مەسیح لە گەورەیی خۆیدا و فێرخوازی یوحەننا وەک لە وه‌حی ١دا دەبینرێت
نووسینەکانی یوحەننا سەرساممان دەکەن بەو شێوەیەی کە گەورەیی گەورەمان عیسای مەسیح پێشکەش دەکەن، هەر یەکەیان بە تیشک خستنەسەر و پێشکەشکردنی تایبەتی خۆی. ئینجیلەکەی زۆر جیاوازە لە ئینجیلەکانی تر، و نامەکانی یوحەننا بە ڕوونی جیاوازن. بە خوێندنەوەی وه‌حی ١ تێبینی دەکەین کە چۆن یوحەننا، بە ڕابەرایەتی ڕۆحی پیرۆز، بە شێوەیەکی سادە و لە هەمان کاتدا قووڵ لەسەر عیسا نووسیویەتی. بۆ نموونە ئایەتی ٧ وەربگرە (ESV):
«سەیری بکەن، ئەو لەگەڵ هەورەکاندا دێت، و هەموو چاوێک دەیبینێت، تەنانەت ئەوانەش کە کونجمیان کرد، و هەموو هۆزەکانی زەوی بەهۆی ئەوەوە دەناڵێنن. هەروا بێت. ئامین.» (وه‌حی ١:٧)
«وه‌حی» بە واتای «لادانی پەردە» یان «دەرخستن» دێت. بۆ نموونە، بۆ کردنەوەی پەیکەرێک بە ڕێزلێنان لە کەسێک بەکاردێت. بە هەمان شێوە، کتێبی وه‌حی ئاشکرای دەکات چی ڕوودەدات و بۆچی, زۆر وردەکاری لەسەر مەسیح و دادگاییەکانی داهاتوو وەسف دەکات. نیشان دەدات کێ دادوەری باڵا ڕاستەقینەیە: گەورەمان عیسای مەسیح، ئاشکراکەری دادگاییەکانی خودا و هەروەها جێبەجێکاریان, لە کۆتاییدا حوکمڕانی خۆی لە شکۆمەندیدا دەناسێنێت.
بە گشتی، کاری «ئاشکراکردن» و ناوە هاوتاکەی «وه‌حی» حەوت جار لە ئینجیلەکاندا، پێنج جار لە نووسینەکانی پەترۆسدا و ٢٤ جار لە نووسینەکانی پۆڵسدا هاتوون. دوایین جار کە یەکێک لەم زاراوانە لە پەیمانی نوێی یۆنانیدا دەدۆزینەوە لە کتێبی وه‌حیدایە، کە دەوترێت «هی عیسای مەسیحە» (١:١). ئەمە بە واتای ئەوە دێت کە وه‌حی هی ئەوە و لەسەر ئەوە.
هەمان ئایەت باس لەوە دەکات کە خودا وه‌حییەکەی بە عیسای مەسیح داوە «بۆ ئەوەی بە خزمەتکارەکانی نیشان بدات ئەو شتانەی کە دەبێت بە زوویی ڕووبدەن.» وشەی یۆنانی بۆ «دەبێت» 2 ئاماژەیە بۆ پلانی خودا و سەروەرییەکەی، پێمان دەڵێت لەسەر دڵنیایی ئەوەی کە خەریک بوو ئاشکرا بکرێت. عیسا ئەم شتانەی نیشان دا بە ناردنی فریشتەکەی بۆ خزمەتکارەکەی یوحەننا. ئەمە بۆ تێرکردنی حەزی هیچ کەسێک نەبوو، بەڵکو بۆ فێرکردنی خزمەتکارەکانی بوو، کە تامەزرۆن بۆ زانین و جێبەجێکردنی ویستی خودا، کە «جێبەجێکاری وشەن، نەک تەنها گوێگر» (یاقوب ١:٢٢).
