراوەکە خرایە ژێر بێهیوایی، نەک بە هەڵبژاردەی خۆی، بەڵکو بە ویستی ئەوەی کە خستییە ژێری، بەو هیوایەی کە خودی دروستکراوەکە لە کۆتوبەندی ڕزگار دەبێت و دەهێنرێتە ناو ئازادی و شکۆمەندی منداڵانی خودا. دەزانین کە هەموو دروستکراوەکە وەک لە ژانەکانی منداڵبووندا ناڵەی کردووە تا ئێستا. نەک تەنها ئەوە، بەڵکو خۆمان، کە یەکەم بەرهەمی ڕۆحمان هەیە، لە ناخەوە ناڵە دەکەین کاتێک بە پەرۆشەوە چاوەڕێی وەرگرتنمان دەکەین بۆ کوڕایەتی، ڕزگارکردنی جەستەمان» (ڕۆما 8:18-23). لێرەدا نیشانەی زیاتری نەفرەتەکە هەیە: هەموو دروستکراوەکە لەژێر «کۆتوبەندی ڕزگاربوون»دایە و وەک ژنێک لە کاتی منداڵبووندا ناڵە دەکات و ئازار دەچێژێت. مەوداکە «هەموو دروستکراوەکە»یە بۆیە کاریگەری لەسەر مەسیحییەکان و باقی دروستکراوەکەی خودا هەیە.
کاتێک خەڵک دەڵێن: «چۆن خودایەکی خۆشەویست دەتوانێت جیهانێکی وا دروست بکات؟» ئەوان نیشانەی نەزانی خۆیان دەربارەی مێژوو دەدەن. خودا بەو شێوەیە دروستی نەکرد! ئێمە ئەوە دەچێژین کە ئادەم و حەوا چاندوویانە. ژیان خەباتێکە بۆ هەموو دروستکراوەکە چونکە ئێمە لە جیهانێکی کەوتوودا دەژین. ئەوە مەبەستی خودا نەبوو. کارەساتەکان لە جیهانی گوناهکاردا ناچارین (یۆحەننا 16:33).
وەڵامی خودا بۆ کارەساتەکان
خودا جیهانێکی تەواوی دروست کرد کە هیچ کارەساتێکی تێدا نەبوو چونکە هیچ گوناهێک نەبوو. ئەم جیهانە گۆڕا کاتێک مرۆڤایەتی گوناهی کرد. ئێستا لەژێر نەفرەتدا دەژین، لە دەرەوەی باخچەکە کە هەموو جۆرە کارەساتێکی تێدایە. ئێمە لە نێوان کەوتن و گەڕانەوەدا دەژین. بەڵام خودا کوڕەکەی نارد بۆ ئەوەی سزای گوناه بگرێتە ئەستۆ بە مردن بۆ ئێمە. ئەوانەی کە پلانی ڕزگارکردنی ئەو قبوڵ دەکەن دەبنە بەشێک لە دروستکراوە نوێیەکەی کە هیچ کارەساتێکی تێدا نابێت چونکە هیچ گوناهێک نابێت. لە کوێ گوناه هەبێت، نەفرەت هەیە.
بۆچی خودا ڕێگە بە ئازار دەدات، کاتێک بەڵێنی دروستکردنێکی نوێی بەبێ ئازار داوە؟ پەترۆس نووسی: «بەڵام ئەم یەک شتە لەبیر مەکەن... لەگەڵ پەروەردگاردا ڕۆژێک وەک هەزار ساڵە، و هەزار ساڵ وەک ڕۆژێکە. پەروەردگار... لەگەڵتاندا ئارامگرە، نایەوێت هیچ کەسێک لەناوبچێت، بەڵکو هەمووان بێنە تۆبەکردن» (2 پەترۆس 3:8-9). بۆچی دواکەوتن؟ ئەوەی کە بۆ ئێمە کاتێکی درێژ دەردەکەوێت، بۆ خودا کاتێکی درێژ نییە. چونکە ئەو دەیەوێت هەمووان تۆبە بکەن و چێژ لە دروستکردنی نوێ ببینن، خودا سزای دواخستووە. لەم کاتەدا، دەتوانین خۆمان لە سزای خودا بپارێزین بە دانپێدانانی گوناهەکانمان و ڕووکردنە ئەو، بە تێگەیشتن لەوەی کە عیسا پێشتر سزای ئێمەی گرتووەتە ئەستۆ.
