دووڕوویی ئەوەیە کە وا دەربکەویت شتێکیت کە نیت یان شتێک بڵێیت و شتێکی تر بکەیت. داوای ستاندارد لە خەڵکی تر دەکات لە کاتێکدا خۆت پابەندی ئەو ستانداردانە نیت. لە جیهانی هونەردا «ساختەکارییە». لە بازرگانیدا «فێڵکردنە». لە پارەدا «ساختەیە». لە کاڵادا «لاساییکردنەوەیەکی هەرزانە». ئەو کەسانەی دووڕوون پێیان دەوترێت «ژیانێکی درۆ دەژین». وشەی یۆنانی پەیمانی نوێ hupokrites ئەکتەرانی سەر شانۆ لە پشت ماسکەوە دەبینێت، ڕۆڵ دەگێڕن. سەیر نییە کەس حەزی لە دووڕوو نییە!
ڕاستگۆیی یان ڕاستی دژایەتی دووڕووییە. لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە واتای «بێ مۆم» دێت. گۆزەی گەورەی ئاو، زییرس، کە لە سودان دەفرۆشرێن، بە بەکارهێنانی گەرمی تاقی دەکرێنەوە. هەر مۆمێک کە گۆزەگەرەکە بەکاری هێنابێت بۆ شاردنەوەی درزەکان دەتوێتەوە و بەهای ڕاستەقینەی گۆزەکە ئاشکرا دەکات. ژیانی دووڕوو پڕە لە مۆم کە کەموکوڕییەکان دەشارێتەوە. فەرهەنگەکەم دەڵێت دووڕوو «کەسێکە کە خۆی وا نیشان دەدات کە نییە».
هۆشدارییەکانی عیسا
لە وتاری سەر کێودا، عیسا هۆشداری دا لە دژی بەخشینی خێر، نوێژکردن و ڕۆژووگرتن بۆ ئەوەی «لە لایەن خەڵکەوە ببینرێن» (مەتتا 6:2، 5، 16 NIV). گەڕان بەدوای ستایشی کۆمەڵگادا بۆ خوداپەرستیی کەسی، کارێکی ناشرینە. پاداشتی هەتاهەتایی بەهەشت لە لایەن خودای باوکمانەوە حوکم دەدرێت، نەک لە لایەن خەڵکی گشتییەوە. ئەو هەردوو مەسیحییەتی گشتی و تایبەتی ئێمە دەبینێت (مەتتا 6:4، 6، 18). ئەو زیاتر پاداشتی بەڕێوەبردنی دیاری و نیعمەتەکانمان دەکات کاتێک بە نهێنی ئەنجام دەدرێن. ڕاستگۆیی، چ نهێنی بێت یان گشتی، ئەوەیە کە خودا دەیەوێت.
لە مەتتا 7:5 عیسا هۆشداری دا لە دژی حوکمدانی کەسێکی تر بەبێ ئەوەی سەرەتا خۆپشکنین بکەیت. جگە لەوەی کە ڕوونی بینین پێویستە بۆ یارمەتیدانی کەسێکی تر، بوونی «تەختەیەک لە چاوی خۆتدا» بە شێوەیەکی کۆمیدی ئیمکاننەبوونییەکی ئاشکرا دەردەخات. عیسا دەیەوێت ئێمە خەمی کاری خۆمان بێت پێش ئەوەی دەست وەر بدەینە کاری کەسانی تر. ماڵی خۆت ڕێک بخە پێش ئەوەی دەست بە ماڵی تەنیشت بکەیت. کاریگەری لەسەر پاداشتی ئاسمانیت دەبێت (7:2).
