سەرکەوتن بۆ بەرزاییەکان
کاتێک لە گوندێکی گردۆڵکەییدا گەشت دەکەیت، دەکرێت گۆشەیەک ببڕیت و ڕووبەڕووی دیمەنێکی سەرنجڕاکێش ببیتەوە بەسەر دۆڵێکی فراواندا بۆ گردە دوورەکان. دیمەنە ئاسمانییەکانیش دەتوانن سەرنجڕاکێش بن، لە ڕۆژێکی ڕووندا لە بەرزاییەکی زۆرەوە سەیری خوارەوە بکەیت. بەڵام هیچ کام لەمانە یەکسان نییە بە دیمەنێک کە دەتوانرێت چێژی لێ وەربگیرێت دوای سەرکەوتن بۆ سەرەوەی گردێکی بەرز. تەنانەت هەوڵی بەردەوامبوون بۆ زەوییەکی بەرزتر دەتوانێت پاداشت بەخش بێت کاتێک ئامانجەکە بەدەست دەهێنرێت، چێژوەرگرتن لە دیمەنەکە – هەوڵی جەستەیی بەکارهاتوو بەنرخ بووە.
بە بانگهێشتی گەورەمان عیسا، پەترۆس و یەعقوب و یۆحەن سەرکەوتن بەسەر شاخێکی بێ ناودا. لێکۆڵەرانی کتێبی پیرۆز پێشنیار دەکەن کە بە ئەگەری زۆرەوە چیای حەرمۆن بووبێت، کە نزیک قیصریەی فیلیپۆس بووە. هەندێک پێیان باشترە کە وەک چیای تابۆر بناسێنن، بەڵام ئەمە کەمتر ئەگەری هەیە چونکە دوورتر بووە.
حەرمۆن چەندین لێژایی هەیە. ئەوان نەگەیشتبوونە لووتکە چونکە ئەمە کاتێکی زۆری دەویست. لەبری ئەوە، گەورەمان عیسا دەبێت سێ قوتابییەکەی بردبێتە سەر لووتکەیەکی بەرز و چۆڵ. مەتتا و مەرقۆس و لۆقا هەموویان ئەو بۆنەیە باس دەکەن، بەڵام تەنها لۆقا باس لەوە دەکات کە عیسا قوتابییەکانی لەگەڵ خۆی برد «بۆ نوێژکردن» (لۆقا 9:28 KJV).
ئەو سێ کەسە
پەترۆس و یەعقوب و یۆحەن زۆرجار بە قوتابییە تایبەتمەندەکان دادەنرێن. ئەوان لەگەڵ گەورەمان عیسا لە ماڵی یایرۆس بوون و شایەتی ئەوە بوون کە کچە 12 ساڵانەکەی یایرۆس گەڕێنرایەوە بۆ ژیان و تەندروستی (لۆقا 8:51،55). دواتر، هەمان سێ قوتابی زیاتر لەوانی تر برانە ناو باخچەی گەتسیمانی.
وەک یاسای جوولەکەکان پێویستی بە شایەتی دوو یان سێ شایەت بوو (سەیری دواوتار 19:15؛ مەتتا 18:16 بکە)، گەورەمان سێ لە قوتابییەکانی هەڵبژارد کە بە ئەگەری زۆرەوە زۆرترین وەرگری ڕاستییە ئیلاهییەکان بوون. ئەوان نەک تەنها دەچوون بۆ نوێژکردن بەڵکو شایەتی «شانشینی خودا»ی داهاتوویش بوون (لۆقا 9:27).
ڕووداوەکە لە لۆقا 9:28-36 باس کراوە. وا دیارە کە ئەوان لە ئێوارەدا دەستیان بە سەرکەوتن کردووە چونکە پەترۆس و هاوڕێکانی دواتر «خەویان لێ کەوت» (ئایەتی 32)، و گەڕانەوەیان بۆ زەوییە نزمترەکان تا «ڕۆژی دواتر» نەبوو (ئایەتی 37). لە وەسفەکانی مێژوونووسانەوە دەتوانین وێنەی گرووپەکە بکێشین کە بەناو ڕەز و کێڵگەی گەنم و دارستاندا دەڕۆن کاتێک دەستیان بە سەرکەوتن کرد. کاتێک بەرزتر سەرکەوتن، ڕووبەڕووی دۆڵی بەردین دەبوونەوە کە دارچکەی بچووکی تێدابوو، و دواتر ڕەنگە پارچە بەفریان بینیبێت، کە بە درەوشاوەیی لە تیشکی مانگی ڕووندا دەدرەوشایەوە. گەورەمان عیسا مەبەستێکی هەبوو لە بردنی قوتابییەکانی بۆ زەوییە بەرزترەکە. ئەویش دەیەوێت ئێمە بباتە سەر ئاستێکی باڵاتری ڕۆحی بۆ ئەوەی بتوانین کاتێکی بێ پچڕان لەگەڵی بەسەر ببەین و بە باوەڕ زیاتر لە شکۆمەندییەکەی ببینین.
