«بەبێ ڕشتنی خوێن لێخۆشبوون نییە... بۆیە مەسیح یەکجار پێشکەش کرا بۆ هەڵگرتنی گوناهی زۆر کەس» (عیبرانییەکان ٩:٢٢، ٢٨).
کەم فیلم هێندەی فیلمی «ئازارەکانی مەسیح»ی مێل گیبسۆن، کە ساڵی ڕابردوو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٠٤ بڵاوکرایەوە، مشتومڕ و گفتوگۆی وروژاندووە. تۆمەتەکانی دژی فیلمەکە ئەوەیە کە بە وردی ڕەنگدانەوەی گێڕانەوەی کتێبی پیرۆز نییە سەبارەت بە ڕادەی ئازارەکانی مەسیح، و ئەو لایەنانەی بەرپرسیارن لە مردنی. کاتێک ئەم تۆمەتانە تاوتوێ دەکەین، دەبینین کە لە هەندێک حاڵەتدا فیلمەکە زنجیرەیەک ڕووداو نیشان دەدات کە کتێبی پیرۆز پشتیوانی ناکات، بەڵام بە شێوەی تر فیلمەکە، ئەگەر هیچ نەبێت، بە تەواوی وێنەی کەسایەتی و ڕادەی ئازارەکانی مەسیح نیشان نادات.
چی دەربارەی دیمەنەکانی پرد، قەلەڕەش، و لێخۆشبوون؟
لە سەرەتای فیلمەکەدا، سەربازانی پاسەوانی پەرستگای جولەکەکان عیسا بە زنجیرەوە لە باخچەی گەتسیمانی دەبەن. لە ڕێگادا، لەسەر پردێک دەیخەنە خوارەوە کە زنجیرەکان ڕێگری لە کەوتنی دەکەن، و جەستەی بە ئازارەوە دەشێوێنن. بەڵام، هیچ شتێک لە کتێبی پیرۆزدا نییە دەربارەی پاڵنانی عیسا لەسەر پردێکەوە. وا گریمانە دەکرێت کە ئەمە و هەندێک دیمەنی تر لە فیلمەکەدا لە کتێبێکەوە وەرگیراون کە لە ساڵی ١٨٣٣ لەلایەن قەشەیەکی ئەڵمانییەوە بڵاوکراوەتەوە و لەسەر بنەمای بینینەکانی ئەو سەبارەت بە ئازارەکانی مەسیح نووسراوە.
دیمەنی ئەوەی کە قەلەڕەشێک چاوی دزە تۆبەنەکەرەکە دەردەهێنێت، لە کتێبی پیرۆزدا نییە. ڕەنگە مەبەست لێی هێمای چارەنووسی کۆتایی کەسێک بێت کە مەسیح ڕەت دەکاتەوە – تاریکی دەرەوە (مەتتا ٨:١٢؛ ٢٢:١٣). داواکاریی پیتەر لە مریەم بۆ لێخۆشبوون لەبەر نکۆڵیکردنی لە مەسیح، لە کتێبی پیرۆزدا نییە و دژی کتێبی پیرۆزە. فلاشباکەکانی ڕۆژانی پێشووتری عیسا خەیاڵین.
چی دەربارەی لێدانە زۆرەکان؟
لە فیلمەکەدا، سەربازانی ڕۆمانی چەند خولەکێک بە قامچی نۆ کلک مەسیح لێدەدەن، و خوێن بە هەموو شوێنێکدا دەپرژێنن. ڕەخنەگران ئاماژە بەوە دەکەن کە ئینجیلەکان بە سادەیی دەڵێن، «پیلاتۆس... عیسای ڕادەست کرد، دوای ئەوەی قامچی لێدا، بۆ ئەوەی لە خاچ بدرێت» (مەرقۆس ١٥:١٥). ڕەخنەگران وێنەکێشانی توندوتیژیی زۆر دژی عیسا، جارێکی تر دەگەڕێننەوە بۆ قەشە ئەڵمانییەکە کە لێدانەکانی قامچی لێدانی وەک دڕاندنی «گۆشتەکەی بە پارچە پارچە؛ خوێنی بە شێوەیەک دەپرژا کە قۆڵەکانیانی پیس دەکرد» وەسف کردووە.