لە کاتێکدا ئێمە مەسیحییەکان بە پەرۆشەوە چاوەڕێی ڕزگارکردنی جەستەمان دەکەین و چاوەڕێی حوکمڕانی داهاتووی پەروەردگار بەسەر زەویدا دەکەین (ڕۆما 8:19،23). کاتێک ئەو دەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی شانشینەکەی، دروستکراوەکە لە نەفرەت ڕزگار دەبێت و جارێکی تر «زۆر باش» دەبێت. باخچەکە دەگەڕێنرێتەوە، نەفرەتەکە هەڵدەوەشێنرێتەوە و چیتر ئازار و کارەسات نابێت (کرداری نێردراوان 3:21؛ وەرگێڕان 22:3).
چی دەربارەی ڕۆما 8:28؟
ڕۆما 8:28 لە چوارچێوەیەکدا دانراوە بۆ یارمەتیدانمان لە کاتە سەختەکاندا: «دەزانین کە لە هەموو شتێکدا خودا بۆ باشی ئەوانە کار دەکات کە خۆشیان دەوێت، ئەوانەی کە بەپێی مەبەستی ئەو بانگ کراون». مەبەستی خودا، کە لە ئایەتی داهاتوودا دراوە، ئەوەیە کە ئێمە «بە وێنەی کوڕەکەی» بگونجێنێت. خودا دەیەوێت ئێمە وەک عیسا بین، بۆیە ئێمە لە سروشتی ئەودا بەشدارین. ئەو دەیەوێت ژیانمان بگۆڕدرێت (2 کۆرنسۆس 3:18). هەموو شتێک ئەم مەبەستەی هەیە، لەوانەش کارەسات و ئازار. کارەساتەکان دەرفەت دەڕەخسێنن بۆ گەشەکردن لە سروشتی خوداییماندا و زیاتر وەک مەسیح بین (ئەفەسۆس 4:22-24).
بەڵام هاوسەنگکردنی لایەنە جەستەیی و ڕۆحییەکانی ژیان قورسە. پۆڵس فەرمووی کە خودا «لە ناوچە ئاسمانییەکاندا بە هەموو بەرەکەتێکی ڕۆحی لە مەسیحدا بەرەکەتدارمان کردووە» (ئەفەسۆس 1:3). لێرەدا دەبینین کە بەرەکەتە بەڵێندراوەکان بە باوەڕداران ڕۆحین، نەک جەستەیی. هەرچەندە کارەسات و ئازار ڕەنگە موڵکە جەستەییەکانمان لەناوببەن، بەڵام بەرەکەتە ڕۆحییەکانمان لێناسێنن. خودا ئەوەمان پێدەدات کە پێویستمانە، نەک ئەوەی کە دەمانەوێت. عیسا مرد بۆ ڕزگارکردنی ڕۆح و گیانمان، نەک جەستەمان. لە هەستانەوەدا جەستەی نوێمان پێدەدات. دەزانین خودا خۆشمان دەوێت، نەک بەهۆی ئەوەی ژیان چۆن دەڕوات، بەڵکو بەهۆی مردنی مەسیح لە گۆلگۆتا.
مامەڵەکردن لەگەڵ کارەساتەکان
هەموومان بە جۆرێک لە کارەساتدا تێدەپەڕین، و مردن زوو یان درەنگ. کتێبی پیرۆز دەڵێت: «خەڵک مەبەست لێیانە یەکجار بمرن، و دوای ئەوە ڕووبەڕووی دادگاییکردن ببنەوە» (عیبرانییەکان 9:27). عیسا فەرمووی، ئەگەر تۆبە نەکەین و ڕوو نەکەینە خودا، لە دۆزەخدا لەناودەچین. ئایا ئامادەین بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کارەسات و مردن؟ بێباکییە بۆ ئێمە کە ئاماژە بە هەر کارەساتێک بکەین وەک سزای خودا لەسەر ئەم زەوییە. ناتوانین ئەمە بە دڵنیاییەوە بڵێین چونکە خودا پێی نەوتووین. کاتێک پەترۆس دەربارەی کۆتایی کاتەکان نووسی، کە بە کارەساتەکان ناسراون، ئامۆژگاری کردین کە بەردەوام بین لە نوێژکردن، یارمەتی هەژاران بدەین، و دیارییەکانمان بەکاربهێنین بۆ خزمەتکردنی ئەوانی تر (1 پەترۆس 7:4-11). کارەساتەکان دەرفەت دەڕەخسێنن بۆ یارمەتیدان، بۆ هێنانی ئاسوودەیی و بۆ نوێژکردن.