گۆڕانی شێوە
دوای گەیشتن بە بەرزاییەکان، گەورەمان عیسا دەستی بە نوێژکردن کرد. کاتێک ئەو کارەی دەکرد، شێوەی بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕا. جلوبەرگەکەشی «سپی و درەوشاوە» بوو (ئایەتی 29) – وەک بروسکە دەچوو. وشەی وەرگێڕدراوی «جلوبەرگ» بۆ جلوبەرگی شاهانە بەکارهاتووە و بۆیە بۆ ئەو بۆنەیە زۆر گونجاوە. مەتتا 17:2 پێمان دەڵێت کە ڕووی وەک خۆر دەدرەوشایەوە، لە کاتێکدا مەرقۆس 9:3 ئاماژە بە جلوبەرگەکەی دەکات کە سپیتر بوو لەوەی هیچ جلشۆرێک بتوانێت وای لێ بکات. هەردوو مەتتا 17:2 و مەرقۆس 9:2 وشەی «گۆڕانی شێوە» بەکاردەهێنن بۆ وەسفکردنی ئەوەی بەسەر گەورەمان عیسادا هات. وشەی یۆنانی وەک وشەی ئینگلیزی «میتامۆرفۆسیس»ە و بە واتای گۆڕان بۆ شێوەیەکی تر دێت. لۆقا ئەم دەربڕینە بەکارناهێنێت، ڕەنگە لەبەر ئەوەی خوێنەرانی غەیرەجوولەکە ڕەنگە لە پاشخانی بتپەرستییەوە بە هەڵە لێی تێگەیشتبن.
بۆچی گەورەمان عیسا نوێژی دەکرد؟ بابەتی نوێژەکەی بە ئەگەری زۆرەوە مردنی نزیکبووەوەی لەسەر خاچ بووە، چونکە ئەمە لە چوارچێوەکەدا باس کراوە (لۆقا 9:22،31). پێشتر ئاماژەمان بەوە کردووە کە کاتێک نوێژی دەکرد، گۆڕا. هەرچەندە ئەمە ڕووداوێکی ناوازە بوو، بەڵام ڕاستە کە دەتوانین بگۆڕێین لە ڕێگەی بەسەربردنی کات لە ئامادەبوونی گەورەدا. زۆرجار گوتراوە کە نوێژ شتەکان دەگۆڕێت – بەڵام خەڵکیش دەگۆڕێت. کاتێک بە باوەڕ سەیری شکۆمەندییەکەی دەکەین، دەتوانین ئێمەش بگۆڕێین (2 کۆرنسۆس 3:18).
کاتێک گەورەمان عیسا نوێژی دەکرد، دوو پیاو دەرکەوتن و قسەیان لەگەڵ کرد. لە سەرەتادا پەترۆس و دوو براکە خەویان لێ کەوتبوو، بەڵام کاتێک بەئاگا هاتنەوە، شکۆمەندی گەورەیان بینی و هەروەها موسا و ئیلیا، کە بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر دەرکەوتبوون.
موسا سەدان ساڵ پێش ئێستا مردبوو و لەلایەن خوداوە نێژرابوو (دواوتار 34:5-6). گوێڕایەڵنەبوون ڕێگری لێ کردبوو لە چوونە ناو خاکی بەڵێندراو، هەرچەندە ڕێگەی پێدرابوو لە دوورەوە بیبینێت (دواوتار 32:52). بەڵام خودا میهرەبانە، چونکە ئێستا موسا لەناو خاکەکەدا بوو! ئیلیا، لە لایەکی ترەوە، هەرگیز نەمرتبوو. ئەو بە گێژەڵوکەیەک بەرزکرابووەوە بۆ ئاسمان (2 پاشایان 2:11). جێگەی سەرنجە، هەردوو موسا و ئیلیا لە ڕابردوودا پەیوەندییان بە شاخەکانەوە هەبووە (دەرچوون 24:18؛ 1 پاشایان 19:8). ئەگەر موسا لە گۆڕانی شێوەی گەورەدا وەک نوێنەری یاسا دەرکەوتبێت، ئیلیا وەک نوێنەری پێغەمبەران ئامادە بوو («یاسا و پێغەمبەران» لە مەتتا 7:12 پێکەوە بەستراونەتەوە).
