«ئەو قوتابییەی عیسا خۆشی دەویست» (یۆحەننا 21:7 NIV) ئەو نازناوەی نێردراو یۆحەننا بۆ خۆی هەڵیبژاردبوو؛ ئەو بێناویی لە هەموو نووسینە گێڕانەوەییەکانیدا هەڵبژارد. یۆحەننا لە کۆتایی ژیانیدا نووسی و وادیارە بووبووە پیاوێکی زۆر بێفیز، هیچ شوێنێکی بۆ خۆی نەدەویست.
پیاوێکی خێزاندار
ئەم چوار ڕاستییەی خوارەوە گرنگی خێزان لە ژیانی یۆحەننادا نیشان دەدەن: یەکەم، ئەو و جەیمسی برای لێکدانەبڕاو بوون؛ هەرگیز لە کاتی ژیانی جەیمسدا بە جیا ناویان نەهێنراوە، و بەزۆری لەگەڵ زەبەدی باوکیاندا دەناسرێنەوە. دووەم، براکان لەگەڵ باوکیاندا لە کاری ماسیگرتنی خێزانیدا کاریان دەکرد (مەتتا 4:21-22؛ مەرقۆس 1:19-20). سێیەم، دایکی ئەوان تاکە دایکی یەکێک لە دوازدە نێردراوەکانە کە ئێمە دەیبینین لە ژیانی نێردراوەکاندا بەشدارە (مەتتا 27:55-56). چوارەم، جەیمس و یۆحەننا لەگەڵ دایکیاندا هاتنە لای عیسا – ڕەنگە بە هاندانی ئەو – بەدوای شوێنێکی تایبەتدا لە شانشینی داهاتووی ئەودا (مەتتا 20:20-21).
ڕەنگە ماسیگرتن ئەوانی لەگەڵ پیتەر و ئەندرۆی براکاندا کۆکردبێتەوە، کە بوونە هاوبەشی ماسیگرتن و هاوڕێی نزیک (مەرقۆس 1:29؛ 13:3). کوڕەکانی زەبەدی و پیتەر، لە سێ بۆنەدا، شایەتی ڕووداوە تایبەتەکان بوون کە لەگەڵ ئەوانی تردا هاوبەش نەبوون: ئەوان لەوێ بوون کاتێک عیسا کچەکەی یایروسی زیندوو کردەوە (مەرقۆس 5:37؛ لۆقا 8:51)، لە گۆڕانکارییەکەیدا (مەتتا 17:1-2؛ مەرقۆس 9:2؛ لۆقا 9:28-29)، و لە ئازاری گەتسەمانییەکەیدا (مەتتا 26:36-37؛ مەرقۆس 14:32-33).
دڵسۆزێکی گەرموگوڕ
مەرقۆس ئاماژە بەوە دەکات کە کاتێک عیسا دوازدە نێردراوەکەی دەستنیشان کرد، نازناوی «بۆئەنەرگس ... کوڕانی هەورەبروسکە»ی بە براکانی زەبەدی دا (مەرقۆس 3:17). وادیارە ئەو ڕەگەزە گەرموگوڕەی تێیاندا بینی کە لە لۆقا 9:51-56دا دەرکەوت. نێردراوانێک کە بۆ ئامادەکردنی هاتنی عیسا بۆ گوندێکی سامەری نێردرابوون، ڕەتکرانەوە. جەیمس و یۆحەننا وتیان: «گەورەم، ئایا دەتەوێت ئاگر لە ئاسمانەوە بانگ بکەین بۆ لەناوبردنیان؟» عیسا ئەو ڕۆح و هەڵوێستەی سەرزەنشت کرد: ئەرکی ئەو ڕزگارکردنی ژیان بوو، نەک لێسەندنەوەیان.
لە لۆقا 9:49-50دا، یۆحەننا بە عیسای وت دەربارەی پیاوێک کە دۆزیبوویانەوە بە ناوی عیساوە ڕۆحە پیسەکانی دەردەکرد. وتی: «هەوڵماندا ڕایبگرین، چونکە ئەو یەکێک نییە لە ئێمە.» عیسا ڕۆحی تائیفی سەرزەنشت کرد: «ڕایمەگرن، چونکە هەرکەسێک دژتان نەبێت، لەگەڵتانە.» یۆحەننا ئەو ڕۆحە پیس دەرکەرە نەناسراوەی وەک ئاستەنگ یان هەڕەشەیەک دەبینی. بەڵام عیسا حەسودی نەدەبرد. ئەو ناوازەیە، باڵایە، و سەرکەوتوو دەبێت. ئەو پارێزراوە، و ئەرکی ئێمە ئەوەیە خۆشمان بوێت، ملکەچی بین و هەرگیز ناوی ناشرین نەکەین.