لە لۆقا 12 عیسا وشەی «دووڕوو»ی دووبارە بەکارهێنایەوە. ئایەتەکانی 1-3 فێرمان دەکەن کە دووڕووەکان خۆیان دەشارنەوە، بەڵام ئەو پشتڕاستی کردەوە کە لە کۆتاییدا لە لایەن خوداوە ئاشکرا دەکرێن. لە 12:56 عیسا هۆشداری دا کە خۆنیشاندان بەوەی کە حەزت لە شتەکانی خودایە، دووڕووییەکی مەترسیدارە. خەڵکی ناو جەماوەرەکە کە شوێنی عیسا کەوتبوون، دەیانتوانی کەشوهەوا پێشبینی بکەن بە خوێندنەوەی نیشانەکانی ئاسمان. بەڵام، ئەوان گرنگییەکی گونجاویان بە کەسایەتی و کاری عیسا نەدا؛ نیشانەکانی ڕزگارکەریان لەدەست دا. زۆرێک لەوانەی ئەمڕۆ خۆیان بە مەسیحی ناودەبەن، ڕەنگە ساختە بن – لاساییکردنەوەی هەرزانی قوتابییە ڕاستەقینەکانی مەسیح. عیسا چی لەبارەی ئێمەوە دەڵێت؟
جارێک لە بازاڕێکی ئەندەنوسیا، پیاوێک هەوڵی دا پەیکەرێکی دارە ڕەش (ئەبنوس)ی هەڵکەندراوم پێ بفرۆشێت. نرخەکە دابەزی و دابەزی کاتێک من ڕەتم کردەوە بیکڕم. کاتێک دەستم کرد بە ڕۆیشتن، پیاوەکە پەیکەرەکەی خستە دەستمەوە و گوتی: «باشە. دەتوانیت بە نرخی خۆت وەری بگریت.» پارەکەم پێدا، بە بیرکردنەوە لە مامەڵە باشەکەم! تەنها کاتێک گەیشتمەوە ماڵەوە، زانیم کە پەیکەرە هەڵکەندراوەکە کە پیاوەکە پێی دابووم، ئەبنوسەکە نەبوو کە لەسەری مامەڵەمان کردبوو! بە فێڵکارییەوە گۆڕیبووی بە یەکێکی تر کە لە دارێکی هەرزانتر دروستکرابوو و ڕەنگ کرابوو تا وەک ئەبنوس دەربکەوێت! من هێشتوومەتەوە بۆ ئەوەی بیرم بخاتەوە کە مەسیحییەکی ڕاستەقینە بم، نەک لاساییکردنەوەیەکی هەرزان!
هەویرترشی فەریسییەکان
لانی کەم چوار حاڵەت هەیە کە عیسا فەریسییەکان و مامۆستایانی یاسای بە «دووڕوو» ناوبردووە، هەندێک جار بە سیفەتی زۆر وەسفکەرەوە. لە لۆقا 12:1 عیسا هۆشداری دا بە قوتابییەکانی، «ئاگاداری هەویرترشی فەریسییەکان بن، کە دووڕووییە.» پێویستمان بە پێناسەی «فەریسی» و «هەویرترش» هەیە بۆ ئەوەی یارمەتیمان بدات لە تێگەیشتن لە واتای ئەمە. فەریسی ئەندامێکی تائیفەیەکی جوولەکە بوو کە یاسای موسا و یاسای ڕابینی، و پابەندبوونی توند بە نەریتە جوولەکەییەکان فێر دەکرد. هەویرترش، لە بارودۆخی گونجاودا، هەویر بۆ نان بەرز دەکاتەوە یان شەکری بۆ بیرە و هتد دەگۆڕێت بۆ کحول.
عیسا بە شوێنکەوتووانی دەگوت کە خۆیان بە پابەندبوون بە یاسای پەیمانی کۆنەوە سەرقاڵ نەکەن. زۆر تەرکیزکردن لەسەر بەشێک لە یاساکە، ڕێگر دەبێت لە قوتابییەتی مەسیحی. ئەو گوتی، «ئاگاداری خۆتان بن» (12:1). وەک چاودێرێکی شەو کە چاودێری موڵکی خاوەنکارەکەی دەکات، ئەو کارە دەکات کە خاوەنکارەکەی دەیکرد ئەگەر لەوێ بووایە، بە هەمان شێوە قوتابییەکان دەبێت ئاگاداری بچووکترین نیشانەی دووڕوویی بن لە ژیانی خۆیاندا. کاتێک هەویرترش دەچێتە ناو هەویرەکە، بە هەموو شتێکدا بڵاو دەبێتەوە، دەبێتە کاریگەرییەکی نەگریس. ناتوانرێت لاببرێت، بۆیە دەبێت لە سەرچاوەکەیەوە ڕێگری لێ بکرێت.
سێ نموونە
مەتتا 15:1-20، مەرقۆس 12:13-17 و لۆقا 13:10-17 نموونەی فەریسییەکان دەدەن کە ڕووبەڕووی عیسا دەبنەوە لەسەر لێکدانەوەی یاساکە لە چاو پراکتیزەکردنی ئەو و قوتابییەکانی: قوتابییەکانی بەبێ شوشتنی دەست بە شێوەیەکی ڕێوڕەسمی دەبینران کە نان دەخۆن؛ هەڵوێستی عیسا لەسەر پێدانی باج بە قەیسەر تاقیکرایەوە؛ چاککردنەوەی ژنێکی ئیفلیج لە ڕۆژی شەممە ڕەخنەی لێ گیرا. لە هەموو یەکێک لەم حاڵەتانەدا کاردانەوەی عیسا فێرکەر بوو: «ئێوە وشەی خودا پووچەڵ دەکەنەوە لە پێناوی نەریتەکەتاندا» (مەتتا 15:6).