کەسی وه‌حییەکە
«عیسا» ١٤ (٢x٧) جار لە وه‌حیدا هاتووە. هەندێک جار ناوی «مەسیح» زیاد دەکرێت (١:١-٢،٥). لە ئایەتی ٩ (ESV) دەخوێنین لەسەر «ئارامگرییەکەی کە لە عیسادایە» و «شایەتی عیسا.» ئەم دەستەواژە دواییە لە وه‌حی ١٢:١٧، ١٩:١٠ و ٢٠:٤یشدا هاتووە. چەند دەستەواژەیەکی تر کە ناوی «عیسا»یان تێدایە بریتین لە «باوەڕ بە عیسا» (١٤:١٢)، «من، عیسا» (٢٢:١٦) و «گەورە عیسا» (٢٢:٢٠-٢١).
یەکەم جار کە ناوی «عیسا» لە پەیمانی نوێدا هاتووە لە یەکەم ئایەتی خۆیدایە (مەتتا ١:١). کاتێک لەسەر عیسا لە ئایەتی ١٦دا قسەی دەکرد، مەتتا زیادی کرد، «کە پێی دەوترێت مەسیح» – کە وشەیەکی یۆنانییە و وەرگێڕانی عیبرییەکەی مەسیحە. هەردوو زاراوەکە بە واتای «دەستنیشانکراو» دێن. «عیسا»، یان یەشوع, بە واتای «یاه ڕزگارییە» دێت. یاه شێوەیەکی کورتکراوەی ناوی عیبرییەکەیەتی یەهوە, یان «یەهۆڤا»، کە بەزۆری وەک «گەورە» دەنووسرێت. بۆیە عیسا وەک «خودا بەسەر هەموواندا، پیرۆز بێت بۆ هەتاهەتایە» ناودەبرێت (ڕۆما ٩:٥).
لەو ساتەوەی کە «وشەکە بوو بە جەستە» (یۆحەننا ١:١٤)، کتێبی پیرۆز عیسا وەک مرۆڤێکی تەواو پێشکەش دەکات. ئەم دوو لایەنەی کەسایەتییەکەی بۆ هەتاهەتایە لێک جیاناکرێنەوە، تەنانەت لە شکۆمەندیشدا بەردەوامن. ئەوان ئاماژە بە نهێنییەکی بێسنوور دەکەن، کە بە شکۆمەندی لە ١ تیمۆساوس ٣:١٦دا وەک «زۆر گەورە» کورتکراوەتەوە. ستایش بۆ خودا بۆ ئەم نهێنییە، کە وادەکات باوک و کوڕ بپەرستین بە هێزی ڕۆحی پیرۆز (لوقا ١-٢؛ یۆحەننا ١ لەبەرچاو بگرە).
وه‌حی ١:٨ دەڵێت،
«'من ئەلفا و ئۆمێگام،' دەڵێت گەورە خودا، 'ئەوەی کە هەیە و ئەوەی کە بوو و ئەوەی کە دێت، خودای گشتگیر.'» (وه‌حی ١:٨)
بەو وشانە، گەورە خۆی بە یوحەننا ناساند و ئەو نهێنییەی پشتڕاست کردەوە کە پێشتر ئاماژەی پێکرابوو، واتە، ئەو، گەورە عیسا، بە تەواوی مرۆڤە و، لە هەمان کاتدا، بە ڕاستی خودایە لە گەورەیی بێسنووری خۆیدا. لەم ناوە تێکەڵەدا، «ئەلفا» یەکەم پیتی ئەلفوبێی یۆنانییە و «ئۆمێگا» دوایین پیتیەتی. بە واتایەکی تر، هەموو پیتێک پێویستە بۆ دەربڕینی ئەوەی کە ئەو کێیە – ئەوەی «کە هەیە و ئەوەی کە بوو و ئەوەی کە دێت.» ئەو لە سەرووی کات و شوێنەوەیە، بەڵام بە پێی ویستی خۆی دەچێتە ناو شوێن و کاتەوە.
