هونەر

لەناو عیبرانییەکاندا، هونەرە جوانەکان، جگە لەوانەیە مۆسیقا، بە جددی نەکرابوون (بڕوانە تەلارسازی). یاسای دەرچوون 20:4 بەربەستێکی کاریگەر بوو بۆ گەشەپێدانی هونەری پلاستیکی بەتایبەتی. سەبارەت بە سروشت و کاری دەستی ئێفۆدەکانی سەرەتا (دادوەران 8:27؛ دادوەران 17:5) و تێرافیم (سەرژمێری 31:19، دادوەران 17:5، 1 ساموێل 19:13 وەشانی پێداچوونەوەکراو)، وەک 'وێنە هەڵکەندراوەکان' و 'وێنە تواوەکانی' دواتر، تەنها دەتوانین گریمانە بکەین. پەیکەرسازی لە داردا، بەڵام بە کاری دەستی فینیقی، هەم بە شێوەی نیشاندراو (1 پاشایان 6:18؛ 1 پاشایان 6:29) و هەم بە شێوەی سێ ڕەهەندی (1 پاشایان 6:23 و دواتر)، لە پەرستگای سولەیمان جێگەی گرتبوو. تاکە نموونەی دۆزراوەی پەیکەرسازی 'ڕەسەنی ئیسرائیلی' (بەپێی دۆزەرەوە، پڕۆفیسۆر سێلین) سەرە بێ ڕیشەکانی مرۆڤن (کیروبیم؟)، بەشەکانی پێشەوەی شێر و مۆتیفەکانی تر کە قوربانگای بێهاوتای بخوور لە تاناک دەڕازێننەوە (وێنە. ڕاپۆرتی چارەکی هەمان، 1904، 390). لە تابلۆدا هیچ شوێنەوارێک لە پەیمانی کۆندا نییە. وێنە ڕەنگاوڕەنگەکان کە یەحزقێل بە ڕقەوە لەسەر دیوارەکانی پەرستگا بینی، تابلۆی ڕاستەقینە نەبوون، بەڵکو، وەک ڕەسەنەکە ئاماژەی پێدەدات، وێنەی هەڵکەندراو بوون، کە سنوورەکانیان بە سوور پڕکرابوونەوە (یەحزقێل 23:14 و دواتر، بڕوانە یەحزقێل 8:10). کاری ڕازاندنەوە لەسەر گۆزەی عیبری پاکدا بە کردەوە سنووردار بوو بە دیزاینی ئەندازەیی. لە هونەرە بچووکەکاندا، هەڵکەندنی گەوهەر دەبێت گەشەیەکی بەرچاوی بەدەست هێنابێت (دەرچوون 28:11). باشترین بەرهەمی هەڵکۆڵینە نوێیەکان لە فەلەستین لە بواری هونەردا لەوانەیە مۆری عیبری بێت لەگەڵ شێری ڕێپێوان کە لە مێگیدۆ دۆزرایەوە (بڕوانە مۆرەکان). هەروەها دەکرێت ئاماژە بە کاری فیلێگری و کاری زێڕی تر بکرێت کە لەو دەقانەدا وەک دەرچوون 28:11 و دواتر ئاماژەی پێدراوە. بەرهەمەکانی قوماشی عیبریش دەبێت شایستەیی هونەری بەرچاویان نیشاندابێت (دەرچوون 26:1). زیاتر بڕوانە گەوهەرەکان، مۆسیقا، مۆرەکان، پەرستگا، ڕستن و چنینی. ئا. ڕ. س. کێنێدی.