دەرچوونێکی تر
موسا و ئیلیا «بە شکۆمەندییەوە دەرکەوتن، و باسی مردنەکەیان دەکرد کە دەبوو لە ئۆرشەلیم ئەنجامی بدات» (لۆقا 9:31). هەردوو پیاوەکە بە ڕوونی لەلایەن قوتابییەکانەوە دەبینران. بابەتی گفتوگۆکەیان، بە واتای وشە، دەرچوونی گەورە بوو لەم ژیانە لە ئۆرشەلیم. موسا، بیرت بێت، دەرچوونی ئیسرائیلییەکانی لە میسرەوە ڕابەرایەتی کردبوو – کە لە کتێبی پەیمانی کۆن بەو ناوەوە وەسف کراوە. جەژنی پەسخە، کە بە توندی بە ڕۆیشتنی ئیسرائیلییەکان لە میسرەوە بەسترابووەوە، وێنەیەکی پەیمانی کۆن بوو بۆ ئەو کاتەی کە بەرخی خودا ژیانی تەواوی خۆی وەک قوربانییەک بۆ گوناهباران پێشکەش دەکات. پێغەمبەرانی کۆن چاوەڕوانی ئەو ساتە بوون، بۆیە سەیر نییە کە موسا و ئیلیا لەگەڵ گەورەدا باسی بابەتێکی گرنگی وایان کردبێت. گەورەمان عیسا هاتبوو بۆ «ئەنجامدانی»، یان جێبەجێکردنی، دەرچوونەکەی لە ئۆرشەلیم. ئەمە ئەرکی ئەو بوو. ئۆرشەلیم ئەو شارە بوو کە پەرستگاکەی تێدا بوو – و شوێنێک بوو کە بێشومار ئاژەڵ تێیدا قوربانی کرابوون.
پێش ئەوەی زیاتر بڕۆین، با چەند تێبینییەکی گرنگ بکەین. مەتتا و مەرقۆس و لۆقا هەموویان دیمەنی گۆڕانی شێوەیان تۆمار کردووە، بەڵام یۆحەن فەرامۆشی کردووە. ڕەنگە هۆکاری فەرامۆشکردنەکە ئەوە بێت کە تەواوی ژیانی مەسیح لەسەر زەوی دەرکەوتنێکی شکۆمەندی ئیلاهی بوو – نەک تەنها ئەم دیمەنە. یۆحەن 1:14 ئەمە پشتڕاست دەکاتەوە. هەروەها پەیوەندییەکی نزیک هەیە لە نێوان ئازار و شکۆمەندیدا. گەورە ئەمەی بۆ ئەو دوو کەسە ڕوون کردەوە کە لە ڕێگەی عیماوسدا چاوی پێیان کەوت (لۆقا 24:26). مردنی گەورە و شانشینی داهاتوو بۆیە پێکەوە بەستراونەتەوە.
گەورەمان عیسا پێشتر بە گوێگرانی گوتبوو کە هەندێک کەس تام مردن ناکەن تا شانشینی خودا نەبینن (لۆقا 9:27). لە دیمەنی گۆڕانی شێوەدا پێشبینییەکمان هەیە بۆ ئەو شانشینییە داهاتووە. مەسیح پاشا لەوێیە، بە هەموو شکۆمەندییەکەیەوە دەدرەوشێتەوە. موسا نوێنەرایەتی ئەو پیرۆزانە دەکات کە مردوون بەڵام بە شکۆمەندی زیندوو دەکرێنەوە بۆ ئەوەی شانشینی لەگەڵیدا هاوبەش بکەن. ئیلیا، لە لایەکی ترەوە، نوێنەرایەتی ئەو پیرۆزانە دەکات کە نامرن بەڵام بە زیندوویی بەرز دەکرێنەوە بۆ ئەوەی لە ئاسماندا چاویان بە گەورە بکەوێت کاتێک دەگەڕێتەوە (1 تەسەلۆنیکی 4:17). سێ قوتابییەکە نوێنەرایەتی باوەڕدارانی جوولەکە دەکەن کە لە کاتی گەڕانەوەی گەورە بۆ زەوی زیندوو دەبن و دەچنە ناو شانشینییەکەی. لە خوار شاخەکەدا ئەوانی تر چاوەڕوانی گەڕانەوەی گەورە بوون. ئەم گرووپە نوێنەرایەتی ئەو کەسانە دەکات کە کاتێک گەورەمان عیسا فەرمانڕەوایی دەکات، بەرەکەت وەردەگرن.