ناوی «خودای گشتگیر» ناوی عیبریی تێکەڵە ئێل-شادایە، کە ئاماژەیە بۆ کۆنترۆڵی تەواو و هێزی بێسنووری. وەک خودا (ئێل) ئەو هەموو شتێک کۆنترۆڵ دەکات، لە کاتێکدا شادای پەیوەندی بە وشەیەکەوە هەیە کە بە واتای «مەمک» دێت، ئاماژەیە بۆ چاودێری خۆشەویستی. لە ڕێگەی باوەڕەوە، یوحەننا بە نزیکەوە بە گەورە عیساوە بەسترابووەوە (ئەوەی یوحەننا لەسەر خۆی لە یۆحەننا ١٣:٢٥دا نووسیویەتی لەبەرچاو بگرە).
نووسەری وه‌حی
وەک فێرخوازەکەی، یوحەننا خۆی بە هەموو باوەڕداران «لە عیسادا» وەک «برایان» لە مەسیحدا ناساند (وه‌حی ١:٩). دەستەواژەی «لە عیسادا» هاوڕێیەتی کەسی یوحەننای لەگەڵ ئەودا، پشت بەستن بە ئەو و ژیان بۆ ئەو، نیشان دەدات. بەم شێوەیە یوحەننا نموونەیەکە بۆ ئێمە ئەمڕۆ. پەیوەندی نزیکی لەگەڵ عیسادا بە واتای ئەوە دێت کە یوحەننا شەرمی نەدەکرد لەبەر مامۆستاکەی ئازار بچێژێت، هەرچەندە لەلایەن ئەم جیهانەوە ڕەتکرابووەوە. وەک فێرخوازی عیسا، یوحەننا بە دڵ و گیان خۆی لەگەڵ مەسیحدا ناساند، کە ئێستا خۆی بە شێوەیەکی نوێ بە فێرخوازەکەی ئاشکرا دەکرد، جیاواز لەوەی کە یوحەننا پێشتر ناسیبووی. یوحەننا ئاماژەی بە دۆخی خۆی کرد وەک هاوڕێ یان هاوبەش لە تەنگانەدا. ئەم وشە دواییە ئاماژەیە بۆ ئەو فشار، سەختی و ناخۆشییانەی کە یوحەننا ئەزموونی کرد و لەگەڵ هەموو فێرخوازە ڕاستەقینەکانی عیسادا هاوبەشی پێکرد لە کاتی ڕەتکردنەوەی ئەودا.
خودا ئەم وه‌حییەی بە عیسای مەسیح دا – «کە خودا پێی دا» (ئایەتی ١) – بە بەکارهێنانی نیشانەکان بۆ گەیاندنی ئەم بابەتانە بە شێوەیەکی کاریگەر. نیشانەکان شتەکان بە شێوەیەکی کورت و ڕوون دەگەیەنن، لە کاتێکدا زۆر وشە پێویستە بۆ ڕوونکردنەوەی هەمان بابەتەکان تەنها بە وشە. سەبارەت بەم شتانە، یوحەننا ئاماژەی بە خۆی کرد وەک «شایەتی وشەی خودا و شایەتی عیسای مەسیح» (ئایەتی ٢). وشەکانی «شایەت» و «شایەتی» لە هەمان ڕەگەوە هاتوون لە دەقی یۆنانیدا، کە بە واتای «شەهید»یش دێت. لە جیهانێکدا کە دژی خودا و بەرژەوەندییەکانیەتی، شایەتەکانی خودا زۆرجار ئەزموونی چەوساندنەوە و شەهیدبوون دەکەن، یان ئەزموونیان کردووە، وەک چۆن بەسەر پێغەمبەرانی پەیمانی کۆندا هاتبوو. وەک شایەتەکانی خودا و عیسا، زۆریان ژیانی خۆیان بەخشی، وەک چۆن ستێفان کردی، یەکەم شەهید لە مێژووی کەنیسەدا (کردارەکان ٧؛ عیبرانییەکان ١١).