ئایا ئەمە تەنها قسەی قەشەیەکی عیرفانییە؟ نەخێر، زیادەڕۆیی نەکراوە! وردەکارییەکانی خاچ کێشان تەنها بە گێڕانەوەکانی چوار ئینجیلەکە سنووردار نین. چەندین پێشبینی پەیمانی کۆن هەن کە بە ڕوونی و بە ئاشکرا لە مەسیحدا جێبەجێ کراون (زەبوور ٢٢، ٤٠، ٦٩، ٨٨؛ ئیشایا ٥٢:١٣-٥٣:١٢). ئەم پێشبینییانە وێنەی ڕوونتر و ترسناکتری خاچ کێشان دەدەن کە لە ئینجیلەکاندا نادۆزرێنەوە: «گاگەلێکی زۆر گەمارۆیان دام، گاگەلی بەهێزی باشان دەوریان گرتووم. بە دەمیانەوە سەیریان دەکەم، وەک شێرێکی تووڕە و هاوارکەر» (زەبوور ٢٢:١٢-١٣). زمانی وەسفەکە، بێگومان، ئیستعارەییە، بەڵام وێنەی گەیەندراو ئەوەیە کە کەسێک لەلایەن چەندین «گای بەهێزەوە» بە دڕندەیی شێرێکی برسی لێی دەدرێت.
کاتێک وێنەی پێشبینیکراو لەم زەبوورەدا بەردەوام دەبێت (٢٢:١٤، ١٧)، هەردوو شێواندنی جەستەیی جەستەی مەسیح بەهۆی هەڵواسین لەسەر خاچ («هەموو ئێسکەکانم لە جێگەی خۆیان دەرچوون»)، و هەروەها گۆشتی دڕاو لە ئێسکەکانی («دەتوانم هەموو ئێسکەکانم بژمێرم. سەیریان دەکەن و تێیان ورد دەبنەوە») دەبینین. وێنەکە لە ئیشایا ٥٢:١٣ و ٥٣:٥دا ڕوونترە: «ڕوخساری لە هەموو پیاوێک زیاتر شێواو بوو، و شێوەی لە کوڕانی پیاوان زیاتر (بە واتای وشە، بە زەحمەت وەک پیاوێک دەناسرایەوە)... ئەو لەبەر سەرپێچییەکانمان بریندار کرا، لەبەر گوناهەکانمان لێی درا.» قەشە ئەڵمانییەکە توندوتیژیی دژی مەسیحی زیادەڕۆیی نەکرد. ئەو تەنها گێڕانەوەی شایەتییەکانی کتێبی پیرۆزی پەیمانی کۆن و پەیمانی نوێی دەردەبڕی.
چی دەربارەی خوێن؟
ڕەخنەگران گاڵتە بە ڕشتنی خوێنی بێهۆ لە فیلمەکەدا دەکەن. بەڵام سەیری شایەتیی کتێبی پیرۆز بکەن دەربارەی خوێنی مەسیح: «ئێوە... ڕزگار کران... بە خوێنی گرانبەهای مەسیح» (١ پیتەر ١:١٨-١٩). «ئێوەی کە جارێک دوور بوون، ئێستا بە خوێنی مەسیح نزیک کراونەتەوە» (ئەفەسۆس ٢:١٣). «ئێستا کە بە خوێنی ئەو ڕاست کراوینەتەوە، لە ڕێگەی ئەوەوە لە تووڕەیی ڕزگار دەبین» (ڕۆما ٥:٩). ئەم ئایەتانە و چەندین ئایەتی هاوشێوە، سوودە گەورە و گرانبەهاکانی خوێنی ڕژاوی مەسیح بۆ ئەوانەی باوەڕ و متمانەی خۆیان بەو خوێنە دەسپێرن بۆ ڕزگاریی هەتاهەتایی، وەسف دەکەن.
