هەڵگرتن

وشەکە یۆنانییە، هەڵگرتنەوەی کوڕان، یان دانانی کەسەکان لە پێگەی کوڕان، لەگەڵ هەموو ئیمتیازاتەکانی پەیوەست بەوەوە. نموونەی ئەمە بە شێوەیەکی سروشتی لە پەیمانی کۆندا دەبینرێت لەوەی موسا کوڕی هەڵگیراوەی کچی فیرعەون بوو، دەرچوون 2:10، و ئەستێر لەلایەن ئامۆزاکەی مۆردەخایەوە هەڵگیرایەوە، ئەستێر 2:7. بە واتایەکی بەرزتر ئیسرائیل کوڕی هەڵگیراوەی خودا بوو. موسا فەرمانی پێدرا کە بە فیرعەون بڵێت، "یەهۆڤا وادەڵێت، ئیسرائیل کوڕی منە، تەنانەت نۆبەرەی منە." دەرچوون 4:22: بەراورد بکە هەروەها دواوتار 14:1؛ ئیشایا 43:6. بۆیە پۆڵس، کاتێک ئیمتیازاتەکانی ئیسرائیلی دەژمارد، دەیوت کە 'هەڵگرتنەوە' هی ئەوان بوو. ڕۆما 9:4. بە واتایەکی زۆر بەرزتر، لەبەر ئەوەی ڕزگارکردن ئەنجامدراوە، ئەوانەی باوەڕ بە خوداوەند یەسووعی مەسیح دەهێنن لە دروستکراوی نوێدا کوڕن بە هەڵگرتنەوە، و ڕۆحی کوڕی خودا پێیان دەدرێت بۆ ئەوەی بتوانن خودا بە ئاببا باوک بانگ بکەن، و نەک تەنها کوڕ بن بەڵکو پەیوەندییەکە بە هەموو ئیمتیازاتە پیرۆزەکانییەوە بزانن و چێژی لێ وەرگرن. گالاتییەکان 4:5-6. مەسیحی ڕۆحی هەڵگرتنەوە وەردەگرێت، ڕۆحی پیرۆز شایەتی لەگەڵ ڕۆحیدا دەدات کە ئەو منداڵی خودایە. نەک ئەوەی کە ئەو دەچێتە ناو تەواوی بەرەکەتەکانی بوونی کوڕی خودا تا داهاتوو؛ چونکە ئێمە کە یەکەمین بەرهەمەکانی ڕۆحمان هەیە لە ناخی خۆماندا دەناڵێنین و چاوەڕێی هەڵگرتنەوە دەکەین — ڕزگارکردنی جەستەمان. ڕۆما 8:15-23. هەموو ئەمە دڵنیایە سەبارەت بە باوەڕداران، چونکە لە مەسیح یەسووعدا هەڵبژێردراون و پێشتر بۆ هەڵگرتنەوە لەلایەن یەسووعی مەسیحەوە بۆ خۆی بەپێی ویستی چاکەی ویستی ئەو دیاریکراون. ئەفەسۆس 1:4-5.

زاراوەی 'هەڵگرتنەوە' پێنج جار لە نامەکانی قەشە پۆڵسدا دۆزراوەتەوە (ڕۆما 8:15؛ ڕۆما 8:22؛ ڕۆما 9:4، گالاتییەکان 4:5، ئەفەسۆس 1:5)، و لە هیچ شوێنێکی دیکەی پەیمانی نوێدا نییە. لە ڕۆما 9:4 ئاماژە بە پێگەی تایبەتی جوولەکەکان کراوە وەک گەلی هەڵبژێردراو. هەڵگرتنەوە، پێگەی کوڕێتی (دەرچوون 4:22) هی ئەوان بوو. لە پاشماوەی دەقەکاندا قەشە پۆڵس وشەکە بەکاردەهێنێت بۆ وەسفکردنی ئیمتیازاتی مەسیحی وەک پێچەوانەی بێباوەڕ. ئەو هەوڵدەدات، وەک یاسایەک، خوێنەرانی غەیرەجوولەکە لە گۆڕانکارییە گەورەکە تێبگەیەنێت کە بە هاتنی مەسیح ڕوویداوە. هەرچەندە و. م. ڕامسای هەوڵیداوە تایبەتمەندییەکانی یاسای سوری-یۆنانی لە گالاتییەکان 4:1-31 دەستنیشان بکات، و هەرچەندە ڕاستە کە 'هیچ وشەیەک لە نووسراوە یۆنانییەکانی سەردەمی هێلینیستیدا باوتر نییە: بیرۆکەکە وەک وشەکە یۆنانییەکی ڕەسەنە،' بەڵام بەکارهێنانی زاراوەکە لەلایەن قەشە پۆڵسەوە وادیارە لەسەر بنەمای یاسای ڕۆمانی بێت. بڕوانە ئینجیلەکانی هاستینگ، س.ڤ. هەڵگرتنەوە لە یاسای ڕۆمانیدا دەتوانرا بە شێوەیەکی گۆڕدراوی شێوازی فرۆشتن کە بە مانسیپەیشن ناسراوە ئەنجام بدرێت. 