یوحەننا شایەتێکی دڵسۆز بوو بەو واتایەی کە جێی متمانە بوو، «تەنانەت بۆ هەموو ئەوەی کە بینی» (وه‌حی ١:٢). ئەو وردەکارییەکی دیاریکراوی وه‌حی خودای هەڵنەبژارد لە کاتێکدا خاڵەکانی تری پشتگوێ خست، وەک چۆن ئێمە هەندێک جار دەیکەین.
هەرچەندە وه‌حی زۆر دادگاییئاشکرا دەکات، جێی سەرنجە کە حەوت بەرەکەت لەخۆدەگرێت (ئایەتی ٣، ١٤:١٣، ١٦:١٥، ١٩:٩، ٢٠:٦، ٢٢:٧،١٤). ئەم بابەتە خۆی بۆ خوێندنی زیاتری ئێوە پێشنیار دەکات، چونکە ئەم ئایەتانە ئاماژە بە باوەڕداران دەکەن کە سەر بە قۆناغە جیاوازەکانی کاتن، یان خێزانەکانی باوەڕ، جا لە ڕابردوو، ئێستا یان داهاتوودا بن. هەموو باوەڕداران بە «پیرۆز» ناودەبرێن.
هەستێکی پەلەپەل هەیە بۆ وه‌حی لە وشەکاندا، «چونکە کات نزیکە» (١:٣، ٢٢:١٠). گەورە دەیەوێت هەموو خزمەتکارەکانی هەمیشە ئامادە بن بۆ گوێگرتن لە وشەکەی و جێبەجێکردنی، وەک چۆن لە فێرکارییەکەی ساموێلی گەنجەوە فێردەبین، «قسە بکە، گەورە، چونکە خزمەتکارەکەت گوێ دەگرێت» (١ ساموێل ٣:٩). چ بەرەکەتێکە گوێگرتن و خوێندنەوەی وشەی خودا! بێگومان، ئەمە بە واتای ئەوە دێت کە جێبەجێکاری وشە بین، ئەو شتانە بپارێزین کە تێیدا نووسراون، هەمیشە ئامادە بین بۆ جێبەجێکردنی فەرمانەکانی لە کاتێکدا تێدەگەین کە ئەو لە هەر ساتێکدا بێت.
پێشکەشکردنی گەورەییەکەی لە وه‌حیدا
لەو کاتەی یوحەننا کتێبی وه‌حیی دەنووسی، حەوت کەنیسە – بە واتای وشەیی «کۆبوونەوە»، کۆمەڵێک لەوانەی کە بانگکرابوون – لە پارێزگای ڕۆمانی ئاسیا هەبوون، کە لە تورکیای ئێستادایە. لە ژێر یاسای ڕۆمانیدا، باوەڕداران ئەرکیان بوو کە هاوڵاتییەکی دڵسۆز بن و هەروەها فێرخوازێکی ڕاستەقینەی گەورە عیسای مەسیح بن (ڕۆما ١٣؛ ١ پەترۆس ١:١، ٢:١١-١٧ بخوێنەرەوە). هەمان فێرکارییەکان – و سەرچاوەکان – بۆ هەموو باوەڕداران بەکاردێن تا هاتنی گەورە بۆ ئێمە (١ تەسەلۆنیکی ٤:١٢-١٨). سەرچاوەکان لە وه‌حی ١:٤دا کورتکراونەتەوە، کە دەڵێت، «نیعمەت و ئاشتی لە ئەو بۆ ئێوە.» ئەم وشانە نەک تەنها ئارەزوویەک دەردەبڕن بەڵکو ڕاستی و دڵنیاییش، واتە، گەورەی پیرۆزمان، بە ڕۆحی پیرۆز، سەرچاوە پێویستەکان بۆ کۆبوونەوەکانی لە سەرانسەری جیهاندا دابین دەکات. ئەو بۆ هەموو پێداویستییەکانی گەلەکەی بەسە.