ئایا ئازارەکانی مەسیح زیادەڕۆیی تێدا کرابوو؟
ئایا ئازارەکانی مەسیح لە فیلمەکەدا زیادەڕۆیی تێدا کرابوو؟ نەخێر! ئەگەر هیچ نەبێت، کەمتر لە ڕادە بوون. ئازارگەلێک هەبوون کە مەسیح لەسەر خاچ ئەزموونی کردن کە هەرگیز ناتوانرێت بە تەواوی لەسەر شاشەی سینەما دەرببڕدرێن. ئایا کەسێک دەتوانێت گەورەیی ئازار و خەمۆکی ڕۆح لە هاوارەکەدا وێنا بکات، «خودای من، خودای من، بۆچی منت بەجێهێشتووە؟» (مەتتا ٢٧:٤٦)؟ چۆن دەتوانێت خودا ئەو کەسە بەجێبهێڵێت کە دڵخۆش بوو بە جێبەجێکردنی ویستی ئەو (زەبوور ٤٠:٨)، تاکە کەسێک کە هەرگیز «گوناهی نەناسی»، «گوناهی نەکرد»، و «لەو هیچ گوناهێک نییە» (٢ کۆرنسۆس ٥:٢١؛ ١ پیتەر ٢:٢٢؛ ١ یۆحەننا ٣:٥)؟ وەڵامی کورت بۆ ئەم پرسیارە لە دوو بەشی کتێبی پیرۆزدا دەدۆزرێتەوە: «مەسیح لەبەر گوناهەکانمان مرد» (١ کۆرنسۆس ١٥:٣)، و «تۆ (خودا) پیرۆزیت» (زەبوور ٢٢:١-٣).
لەو ڕۆژەدا کە هەموو جیهان دژی عیسا بوو، کاتێک پیاوانی خراپ بە ڕاستی گۆشتیان لە ئێسکەکانی دەدڕی، شتێکی زۆر سەرسوڕهێنەر ڕوویدا: «ئەو لەبەر سەرپێچییەکانمان بریندار کرا، لەبەر گوناهەکانمان لێی درا... یەزدان گوناهی هەموومان خستە سەری» (ئیشایا ٥٣:٥-٦). بەم شێوەیە، ئازارە جەستەییەکانی کە لەلایەن مرۆڤەوە بەسەر مەسیحدا هێنران، تەنها بەشێکی بچووک بوون لە کۆی ئازارەکانی. بۆ دابینکردنی ڕزگاریی هەتاهەتایی بۆ پیاوان و ژنانی گوناهبار، خودا دەبوو گوناهەکانمان بخاتە سەری و تووڕەیی توندی خۆی بەسەر کوڕەکەیدا بهێنێت وەک دادپەروەریی ڕاستودروست بۆ گوناهەکانمان (زەبوور ٨٨:٧، ١٦، ١٨؛ شیوەنەکان ١:١٢). چ لێدانێکی وێرانکەر بوو!
عیسا کێ بوو و کێ کوشتی؟
ئەو کەسەی خاچ کێشرا کێ بوو، و کێیە؟ ئەگەر ئەو تەنها پیاوێک بووایە، ئەوا هەموو ڕەخنەکان دەربارەی توندوتیژیی بێهۆ بە تەواوی ڕەوا دەبوون. بەڵام ئەو کەسە عیمانوێل بوو، «خودا لەگەڵمان» (ئیشایا ٧:١٤؛ مەتتا ١:٢٣). ئەو کەسە دروستکەری «هەموو شتێک بوو... لە ئاسمان و... زەوی» (کۆلۆسی 1:16؛ یۆحەننا 1:3). ئەو کەسەی بە بێبەزەییانە لە ئازارەکاندا لێی درا، دروستکەری ئەو ماددانە بوو کە چەکوش، بزمار، قامچی، خاچ، و ئەو دەستانەی دروست کرد کە ئەم ئامێرە ئەشکەنجەدانانەیان بەکار دەهێنا.