• شوشتنی ڕێوڕەسمی
فەریسییەکان و مامۆستایان وایان دەزانی کە وشەی خودا دەپارێزن. بەڵام عیسا بینی کە گوێڕایەڵییان بۆ خودا تەنها ڕووکەشە. «ئەم خەڵکە بە لێویان ڕێزم لێ دەگرن بەڵام دڵیان لێم دوورە» (مەتتا 15:8)، ئەو هۆشداری دا، بە گێڕانەوە لە ئیشایا 29:13. لەبەر ئەوەی خۆشەویستی خودا بەرزترین پێشینەی ئێمەیە، ئاسانە بزانین بۆچی خۆشەویستە خوداییەکەمان سەیری دڵەکانمان دەکات! عیسا ئەمەی لەبارەی پەرستنی بێهوودەی فەریسییەکانەوە گوت: «ئێوە فەرمانەکانی خوداتان بەردەداوە و دەستتان بە نەریتەکانی مرۆڤەوە گرتووە» (مەرقۆس 7:5-9).
خۆشەویستی مەسیحییەکان عیسایە. ئەو هەمیشە گرنگترە لە یاسا و پێغەمبەران. ئەو هات بۆ جێبەجێکردنیان، و ئەوەش بە تەواوی ئەوەیە کە کردی. من بۆم دەرکەوتووە کە دەتوانم لەگەڵ مەسیحییەکاندا بژیم و پەرستش بکەم کە بە تەواوی وەک من باوەڕیان نییە کاتێک تەرکیز دەکەمە سەر خۆشەویستی خۆم و خۆشەویستی ئەوان بۆ پەروەردگارمان. ئەمە ناوکی یەکێتی مەسیحییە (مەتتا 22:34-40). مەتتا هۆشداریمان دەدات کە هەندێک دووڕوو کوێرن بە هەڵوێستی خۆیان. ئەمە مەترسیدارە چونکە خودا بەڵێن دەدات ئەو کەسانە لەناوببات کە هی ئەو نین (مەتتا 15:13-14). دوای هۆشدارییەکە لەبارەی لەناوبردن، کلیل بۆ ناسینەوەی دووڕوویی ئەوەیە کە «لە دڵەوە دێت ... و ... لە دڵەوە دەردەچێت» (15:18-19). دووڕووەکان عیسایان خۆشناوێت. مەسیحییە ڕاستەقینەکان خۆشیان دەوێت. دەتوانرێت بزانرێت کێمان خۆشدەوێت بەوەی چەند کات بە ئازادی دەدەین بە خۆشەویستییەکەمان. ئایا کاتی زیاتر دەدەین بە خۆشەویستی عیسا یان بە وردەکارییەکانی یاسا؟
• پێدانی باج
لە وەڵامی پرسیارێکی فێڵبازانە لەبارەی پێدانی باج بە قەیسەر، عیسا گوتی: «ئەوەی هی قەیسەرە بیدەن بە قەیسەر و ئەوەی هی خودایە بیدەن بە خودا» (مەرقۆس 12:17). دەبێت ئەوە بدەین کە قەرزاری دەسەڵاتدارانین. ئەمە بەشێکە لە پێدانی ئەوەی کە خودا قەرزاریەتی، چونکە حکومەتەکان، چ باش بن یان خراپ، خزمەتکارانی ئەون (ڕۆما 13:1-7). بەڵام دووڕوویی پرسیارکەران بوو کە عیسا جەختی لەسەر کردەوە. ئەم فەریسی و هێرۆدییانە پرسیارێکی پڕ لە مەبەستیان بەکارهێنا بۆ ئەوەی عیسا بخەنە داوەوە بۆ ئەوەی لایەنێکی تاوانبار بگرێت، یان لەگەڵ جوولەکەکان یان ڕۆمەکان. بەڵام ئەو سەیری دڵەکانیانی کرد و «دووڕووییەکەیانی زانی» (مەرقۆس 12:15). ئەمە دەبێت ئاستەنگمان بۆ دروست بکات. عیسا چی لە دڵەکانماندا دەبینێت؟
• کارکردن لە ڕۆژی شەممە
سەرۆکی کەنیسەکە خەڵکەکەی بیرهێنایەوە کە شەش ڕۆژی کارکردن و یەک ڕۆژی پشوو هەیە. عیسا تازە ژنێکی ئیفلیجی لە ڕۆژی شەممەدا چاک کردبوو، بە پێی تێگەیشتنی خەڵکەکە، یاساکانی خودای شکاندبوو. لە لۆقا 13:15 عیسا بە دووڕوو ناوی بردن چونکە کارە بچووکە تایبەتییەکانیان (کردنەوەی گا، ئاودانی گوێدرێژ) لێکدانەوەکەیانی ئاشکرا کرد. دووڕووەکان یاسای توندتریان بۆ کەسانی تر هەیە وەک لە خۆیان. ژنەکە کە عیسا چاکی کردەوە «لەو شتەی کە بەندی کردبوو ئازاد کرا» (13:16). ئەم سەرکەوتنە ڕۆحییە گرنگتر بوو لە پابەندبوونی یاسایی بە پشووی شەممە. نەیارە دووڕووەکانی عیسا «شەرمەزار کران» (13:17). ئایا ئەوەندە شەرمەزار بوون کە لە دووڕووییەکەیان تۆبە بکەن؟ پێمان ناڵێن.