ڕۆحی پیرۆز وەک «حەوت ڕۆح» لەبەردەم تەختی ئاسمانی خودادا پێشکەش دەکرێت کە گەورە عیسا لەسەری دانیشتووە (ئایەتی ٤). ڕۆحی پیرۆزی یەکتا لە هەمان کاتدا لە ئاسمان و لەسەر زەویدایە – نهێنییەکە. بە ڕاستی، یەکێتی و هەموو شوێنێکبوونی خودا (باوک، کوڕ و ڕۆحی پیرۆز) بۆ هەتاهەتایە وەک نهێنییەک بۆ مرۆڤەکان دەمێنێتەوە!
وه‌حی ١:٥ گەورەیی ڕابردوو، ئێستا و داهاتووی مەسیح پێشکەش دەکات. گەورەمان عیسای مەسیح «شایەتی دڵسۆز»ە. ئەمە ئاماژەیە بۆ خزمەتەکەی وەک شایەتی خودا و نوێنەری لە ئاسماندا وەک چۆن گەورە لەسەر زەوی خزمەتی دەکرد.
لە هەمان ئایەتدا پێی دەوترێت «یەکەم لە مردووان.» ئەم زاراوەیە جەخت لەسەر هێزی لە زیندووبوونەوەدا دەکاتەوە، کە لە تێگەیشتنی ئێمە بەدەرە. ئەم نازناوە سەرکەوتنی بێسنووری بەسەر هێزی مردندا نیشان دەدات (١ کۆرنسۆس ١٥ بخوێنەرەوە)، و ئەو ڕاستییە دەبەستێتەوە کە ئەو، عیسا، «یەکەم لە هەموو دروستکراوەکان» و «یەکەم لە مردووان»ە (کۆلۆسی ١:١٥،١٨). ئەو هەمیشە دەبێت پلەی یەکەمی هەبێت، کە «باڵادەست»ە (ئایەتی ١٨). کاتێک خودا ئێمەی پێشوەختە دیاری کرد بۆ ئەوەی لەسەر شێوەی کوڕەکەی بین، پلانی دانا کە گەورە عیسا، کوڕی خۆشەویستی باوک، «یەکەم لە نێو زۆر برا»ش بێت (ڕۆما ٨:٢٩ NKJV). چەند گەورەیە، و چەند پیرۆزین کە ئەم پەیوەندییەمان لەگەڵ ئەودا هەیە، کە بە هیچ هێزێک هەڵناوەشێنرێتەوە – تەنانەت هێزی مردنیش.
وه‌حی ١:٥ بەردەوام دەبێت لەسەر ئەوەی کە ئەو «فەرمانڕەوای پاشاکانی زەوی»یشە، کە شکۆمەندییەکەی لە جیهانی داهاتوودا نیشان دەدات. وەڵامی دەستبەجێ بۆ گەورەییەکەی دەستبەجێ دەدرێتەوە: «بۆ ئەو کە خۆشی دەوێین، و لە گوناهەکانمان شوشتووینەتەوە بە خوێنی خۆی، و ئێمەی کردووە بە شانشینێک، کاهین بۆ خودا و باوکی: بۆ ئەو [بێت] شکۆمەندی و هێز بۆ سەردەمەکان. ئامین» (ئایەتەکانی ٥-٦ JND). ئەم وەڵامە بەهۆی ئەوەوەیە کە ئەو کێیە «کە خۆشی دەوێین،» ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئەو هەمیشە خۆشی ویستووین، تەنانەت پێش ئەوەی بێتە ناو جیهانەوە. چەند سەرسوڕهێنەرە!