شکۆمەندی لەلایەن ئەوانەی لەسەر شاخەکە بوون بینرا و چێژی لێ وەرگیرا. گەلی گەورە ئەمڕۆش بەڵێنی شکۆمەندییان پێدراوە. لە ڕاستیدا، بەپێی یۆحەن 17:22 پێشتر پێمان دراوە! تێبینی بکە کە کاتێک ئەوانەی لەسەر شاخەکە ئامادە بوون لە شکۆمەندیدا خۆیان دەشاردەوە، باسی مردنی گەورەیان دەکرد. ئەوەی ئەو لەسەر خاچ بۆ ئێمەی کردووە، بابەتی ستایشی هەتاهەتایی ئێمە دەبێت کاتێک دەڵێین، «شایستەیە ئەو بەرخەی کە سەربڕدرا» (بینین 5:12). ئەگەر لەو ڕۆژە داهاتووەدا سەرقاڵی ستایشی ئەو بین، ئایا نابێت هەمان بابەت ئێستا سەرقاڵمان بکات؟ دەبێت بیر لەوە بکەینەوە، باسی بکەین، و ستایشی ئەو بەرخە بکەین کە لە پێناوی ئێمەدا سەربڕدرا!
ناتوانین بمێنینەوە؟
سەیر نەبوو کە پەترۆس و هاوڕێکانی خەویان لێ کەوتبوو. سەرکەوتن بەسەر لێژایی شاخەکەدا دەبێت لە ڕووی جەستەییەوە قورس بووبێت، و کات درەنگ بوو. هەوای بەهێزی شاخەکەش کاریگەری لەسەریان هەبوو. زۆر زوو موسا و ئیلیا دەستیان بە دیارنەمان کرد. ئەمە دوا شت بوو کە پەترۆس دەیویست ڕووبدات! پەترۆس دانی بەوەدا نا کە چەند باش بوو بۆیان کە پێکەوە بوون، پێشنیاری دروستکردنی «سێ چادر»ی کرد بۆ ئەوەی دیمەنەکە درێژ بکرێتەوە (لۆقا 9:33). بەم شێوەیە عیسا و موسا و ئیلیا هەموویان دەتوانرا جێگەیان بکرێتەوە – بەڵام پەترۆس نەیدەزانی چی دەڵێت. هەڵەیەکی گەورەی دەکرد! ئەو سێ کەسە وەک یەکسان نەبوون؛ گەورە زۆر گەورەترە لە موسا یان ئیلیا. هەورێکی شکۆمەندی بۆ ساتێک سێبەری خستە سەریان، و ترسی خستە دڵیانەوە. لە هەورەکەوە دەنگی باوک بیسترا، «ئەمە کوڕە خۆشەویستەکەی منە: گوێی لێ بگرن» (ئایەتی 35).
موسا و ئیلیا لە دیمەنەکەدا دیار نەمان، و «عیسا بە تەنها دۆزرایەوە» (ئایەتی 36). وانەیەکی گرنگ فێر کرابوو. پیاوە گەورەکان ڕەنگە شوێنی خۆیان هەبێت، بەڵام گەورەمان عیسا گەورەترە لە هەموو ئەوانی تر. دەبێت گوێی لێ بگرین، و دەبێت لێی بترسین! خودای باوک سەرنجمان بۆ کوڕە خۆشەویستەکەی ڕادەکێشێت.
پەترۆس هەرگیز ئەو ساتە پیرۆزانەی لەبیر نەچووەوە کە نزیک بوو لەم جیهانە نەبن. دواتر نووسی کە لەگەڵ گەورەدا لەسەر «چیای پیرۆز» بووە و شایەتی شکۆمەندییەکەی بووە (2 پەترۆس 1:18). وێنا بکە تاریکی شەو ون دەبێت کاتێک موسا و ئیلیا بە شکۆمەندییەوە دەرکەوتن، و پاشان درەوشاوەیی ئەو هەورە شکۆمەندییە کە سێبەری خستە سەریان. دەبێت وەک شەکینە هەوری شکۆمەندی بووبێت کە بەسەر چادرەکەدا بینرا (دەرچوون 40:34). بە ڕاستی، ئەزموونێکی سەر شاخ بوو!