گەشەکردن لە ناسینی عیسادا
کەواتە، دەبینین کە یۆحەننا، نێردراوی خۆشەویستی، وەک ئێمە مرۆڤ و کەم و کوڕ بوو. ئەوەی کە خۆی وەک «قوتابییەک کە عیسا خۆشی دەویست» دەبینی، نیشان دەدات کە ئەو دەیزانی چۆن بەهای دەرفەتەکانی بزانێت بۆ ناسینی دڵی ڕزگارکەرەکەی، و بۆ قووڵتربوونەوە لەو و لە خۆشەویستییەکەیدا. هەموومان ژیانێکمان هەیە بۆ ناسینی ڕزگارکەرەکەمان بە شێوەیەکی کەسی. ئایا ئێمە هەمیشە «لە نیعمەت و ناسینی گەورە و ڕزگارکەرەکەمان عیسای مەسیحدا گەشە دەکەین» (2 پیتەر 3:18)؟
یۆحەننا نەیدەتوانی خۆی وەک «قوتابییەک کە عیسا خۆشی دەویست» بناسێت بە خۆپەرستبوون. ئەو دەیزانی کە ئەو بابەتی خۆشەویستییە، بەڵام تیشک خستنە سەر عیسا، سەرچاوەکە، ئەوی پڕ کردبوو لە هۆشیاری ئەو خۆشەویستییە. و بۆ ئێمەش دەبێت بەو شێوەیە بێت. مەیلی سروشتی ئێمە – کە ئەمڕۆ وەک «چاکە» ستایش دەکرێت – ئەوەیە کە زۆر خۆپەرست بین، هەمیشە ئاگادار بین لەوەی شتەکان چۆن کاریگەری لەسەر «من» و جێبەجێکردنی من دەکەن. یۆحەننا وەک «قوتابییە خەمۆکەکە» دەناسرا ئەگەر ئەو ڕێچکەیەی گرتبا.
یۆحەننا لە تەنیشت عیسا پاڵکەوتبوو، یان «لەسەر سنگی»، نەک لەبەر ئەوەی خۆپەرست بوو یان لەوانی تر زیاتر خۆشەویست بوو. عیسا بۆ یۆحەننا زیاتر بەردەست نەبوو وەک لەوەی بۆ ئەوانی تر بوو. یۆحەننا بە سادەیی دەرفەتەکەی ناسییەوە. هەر یەکێک لەو دوازدە پیاوە دەیتوانی ئەو شوێنە داگیر بکات. دڵی یۆحەننا، لە وەڵامی ئەو خۆشەویستییەی کە لە دڵی ڕزگارکەرەکەیەوە دەهات، ڕایکێشا بۆ نزیکی عیسا.
وادیارە ئەزموونی یۆحەننا، لە خێزانێک کە بە خۆشەویستی بە توندی پێکەوە بەسترابوون، توانای ئەوی بۆ چێژوەرگرتن لە خۆشەویستی ڕزگارکەرەکەی دانا. پاشان خۆشەویستی سروشتی خستە ژێر خۆشەویستی خودایی باڵاترەوە، بە شێوەیەک کە توخمە سەرەکییەکەی خۆپەرستی لە خۆشەویستی تەنها مرۆڤایەتیدا، خۆشەویستی خود، ڕێگەی لێ نەگرت لە جێهێشتنی خێزانەکەی بۆ ڕۆیشتن لە هاوڕێیەتی ئەم خۆشەویستییە باڵایەدا.
ڕەنگە یۆحەننا، بە ئاسانی زیاتر لەوانی تر، ئەو ڕاستییەی کە عیسا فێری هەمووانی کردبوو، تێگەیشت و لە باوەشی گرت: «ئەگەر کەسێک بێتە لای من و ڕقی لە باوک و دایکی، ژن و منداڵەکانی، برا و خوشکەکانی – بەڵێ، تەنانەت ژیانی خۆشی – نەبێت، ناتوانێت ببێتە قوتابیی من» (لۆقا 14:26). ئەو دڵخۆش بوو بەوەی «قوتابییەک کە عیسا خۆشی دەویست» چونکە لە خۆشەویستی کەمتر دوورکەوتبووەوە و خۆی ڕادەستی خۆشەویستی کۆتایی لە عیسادا کردبوو، کە هیچ شتێک ناتوانێت لێمان جیا بکاتەوە (ڕۆما 8:35-39). ئەو لەسەر بنەمای خۆشەویستییەکی زەمینی بەرزەوە هەڵدرابوو بۆ خولگەی خۆشەویستییەکی نادیار و هەتاهەتایی.