ئایا دەتوانیت بیر لە کەسێک بکەیتەوە کە لە گەورە عیسا گەورەتر بێت؟ ئەو ئەو کەسەیە کە نەک تەنها خۆشی ویستین لە کاتێکدا لەسەر زەوی بوو و خۆی بۆ ئێمە بەخشی، بۆ شکۆمەندی خودا، بەڵکو ئێستاش خۆشی دەوێین لە کاتێکدا لە ئاسماندایە. بە ڕاستی، ئەو هێشتا خۆشی دەوێین بە هەمان خۆشەویستی کە نیشانی دا کاتێک خۆی لەسەر خاچ وەک قوربانی باڵا بەخشی. ئەوە بەس بوو بۆ ئەوەی ئێمە لە هێزی گوناه و مردن ڕزگار بکات چونکە هەموو گوناهێک کە تا ئێستا کردوومانە، تەنانەت هەموو گوناهەکانی 3 هەموو باوەڕداران لە هەر کات و شوێنێک کە هەن یان ژیاون، داپۆشی! هیچ قوربانییەک لە هی ئەو گەورەتر نییە!
وەڵامێکی بێ کۆتایی بۆ ئەو پێویستە: «بۆ ئەو کە خۆشی دەوێین و بە خوێنی خۆی لە گوناهەکانمان ڕزگاری کردووین» (ئایەتی ٥ ESV). ئەم وەڵامە ئاماژە بە کێ بوونی ئەو دەکات و بۆچی پێدرا: چونکە خۆشی ویستووین و هێشتا خۆشی دەوێین سەرەڕای شکستەکانمان.4 ئێمە هەروەها دەخوێنین چۆن ئەم خۆشەویستییەی نیشان دا: قوربانییە تەواوەکەی.
ئایەتی ٦ وەسفی ئەوە دەکات کە ئەو لە ئێمەی دروست کردووە، واتە، «پاشا» (NKJV) بۆ حوکمڕانی کردن لەگەڵ ئەودا، نوێنەرایەتی و ڕێزگرتن لە خودا. نیشان دەدات کە ئەو توانای پێداوین بۆ ئەوەی وەڵامێکی گونجاو بە خودا بدەین وەک «کاهین»، خزمەتکردن لە ئامادەبوونی ئەودا و بە پێی ستانداردە بەرزەکانی، وەڵامێک پێشکەش بکەین کە هەرگیز کۆتایی نایەت. چەند گەورەیە! بۆیە ئەم ئایەتە بەردەوام دەبێت و دەڵێت، «بۆ ئەو بێت شکۆمەندی و دەسەڵات بۆ هەتاهەتایە» (ئایەتی ٦)، بە وشەی «ئامین» کۆتایی دێت، کە بە واتای «با وا بێت» یان «با بەم شێوەیە بێت» دێت. ئەمە ئارەزووی ئێمە دەردەبڕێت بۆ ئەوەی گەورە عیسا هەموو ڕێز و شکۆمەندییەک وەربگرێت، و خودای باوک بەم شێوەیە ڕێزی لێ بگیرێت، ئێستا و بۆ هەتاهەتایە. سەرنجمان بۆ گەورەیی مەسیح لە پەیوەندیدا بە جیهانی داهاتووەوە ڕادەکێشرێت. ئێمە پێشتر ئەو «بە شکۆمەندی و ڕێزەوە تاج لەسەر نراو» دەبینین (عیبرانییەکان ٢:٩)، لە کاتێکدا جیهان هێشتا بەم شێوەیە نایبینێت. بە زوویی هەموو ئەژنۆیەک لەبەردەمیدا چەم دەبێت، و هەموو دەمێک دان بەوەدا دەنێت کە عیسای مەسیح گەورەیە (فیلیپی ٢:١٠-١١).
ئەم بابەتانە ئاماژە بە ماف و چالاکییەکانی ئێمە دەکەن وەک ڕزگارکراوەکانی ئەو، بۆ ڕێزگرتن لە گەورەمان عیسا و خودا و باوکمان ئێستا و بۆ هەتاهەتایە! شکۆمەندی و دەسەڵاتی ئەو بێ کۆتاییە. چەند پیرۆزین کە بەم شێوەیە سەرقاڵ بین بە گەورەیی خۆشەویستەکەمان و بەم مافە سەرسوڕهێنەرانە!
