هەنجیر

(تەعینە). هەنجیری باو، بەری فیکوس کاریکا، لە سەرانسەری فەلەستیندا دەچێنرێت، بە تایبەتی لە ناوچە شاخاوییەکاندا، ئەمڕۆ شوێنێکی گرنگی هەیە وەک چۆن لە سەردەمی کتێبی پیرۆزدا هەبوو. شکستی بەرهەمی هەنجیر و ترێ ئێستاش دەبێتە هۆی ناخۆشییەکی زۆر (ئیرمیا ٥:١٧، حەبەکۆک ٣:١٧ هتد.). هەرچەندە هەنجیرەکان هەموویان لە یەک ڕەگەزن، بەڵام فەلاحەکان چەندین جۆری جیاواز دەکەنەوە بەپێی کوالێتی و ڕەنگی میوەکە. گەڵای هاوینی هەنجیر ئەستوورە، و لە درەختەکانی تر باشترە بۆ سێبەری فێنک و خۆشی. لە هاویندا خاوەن باخچەکان لە هەموو شوێنێکدا دەبینرێن کە لە سێبەری درەختە هەنجیرەکانیاندا دانیشتوون. ڕەنگە ئاماژەکان لە میخا ٤:٤، زەکەریا ٣:١٠ بۆ ئەمە بێت، یان بۆ ئەو نەریتە باوەی کە درەختی هەنجیر بەسەر خانووە گوندنشینەکاندا هەڵواسراوە. هەرچەندە درەختی هەنجیر بەرزیی مامناوەندی هەیە، بەڵام هەندێک درەختی تاکەکەسی (بۆ نموونە لە نزیک جێنین) دەگەنە زیاتر لە ٢٥ پێ بەرز. درەختی هەنجیری خۆڕسک بەزۆری بێ بەرهەمن، و لای خەڵکی ناوچەکە بە درەختی هەنجیری کێوی یان 'نێر' ناسراون. بەرهەمهێنانی هەنجیر زۆر سەرنجڕاکێش و تایبەتە. هەرچەندە لە دەشتەکاندا زووترە، بەڵام ڕوودانی ساڵانە لە ناوچە شاخاوییەکاندا، بۆ نموونە لە دەوروبەری ئۆرشەلیم، بەم شێوەیەیە: درەختەکان، کە لە مانگەکانی زستاندا هەموو گەڵاکانیان لەدەست داوە، نزیکەی کۆتایی مانگی ئازار دەست دەکەن بە دەرکردنی گەڵا ناسکەکانیان (مەتتا ٢٤:٣٢، مەرقۆس ١٣:٢٨-٣٢، لۆقا ٢١:٢٩-٣٣)، و لە خاڵی یەکگرتنی دارە کۆنەکە لەگەڵ ئەم گەڵایانەدا لە هەمان کاتدا هەنجیرە بچووکەکان دەردەکەون. ئەم هەنجیرە بچووکانە لەگەڵ گەڵاکاندا گەشە دەکەن تا خاڵێکی دیاریکراو، تا قەبارەی گێلاسێکی بچووک، و پاشان زۆرینەیان دەکەونە سەر زەوی، بە هەر باهۆزێکەوە دەبرێنە خوارەوە. ئەم هەنجیرە نەکامڵانە بە تاکش ناسراون، و لە لایەن فەلاحەکانەوە دەخورێن کاتێک دەکەون؛ ڕەنگە هەندێک جار لە بازاڕی ئۆرشەلیمدا بۆ فرۆشتن دانرابن. ئەوانە پاگیم ('هەنجیری سەوز')ی گۆرانی سولەیمان ٢:١٣، و ئۆلینتۆی ('هەنجیری نادروست')ی وەرگێڕان ٦:١٣ن. لە هەندێک درەختدا، بە تایبەتی باشترین جۆرەکان، ڕێژەیەکی دیاریکراو لەم هەنجیرە