عیسا، پیاوێکی خێزاندار بوو
ڕووداوێک لە مەرقۆس 3دا نیشان دەدات کە چۆن عیسا خۆی بەهای خێزانی دەزانی. خێزانەکەی دەربارەی خشتەی پڕکاری ئەو – بەبێ کاتی خواردنیش – و قەرەباڵغییەکان بیستبوو، و ئەوان چوون بۆ ڕزگارکردنی لەوەی کە پێیان وابوو بەڕێوەبردنی خراپی ژیانی ناوبانگی ئەوە (مەرقۆس 3:20-21). ئەوان گەیشتنە ئەو شوێنەی کە ئەو وانەی دەوتەوە بەڵام نەیانتوانی بەناو قەرەباڵغییەکەدا تێپەڕن. ئەوان پەیامیان بۆ نارد کە «دایک و براکانت لە دەرەوە بەدوای تۆدا دەگەڕێن.» چ شۆکێک بوو کاتێک عیسا وەڵامی دایەوە: «کێ دایکم و براکانمن؟» پاشان، ئاماژەی بەوانە کرد کە لە دەوروبەری دانیشتبوون، وتی: «ئەمە دایکم و براکانمن! هەرکەسێک ویستی خودا بکات، برای من و خوشکی من و دایکی منە» (مەرقۆس 3:31-35). لۆقا وەڵامی عیسا تۆمار دەکات وەک: «دایکم و براکانم ئەوانەن کە گوێ لە وشەی خودا دەگرن و جێبەجێی دەکەن» (مەرقۆس 8:21).
یۆحەننا ئاماژەی بەوە کرد کە برا نیوە زەمینییەکانی عیسا ڕێزێکی کەمیان بۆی هەبوو، و لە ڕاستیدا بە گاڵتەجاڕی و سووکایەتییەکی توند مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرد (یۆحەننا 7:1-8). کەواتە، چەندە دڵخۆش دەبوو بەوانەی کە وەڵامی خۆشەویستی، گەرموگوڕی و قسە خۆشەکانی باوکی ئاسمانییان دەدایەوە. عیسا هاتبووە جیهان بۆ گوێڕایەڵیکردنی وشە و ویستی باوکی (عیبرانییەکان 10:5-7). هەمان ئەو هەڵوێستە لە پیاوان و ژناندا ئەوانی لەگەڵ ئەودا یەکخست و ناساند، و ئەوانی کردە خێزانەکەی. دڵخۆشی خۆشەویستی باوکێک و نزیکی برایانە کە دڵی یۆحەننای برد، پێشکەش بە هەموومان کراوە. با وەک یۆحەننا بین: با هەڵیبژێرین و تێیدا گەشە بکەین.
ڕەنگە لە دانپێدانان بە وەڵامی کەسی قووڵی یۆحەننا بۆ خۆشەویستی عیسا و هەروەها هەستی بەهێزی بۆ خێزان، لەسەر خاچەکە ڕزگارکەرەکە ئەوی بە سەرپەرشتی دایکی خۆی (پێدەچێت بێوەژن) سپارد (یۆحەننا 19:25-27). وەک نۆبەرە، عیسا شەرەف و ئەرکی چاودێریکردنی ئەوی بە میرات گرتبوو؛ ئێستا، لەبری ئەوەی لە ژێر چاودێری یەکێک لە خوشک و برا بچووکەکانی – کە ڕەنگە هێشتا باوەڕیان نەهێنابوو – جێی بهێڵێت، ئەوی سپارد بە «کوڕێکی هەڵگیراوە» کە خۆشەویستی و پابەندبوونی سەلمێنرابوو. چۆن ئەم قوتابییە دڵنەرمە دەبێت چاودێری ئەم ژنە بەنرخ و ناوازەیەی کردبێت! ئایا ئەمە ڕێگەیەکیش بووە بۆ ناسینەوە و وەڵامدانەوەی داواکارییە زۆرەکەی جەیمس و یۆحەننا بۆ شوێنێکی تایبەت لە شانشینەکەدا؟
جێگیری باوەڕ
بەیانی زیندووبوونەوە، پیتەر و یۆحەننا پێکەوە بوون کاتێک مریەمی مەجدەلانی بە دڵخۆشییەوە ڕاپۆرتی دا کە جەستەی عیسا لە گۆڕەکەدا نییە. هەردووکیان ڕایان کرد بۆ گۆڕەکە، بەڵام یۆحەننا یەکەم جار گەیشت. پیتەر ئازایەتی زیاتری هەبوو و یەکەم جار چووە ناو گۆڕەکە و شایەتی ئەو دیمەنە بوو کە عیسا جێی هێشتبوو. بەڵام یۆحەننا بوو کە کاتێک لە کۆتاییدا چووە ژوورەوە، «بینی و باوەڕی هێنا» (یۆحەننا 20:1-8). باوەڕ لەو ڕۆژەدا کەم بوو.