تێبینییەکان
- لوقا، نووسەری لوقا و کردارەکان، «وه‌حی»ی بەکارهێنا وەک چۆن ڕۆح یوحەننای ڕابەرایەتی کرد بۆ ئەوەی لە وه‌حی ١:١ (ESV)دا بیکات، کە تێیدا دەخوێنینەوە:
«وه‌حی عیسای مەسیح، کە خودا پێی دا بۆ ئەوەی بە خزمەتکارەکانی نیشان بدات ئەو شتانەی کە دەبێت بە زوویی ڕووبدەن. ئەو بە ناردنی فریشتەکەی بۆ خزمەتکارەکەی یوحەننا ئاشکرای کرد.» (وه‌حی ١:١)
لە کاتێکدا کە خەڵک جیاوازییەکانی نێوان یەکەم و دووەم هاتنی گەورە عیسایان نەدەزانی، لوقا وشەکەی لە پەیوەندیدا بە یەکەم هاتنی عیساوە بەکارهێنا، بە گێڕانەوەی قسەکانی شیمۆن. ئەو بە سادەیی هاتنی ئەوی وەک «ڕووناکییەک بۆ ئاشکراکردنی نەتەوەکان و شکۆمەندی گەلەکەت ئیسرائیل» ڕاگەیاند (لوقا ٢:٣٢ JND). ئەم لێدوانە ئاماژە بە دوو ڕووداوی جیاواز دەکات: هاتنی گەورە بە کەمکردنەوەی خۆی و دەرکەوتنی گەورە بە شکۆمەندی گشتی.
- وشەی یۆنانی dei, کە لەم ئایەتەدا وەک «دەبێت» وەرگێڕدراوە، ١٠ جار لە ئینجیلی یوحەننادا هاتووە (٣:٧،١٤،٣٠، ٤:٤،٢٠،٢٤، ٩:٤، ١٠:١٦، ١٢:٣٤، ٢٠:٩). هەشت جار لە وه‌حیدا دەردەکەوێت (١:١، ٤:١، ١٠:١١، ١١:٥، ١٣:١٠، ١٧:١٠، ٢٠:٣، ٢٢:٦).
- کاری مەسیح لەسەر خاچ بەس بوو بۆ تێرکردنی داواکارییە ڕاستودروستەکانی خودا سەبارەت بە هەموو گوناهەکان. عیسا جێگرەوەیەکی تەواو بوو، تەنها بۆ ئەوانەی کە باوەڕ دەهێنن. لە سێ کاتژمێری تاریکیدا لەسەر خاچ، گەورە عیسا دادگایی هەموو گوناهەکانی ئەوانەی کە باوەڕیان دەهێنا هەڵگرت، لە کاتێکدا لە هەمان کاتدا کارەکەی لەسەر خاچ خودای شکۆمەند کرد لەو شوێنەی کە گوناه بێڕێزی پێکردبوو. بە واتایەکی تر، کارەکەی بەس بوو بۆ ئەوەی هەمووان ڕزگار بکرێن، بەڵام ئەمە پێویستی هەر گوناهبارێکی تاکەکەسی بۆ تۆبە و دانپێدانانی گوناهەکانی پشتگوێ ناخات. مەسیح بۆ هەمووان مرد، بەڵام ئەو جێگرەوەی تەنها ئەوانە بوو کە تۆبە دەکەن و باوەڕ دەهێنن.
- ئەمە بە واتای ئەوە نایەت کە ئەو بێباکە بە شکست و گوناهەکانمان. وشەی خودا فێرمان دەکات کە دان بە گوناهەکانماندا بنێین (١ یۆحەننا ١:٩).