'مانسیپەیشنی ڕۆمانی پێویستی بە ئامادەبوونی، یەکەم، هەموو لایەنەکان، فرۆشیار و کڕیار، هەبوو... هەروەها لانیکەم پێنج شایەتحاڵ هەبوون؛ و کەسایەتییەکی نائاسایی، لیبریپێنس، کە قاپێکی هاوسەنگی لەگەڵ خۆیدا دەهێنا بۆ کێشانی پارەی مسی نەکوڵاوەی ڕۆما. هەندێک جووڵەی فەرمی ئەنجام دەدران و ڕستەکان دەوتران. (کڕیار) پارەدانی نرخێکی بە لێدانی قاپەکە بە پارچەیەک پارە لاسایی دەکردەوە، و (فرۆشیار) ئەوەی کە بە شێوەیەکی دیاریکراو کرابوو پەسەند دەکرد' (مەین، یاسای کۆن، شەشەم). شایەتحاڵەکان پێویست بوون، بەتایبەتی لە سەردەمی پێش بەڵگەنامە نووسراوەکان، بۆ پشتڕاستکردنەوەی ڕێکوپێکی ڕێکارەکە، و بۆ دڵنیابوون لە ڕەسەنایەتی مامەڵەکە. هەندێک لە وردەکارییەکانی ڕێکارەکە دەوترێت لە زمانی قەشە پۆڵسدا ڕەنگدانەوەی هەیە. 'بۆ ڕزگارکردنی ئەوانەی لەژێر یاسادان' (گالاتییەکان 4:5) پێشنیار دەکات کە کردەوەی خودا لە ناردنی کوڕەکەی بۆ کڕینەوەی مرۆڤایەتی لە کۆیلایەتی یاسا، دەتوانرێت بە کڕینی کوڕێک لە باوکی سروشتییەوە لەلایەن دایک و باوکی هەڵگرەوە وێنا بکرێت. دووبارە، دکتۆر و. ئی. باڵ (پێداچوونەوەی هاوچەرخ، 1891) ئاماژەی بەوە کردووە کە کاری ڕۆح (ڕۆما 8:16) هاوتای پێگەی پێنج شایەتحاڵەکەیە لە پرۆسەی هەڵگرتنەوەدا. ڕاستی هەڵگرتنەوەی خودا بە شایەتی ڕۆح دڵنیا دەکرێتەوە. دکتۆر باڵ هێزی گشتی ئەم میتافۆرە بەم شێوەیە دەردەخات. هەر کەسێک کە بە هەڵگرتنەوە کرابوو بە کوڕ، هەموو پەیوەندییە پێشووەکانی پچڕاند. تەنانەت قەرزەکانیشی وادیارە هەڵوەشێنرابوونەوە. 'کەسە هەڵگیراوەکە لە چاوی یاسادا بوو بە بوونەوەرێکی نوێ. ئەو دووبارە لە خێزانێکی نوێدا لەدایک بوو. بە یارمەتی ئەم وێنەیە، غەیرەجوولەکە گۆڕاوەکە توانی بە شێوەیەکی زیندوو باوکی خودا، برایەتی دڵسۆزان، سڕینەوەی سزاکانی ڕابردوو، مافی میراتی نهێنی تێبگات.' وێنەی هەڵگرتنەوە بە ڕوونی کاریگەری ئاشکراکردنی خودا وەک باوک وەسف دەکات. قەشە پۆڵس باسی هەڵگرتنەوە دەکات، وەک ئێستا (ڕۆما 8:15) و داهاتوو (ڕۆما 8:23). لەگەڵ فلییدەرەر دەبێت سێ سات لە هەڵگرتنەوەدا جیا بکەینەوە. لێرە و ئێستا، ئازادی لە یاسا، و خاوەندارێتی ڕۆحی هەڵگرتنەوە کە وادەکات بتوانین خودا وەک باوکمان بانگ بکەین. هەڵگرتنەوە بە ڕزگارکردنی جەستەمان، میرات لەگەڵ مەسیح لە شکۆمەندیدا تەواو دەبێت. 'باوەڕداران ئەم بەرەکەتەیان (هەڵگرتنەوە) هەیە، بەڵام تەنها لە پەیوەندییەکی ناوخۆیی و وەک مافێکی ئیلاهی، کە بەڵام، دۆخی بابەتی و ڕاستەقینە هێشتا هاوتای نییە' (مایەر لەسەر ڕۆما 8:23). لەگەڵ بۆچوونی قەشە پۆڵس دەربارەی هەڵگرتنەوە ئێستا و هەڵگرتنەوە لە داهاتوودا بەراورد بکە 1 یۆحەننا 3:2. لە ئەفەسۆس 1:5 هەڵگرتنەوە وادیارە بە واتای گونجاندن لەگەڵ کەسایەتی مەسیح دێت کە لێرە دەست پێدەکات و لە داهاتوودا تەواو دەبێت. ئەوەی کە وشەی 'هەڵگرتنەوە' باوەڕداران وەک منداڵی خودا بە سروشت نیشان نادات، حاشا هەڵنەگرە. بەڵام هەڵە دەبێت ئەگەر زاراوەکە وەک پێشکەشکردنی ڕوونکردنەوەیەکی تەواو بۆ بۆچوونەکانی قەشە پۆڵس دەربارەی پەیوەندییەکانی خودا بە مرۆڤەوە بەکاربهێنین. یاسای ڕۆمانی نموونەی بۆ قەشە پۆڵس دابین کرد نەک تیۆری. ڕوون نییە کە ئایا لە ڕۆما 8:15 ئەو ڕۆحی کوڕێتی کە هاوار دەکات 'ئاببا، باوک.' بە وەرگیراو لە کاتی لەئاوباپتیزم یان لە کاتی گۆڕانکاری، یان لە لایەکی ترەوە بە هاواری سروشتی دڵی مرۆڤ دەزانێت. بەڵام لە هەر حاڵەتێکدا، ئەو خۆشەویستی خودای لە مەسیحدا دۆزیوەتەوە، و گۆڕانکاری لە ژیانیدا بە شێوەیەکە کە گۆڕانکاری تەواو کە لە دۆخی مرۆڤێکدا بە هەڵگرتنەوە دروست دەبێت تەنها ڕەنگدانەوەیەکی کاڵی ئەزموونی نێردراوەکەیە. بڕوانە، زیاتر، میرات. ه. گ. وود.