دواتر، چەند نێردراوێک لەگەڵ پیتەردا چوونە ماسیگرتن و دیسانەوە شەوێکیان بە بێ گرتنی هیچ شتێک بەسەر برد. لە بەرەبەیانی خۆڵەمێشیدا، نامۆیەک لە کەنار دەریاوە بانگی کردن. یۆحەننا یەکەم کەس بوو کە عیسای ناسییەوە، هەرچەندە پیتەری پەلەکار بوو کە خۆی فڕێدایە ناو دەریاوە بۆ پەلەکردن بۆ لای ئەو (یۆحەننا 21:1-7). کاتێک عیسا دەبوو مامەڵە لەگەڵ پیتەردا بکات، و هانی بدات بۆ شوێنکەوتن، پیتەر زیاتر نیگەرانی یۆحەننا بوو، کە پێشتر بە سادەیی و بە دڵسۆزی شوێنی ڕزگارکەرەکەی کەوتبوو، گوێڕایەڵی دڵی بوو بۆ ئەنجامدانی هەمان ئەو شتەی کە عیسا هانی پیتەری دەدا. عیسا ڕەنگە وتبێتی: «خەمت لە یۆحەننا نەبێت. تەنها ئەوە بکە کە ئەو دەیکات!» (یۆحەننا 21:15-22)
پابەندبوونی جێگیری یۆحەننا بە عیساوە ڕەنگە وەک هاوسەنگی و مامناوەندکردنی پەلەکردنی پیتەر خزمەتی کردبێت، و هەردووکیان تیمێک بوون لە بەشەکانی سەرەتای کتێبی کرداری نێردراواندا – وەک لە حاڵەتی پیاوە ئیفلیجەکەدا کە لە کرداری نێردراوان 3دا چاکیان کردەوە، و لەبەر ئەوە پێکەوە لە کرداری نێردراوان 4دا چەوسێنرانەوە.
یۆحەننا ئەو مزگێنیدەرەیە کە بە ڕوونی عیسا وەک کوڕی خودا پێشکەش دەکات، بەڵام هەروەها دەستڕاگەیشتنی ئەویشمان نیشان دەدات لە ڕێگەی پەیوەندی خۆیەوە لەگەڵیدا. کەواتە ئێمەش دەتوانین نزیکترین پەیوەندی لەگەڵ خودی کوڕی خودای هەرە بەرزدا ئەزموون بکەین کە بوو بە مرۆڤ بۆ ئەوەی لە ژێر تووڕەیی خودای هەرە بەرزدا سەری دانەوێنێت و سزای هەتاهەتایی ئێمە لە جەستەیدا هەڵبمژێت!
ئەمە مزگێنییەکەیە بەپێی یۆحەننا، نێردراوی خۆشەویستی، کە دەربڕینە کورت و قووڵەکانی مزگێنییەکەی زۆر باش دەناسین: «خودا ئەوەندە جیهانی خۆشویست کە تاکە کوڕی خۆی بەخشی، بۆ ئەوەی هەرکەسێک باوەڕی پێی بێنێت لەناو نەچێت بەڵکو ژیانی هەتاهەتایی هەبێت» (یۆحەننا 3:16)؛ «یەکترتان خۆشبوێت وەک چۆن من ئێوەم خۆشویستووە» (یۆحەننا 15:12)؛ «ئێمە خۆشمان دەوێت چونکە ئەو یەکەم جار ئێمەی خۆشویست» (1 یۆحەننا 4:19).
پەیوەندی نزیک و خۆشەویستی یۆحەننا بۆ ڕزگارکەرەکەی بوو کە ئەوی دوورخستەوە بۆ پاتمۆس، کە بووە هۆی ئەوەی پیرۆز بکرێت بۆ وەرگرتنی ئاشکراکردنی کۆتایی شکۆمەندی عیسای مەسیح:
«من، یۆحەننا، برای ئێوە و هاوڕێتان لە ئازار و شانشین و خۆڕاگرییەکەی کە هی ئێمەیە لە عیسادا، لە دوورگەی پاتمۆس بووم لەبەر وشەی خودا و شایەتی عیسا. لە ڕۆژی گەورەدا لە ڕۆحدا بووم، و لە پشتمەوە دەنگێکی بەرز وەک کەڕەنایەکم بیست، کە وتی: ئەوەی دەیبینیت لەسەر پەڕاوێک بنووسە و بینێرە بۆ ... کڵێساکان.» (بینین 1:9).