سوپاس بۆ خودا، لێخۆشبوون بەردەستە. ئەگەر ئێمە دووڕوو بین، پێویست ناکات دووڕوو بمێنینەوە:
ئەگەر دان بە گوناهەکانماندا بنێین، ئەو دڵسۆز و دادپەروەرە و گوناهەکانمان لێ دەبەخشێت و لە هەموو ناڕاستییەک پاکمان دەکاتەوە (1 یۆحەننا 1:9).
دانپێدانان پاککردنەوەیە. ڕۆحی یاسا هۆکاری دروستکردنی یاساکانە. شوێن ڕۆح بکەوە و بە دووڕوویی سەرقاڵی پیتەکانی یاسا مەبە.
فەریسییەکان
لە مەتتا 23:1-39 عیسا قسەی لەگەڵ جەماوەر و قوتابییەکانی کرد لەبارەی فەریسییەکانەوە. ئەو دەستەواژەی زۆر وەسفکەری بەکارهێنا بۆ وەسفکردنی ئەوانەی کە «ئەوەی دەیڵێن نایکەن» (23:3). بە پێی عیسا ئەوان: خۆبەرزکەرەوە (12)، دووڕوو (13، 15، 23، 25، 27، 29)، کوڕانی دۆزەخ (15)، کوێر (16، 17، 19، 24، 26)، مار (33) و بکوژ (35) بوون. ئەمە قسەیەکی توند بوو لە لایەن پەروەردگارمانەوە. دەبینین چۆن دووڕوویی توڕەیی ڕاستودروستی ئەوی وروژاند. «هەموو شتێک کە دەیکەن بۆ ئەوەیە خەڵک بیبینێت» (23:5). خۆبەزلزانینی ئەوان بە تەواوی پێچەوانەی هەڵوێستێکی ڕاستەقینەی مەسیحی بوو. خودای ئێمە شایەنی هەموو پەرستش، ستایش و شکۆمەندییەکەمانە! وەک خزمەتکارانی ئەو، نابێت هیچ شتێک لە شکۆمەندی خودا وەربگرین.
کاتێک خودا سەیری دڵەکانمان دەکات، چی دەبینێت؟ ئایا ئێمە خۆبەرزکەرەوەین یان خۆبەخش، دووڕووین یان ڕاستگۆ، ڕێبەری کوێرین یان سەرکردەی تێگەیشتوو، گەمژەی کوێرین یان مەسیحی ژیر، گەڕۆکی پۆستی بەرزین یان خزمەتکاری بێفیز، بکوژین یان ئەوانەی ژیانی پڕ لە بەرەکەت بۆ کەسانی تر دەهێنن؟ دووڕوویی «بارگرانی قورس» دەسەپێنێت (23:4). خودا حوکمی هەموو دووڕووییەک دەدات (23:33-39؛ 24:51).
دووڕوویی لە کەنیسەی سەرەتاییدا
حەنانی و سەفیرا «درۆیان لەگەڵ ڕۆحی پیرۆز کرد» و «ڕێککەوتن لەسەر تاقیکردنەوەی ڕۆحی پەروەردگار» (کردارەکان 5:1-11). وشەی «دووڕوو» لێرەدا بەکارنەهاتووە، بەڵام ئەوان بە دڵنیاییەوە هەوڵیان دا وا دەربکەون کە شتێک بن کە نین. چەند گەمژانەیە هەوڵدان بۆ فریودانی خودای هەموو زانا! پیتەر وەک چالاکیی شەیتان ڕووبەڕووی بووەوە (5:3). خودا دەستوەردانی کرد و کوشتیانی (5:5، 10). سەیر نییە کە «ترسێکی گەورە هەموو کەنیسە و هەموو ئەوانەی گێڕانەوەی ئەم ڕووداوانەیان بیست، گرت» (5:11). تێبینی بکە چەند بە جددی خودا سەیری هەوڵەکانمان دەکات بۆ ئەوەی شتێک بین کە نین.