سەوزە بچووکانە بەردەوام دەبن لە گەشەکردن، و لە مانگی حوزەیراندا پێدەگەن. ئەوانە پاشان بە دافور یان هەنجیری سەرەتایی ناسراون، کە لە ئیشایا ٢٨:٤، ئیرمیا ٢٤:٢، هۆشەع ٩:١٠، میخا ٧:١دا باس کراون، وەک بیکورە، 'هەنجیری یەکەم پێگەیشتوو'. ئەوان ئەمڕۆ، وەک جاران، بە تایبەتی بۆ تامی ناسکیان بەرز نرخێنراون. کاتێک دافور پێدەگەن، گەڵا بچووکەکانی بەرهەمی داهاتوو لە سەرەوەی لقەکاندا دەست دەکەن بە دەرکەوتن. ئەوانە بەردەوام گەشە دەکەن و دووەم و گەورەترین بەرهەمی هەنجیر پێکدەهێنن، کە نزیکەی مانگی ئاب دێت. لە موعجیزەی زۆر گفتوگۆلەسەری گەورەماندا (مەتتا ٢١:١٨-٢٠، مەرقۆس ١١:١٢-١٣؛ مەرقۆس ١١:٢٠-٢١) دەتوانین دەستبەجێ تیۆرییەکە ڕەت بکەینەوە کە ئەو بەدوای هەنجیری وەرزی پێشوودا دەگەڕا، چونکە بە دڵنیاییەوە هیچ ڕزگاربوویەکی لەو جۆرە نەدەدۆزییەوە، و ئەو میوەیە خواردنی نەدەبوو. لە لایەکی ترەوە، لە وەرزی جەژنی فەسحدا، نزیکەی مانگی نیسان، کاتێک گەڵا گەنجەکان لەسەر درەختی هەنجیرن، هەر درەختێک کە بەرهەم دەهێنێت، هەندێک تاکشی لەسەر دەبێت، و بۆیە، هەرچەندە ڕاستە کە 'کاتی هەنجیر'، واتە هەنجیری ئاسایی خواردن، 'هێشتا نەهاتبوو' (مەرقۆس ١١:١٣)، بەڵام میوەیەک دەبوو کە دەتوانرا بخورێت، و ئەمڕۆش دەخورێت، و میوەیەکیش، کە گەرەنتی بەرهەمێکی داهاتوو دەبوو. ئەوە نەبوونی بەڵێنی بەرهەمداری داهاتوو بوو لە نەتەوەی جوولەکەدا کە بەهۆیەوە لە چیرۆکی درەختی هەنجیری بێ بەرهەمدا مەحکوم کران. بەڵام ڕەنگە تێبینی بکرێت کە لە مانگی ئایاردا زۆر درەختی هەنجیر لە دەوروبەری ئۆرشەلیمدا دەدۆزرێنەوە کە هەموو 'هەنجیرە سەوزەکانیان' (هیچ کامێکیان نەگەیشتوونەتە دافور) فڕێداوە و هێشتا گەڵا بچووکەکانی بەرهەمی کۆتایی هاوینیان دەرنەکردووە. هەنجیر لە فەلەستیندا نەک تەنها بە تازەیی بەڵکو بە وشکیش دەخورێت، میوەکە زۆرجار لەسەر پەتێکی درێژ دەکرێت بۆ ئاسانکاری گواستنەوە. هەروەها دەگوشرێن بۆ کێکێکی ڕەق کە دەتوانرێت بە چەقۆ پارچە پارچە بکرێت. ئەوانە کێکی هەنجیری ١ ساموئیل ٢٥:١٨؛ ١ ساموئیل ٣٠:١٢، ١ کڕۆنیکەکان ١٢:٤٠ن. پارچەیەک لەو جۆرە وەک مەڵهەمێک بۆ برینی حەزقیا بەکارهات، ٢ پاشایان ٢٠:٧، ئیشایا ٢٨:٢١. ئی. دەبلیو. جی. ماستەرمان.