خودا لەگەڵمانە لە کارەساتەکاندا
کاتێک جوولەکەکان لە پەیمانی کۆندا ڕووبەڕووی کارەسات بوونەوە، خودا فەرمووی: «کاتێک بەناو ئاودا تێدەپەڕیت، من لەگەڵت دەبم» (ئیشایا 43:2). داود فەرمووی: «هەرچەندە بەناو دۆڵی تاریکتریندا بڕۆم، لە هیچ خراپەیەک ناترسم، چونکە تۆ لەگەڵمیت؛ گۆچانەکەت و گۆچانەکەت، ئەوان ئاسوودەم دەکەن» (زەبور 23:4). داود دەربارەی دۆڵی سێبەری مردن دەنووسی – کاتێکی ترسێکی گەورە. بەڵام کاتێک زانی کە خودا لەگەڵیدا بوو، ئاسوودە بوو. کارەساتەکان باوەڕداران لە خودا جیا ناکەنەوە. هیچ شتێک ناتوانێت «لە خۆشەویستی خودا جیا بمانکاتەوە» (ڕۆما 8:35-39).
خراپترین باشترینە
پۆڵس فەرمووی کە «ژەهری مردن گوناهە» کە دانپێدانەنراو و لێخۆشنەبووە (1 کۆرنسۆس 15:56). چونکە پەروەردگار گوناهەکانی باوەڕدارانی لێخۆشبووە، ژەهری مردن لابراوە. لەبری ئەوە، بۆ باوەڕدار، مردن سەرەتای ژیانی هەتاهەتاییە. ئەگەر بزانین کە گوناهەکانمان لێخۆشبووە، دەتوانین بە متمانەوە ڕووبەڕووی مردن ببینەوە. وەک داود، دەزانین کە خودا لەگەڵمانە لەناو «دۆڵی مردن». مردن لە ڕاستیدا ئێمە دەخاتە ناو بوونی خودا، کە باشترین شتە کە دەتوانێت ڕووبدات! پۆڵس فەرمووی: «مردن قازانجە» چونکە بە واتای ئەوە دێت کە لەگەڵ عیسا دەبین (فیلیپی 1:21). بەڵام بۆ بێباوەڕان مردن سەرەتای سزای هەتاهەتاییە، و ئەمە ترسناکە. بەڵام خودا کاتێکی زۆر دەدات بۆ خەڵک بۆ ئەوەی ڕوو بکەنە ئەو (2 پەترۆس 3:9).
وانەکان بۆ ئێمە
ئەمڕۆ کارەساتەکان هۆشداری خودان بۆ سزای داهاتووی ئەو. ئەوان پێمان دەڵێنەوە کە پێویستمان بەوە هەیە کە لەگەڵیدا ڕێک بین. ئەوان پێمان دەڵێنەوە کە ژیان دەتوانرێت لە چاوتروکانێکدا لێمان بسەنرێتەوە و ڕەنگە هەرگیز سبەینێیەک نەبێت. جەیمس هۆشداری دەدات: «تۆ تەنانەت نازانیت سبەینێ چی ڕوودەدات. ژیانی تۆ چییە؟ تۆ تەمومژێکیت کە بۆ ماوەیەکی کەم دەردەکەوێت و پاشان ون دەبێت» (جەیمس 4:14). ئێمە لە جیهانێکی نادڵنیاییدا دەژین. کارەسات و تراژیدیا دەتوانێت لە هەر کاتێکدا بەسەرماندا بێت. هەموو شتێک کە ڕوودەدات، لەوانەش کارەساتەکان، بۆ ئەوەیە کە ئێمە بهێنێتە لای مەسیح، و زیاتر وەک ئەو بمانکات. ئایا پەیوەندییەکی ڕاستودروستمان لەگەڵیدا هەیە؟
کەواتە خودا لە کوێیە کاتێک کارەسات ڕوودەدات؟ وەک هەمیشە، ئەو لەسەر تەختەکەیەتی، حوکمڕانی هەموو دروستکراوەکە دەکات، خۆشمان دەوێت و ئامادەمان دەکات بۆ هەتاهەتایی.