پیتەر و بەرناباس (غەلاتییەکان 2:11-21) دوای کاریگەریی «گرووپی خەتەنەکردن»ی جوولەکەگەرەکان، لە تێکەڵبوون لەگەڵ نەجوولەکەکان کشایەوە. تەنانەت ئەم سەرکردە مەسیحییە زۆر ڕێزلێگیراوانەش کە لە لایەن خوداوە بەکارهاتبوون، هێشتا ئامادە نەبوون بە تەواوی «لەگەڵ مەسیحدا لە خاچ بدرێن» (2:20). ئەوان دەیانویست لە لایەن هەمووانەوە پەسەند بن، لە کاتێکدا خودا بانگی دەکردن بۆ ئەوەی هەڵوێستێک بگرن کە لە لایەن هەندێکەوە ناپەسەند بوو. سوپاس بۆ خودا پۆڵس لەم ڕووبەڕووبوونەوە زۆر قورسەدا لەسەر هەڵوێستی خۆی مایەوە.
ئایا پیتەر ئەم ڕووداوەی لەبەرچاو بوو کاتێک نووسی،
کەواتە خۆتان لە هەموو خراپەکاری و فێڵ و دووڕوویی و حەسادەت و بوختانکردن بە هەموو جۆرێک ڕزگار بکەن (1 پیتەر 2:1)؟
ئەو دەیزانی کە مەسیحییەکان دەبێت وەک نامۆ لە جیهاندا بژین، زیاتر خەمی بەهەشت بێت وەک لە زەوی. ژیان زۆر کورتە بۆ ئەوەی دووڕوویی بۆ ماوەیەکی زۆر قبوڵ بکرێت.
پۆڵس هۆشداریمان دا کە ڕۆژانی کۆتایی بە مامۆستایانی درۆزن و «درۆزنانی دووڕوو» دەناسرێنەوە (1 تیمۆساوس 4:2). مەیلی یاسایی، کە دەرکەوتنی دەرەکی لەسەر خۆشەویستی دڵسۆزانە بۆ خودا دادەنێت، دەبێت خۆی لێ بپارێزرێت. ژیانی خودایی (4:7-8) دڵسۆزی ناوەوەی ئێمەیە بۆ خودا کە لە بەرچاوی گشتیدا خۆی دەردەخات. ئەوە پراکتیزە ڕێوڕەسمییە دەرەکییەکان نین کە خۆیان دەخەنە ناومانەوە و دەمانکەنە مەسیحی باشتر.
کەس حەزی لە دووڕوو نییە. کەس ژیانێکی ساختە، فێڵ، ساختە، لاساییکردنەوەی هەرزان یان ژیانێکی درۆی ناوێت. من حەزم لە گوڵی پلاستیکی نییە، هەرچەندە ڕاستەقینە دەربکەون. لەسەر مێزی چێشتخانەکان، لە ماڵەکان و کەنیسەکاندا بێهیواکەرم دەکەن. گوڵی ڕاستەقینە زیندوون! لەگەڵ شنەبا دەچەمێنەوە. بۆنێکی خۆش بڵاو دەکەنەوە. ڕەنگەکانی ژیان نیشان دەدەن کە هەرگیز ناتوانرێت بە دووڕوویی ساختە بکرێن. گوڵی ڕاستەقینە بە درەوشاوەیی ئەوە دەکەن کە دروستکەر مەبەستی بووە (مەتتا 6:28-29).
هاوڕێکانمان، دراوسێکانمان و خودا چی لەبارەی ئێمەوە بیر دەکەنەوە؟ ئایا ئێمە شتە ڕاستەقینەکەین یان لاساییکردنەوە؟ سنووردارکردنی سەرەکی گوڵێکی لاسایی ئەوەیە کە ناتوانێت زاوزێ بکات. با ژیانمان ئەوەندە ڕاستەقینە بێت کە کەسانی تر هەڵبژێرن ببنە شوێنکەوتووی ڕاستەقینەی عیسا بەهۆی ئەو ڕاستییەی کە لە ئێمەدا دەیبینن. دووڕوویی خودا فریو نادات، بۆچی خۆمان فریو بدەین؟