بوون لەسەر لووتکەی شاخ دەتوانێت شتێک بێت لە دەرەوەی بەراورد. ڕەنگە حەزمان لێ بێت لەوێ بمێنینەوە وەک پەترۆس ویستی، بەڵام دەبێت بێینە خوارەوە بۆ ئاستە نزمترەکان. جیهانێک لە پێویستی لە خوار چیای گۆڕانی شێوەدا بوو، وەک سێ قوتابییەکە دۆزیانەوە. کاتێک ڕۆژی دواتر دابەزین، پیاوێکی خەمباریان دۆزییەوە کە داوای یارمەتی دەکرد لە پێناوی کوڕە جنۆکەگرتووەکەی. لە نەبوونی گەورەدا، قوتابییەکانی تر نەیانتوانی هیچ یارمەتییەک پێشکەش بکەن (لۆقا 9:37-40). گەورەمان عیسا پڕ لە بەزەیی بوو، پێویستییە سەختەکەی چارەسەر کرد و کوڕەکەی چاک کردەوە. ئەوانەی ئامادە بوون «هەموویان سەرسام بوون بە هێزی گەورەی خودا» (ئایەتی 43).
زەوییە بەرزترەکە
وەک ئەو قوتابییانە، ئێمەش ئەزموونی لووتکەی شاخ و دۆڵمان هەیە. گەورە ئێمەی ناردووە بۆ خزمەتکردن بە بەزەیی لە جیهانێکی پڕ لە پێویستیدا. بەڵام، تەنها کاتێک دەتوانین کاریگەر بین ئەگەر کات لە ئامادەبوونی ئەودا بەسەر ببەین. پەرستش دەتوانێت ئامادەمان بکات بۆ خزمەت. لە ڕاستیدا، پەرستش دەبێت پێش خزمەت بێت. کات بەسەربردن لە ئامادەبوونی گەورەدا هەرگیز بەفیڕۆ ناچێت. بە چاوەڕوانیکردن لەبەردەمیدا دەتوانین ئامادە بین بۆ خزمەتکردن بە شێوەیەکی کاریگەر لە جیهانێکی پڕ لە پێویستیدا. هەروەها دەتوانین لەلایەن ڕۆحی خوداوە بگۆڕێین کاتێک لە ئامادەبوونی گەورەمان عیسادا دەمێنینەوە.
بەسەربردنی کات لەبەردەمیدا هەروەها توانامان پێدەبەخشێت بۆ پەرەپێدانی دیدگایەکی دروست. ئەو سێ قوتابییە گوێیان لە مەبەستی پشت مردنی مامۆستاکەیان لەسەر خاچ بوو، و هەروەها شایەتی شکۆمەندییەکەی بوون. جگە لەمە، شانشینی داهاتووی بە شێوەیەکی بچووک پێیان نیشان درا. ئەوان زیاتر دەربارەی ئەو و دەربارەی مەبەستەکانی خودا بۆ کوڕەکەی فێر بوون. کات لە ئامادەبوونی ئەودا دیدگایەکی دروستیشمان پێدەبەخشێت.
جۆنسن ئۆتمان، جونیۆر، سروودێکی جوانی نووسی بە ناوی «زەوییە بەرزترەکە.» هەندێک وشە لە سروودەکەی وەک کۆتاییەکی گونجاو بۆ ئەم «بیرکردنەوەی شاخ»ە لە کتێبی پیرۆزەوە دەردەکەون: «من بەردەوامم لە ڕێگەی سەرەوە، هەموو ڕۆژێک بەرزایی نوێ بەدەست دەهێنم؛ هێشتا نوێژ دەکەم کاتێک بەردەوامم، 'گەورەم، پێیەکانم لەسەر زەوییەکی بەرزتر دابنێ.'»
من بەردەوامم لە ڕێگەی سەرەوە،
هەموو ڕۆژێک بەرزایی نوێ بەدەست دەهێنم؛
هێشتا نوێژ دەکەم کاتێک بەردەوامم،
«گەورەم، پێیەکانم لەسەر زەوییەکی بەرزتر دابنێ.»
— جۆنسن ئۆتمان، جونیۆر.