ئایا جولەکەکان عیسایان کوشت، یان ڕۆمەکان؟ وەڵامی سەرسوڕهێنەر بە ڕوونی لە فیلمەکەدا دەردەکەوێت. لە کاتێکدا جولەکە و ناجولەکەکان بە یەکسانی دوژمنایەتیی پڕ لە ڕقی خۆیان دژی مەسیح نیشاندا، هیچ کام لەم گرووپانە بە ڕاستی نەیان کوشت. عیسا خۆی فەرمووی، «ژیانی خۆم دادەنێم بۆ ئەوەی دووبارە هەڵیبگرمەوە. کەس لێم وەرناگرێت، بەڵکو خۆم دایدەنێم. من دەسەڵاتم هەیە دایبنێم، و دەسەڵاتم هەیە دووبارە هەڵیبگرمەوە» (یۆحەننا ١٠:١٧-١٨). جۆن نیوتن، نووسەری سروودی ناسراوی «فەزڵی سەرسوڕهێنەر»، سروودێکی تری نووسی کە دەڵێت، «ویژدانم هەستی بە تاوان کرد و خاوەندارێتی لێکرد، و خستمە ناو بێئومێدی؛ بینیم گوناهەکانم خوێنی ئەویان ڕشت، و یارمەتی دام لەوێ بزماری لێبدرێت.»
ئەمە چی بۆ تۆ دەگەیەنێت؟
ئەو کەسەی هێندە زۆر ئازاری چەشت لە دەستی پیاوانی خراپ و هەروەها لە دەستی خودایەکی پیرۆز و دادپەروەر، لەبەر گوناهەکانی تۆ ئازاری چەشت و مرد. جا تۆ گوناهبارێکی زۆر خراپ بیت یان گوناهبارێکی هێندە خراپ نەبیت، ناتوانیت لەسەر بنەمای کار و شایستەییەکانی خۆت بچیتە بەهەشت. هەروەها کتێبی پیرۆز هیچ شتێک ناڵێت دەربارەی گەیشتن بە بەهەشت بە شایستەییەکانی قەشەکان یان مریەمی پاکیزە. بەڵکو، مەسیحی خاچ کێشراو و هەستاوە بانگهێشتت دەکات ئێستا بێیتە لای و تەنها سەیری ئەو بکەیت کە باری قورسی گوناه و تاوانەکەی تۆی هەڵگرتووە بۆ ڕزگاریی هەتاهەتایی تۆ.
ئەگەر دان بەوەدا بنێیت کە تۆ گوناهبارێکی ونبوو و تاوانباریت، شایستەی ئازار چەشتنیت لەسەر خاچ لەبەر گوناهەکانی خۆت، و ئەگەر بە ڕاستی باوەڕت بەوە هەبێت کە عیسای مەسیح لەبەر سەرپێچییەکانت کون کرا و لەبەر گوناهەکانت وردوخاش کرا (وەک لە دیمەنی سەرەتای فیلمەکەدا هاتووە)، ئەوا ڕۆحی تۆ بۆ هەتاهەتایی ڕزگار دەکات. دەتوانین پێت بڵێین چۆن. لە وەڵامی چنین دیارییەکی گەورەی خۆشەویستی و فەزڵدا، تۆ دەتەوێت هەموو ڕۆژانی ژیانت بۆ ئەو بژیت.
«خودا خۆشەویستیی خۆی بەرامبەر بە ئێمە نیشان دەدات، لەوەدا کە کاتێک ئێمە هێشتا گوناهبار بووین، مەسیح لەبەر ئێمە مرد» (ڕۆما ٥:٨).
«چونکە بە فەزڵ ڕزگار کراون لە ڕێگەی باوەڕەوە؛ و ئەوەش لە خۆتانەوە نییە؛ دیاریی خودایە، نەک لە کارەکانەوە، بۆ ئەوەی کەس شانازی نەکات. چونکە ئێمە کاری دەستی ئەوین، لە مەسیح عیسادا دروست کراوین بۆ کارە چاکەکان، کە خودا پێشتر ئامادەی کردبوون بۆ ئەوەی ئێمە تێیاندا بڕۆین» (ئەفەسۆس ٢:٨-١٠).
